II SA/Kr 992/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 marca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji ostatecznej postanawia: odmówić M. L. przywrócenia terminu do wniesienia skargi Pismem datowanym na dzień 3 czerwca 2014 r. skarżąca M. L., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 marca 2014 r. w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji ostatecznej. Równocześnie skarżąca wraz z skargą złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżąca w dniu 11 kwietnia 2014 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Wniosek skarżącej został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w dniu 30 kwietnia 2014 r., kiedy to Sąd wydał postanowienie sygn. akt II SO/Kr 15/14 uwzględniające wniosek, natomiast stosowne zarządzenie Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej zapadło w dniu 16 maja 2014 r. (a zatem już po upływie terminu do wniesienia skargi). Powyższe zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 23 maja 2014 r. Pełnomocnik niezwłocznie podjął działania mające na celu skontaktowanie się ze skarżącą i uzyskanie informacji o przedmiocie niniejszego postępowania. Dopiero w dniu 30 maja 2014 r. pełnomocnik skarżącej odebrał przesłaną przez nią w dniu 29 maja 2014 r. korespondencję i w tym też dniu uzyskał realną możliwość zapoznania się z decyzją oraz sporządzenia i wniesienia skargi - a zatem w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi. Jednocześnie we wniosku stwierdzono, że zarówno skarżąca (jako podmiot nieprofesjonalny i niemający fachowego przygotowania do sporządzenia skargi), jak i jej pełnomocnik z urzędu - skoro został wyznaczony pełnomocnikiem już po upływie terminu do wniesienia skargi i podjął natychmiastowe działania w celu skontaktowania się ze skarżącą - nie ponoszą winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r. poz. 270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przepis art. 87 p.p.s.a. stanowi, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 marca 2014 r. znak: [...] w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, za który uznać należy jego zdaniem dzień 30 maja 2014 r., kiedy to według oświadczenia pełnomocnika, uzyskał on realną możliwość zapoznania się z zaskarżoną decyzją. Należy podkreślić, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 246/08 - powołane orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, jak podkreśla się w orzecznictwie, brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 479/07). W ocenie Sądu powołane we wniosku okoliczności nie pozwalają na przyjęcie braku winy skarżącej w przekroczeniu terminu do wniesienia skargi. Decydujące znaczenie dla odmowy uwzględnienia wniosku skarżącej ma fakt, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie jest obwarowane tzw. przymusem adwokacko-radcowskim. Obowiązek sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia przez profesjonalnego pełnomocnika wprowadza art. 175 p.p.s.a., który ma zastosowanie jedynie przy sporządzaniu skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podobny przymus adwokacko-radcowski ustawodawca przewidział w art.194 §4 p.p.s.a. w odniesieniu do zażalenia, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej. Jak wskazuje się w orzecznictwie (np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II GZ 243/11, z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt I FZ 198/06), przedłużający się czas trwania postępowania w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest okolicznością, która może uprawdopodobniać brak winy strony w uchybieniu terminu, w sytuacjach w których czynność, dla dokonania której pełnomocnik został powołany do działania w imieniu strony, nie może być dopełniona przez stronę osobiście z uwagi na zastrzeżenie w przypadku niektórych środków zaskarżenia (takim środkiem zaskarżenia jest na gruncie przepisów p.p.s.a. skargi kasacyjna) przymusu adwokacko – radcowskiego. W takim przypadku nie sposób bowiem mówić o winie strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności, skoro z oczywistych względów nie mogła ona tej czynności dopełnić osobiście, a jej sytuacja majątkowa nie pozwalała na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Stąd też nie kwestionuje się braku zawinienia strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na gruncie stanów faktycznych, w których powołanie pełnomocnika z urzędu następuje na skutek wniosku strony o przyznanie prawa pomocy złożonego w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z dnia 25 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Ol 403/13). Inne skutki w zakresie oceny kryterium braku winy strony w uchybieniu terminu kształtuje jednakże sytuacja, w której uchybienie to dotyczy czynności procesowej, dla której ustawodawca nie przewidział przymusu adwokacko – radcowskiego. Jeśli zatem czynność, dla której uchybiono termin, obejmuje złożenie pisma w postępowaniu sądowym, które nie jest szczególnie sformalizowane i nie wymaga szczegółowego przedstawienia zarzutów, a takim pismem jest niewątpliwie skarga, uzasadnieniem dla stwierdzenia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, nie może być wyłącznie oczekiwanie na zakończenie procesu ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 luty 2013 r., sygn. akt II GZ 44/13, z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 325/10). Okoliczność złożenia przez skarżącą, przed wniesieniem skargi, wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika oraz czas jaki upłynął do uwzględnienia tego wniosku przez referendarza sądowego oraz następnie wyznaczenia pełnomocnika, nie może zatem stanowić okoliczności uprawdopodabniającej, że niezachowanie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącej i przy zachowaniu najwyższej staranności. Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja zawierała prawidłowe pouczenie mówiące, iż w przypadku uznania decyzji za wydaną z naruszeniem prawa, stronom przysługuje skarga wniesiona za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji. W ocenie Sądu powyższe pouczenie jest jednoznaczne i nie może pozostawiać wątpliwości, co do właściwego sposobu wniesienia skargi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, skarżąca odebrała zaskarżoną decyzję w dniu 31 marca 2014 r., a zatem 30 dniowy termin do wniesienia skargi, przewidziany w art. 53 § 1 p.p.s.a. upłynął w dniu 30 kwietnia 2014 r. W tym terminie, skarżąca winna zatem wnieść skargę do sądu administracyjnego. Jak wskazano powyżej, do zainicjowania postępowania sądowego wystarczające jest wyłącznie złożenie pisma wyrażającego niezadowolenie z wydanej decyzji. Nadto nie ma przeszkód, by na dalszym etapie postępowania profesjonalny pełnomocnik uzupełnił zarzuty skargi sporządzonej osobiście przez skarżącą. Podkreślić przy tym należy, że skarżąca nie wskazała na żadne obiektywne przeszkody uniemożliwiające jej samodzielne wniesienie skargi do sądu. Za przywróceniem terminu do wniesienia skargi nie może przemawiać także i to, że ustanowiony dla strony pełnomocnik z urzędu uczynił zadość swym obowiązkom, czego Sąd nie kwestionował. W rozpoznawanej sprawie istotne bowiem było to, z jakich przyczyn, leżących po stronie samej skarżącej, doszło do uchybienia terminu. Ponieważ we wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano żadnych okoliczności świadczących o braku winy skarżącej w uchybieniu terminu (np. brak umiejętności zredagowania skargi), Sąd zadecydował o odmowie uwzględnienia wniosku. W tym stanie rzeczy, orzeczono jak w sentencji postanowienia w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a.