II SA/Kr 995/10
WyrokWSA w Krakowie2010-11-16
Skład orzekający: Kazimierz Bandarzewski, Mirosław Bator, Joanna Tuszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy nakładająca obowiązek uiszczenia jednorazowej opłaty przyłączeniowej do sieci kanalizacyjnej, bez wyraźnego upoważnienia ustawowego, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy nakładająca obowiązek uiszczenia jednorazowej opłaty przyłączeniowej do sieci kanalizacyjnej, która nie znajduje oparcia w wyraźnym upoważnieniu ustawowym, jest niezgodna z prawem. Taka opłata ma charakter daniny publicznej, a jej jednostronne narzucanie bez podstawy prawnej narusza zasady hierarchii aktów prawnych i delegacji ustawowej.Stan faktyczny
Rada Gminy Siepraw podjęła uchwałę w sprawie warunków podłączenia do sieci kanalizacyjnej, która nakładała na mieszkańców jednorazową opłatę przyłączeniową. Prokurator Rejonowy w Myślenicach złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając uchwale naruszenie przepisów ustawy o samorządzie gminnym i ustawy o gospodarce komunalnej, ponieważ brak było podstawy prawnej do nałożenia takiej opłaty. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, argumentując m.in. partycypacją mieszkańców w budowie sieci.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 1 uchwały w zakresie słów "i uiszcza na rzecz Gminy opłatę, o której mowa w § 2" oraz § 2 i § 3 zaskarżonej uchwały.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator NSA Joanna Tuszyńska Protokolant: Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Myślenicach na uchwałę Rady Gminy Siepraw z dnia 22 kwietnia 1999 r. nr VIII/60/99 w przedmiocie warunków podłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej stwierdza nieważność § 1 w zakresie słów "i uiszcza na rzecz Gminy opłatę, o której mowa w § 2" oraz § 2 i § 3 zaskarżonej uchwały.
W dniu 22 kwietnia 1999 r. Rada Gminy w Sieprawiu podjęła uchwałę Nr VIII/60/99 w sprawie warunków podłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej i ogólnospławnej.
W § 1 przedmiotowej uchwały ustalono, że do gminnej sieci kanalizacyjnej mogą być podłączone nieruchomości na wniosek zainteresowanych, jeżeli spełniają oni wymagania techniczne, wykonają na własny koszt podłącze kanalizacyjne i uiszczą na rzecz Gminy opłatę, o której mowa w § 2 uchwały.
§ 2 ust. 1 zaskarżonej uchwały nakłada na każdego, kto przyłącza się do sieci kanalizacyjnej jednorazową opłatę przyłączeniową w wysokości kwoty, którą mieszkańcy wsi (przysiółka) miejsca położenia nieruchomości wpłacali tytułem czynu społecznego przy budowie sieci zwaloryzowanej corocznie wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych za okres trzech kwartałów roku poprzedniego ogoszonym (tak w oryginale) przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim.
Ust. 2 § 2 ww. uchwały nałożył na radę gminy obowiązek ustalania w drodze uchwały kwoty wpłacanej przez mieszkańców tytułem czynu społecznego w związku z budową sieci kanalizacyjnej. § 2 ust. 3 określa, że w przypadku wybudowania sieci bez udziału mieszkańców, opłata przyłączeniowa obliczana jest wg. ostatniej budowy sieci realizowanej z udziałem mieszkańców po jej zrewaloryzowaniu.
§ 3 ww. uchwały zawiera zwolnienia przedmiotowe z obowiązku uiszczenia opłaty przyłączeniowej skierowane do podmiotów, które partycypowały w kosztach budowy sieci, wykonały elementy sieci na własny koszt i przekazały te elementy Gminie.
§ 5 (brak § 4) określa datę wejścia w życie uchwały.
Prokurator Prokuratury Rejonowej w Myślenicach pismem z dnia 5 lipca 2010 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na § 2 uchwały Nr VIII/60/99 Rady Gminy Siepraw z dnia 22 kwietnia 1999 r. w sprawie w sprawie warunków podłączenia do sieci kanalizacyjnej sanitarnej i ogólnospławnej.
Działając w oparciu o art. 8, art. 52 § 1, 53 § 3, art. 54 § 1 i art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Prokurator zarzucił przedmiotowej uchwale naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 3 oraz art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W oparciu o powyższe Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały w § 2.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 7 i art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, a powołane przepisy nie mogą stanowić podstawy do nałożenia obowiązku ponoszenia opłaty za podłączenie do gminnych sieci kanalizacyjnych.
W ocenie strony skarżącej zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, gdyż nosi znamiona aktu prawa miejscowego, tzn. posiada cechę ogólności – generalności, abstrakcyjności, określa adresata - poprzez wskazanie jego cech nie wymieniając go z nazwy, dyspozycja określa postępowanie adresata i ma zastosowanie do wielu powtarzalnych okoliczności, stanowi podstawę do obliczenia i ustalenia wysokości opłaty za każdorazowe podłączenie się do sieci kanalizacji sanitarnej i kanalizacji ogólnospławnej.
W dalszej części skargi wskazano, że w polskim systemie prawnym żaden przepis nie daje gminie uprawnień do ogólnego wprowadzania opłat w drodze regulacji prawnych powszechnie obowiązujących. Przepisem takim nie może być powołany w podstawie kwestionowanej uchwały art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r., który w istocie określa własne zadania gminy obejmujące sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną, itp.
Prokurator podniósł, że ustalona zakwestionowaną uchwałą opłata ma cechy jednostronnie nałożonej na obywateli daniny publicznej. Tymczasem w okresie uchwalania przedmiotowej uchwały nie było przepisów ustawowych, które upoważniałyby gminę do wprowadzenia takiej opłaty.
Opłata przewidziana zaskarżoną uchwałą jakkolwiek nie ma cech świadczenia podatkowego, to jednak jej uiszczenie było wymuszone obowiązującymi standardami życia i obowiązkiem prawnym wynikającym z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nakazującym podłączanie nieruchomości do istniejącej kanalizacji sanitarnej.
Podstawy do nakładania obowiązków objętych zaskarżonym § 2 uchwały nie zawiera art. 40 ustawy o samorządzie gminnym, a nadto taką podstawą nie może być art. 4 ust. 1 ustawy o gospodarce komunalnej.
Podniesiono również, że wprawdzie w 2006 r. uchwała ta została uchylona inną uchwałą Rady Gminy Siepraw, to jednak na jej podstawie pobierano opłaty niezgodnie z obowiązującym wówczas prawem.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy w Sieprawiu wniosła o oddalenie skargi.
Organ podniósł, że uchwała Rady Gminy w Sieprawiu Nr VIII/60/99 z dnia 22 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków podłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej i ogólnospławnej nie jest aktem prawa miejscowego, co wynika z brzmienia uchwały i jej podstawy prawnej. Uchwała ta nie została zaskarżona przez Wojewodę w trybie nadzoru. Podstawą prawną do jej podjęcia stanowił art. 4 ustawy o gospodarce komunalnej. Wybudowana sieć była własnością Gminy, a opłaty za korzystanie z sieci należały się Gminie.
Ta uchwała nie została opublikowana i od 31 sierpnia 2006 r. nie pozostaje w obrocie prawnym. Rada Gminy wyjaśniła również, że wydając ta uchwałę wzorowano się na podobnych rozwiązaniach przyjętych w latach 90-tych XX wieku co do budowy sieci gazowych.
Uchwała ta pozwalała na wykonanie sieci w ramach czynów społecznych (wówczas jeszcze funkcjonowało to pojęcie obecnie zastąpione inicjatywą lokalną). Na gruncie obowiązujących wówczas przepisów przy realizacji inwestycji w ramach czynów społecznych władze Gminy zawierały porozumienia z komitetami.
Dodatkowo Rada Gminy wyjaśniła, że w chwili podjęcia uchwały budowa kanalizacji w Gminie dopiero rozpoczynała się. Działały powstałe wcześniej komitety wodno - kanalizacyjne, ponieważ w gminie odczuwano od wielu lat braki wody. Gmina szukała środków na dofinansowanie inwestycji zwłaszcza budowy kanalizacji, ale warunkiem otrzymania jakiejkolwiek dotacji czy preferencyjnej pożyczki było osiągnięcie efektu ekologicznego, którym było podłączenie zamieszkałego budynku do sieci kanalizacyjnej. Gmina budowała wówczas sieć z przyłączami do domów i wykonywała inwentaryzacje sieci i przyłącza. W ten sposób można było zapewnić efekt ekologiczny w krótkim czasie. Gmina zawierała umowy z właścicielami budynków o partycypacji w budowie kanalizacji, w których gwarantowano wykonanie przyłącza. Gmina podejmowała inwestycje w porozumieniu z mieszkańcami. Gdyby nie środki mieszkańców, inwestycji nie byłoby do tej pory lub wykonany byłby niewielki jej odcinek.
Organ nadmienił, że Rada Gminy nigdy nie podjęła uchwały o opłacie adiacenckiej, ponieważ większość mieszkańców uczestniczyła w czynie społecznym w realizacji inwestycji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę aktów prawa miejscowego stanowionych przez organy jednostek samorządu terytorialnego. Kontrola Sądu ogranicza się do zbadania czy organ jednostki samorządu terytorialnego wydając akt prawa miejscowego działał zgodnie z przepisami prawa i w granicach udzielonego upoważnienia ustawowego.
Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej uchwały Rady Gminy w Sieprawiu uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarga została złożona przez Prokuratora, co oznacza, że nie musiała być poprzedzona wyczerpaniem środków zaskarżenia (art. 52 § 1 P.p.s.a.), jej wniesienie nie było też ograniczone żadnym terminem, gdyż skarga dotyczy aktu prawa miejscowego (art. 53 § 3 P.p.s.a.).
Zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego.
Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły.
Zaliczenie aktu prawa miejscowego do źródeł prawa powszechnie obowiązującego skutkuje koniecznością odnoszenia do takiego aktu wszystkich zasad charakteryzujących tworzenie i obowiązywanie systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Jedną z podstawowych zasad jest zasada prymatu ustawy w hierarchii aktów prawnych i zasada ustawowej delegacji do stanowienia przepisów prawa miejscowego (D. Dąbek, "Prawo miejscowe samorządu terytorialnego", Bydgoszcz - Kraków 2003, s. 58). Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa też zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego.
Do cech aktów prawa miejscowego zalicza się:
1) oznaczenie adresata norm prawnych zawartych w takich aktach, pozostającego poza strukturą administracji. Jako źródła prawa powszechnie obowiązującego mogą one regulować postępowanie wszystkich kategorii adresatów (obywateli, organów, organizacji publicznych i prywatnych, przedsiębiorców). Akty prawa miejscowego są prawem dla wszystkich, którzy znajdą się w przewidzianej przez nie sytuacji. W praktyce oznacza to, że adresatami aktów prawa miejscowego są osoby będące mieszkańcami danej jednostki samorządu terytorialnego lub tylko przebywające na terenie jej działania;
2) terytorialny zasięg aktu prawa miejscowego. Obowiązują one tylko na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Z reguły ich zasięg pokrywa się z obszarem danej jednostki samorządu terytorialnego ale mogą być jednak także stanowione dla mniejszych terenów;
3) normatywny charakter. Zawierają one wypowiedzi wyznaczające adresatom pewien sposób zachowania się: mogą to być nakazy, zakazy lub uprawnienia. Akty o charakterze jedynie opisowym, ocennym czy też wyrażające jedynie postulaty - nie są aktami prawa miejscowego;
4) generalny i abstrakcyjnych charakter norm prawnych zawartych w takich aktach. Charakter generalny mają te normy, które definiują adresata poprzez wskazanie cech, a nie poprzez wymienienie z nazwy. Abstrakcyjność normy wyraża się w tym, że nakazywane, zakazywane lub dozwolone zachowanie ma mieć miejsce w pewnych, z reguły powtarzalnych okolicznościach, nie zaś w jednej konkretnej sytuacji. Akty muszą być powtarzalne, nie mogą konsumować się przez jednorazowe zastosowanie.
Zaskarżona uchwała, nakładająca na mieszkańców obowiązek uiszczenia jednorazowej opłaty przyłączeniowej, posiada wskazane wyżej cechy pozwalające na zaliczenie jej do aktów prawa miejscowego.
Tym samym adresatem tejże uchwały są podmioty przyłączające się do sieci sanitarnej i uchwała ta nakazała im określone zachowanie: obowiązek uiszczenia wskazanej w uchwale kwoty. Adresaci uchwały określeni zostali generalnie, a nie imiennie. Uchwała dotyczy sytuacji powtarzalnych, a nie jednorazowych. Zaskarżona uchwała ma zatem charakter normatywny, generalny i abstrakcyjny.
Kolejną kwestią wymagającą rozważenia jest ustalenie, czy istniała podstawa prawna do podjęcia tejże uchwały.
Zgodnie z powołanym art. 94 Konstytucji RP podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest upoważnienie zawarte w ustawie. Każdorazowo w akcie rangi ustawowej zawarte być musi upoważnienie dla organu gminy do stanowienia aktu prawa miejscowego.
Zasada ta znajduje potwierdzenie w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 z póżn. zm.), zwanej dalej w skrócie "u.s.g.", który w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały stanowił, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia przepisów powszechnie obowiązujących na obszarze gminy. Upoważnienie to musi być wyraźne, a nie tylko pośrednio wynikające z przepisów ustawowych i wskazywać winno organ administracji publicznej właściwy do wydania danego aktu normatywnego.
Upoważnienie ustawowe określa materię, która ma być przedmiotem regulacji w drodze aktu prawa miejscowego i organy kompetentne do jego wydania. Niekiedy także inne sprawy związane z wydawaniem i wejściem w życie przepisów prawa.
Trafnie więc w skardze podniesiono, że podstawy prawnej podjęcia zaskarżonej uchwały nie zawiera art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym. Przepis ten zawiera generalne upoważnienie generalne do stanowienia aktów prawa miejscowego przez organy gminy. Wskazany jako podstawa prawnej podjęcia zaskarżonej uchwały art. 40 ust. 2 pklt 4 u.s.g. w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia uchwały stanowił, że "na podstawie niniejszej ustawy organy gminy mogą wydawać przepisy gminne w zakresie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej". Jak wyraźnie wynika to z powołanej podstawy prawnej, przepis ten dopuszczał stanowienie aktów prawa miejscowego w zakresie jedynie zasad i trybu korzystania z gminnych urządzeń (podkreślenie składu Sądu), a nałożony obowiązek uiszczenia jednorazowej opłaty przyłączeniowej nie stanowił ani zasady korzystania z sieci kanalizacyjnej, ani trybu korzystania z tej sieci. Uiszczenie tej opłaty dopiero pozwalało na rozpoczęcie korzystania z sieci kanalizacyjnej.
W zaskarżonej uchwale jako podstawę prawną jej wydania wskazano art. 7 ust.1 pkt 3 u.s.g., który określa, jako jedno z zadań samorządu gminnego, sprawy wodociągów i kanalizacji.
Przepis ten ma charakter jedynie organizacyjny, porządkuje podział zadań na szczeblu "ustrojowym" samorządu, nie stanowi zaś przepisu prawa materialnego, zawierającego delegację ustawową do stanowienia aktów prawa miejscowego jako aktów wykonawczych do ustawy. Takiej podstawy do podjęcia zaskarżonej uchwały nie zawierał również art. 18 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.
Upoważnienia do wydania zaskarżonej uchwały nie zawiera powołany u jej podstaw art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 z późn. zm.). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wyrażany był pogląd, że art. 4 ust. 1 ustawy o gospodarce komunalnej nie daje radzie gminy prawa nakładania na obywateli obowiązku ponoszenia opłat za samą możliwość podłączenia do sieci. W wyroku z dnia 13 grudnia 2000 r. (sygn. akt II SA 2320/00, opub. w OwSS 2001 r., nr 4, poz. 129) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty, o których mowa w powołanym przepisie, mogą być jedynie ustalonymi "urzędowo" należnościami, stanowiącymi ekwiwalent za "usługę" ze strony gminy w postaci umożliwienia korzystania z jej obiektów i urządzeń, świadczoną w warunkach braku jakiegokolwiek przymusu po stronie świadczeniobiorcy. W zaskarżonej uchwale opłata "przyłączeniowa" ma charakter – jak słusznie na to wskazał skarżący ją Prokurator - przymusowy. Warunkiem bowiem przyłączenia się do sieci kanalizacyjnej jest jej uiszczenie. Stąd ten element przymusu w jej uiszczeniu czyni ją daniną publiczną, narzuconą jednostronnie wraz z usługą polegającą na przyłączeniu do sieci. Okoliczność, że w zaskarżonej uchwale nie wprowadzono trybu postępowania egzekucyjnego celem jej "wyegzekwowania" nie może stanowić przesłanki pozbawiającej cechy obligatoryjności tej opłaty.
Opłata określona zaskarżoną uchwałą ma niewątpliwie cechy jednostronnie narzuconej mieszkańcom daniny publicznej. Została ona wprowadzona przy wykorzystaniu władztwa publicznego gminy i jest pobierana w związku z samym faktem przyłączenia nieruchomości do urządzenia komunalnego (sieci kanalizacyjnej). Nie można jej traktować jako należności o charakterze cywilnoprawnym, towarzyszących świadczeniu usług na podstawie umowy zawieranej między dwiema równorzędnymi stronami, korzystającymi z wolności kontraktowej. Opłata ta została ustalona w stałej kwocie, niezależnej od rzeczywistych kosztów budowy sieci, a jej uiszczenie jest warunkiem podłączenia danej nieruchomości do sieci. Wbrew twierdzeniu zawartemu w odpowiedzi na skargę, zaskarżona uchwała nie wprowadzała opłaty za korzystanie z sieci kanalizacyjnej, ale za samo podłączenie się do tej sieci.
Jednostronne nakładanie na obywateli jakichkolwiek obowiązków, w tym opłat, nie jest dopuszczalne bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. W tej sprawie nie można uznać opłaty za świadczenie dobrowolne. Ani art. 4 ust. 1 ustawy o gospodarce komunalnej, ani żaden inny przepis prawa nie dawał radzie gminy prawa do wprowadzania opłat za podłączenie do sieci. Takie stanowisko zdecydowanie przeważa w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 965/06, opub. w LEX nr 475567; wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 25 listopada 2004 r., sygn. akt OSK 821/04; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Wr 745/06; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 842/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2002 r., sygn. akt I SA 2793/01).
Jednorazowa opłata za podłączenie do istniejącej gminnej sieci kanalizacyjnej, nie ma świadczenia podatkowego, gdyż nie jest w świetle prawnym opłatą przymusową. Można mówić jedynie o sytuacji stwarzającej pewien "przymus życiowy". Korzystanie z urządzeń komunalnych w postaci sieci kanalizacyjnej jest bowiem koniecznością w myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.). Ten ostatni przepis nakłada na właściciela nieruchomości utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i to pod karą grzywny, stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. W świetle tych przepisów nie można mówić o dobrowolności opłaty z tytułu podłączenia do istniejącej, gminnej kanalizacji sanitarnej. Opłaty te mają cechy narzuconej mieszkańcom daniny publicznej wprowadzonej przez gminę. Nie można zatem opłat tych traktować jako należności o charakterze cywilnoprawnym ustalających usługę i opłatę za usługę umową zawieraną przez strony i korzystających z dobrowolnych ustaleń warunków zawartej umowy (tak również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 marca 2003 r., sygn. akt I SA 85/03, opub. w LEX nr 121772).
Wreszcie należy podnieść, że argumentacja Rady Gminy wskazująca na zaangażowanie mieszkańców, czyny społeczne czy też praktyczna "przydatność" pobierania takich opłat warunkujących wybudowanie sieci – w żadnym przypadku nie legitymizowało rady gminy do podjęcia zaskarżonej uchwały. Samorząd terytorialny według uregulowań konstytucyjnych nie stanowi formy autonomii w wykonywaniu władzy publicznej, a tym samym nie ma przyznanych praw do stanowienia aktów mocy ustawy oraz nie ma przyznanej "domeny" władczego rozstrzygania w zakresie ogólnie opisanych zadań. Samorząd terytorialny jest tylko formą decentralizacji administracji publicznej i w istocie ta decentralizacja dotyczy tylko "wykonywania" zadań administracji publicznej.
Sąd badał legalność zaskarżonej uchwały na datę jej podjęcia, a tym samym przy jej ocenie nie mógł uwzględnić postanowień ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.).
Sama okoliczność, że uchwała ta została w 2006 r. uchylona nie stanowi podstawy do nie rozpoznania skargi w tej sprawie. Uchwała ta bowiem wywołała określone skutki prawne i stwierdzenie jej nieważności umożliwi podjęcie czynności związanych z wyeliminowaniem skutków wynikających z tejże uchwały. Przyjmując odmienne założenie, Sąd w istocie musiałby utrzymać skutki prawne wywołane zaskarżoną uchwałą.
Zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zaskarżona uchwała rady gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Stosownie do art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stwierdzenie nieważności uchwały będącej aktem prawa miejscowego dopuszczalne jest także po upływie roku od jej podjęcia.
Sąd stwierdził nieważność w całości § 2 zaskarżonej uchwały, ponieważ w tym paragrafie nałożono na mieszkańców obowiązek uiszczania jednorazowej opłaty przyłączeniowej. Sąd stwierdził nieważność § 1 w tej części, w której paragraf ten odnosił się do obowiązku nakładania opłaty "uiszcza na rzecz Gminy opłatę, o której mowa w § 2". Jest o to bowiem logiczne następstwo stwierdzenia nieważności § 2. Sąd również stwierdził nieważność § 3 zaskarżonej uchwały, ponieważ przepis ten wprowadzał zwolnienia przedmiotowe od obowiązku uiszczania jednorazowej opłaty przyłączeniowej, a tym samym nakładał na mieszkańców przywileje (korzyści). Jeżeli stwierdzono nieważność samego obowiązku uiszczania opłaty, to konsekwencją takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie nieważności wyjątków i zwolnień od obowiązku jej uiszczania lub sposobu jej zaliczania.
W pozostałym zakresie zaskarżona uchwała nie narusza przepisów prawa.
Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonywania zaskarbionej uchwały, ponieważ wykonanie aktu normatywnego polega na wprowadzeniu tego aktu w życie, a więc jeżeli akt prawa miejscowego wszedł w życie, to stał się obowiązującym prawem i nie może być mowy o wstrzymaniu jego wykonania (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 21 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 590/07, opub. w LEX nr 364967).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło