II SA/Kr 888/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 lutego 2011 r., znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania ekspertyzy postanawia: odrzucić skargę Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 maja 2011 r. skarżący A. F. został wezwany, stosownie do przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie A. F. wniósł o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2011 r. tut. Sąd zarządził pozostawienie wniosku skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznaniaze względu na nieprzedłożenie go, mimo stosownego wezwania, na urzędowym formularzu. Po uprawomocnieniu się ww. postanowienia skarżący został wezwany zarządzeniem z dnia 13 lutego 2012 r. do wykonania zarządzenia z dnia 31 maja 2011 r. o uiszczeniu wpisu od skargi, w terminie 7 od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 marca 2012 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wpisu w żądanej wysokości. W dniu 12 marca 2012 r. skarżący ponownie nadał na poczcie wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2012 r. tut. Sąd oddalił ww. wniosek. Po uprawomocnieniu się orzeczenia i zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarządzeniem z dnia 14 listopada 2012 r. skarżący po raz kolejny został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało odebrane przez skarżącego w dniu 7 grudnia 2012 r. W dniu 14 grudnia 2012 r. skarżący ponownie wniósł o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, a następnie przysyłając na wezwanie sądu, formularz PPF rozszerzył żądanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2013 r. tut. Sąd oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego. Wobec tego, zarządzeniem z dnia 4 lipca 2013 r. skarżący po raz kolejny został wezwany do wykonania zarządzenia z dnia 31 maja 2011 r. w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 29 lipca 2013 r. W dniu 5 sierpnia 2013 r. skarżący ponownie wniósł o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 października 2013 r. wniosek skarżącego został pozostawiony bez rozpoznania, z uwagi na nieuzupełnienie braków wniosku w terminie tj. nie przedłożenie go na urzędowym formularzu. Na skutek sprzeciwu, postanowieniem z dnia 6 listopada 2013 r. tut. Sąd zarządził pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpoznania. W dniu 9 grudnia 2013 r. wpłynęło do sądu zażalenie na ww. postanowienie. Natomiast w dniu 22 listopada 2013 r. do akt sprawy został dołączony wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nadany na poczcie w dniu 14 października 2013 r. sporządzony na urzędowym formularzu wraz z jego pismem z dnia 19 listopada 2013 r. w którym skarżący, na wezwanie sądu, wyjaśnił, że wniosek został złożony do niniejszej sprawy (pierwotny wniosek nie zawierał oznaczenia sygnatury). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 214 § 1 i art. 219 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) strona wnosząca skargę jest zobowiązana uiścić należny wpis sądowy. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a - sąd nie może podjąć żadnej czynności na skutek pisma (w tym skargi), od którego nie została uiszczona opłata sądowa (w tym wpis sądowy), chyba że stronie przysługuje ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych określone w art. 239 p.p.s.a. lub zostanie przyznane na jej wniosek stosowne prawo pomocy obejmujące zwolnienie od tych kosztów. Stosownie do art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której mimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Nadto wypada zaznaczyć, że po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd ma obowiązek, ponownie wezwać skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jednolicie w orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy czyni nie byłym wcześniejsze wezwanie do uiszczenia opłaty, względnie przerywa bieg terminu wskazanego w zarządzeniu przewodniczącego, a po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy konieczne jest ponowne wydanie zarządzenia w przedmiocie wezwania do opłacenia pisma w ustawowym terminie (por. postanow. NSA W-waz dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 12/09). Należy zatem uznać, że w przedmiotowej sprawie skarżący został prawidłowo wezwany zarządzeniem z dnia 13 lutego 2012 r. o wykonanie zarządzenia z dnia 31 maja 2011 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi, w terminie 7 od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 marca 2012 r., co oznacza, że termin do uiszczenia wpisu upływał w dniu 16 marca 2012 r. Rozważenia wymaga jaki skutek na bieg terminu do uiszczenia wpisu wywiera - w terminie otwartym dla uiszczenia wpisu - złożenie ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W orzecznictwie został zaprezentowany pogląd, zgodnie z którym ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w kolejnym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego rozstrzygnięcia nie ma wpływu na toczące się postępowanie, a zatem nie przerywa terminu do opłacenia skargi. Analizę tego problemu przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 marca 2012 r. sygn. II GZ 95/12. I tak sąd wskazał, że o ile postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy jako niekończące postępowania w danej sprawie nie posiadają atrybutu powagi rzeczy osądzonej i można je - stosownie do art. 165 p.p.s.a. - uchylać i zmieniać wskutek zmiany okoliczności sprawy, to nie można twierdzić, że postanowienia wydane w tym przedmiocie nie posiadają cechy prawomocności. Stosownie bowiem do art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu, a więc także i postanowienie staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Brak możliwości zaskarżenia postanowienia sądu wydanego w przedmiocie prawa pomocy będzie miał miejsce między innymi w sytuacji, kiedy upłynie termin do wystąpienia z zażaleniem na to postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego (w myśl bowiem art. 260 p.p.s.a. od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego). Sąd po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, ma obowiązek stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. ponownie wezwać stronę do uiszczenia wpisu od zażalenia, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jeżeli natomiast strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wówczas, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 r., III RN 144/02). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2010 r., sygn. II FZ 115/10). Oczywiście, skarżący ma prawo złożyć taki wniosek po raz kolejny, ale ewentualne przyznanie prawa pomocy dotyczyć będzie kosztów przyszłych, nie ulega bowiem wątpliwości, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku i nie działa ono z mocą wsteczną (por. postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2664/10). Skoro ostatnim zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 4.07.2013 r. skarżący został wezwany do wykonania zarządzenia z dnia 31 maja 2011 r. (o uiszczenie wpisu od skargi) w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, wezwanie to doręczone zostało skarżącemu w dniu 29.07.2013 r., a w dniu 5.08.2013 r. skarżący złożył kolejny wniosek o zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi, to uznać należy, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie przerwał biegu terminu do uiszczenia wpisu. Dlatego też stwierdzić należy, że skarga podlega odrzuceniu, gdyż w ustawowym terminie nie został uiszczony wpis od skargi. Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 220 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.