II SA/Kr 95/25
WyrokWSA w Krakowie2025-05-09
Skład orzekający: Paweł Darmoń, Małgorzata Łoboz, Monika Niedźwiedź
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie wstrzymujące roboty budowlane i nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów, wydane na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, jest zgodne z prawem, gdy dotyczy samowolnie odbudowanego i rozbudowanego budynku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 48 Prawa budowlanego, wstrzymując roboty budowlane i nakładając obowiązek przedłożenia dokumentów w celu legalizacji samowolnie odbudowanego i rozbudowanego budynku. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, oceniły zebrany materiał dowodowy zgodnie z wytycznymi sądu z poprzedniego postępowania, a także prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego jest uzasadnione, gdy roboty budowlane zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę, a postępowanie legalizacyjne jest możliwe do przeprowadzenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. K. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem wstrzymujące roboty budowlane i nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów w celu legalizacji samowolnie odbudowanego i rozbudowanego budynku mieszkalno-gospodarczego. Budynek ten, po pożarze w 1994 r., został odbudowany i rozbudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, najpierw przez T. K., a następnie przez obecnych właścicieli, B. i J. K. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, błędne ustalenia faktyczne oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń (spr.) SWSA Małgorzata Łoboz SWSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2025 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie nr 1011/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 21 listopada 2024 r, znak: WOB.7722.221.2022.JKUT w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów skargę oddala
Postanowieniem z dnia 7 września 2022 r. nr 341/22 znak: NB.5160.4.31.2019.JW Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem, na podstawie art. 48 ust. 2 oraz ust. 3 w związku z art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.) oraz art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na odbudowie po pożarze budynku mieszkalno-gospodarczego wraz z jego rozbudową na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w miejscowości P. (kategoria obiektu l, II) oraz nałożył na właścicieli: B. i J. K. obowiązek przedłożenia dla w/w obiektu budowlanego: 1) zaświadczenia Wójta Gminy P. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, zaświadczeniem autora projektu o wpisie do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane i zaświadczeniem o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego aktualnym na dzień opracowania projektu (w przypadku niezgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz techniczno-budowlanymi projektant winien w projekcie budowlanym podać rozwiązania dostosowujące obiekt budowlany do zgodności z przepisami); 3) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w terminie do 31 marca 2023 r.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że prowadzi z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące odbudowy i rozbudowy budynku mieszkalno-gospodarczego na działce nr ewid. [...] położonego przy ul. [...] w miejscowości P., Gmina P. zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W dniu 20 czerwca 2022 r. przedstawiciele Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Zakopanem przeprowadzili ponownie oględziny przedmiotu postępowania, w trakcie których ustalono, że na działce nr ewid. [...] znajduje się budynek mieszkalno-gospodarczy, który po pożarze z dnia 6 listopada 1994 r. został odbudowany i rozbudowany w zakresie zmiany powierzchni zabudowy, zmiany konstrukcji materiałowej niektórych ścian, zmiany kształtu połaci dachowej, wykonania dodatkowych pomieszczeń zarówno na poziomie parteru jak i w poddaszu w części mieszkalnej, zmiany przeznaczenia niektórych pomieszczeń - bez uzyskania stosownego pozwolenia na budowę przez T. K., a następnie po jego śmierci przez nowych właścicieli - B. i J. K.. Dla przedmiotu postępowania zostały wydane dwie decyzje: pierwsza rozbiórkowa z dnia 26 maja 1995 r. oraz druga z dnia 10 sierpnia 1995 r. utrzymująca w mocy decyzję rozbiórkową. Obie te decyzje wyrokiem Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2008 r. zostały uchylone i sprawa została skierowana do ponownego rozpatrzenia.
Organ I instancji stwierdził, że w związku z w/w wyrokiem i informacją M. K. o dalszej rozbudowie przedmiotu postępowania dokonał kolejnych oględzin w dniu 20 czerwca 2022 r. i w trakcie nich stwierdził dalszą rozbudowę budynku mieszkalno-gospodarczego od strony wschodniej o garaż i od strony południowej o ganek, ponadto na poziomie parteru w części mieszkalnej w miejscu starej klatki schodowej wykonano kotłownię, a na poddaszu wykonano jeszcze jeden pokój, łazienkę i korytarz prowadzący z nowej klatki schodowej od strony wschodniej do 3 pokoi i łazienki mieszczących się w poddaszu, w części gospodarczej zmieniono przeznaczenie niektórych pomieszczeń: pomieszczenie dla owiec zmieniono na kuchnie i łazienkę, pomieszczenie dla koni zamieniono na kurnik, a nad gnojownią wykonano boksy dla koni z małym pomieszczeniem gospodarczym, poddasze nad częścią gospodarczą nie zmieniło swojej pierwotnej funkcji. W wyniku odbudowy i rozbudowy budynku mieszkalno-gospodarczego nastąpiła również zmiana konstrukcji niektórych ścian; przybudówka od strony północnej w części korytarza i kotłowni ściana od strony drogi gminnej została zmieniona z konstrukcji drewnianej na konstrukcję murowaną, jak również ściany stajni i kurnika zostały częściowo zamienione z konstrukcji drewnianej na konstrukcję murowaną. Budynek mieszkalno-gospodarczy jest przykryty dachem dwuspadowym pokrytym eternitem z otwarciami w dachu, pierwotnie w części mieszkalnej i gospodarczej występowały otwarcia, ale podczas odbudowy otwarcie w części gospodarczej zostało powiększone i połączone z otwarciem w części mieszkalnej. Organ I instancji dodał, że po śmierci T. K. działkę o nr ewid. [...] wraz z zabudową otrzymali w spadku B. (syn) i J. K. (synowa), którzy dalej remontowali i rozbudowywali przedmiot postępowania w wyniku czego został poszerzony ganek od strony południowej i rozbudowany budynek mieszkalno-gospodarczy od strony wschodniej w części mieszkalnej o dodatkowe pomieszczenie gospodarcze (garaż).
Organ I instancji wskazał, że z uwagi na sporną przybudówkę od strony drogi gminnej (działka nr ewid.[...]), w której znajduje się obecnie łazienka, korytarz i kotłownia ustalił, że przed pożarem sporna przybudówka istniała już od 1975 r. czego dowodem są mapy: mapa ewidencyjna gruntów w skali 1:2000 - P.1217.1975.5, mapa sytuacyjno-wysokościowa w skali 1:1000 - P.1217.1980.175, mapa sytuacyjno - wysokościowa w skali 1:500 - P.1217.1980.109, które znajdują się w aktach sprawy. Według organu I instancji T. K. chcąc odbudować i rozbudować budynek mieszkalno-gospodarczy, który uległ spaleniu w takim stopniu, że nie nadawał się do zamieszkania powinien uzyskać decyzję - pozwolenie na budowę. Nie uzyskanie takiej decyzji przez T. K. i przystąpienie do odbudowy i rozbudowy przedmiotu postępowania stanowi naruszenie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i sprawia, że wykonane roboty budowlane należy traktować jako samowolę budowlaną, która należy prowadzić zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego.
Ponadto organ uzyskał kopię zgłoszenia na budynek gospodarczy wybudowany przez B. i J. K. od strony wschodniej i stwierdził, że wykonany budynek gospodarczy nie jest budynkiem ze zgłoszenia z dnia 6 maja 2010 r., gdyż zgodnie ze zgłoszeniem budynek gospodarczy powinien być obiektem wolno stojącym o wymiarach dł. 5,50 m szer. 3,60 m wys. 5,40 m z budynkiem mieszkalno-gospodarczym, a w rzeczywistości jest to kolejna dobudówka do budynku mieszkalno-gospodarczego. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że wykonana dobudówka do budynku mieszkalno-gospodarczego od strony wschodniej stanowi dalszą rozbudowę budynku mieszkalno-gospodarczego wykonaną już przez B. i J. K.. Dobudowana część jest na stałe powiązana z budynkiem mieszkalno-gospodarczym zarówno poprzez konstrukcje ścian jak również przez konstrukcje dachu. A wiec dokonaną odbudowę i rozbudowę budynku mieszkalno-gospodarczego należy traktować jako całość. Wykonana odbudowa i rozbudowa budynku mieszkalno-gospodarczego wymagała, zdaniem organu I instancji, wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Tymczasem na wykonane roboty budowlane zarówno już nieżyjący T. K., jak i nowi właściciele B. i J. K. nie posiadają pozwolenia na budowę, w związku z czym zasadne jest zastosowanie wstrzymania robót budowlanych i nałożenie na nowych właścicieli dostarczenie dokumentów na podstawie art. 48 ust. 2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane sprzed nowelizacji z dnia 19 września 2020 r.
Organ I instancji wskazał, że teren będącej w realizacji - w warunkach samowoli budowlanej - inwestycji objęty jest obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego sołectwa P. w części P II oraz sołectwa S. (uchwała nr [...] Rady Gminy P. z dnia [...]) stanowiącym zmianę wcześniej uchwalonych planów. Teren inwestycji obejmuje działkę nr ewid. [...] (wcześniejszy numer działki [...]) obr. [...] położony jest w terenach zabudowy mieszkaniowo-usługowej oznaczonych na rysunku planu symbolem "27MU2". Przeznaczenie podstawowe terenu - zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, mieszkaniowo-usługowa, pensjonatowa, zagrodowa. W ramach przeznaczenia dopuszczalnego ustalono między innymi lokalizację wolnostojących nieuciążliwych obiektów usługowych i rzemieślniczych, budynki gospodarcze, inwentarskie, garaże, parkingi i miejsca postojowe.
Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z ustaleniami w/w planu miejscowego wskaźnik intensywności zabudowy (rozumiany jako stosunek całkowitej powierzchni zabudowy do powierzchni działki znajdującej się w terenie budowlanym) nie może przekroczyć 0,30 a w przypadku zabudowy drewnianej zrębowej 0,40 przy minimalnej powierzchni biologicznie czynnej wynoszącej 60% a w przypadku zabudowy drewnianej zrębowej 50%. Równocześnie w/w plan miejscowy zawiera szczegółowe ustalenia dotyczące kształtowania zabudowy, takie jak: stosunek długości najwyżej położonej kalenicy budynku do maksymalnej szerokości traktu (co najmniej 1,5); maksymalną powierzchnię rzutu budynku (250 m2); maksymalna długość elewacji (25 m); maksymalna ilość kondygnacji (3 kondygnacje nad terenem, w tym maksymalnie 2 w dachu); maksymalna wysokość zabudowy (11,0 m); wysokość okapu (4,5 m); geometria dachu (dwuspadowy z półszczytami o jednakowym nachyleniu połaci pod kątem 49° - 54°). Zgodnie z w/w planem w wykończeniu elewacji budynków należy stosować drewno i kamień przy czarnym bądź grafitowym kolorze pokrycia dachowego lub zastosowania gontu w kolorze naturalnym.
Mając na uwadze ustalenia planu miejscowego dla rejonu, w którym znajduje się przedmiotowy budynek organ I instancji uznał, że zasadnym jest wydanie postanowienia, jako procedury umożliwiającej właścicielom/inwestorom zalegalizowanie samowoli budowlanej. Skierowanie postępowania administracyjnego na tor art. 48 ust. 2 w zw. z ust. 3 pozwala właścicielowi na zalegalizowanie samowoli budowlanej, co jest skutkiem najmniej uciążliwym i dolegliwym - w przeciwieństwie do ewentualnego nakazu rozbiórki. Powołując się na wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt lI SA/Kr 1205/16 organ I instancji stwierdził, że termin do przedłożenia niezbędnych dokumentów powinien być realny i umożliwiać inwestorowi zgromadzenie dokumentacji, a w razie potrzeby termin ten można przedłużyć. W ocenie organu, termin wskazany w postanowieniu jest odpowiedni.
Pismem z dnia 19 września 2022 r., uzupełnionym pismem z dnia 16 października 2022 r., B. K. i A. K. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem, domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu żalący zarzucili:
1) naruszenie art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wadliwe zastosowanie i skierowanie postanowienia do podmiotu nie będącego zobowiązanym/inwestorem do wykonania obowiązków określonych przedmiotowym postanowieniem, tj. J. K., w sytuacji gdy z akt sprawy oraz materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż inwestorem wykonanych na nieruchomości robót budowlanych był B. K.- względem budynku gospodarczego na zgłoszenie, natomiast wobec rozbudowy budynku mieszkalno- gospodarczego inwestorem był jego ojciec T. K. (natomiast J. K. jest tylko współwłaścicielem działki objętej postępowaniem, co nie jest jednoznaczne z osobą inwestora);
2) naruszenie art. 9 i 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez pozbawienie stron postępowania możliwości czynnego udziału w sprawie;
3) naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak wszechstronnego, rzetelnego oraz pełnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie, a w konsekwencji oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia poprzez oparcie rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych;
4) naruszenie art. 6 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niedokładne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy, a tym samym naruszenie zasady budowania zaufania do organów władzy państwowej;
5) przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, tj. art. 80 w zw. z art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego;
6) naruszenie art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, nie mającej oparcia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach przedmiotowej sprawy;
7) naruszenie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że przedmiotem postępowania jest rozbudowa budynku mieszkalno-gospodarczego po pożarze o budynek gospodarczy przyjęty na zgłoszenie, w sytuacji, gdy budynek gospodarczy mimo, iż przylega do budynku mieszkalno-gospodarczego stanowi odrębny konstrukcyjnie i funkcjonalnie obiekt, tym samym organ nadzoru budowlanego winien przeprowadzić dwa niezależne postępowania naprawcze, z czego wobec budynku mieszkalno-gospodarczego w oparciu o przepis art. 49f ustawy Prawo budowlane;
8) naruszenie art. 49f ustawy Prawo budowlane, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy budynek mieszkalno-gospodarczy został odbudowany i rozbudowany po pożarze co najmniej 20 lat temu, tym samym spełnia wszelkie założenia w/w przepisu, natomiast zrealizowany w oparciu o przyjęte bez sprzeciwu zgłoszenie budynek gospodarczy stanowi odrębny konstrukcyjnie i funkcjonalnie obiekt;
9) naruszenie art. 52 ustawy Prawo budowlane przez skierowanie postanowienia do podmiotu nieuprawnionego, tj. J. K..
Postanowieniem z dnia 21 listopada 2024 r. nr 1011/2024 nr WOB.7722.221.2022.JKUT Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.), uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem z dnia 7 września 2022 r. nr 341/22 znak: NB.5160.4.31.2019.JW w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i orzekł nowy termin do dnia 30 czerwca 2025 r., a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że po rozpatrzeniu sprawy "odbudowy budynku mieszkalno gospodarczego po pożarze w P. przy ul [...]", Wójt Gminy P. decyzją z dnia 26 maja 1995 r. znak: BUA.7255-2/95 nakazał T. K. "wykonać rozbiórkę części odbudowanej po pożarze tj.: 1. poddasza części mieszkalnej i gospodarczej 2. przybudówki do części mieszkalnej od strony wschodniej (z przeznaczeniem na klatkę schodowa), w terminie do 30.10.1995 r.". Po rozpatrzeniu odwołania T. K. od w/w decyzji Wójta Gminy P. , Wojewoda Nowosądecki decyzją z dnia 10 sierpnia 1995 r. znak: GPA.7356-IV-Por-1/95 utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Z kolei wobec zaskarżenia w/w decyzji do sądu administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1140/08 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy P. w zakresie terminu rozbiórki, a w pozostałym zakresie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Wobec powyższego wyroku sprawa samowolnej odbudowy po pożarze budynku mieszkalno-gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] w P. winna być przedmiotem ponownego rozpoznania przez organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego. Przeprowadzona bowiem w 1999r. reforma ustrojowa wprowadziła nowy podział administracji publicznej działającej w sferze budownictwa na organy administracji architektoniczno-budowlanej oraz organy nadzoru budowlanego. Powołany więc z dniem 1 stycznia 1999 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem był organem właściwym do ponownego rozpatrzenia sprawy "odbudowy budynku mieszkalno gospodarczego po pożarze w P. przy ul. [...]", w związku z prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1140/08.
Z uwagi na powyższe oraz obowiązującą od dnia 19 września 2020 r. nowelizację ustawy Prawo budowlane, na mocy art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), MWINB stwierdził, że w przedmiotowej sprawie niezakończonej decyzją ostateczną zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed wspomnianą nowelizacją. Organ II instancji po zweryfikowaniu kręgu stron postępowania wskazanego przez PINB uznał także, że na obecnym etapie postępowania (tj. pierwszym etapie postępowania legalizacyjnego) został co do zasady ustalony prawidłowy i pozostaje on tożsamy w postępowaniu zażaleniowym. Organ II instancji stwierdził również, że niniejsze postępowanie winno zmierzać do rozstrzygnięcia sprawy "odbudowy budynku mieszkalno gospodarczego po pożarze w P. przy ul. [...]", pierwotnie prowadzonej przez Urząd Gminy w P. . Skoro zatem w w/w sprawie zapadł prawomocny wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1140/08, prawidłowe rozstrzygnięcie wymaga od PINB oraz MWINB uwzględnienia i zastosowania się do oceny prawnej sprawy zaprezentowanej przez orzekający sąd administracyjny.
Organ II instancji wskazał, że zalecenia WSA w Krakowie sprowadzały się do ponownego przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego, mającego na celu przede wszystkim ustalenie stanu budynku przed pożarem, zakresu zniszczeń oraz zakresu robót przeprowadzonych po pożarze. W ocenie MWINB, organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie, zgodnie z art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgromadził materiał dowodowy niezbędny do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Z akt sprawy organu I instancji wynikają bowiem następujące okoliczności stanu faktycznego sprawy:
w 1994 r. miał miejsce pożar budynku mieszkalno-gospodarczego przy ul. [...] w P. , w wyniku którego spaleniu uległo poddasze części mieszkalnej oraz więźba dachowa części gospodarczej w/w budynku;
mapa ewidencyjna z 1975 r. dokumentuje, że od strony północnej budynku (od strony działki drogowej nr [...]) znajdowała się "przybudówka", w której obecnie znajduje się korytarz, łazienka i kotłownia; na podstawie kopii akt znak: BUA-III-P-8381-P/44/84 przekazanych przez Urząd Gminy P. brak jest jednak możliwości potwierdzenia legalności w/w części budynku;
po w/w pożarze inwestor T. K. w latach 1994-1995 dokonał odbudowy budynku mieszkano- gospodarczego (zmieniając jednocześnie: konstrukcję niektórych ścian - z drewnianej na murowaną, kształt połaci dachowej, wyodrębniając dodatkowe pomieszczenia oraz zmieniając funkcję niektórych pomieszczeń) wraz z rozbudową budynku w kierunku wschodnim o klatkę schodową;
po śmierci T. K., B. K. (który obecnie razem z żoną J. K. są współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej spornym budynkiem) w dniu 6 maja 2010 r. dokonał w Starostwie Powiatowym w Zakopanem zgłoszenia robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę. W/w zgłoszenie obejmowało budowę wolno stojącego budynku gospodarczego na działce nr [...] w P. , o powierzchni poniżej 25 m2;
aktualny stan obiektu budowlanego objętego niniejszym postępowaniem zinwentaryzowano podczas oględzin w dniu 20 czerwca 2022 r. Organ I instancji protokolarnie ustalił: Przedmiot postępowania to budynek mieszkalno-garażowy posadowiony na ławach fundamentowych, budynek ma część mieszkalną i gospodarczą: - część mieszkalna stanowi parter o konstrukcji mieszanej drewnianej i murowanej przybudówka od strony drogi gminnej o nr [...]. Poddasze nad częścią mieszkalną jest wykonane w konstrukcji drewnianej z otworem dachowym od strony południowej (...) klatka schodowa od strony wschodniej prowadząca do pom. w poddaszu; - część gospodarcza to zabudowa o konstrukcji również mieszanej wykonanej z drewna oraz murowana, na poziomie parteru można wyodrębnić pomieszczenia od strony południowej wykonanej w konstrukcji drewnianej: 2 pokoje, kuchnia, boisko oraz część w konstrukcji murowanej: stajnia, część gnojowni i pomieszczenia do przechowywania koni, w części gospodarczej w poddaszu wykonanym w konstrukcji drewnianej znajduje się miejsce do składowania siana i płodów rolnych, dach nad częścią gospodarczą jest dwuspadowy z otwarciem od strony wschodniej. Część mieszkalna i gospodarcza są przykryte dachem dwuspadowym pokrytym eternitem. Otwarcia dachowe w poddaszu w części mieszkalnej i gospodarczej są ze sobą połączone. W wyniku odbudowy po pożarze nieżyjący już T. K. dokonał rozbudowy budynku mieszkalnego o klatkę schodową od strony wschodniej, dokonał zmian przeznaczenia niektórych pomieszczeń, w miejscu starej klatki schodowej została wykonana kotłownia, jak również poszerzył korytarz od strony południowej i zmienił konstrukcję ścian przybudówki (...), na poddaszu wykonał dodatkowy pokój i łazienkę w części mieszkalnej. Natomiast w części gospodarczej od strony południowej podzielił l pokój na 2 pomieszczenia, zmienił konstrukcję ścian stajni i części gnojowni i pomieszczenia dla koni na ściany murowane i rozszerzył otwarcie w dachu łącząc go z otwarciem w części mieszkalnej. Ponadto od strony wschodniej został wybudowany budynek gospodarczy na zgłoszenie, które zostało przyjęte przez Starostę Tatrzańskiego w dniu 28 marca 2022 r. bez sprzeciwu;
porównując stan obiektu stwierdzony w toku w/w oględzin z dokumentacją zgłoszenia znak: AB/MD/7352/439/10 budowy budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 25 m2, stwierdzono, że inwestor B. K. nie zrealizował budynku objętego w/w zgłoszeniem, natomiast dokonał rozbudowy budynku mieszkalno-gospodarczego na działce nr [...] w P. o część gospodarczą od strony wschodniej. Dokumentacja fotograficzna wykonana przez PINB ukazuje powiązanie konstrukcyjne nowopowstałej części gospodarczej z bryłą istniejącego budynku mieszkalno-gospodarczego.
Podsumowując powyższe organ II instancji stwierdził, że w latach 1994-1995 T. K. dokonał odbudowy po pożarze budynku mieszkano-gospodarczego na działce nr [...] w P. wraz z rozbudową tego budynku w kierunku wschodnim o klatkę schodową, a następnie po 2012 r. B. K. rozbudował przedmiotowy budynek o część gospodarczą od strony wschodniej. Zdaniem organu II instancji, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego obowiązującymi w momencie rozpoczęcia robót budowlanych przez T. K. odbudowa oraz rozbudowa budynku mieszkalnego, czy też gospodarczego wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, również w latach 2012-2013 rozbudowa budynku mieszkalno-gospodarczego nie została wyłączona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W związku z powyższym wobec nielegitymowania się przez inwestorów wymaganymi decyzjami organu administracji architektoniczno-budowlanej na odbudowę oraz rozbudowę budynku mieszkalno-gospodarczego na działce nr [...] w P. , PINB prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 48 ustawy Prawo budowlane sprzed nowelizacji w 2020 r.
Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z tym przepisem obiekty budowlane wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę, bądź zgłoszenia budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a ustawy Prawo budowlane podlegają rozbiórce, jednak nakaz rozbiórki jest oceniany jako najsurowszy sposób likwidacji skutków samowoli budowlanej, który powinien mieć zastosowanie w ostateczności. Organ nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności bada, czy zaistniały przesłanki do legalizacji nielegalnego obiektu mając na uwadze treść art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, tj. czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz czy nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Obie w/w przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie. Przez pojęcie zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ustawodawca rozumie w szczególności zgodność z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Organ II instancji wskazał, że zgodnie z obowiązującym aktualnie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu sołectwa P. oraz sołectwa S. , zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Gminy P. z dnia [...], przedmiotowy budynek mieszkalno-gospodarczy na działce nr [...] w P. znajduje się w obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem 27MU2 - tereny zabudowy mieszkaniowo-usługowej, o podstawowym przeznaczeniu pod: utrzymanie istniejącej zabudowy; lokalizację zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (w formie zabudowy wolnostojącej lub bliźniaczej), zabudowy mieszkaniowo-usługowej, pensjonatowej, rekreacji indywidualnej; lokalizację zabudowy zagrodowej, w tym budynków inwentarskich (§ 30 mpzp). Zdaniem organu, zapisy w/w mpzp nie wykluczają możliwości podjęcia postępowania legalizacyjnego, zatem PINB prawidłowo wdrożył tryb oparty o art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane oraz nakazał wstrzymanie robót budowlanych i nałożył obowiązek przedłożenia wymaganych dokumentów w celu zatwierdzenia projektu budowlanego i ewentualnego pozwolenia na wznowienie robót budowlanych jeżeli budowa nie została zakończona.
Odnosząc się natomiast do adresata rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane MWINB wskazał, że jak wynika z zebranego materiału dowodowego w sprawie inwestorami spornego obiektu byli kolejno T. K. (odbudowa i rozbudowa po pożarze) oraz B. K. (rozbudowa po 2012 r.). Mając jednak na uwadze, że T. K. zmarł, organ I instancji prawidłowo uczynił adresatem rozstrzygnięcia aktualnych współwłaścicieli budynku mieszkalno-gospodarczego nr [...] w P. , tj. J. B. K..
Odnosząc się z kolei do uwag zawartych w zażaleniu i jego uzupełnieniu, MWINB podkreślił, iż w uzasadnieniu niniejszego postanowienia wskazane zostały motywy faktyczne i prawne, jakimi kierował się organ przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. W szczególności organ II instancji uznał, że zarówno ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny, jak i zastosowane przepisy prawa oraz ich wykładnia nie budzą wątpliwości. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. W tym stanie rzeczy MWINB podzielił argumentację rozstrzygnięcia organu I instancji, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem i ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnym w tym przedmiocie. Organ II instancji wyjaśnił, że mając na uwadze dokonywany przy przedmiotowym budynku ciąg samowoli budowlanych (w 1995 r. i następnie po 2012 r.) w rozpatrywanej sprawie nie będą miały zastosowania zarówno przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38 z 1974 r. poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., jak i przepisy odnoszące się do uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f znowelizowanej ustawy Prawo budowlane. Odbudowane po pożarze oraz samowolnie rozbudowane części budynku mieszkalno- gospodarczego na działce nr [...] w P. są bowiem ze sobą powiązane konstrukcyjnie oraz po części również funkcjonalnie, co potwierdza, że stanowią jeden obiekt budowlany. Na marginesie MWINB wskazał, że pozostawienie fragmentu ściany szczytowej budynku mieszkalno-gospodarczego od strony rozbudowanej części gospodarczej nie stanowi podstawy do uznania, że część ta jest odrębnym budynkiem gospodarczym. Dokumentacja fotograficzna wnętrza budynku, jak i jego elewacji, jednoznacznie potwierdza, że w poziomie piętra w/w części są ze sobą konstrukcyjnie powiązane.
Podsumowując MWINB stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji odpowiada prawu jednak z uwagi na upływ terminu do wykonania obowiązku, korzystając z przysługującego mu prawa, wynikającego z treści art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku wyznaczając nowy termin do dnia 30 czerwca 2025 r., a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Z powyższym postanowieniem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nie zgodził się B. K. i pismem z dnia 23 grudnia 2024 r. wniósł na nią skargę, domagając się jego uchylenia wraz z postanowieniem organu I instancji, a w przypadku nie uwzględnienia przez Sąd argumentacji skargi uchylenie postanowienia/ jego zmianę w zakresie terminu wykonania nałożonego obowiązku w sposób umożliwiający skarżącemu wykonanie nałożonego na niego obowiązku. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:
I. art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez jego błędne zastosowania w sprawie i uchylenie zaskarżonego postanowienia jedynie w części odnoszącej się do terminu wykonania nałożonego obowiązku, podczas gdy w przedmiotowej sprawie postanowienie organu I instancji powinno zostać uchylone w całości;
II. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez:
1) brak wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy w zakresie kształtu, parametrów i obrysu budynku przed pożarem w 1994 r., jak i tym samym błędnej oceny stanu faktycznego sprawy, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, albowiem determinuje zarówno zagadnienie wystąpienia, rodzaju, jak i zakresu samowoli budowlanej, na którą wskazuje organ;
2) błędne przyjęcie, że rozbudowa budynku nastąpiła o budynek gospodarczy, co do realizacji którego skarżący dopełnił obowiązku zgłoszenia, podczas gdy stanowi on odrębny funkcjonalnie i konstrukcyjnie obiekt;
III. art. 7, art. 77 § 1, art. 8 § 1, art. 11, art. 124 § 2, art. 126 w zw. z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez całkowity brak odniesienie się organu II instancji do twierdzeń i zarzutów podniesionych w piśmie skarżącego "Uzupełnienie zażalenia" z dnie 16 października 2022 r., podczas, gdy organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu winien odnieść się do stawionych mu zarzutów kierując się powinnością wyjaśnienia stronom zasadność przesłanek, którymi klarował się przy załatwianiu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu;
IV. art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego, poprzez błędne skierowanie przez organ I instancji postanowienia w sprawie zarówno do J. K., jak i B. K., jak i powielenie tego błędu przez organ II instancji, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy organ sam wskazał, iż: "Jak wynika z zebranego materiału dowodowego w sprawie inwestorami spornego obiektu byli kolejno P. T. K. (odbudowa i rozbudowa po pożarze) oraz B. K. (rozbudowa po 2012r.)'' (str. 7 zaskarżonego postanowienia);
V. art. 7, art. 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez:
1) całkowity brak wyjaśnienia przez organ zagadnienia, na które wskazał Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1140/08: "W szczególności niejasne jest, czy spaleniu uległa "stara" klatka schodowa (od strony zachodniej budynku), którą skarżący odbudowywał, czy także chodzi o część opisaną na szkicu (k....) "nowa klatka schodowa", co do której brak jakiejkolwiek relacji, że miałby ulec spaleniu. Z oświadczeń zarówno skarżącego jak i J. K. wynika, że ta część została wybudowana 15 lat przed wydaniem kwestionowanej decyzji, bądź w1960 r. i jej rozbiórki żądała J.K z uwagi na trudności w dostępie do swojej posesji. Jest to okoliczność istotna, którą organ miał obowiązek wyjaśnić, ponieważ w przypadku, gdyby okazało się, że przybudówka od strony północnej została wykonana bez pozwolenia, lecz przed wejściem wżycie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a nie uległa spaleniu, wówczas stosownie do art. 103 ust. 2 ustawy, należałoby stosować do tej części budynku przepisy dotychczasowe, czyli przepisy ustawy Prawo budowlane z1974r."
2) oparcie ustaleń stanu faktycznego przez organ o protokół oględzin z dnia 25 kwietnia 1995 r. (karta 21 akt sprawy) w zakresie zakresu odbudowy po pożarze, a zwłaszcza co do rzekomego rozbudowania budynku o klatkę schodową: "po ww. pożarze inwestor P. T. K. w latach 1994-1995 dokonał odbudowy budynku (...) wraz z rozbudową budynku w kierunku wschodnim o klatkę schodową (k. 21, (...)" (str. 5 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia), podczas gdy Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1140/08 wprost wskazał, iż: "Materiał ten to sporządzony w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniach (...) marca i (...) kwietnia 1995 r.: protokoły zawierające opis spalonych części budynku i prowadzonych przez skarżącego robót, oraz oświadczania skarżącego i J. K. w przedmiocie daty wybudowania przybudówki. (...) Stwierdzić należy, że ustalenia organów nie mają oparcia w zebranym materiale, który zawiera sprzeczna dane, a został zebrany w sposób naruszający reguły przewidziane przepisami art. 68 i 69 k.p.a. Sporządzone w trakcie oględzin szkice nie korespondują z pozostałymi, znajdującymi się w aktach sprawy. W szczególności niejasne jest, czy spaleniu uległa "stara" klatka schodowa (od strony zachodniej budynku), którą skarżący odbudowywał, czy także chodzi o część opisaną na szkicu (k ...) "nowa klatka schodowa", co do której brak jakiejkolwiek relacji, że miałby ulec spaleniu. Stwierdzić należy, że materiał dowodowy został zebrany przez organy w sposób mało rzetelny i zawiera niespójne dane w szczególności jak idzie o istotne w sprawie okoliczności, tj. zakres zniszczeń i zakres prowadzenia robót po pożarze. W szczególności nie mogą stanowić dowodu w sprawie dokumenty sporządzone wbrew art. 68 i 69 k.p.a.".
W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumenty, które jego zdaniem przemawiają za zasadnością powyższych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Wyjaśnić należy, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471). Zgodnie z art. 25 powyższej ustawy do spraw uregulowanych ustawą Prawo budowlane, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, przepisy ustawy Prawo budowlane stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Ustawa weszła w życie 19 września 2020 r., natomiast postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte 16 grudnia 2019 r. i nie zostało zakończone do dnia wejścia w życie powyższej ustawy.
Wskazać także należy, że decyzją z dnia 26 maja 1995 r. znak: BUA.7355-2/95 Wójt Gminy P. nakazał T. K. (ojcu skarżącego) wykonać rozbiórkę części budynku mieszkalno-gospodarczego położonego w P. przy ul. K. odbudowanej po pożarze, tj. poddasza części mieszkalnej i gospodarczej oraz przybudówki do części mieszkalnej od strony wschodniej z przeznaczeniem na klatkę schodową w terminie do 30 października 1995 r. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Nowosądeckiego z dnia 10 sierpnia 1995 r. znak: GPA.7356-IV-Por-1/95. Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1140/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność powyższej decyzji Wojewody Nowosądeckiego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie określenia terminu rozbiórki, a w pozostałym zakresie uchylił powyższe decyzje uznając, że organy naruszyły przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nakazał by ponownie rozpatrując sprawę organy ustaliły stan faktyczny w sposób umożliwiający prawidłowe zastosowanie norm prawa materialnego, w szczególności, jeżeli chodzi o zasadność stosowania art. 48 Prawa budowlanego co do wszystkich części budynku, mając nadto na uwadze, że orzeczenie rozbiórki dotyczyć może tylko tych obiektów budowlanych lub ich części, na których wykonanie potrzebne jest stosowne pozwolenie lub zgłoszenie i stosując przepisy prawa obowiązujące w dacie orzekania.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II GSK 2101/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 550/11, CBOSA). Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r. sygn. akt I GSK 534/12, CBOSA).
W związku z powyższym stwierdzić należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm., zwanej dalej P.b.), w brzmieniu miarodajnym dla stanu prawnego znajdującego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z treścią art. 48 ust. 1 P.b. organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Z treści przywołanego przepisu wynika, że zasadniczą konsekwencją stwierdzenia, że w sprawie doszło do samowoli budowalnej jest obowiązek wydania nakazu rozbiórki. Jednakże organ w każdym przypadku jest zobligowany ustalić, czy w sprawie zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Zgodnie z art. 48 ust. 2 P.b., jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Postanowienie wydane w trybie art. 48 ust. 2 P.b. otwiera zatem drogę do legalizacji samowoli budowlanej. Zgodnie z art. 48 ust. 3 P.b. w postanowieniu tym ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (art. 48 ust. 4 P.b.). Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (art. 48 ust. 5 P.b.).
Zasadą w prawie budowlanym jest to, że roboty budowlane można prowadzić jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 P.b.). Wyjątkiem od tej zasady jest uproszczona forma reglamentacji (zgłoszenie) lub zwolnienie z jakiejkolwiek formy reglamentacji.
Jak wynika z akt sprawy na działce ewid. [...] położonej przy ul. [...] w miejscowości P., Gmina P. znajduje się budynek mieszkalno-gospodarczy, który po pożarze w dniu 6 listopada 1994 r. został odbudowany i rozbudowany przez T. K. (ojca skarżącego), a po jego śmierci przez nowych właścicieli – skarżącego i jego żonę. W wyniku przeprowadzonych w dniu 20 czerwca 2022 r. oględzin organ I instancji, w sposób nie budzący wątpliwości stwierdził rozbudowę budynku mieszkalno-gospodarczego od strony wschodniej o garaż i od strony południowej o ganek, ponadto na poziomie parteru w części mieszkalnej w miejscu starej klatki schodowej wykonano kotłownię, a na poddaszu wykonano jeszcze jeden pokój, łazienkę i korytarz prowadzący z nowej klatki schodowej od strony wschodniej do 3 pokoi i łazienki mieszczących się na poddaszu, w części gospodarczej zmieniono przeznaczenie niektórych pomieszczeń: pomieszczenie dla owiec zmieniono na kuchnie i łazienkę, pomieszczenie dla koni zamieniono na kurnik, a nad gnojownią wykonano boksy dla koni z małym pomieszczeniem gospodarczym, poddasze nad częścią gospodarczą nie zmieniło swojej pierwotnej funkcji. W wyniku odbudowy i rozbudowy budynku mieszkalno-gospodarczego nastąpiła również zmiana konstrukcji niektórych ścian; przybudówka od strony północnej w części korytarza i kotłowni ściana od strony drogi gminnej została zmieniona z konstrukcji drewnianej na konstrukcję murowaną, jak również ściany stajni i kurnika zostały częściowo zamienione z konstrukcji drewnianej na konstrukcję murowaną. Budynek mieszkalno-gospodarczy jest przykryty dachem dwuspadowym pokrytym eternitem z otwarciami w dachu, pierwotnie w części mieszkalnej i gospodarczej występowały otwarcia, ale podczas odbudowy otwarcie w części gospodarczej zostało powiększone i połączone z otwarciem w części mieszkalnej. Po śmierci T. K. przedmiotowy budynek został rozbudowany przez skarżącego i jego żonę w wyniku czego został poszerzony ganek od strony południowej i rozbudowany budynek mieszkalno-gospodarczy od strony wschodniej w części mieszkalnej o dodatkowe pomieszczenie gospodarcze (garaż). Wybudowany jednak od strony wschodniej budynek gospodarczy nie jest zgodny ze zgłoszeniem z dnia 6 maja 2010 r., gdyż zgodnie ze zgłoszeniem budynek gospodarczy powinien być obiektem wolno stojącym o wymiarach dł. 5,50 m szer. 3,60 m wys. 5,40 m z budynkiem mieszkalno-gospodarczym. Tymczasem jest to kolejna dobudówka do budynku mieszkalno-gospodarczego, na stałe z nim powiązana poprzez konstrukcje ścian jak i konstrukcję dachu.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W myśl art. 3 pkt 7 P.b. przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Z kolei w art. 3 pkt 6 P.b. ustawodawca stwierdził, że przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Prace budowlane należy uznać za odbudowę, gdy konieczna jest wymiana lub naprawa wszystkich lub prawie wszystkich elementów obiektu. Zwykle jest to konsekwencja uznania, że nie spełnia on już swoich funkcji użytkowych na skutek nadmiernego zużycia lub zniszczenia. W praktyce oznacza to, że nastąpi rozbiórka obiektu (w całości lub znacznej części) i ponownie wzniesienie obiektu (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 226/20). Prawidłowo zatem organy obu instancji uznały, że odbudowa oraz rozbudowa przedmiotowego budynku winna zostać poprzedzona uzyskaniem pozwolenia na budowę. Zarówno jednak T. K., jak i skarżący z żoną takiego pozwolenia nie uzyskali.
Wskazać również należy, że przedmiotowy budynek znajduje się na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu sołectwa P. oraz sołectwa S. , zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy P. z dnia [...] Nr [...]. Obszar ten oznaczony jest na rysunku planu symbolem 27MU2 - tereny zabudowy mieszkaniowo-usługowej, o podstawowym przeznaczeniu pod: utrzymanie istniejącej zabudowy; lokalizację zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (w formie zabudowy wolnostojącej lub bliźniaczej), zabudowy mieszkaniowo-usługowej, pensjonatowej, rekreacji indywidualnej; lokalizację zabudowy zagrodowej, w tym budynków inwentarskich (§ 30 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego). Zapisy tego planu nie wykluczają zatem możliwości podjęcia postępowania legalizacyjnego. Prawidłowo zatem organy obu instancji nakazały wstrzymanie robót budowlanych i nałożyły na nowych właścicieli obowiązek dostarczenia dokumentów na podstawie art. 48 ust. 2 oraz ust. 3 P.b.
Postępowanie legalizacyjne zmierza do doprowadzenia do stanu zgodności z prawem. Organ nadzoru budowlanego bada, czy sporny obiekt nadaje się do legalizacji, czyli czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz czy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożlwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli organ stwierdzi, że nie ma możliwości doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, to nie wydaje postanowienia o wstrzymaniu budowy, lecz wydaje decyzję o nakazie rozbiórki. Natomiast jeżeli dojdzie do przekonania, że obiekt budowlany lub jego część narusza co prawda przepisy, o których mowa w art. 48 ust. 2 P.b., jednak na tym etapie postępowania nie można wykluczyć możliwości doprowadzenia obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem, to uzasadnione jest wszczęcie postępowania legalizacyjnego.
Należy przy tym podkreślić, że jest to wstępna ocena możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Okoliczności te będą podlegały ocenie organu na dalszym etapie postępowania. Dopiero bowiem zgromadzenie pełnego materiału dowodowego pozwala na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia kończącego postępowanie legalizacyjne – albo negatywnie (nakaz rozbiórki), albo pozytywnie dla inwestora (zatwierdzenie projektu budowlanego – art. 49 ust. 4 P.b.).
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Organy orzekające w sprawie zebrały bowiem niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy i dokonały prawidłowej jego oceny, zgodnie z wytycznymi wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1140/08. Chybione są również argumenty dotyczące naruszenia zasady dwuinstancyjności, gdyż w treści zaskarżonego postanowienia organ II instancji odniósł się do zarzutów skarżącego podniesionych w zażaleniu. Wskazać należy, że z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wynika obowiązek rozpoznania sprawy przez organy dwóch instancji, co nie oznacza, że organ odwoławczy ma obowiązek przeprowadzenia nowych dowodów lub powtórzenia postępowania dowodowego. Jeżeli uznaje materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji za wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy, to wydaje rozstrzygnięcie (decyzję lub postanowienie) nie przeprowadzając dodatkowych czynności. Zaskarżone postanowienie nie narusza również art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż w jego uzasadnieniu organ II instancji przedstawił wszystkie fakty istotne dla rozstrzygnięcia oraz źródła ich ustaleń, jak również w sposób przekonujący przedstawił argumenty prawne, które zadecydowały o takim, a nie innym rozstrzygnięciu sprawy. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący nieprawidłowego określenia w postanowieniu osób zobowiązanych, bowiem jak wynika z postanowienia obowiązek został nałożony na nowych właścicieli nieruchomości - Państwa B. i J. K., to jest stosownie do art. 52 prawa budowlanego, a ani uczestniczka postępowania J. K. ani skarżący (będący również inwestorami) tego skutecznie nie zakwestionowali.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło