II SAB/Kr 208/14
WyrokWSA w Krakowie2014-09-26
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Aldona Gąsecka, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wójt Gminy pozostawał w bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek Stowarzyszenia, a jeśli tak, to czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Wójt Gminy pozostawał w bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, ponieważ nie wydał decyzji administracyjnej odmawiającej jej udostępnienia ani nie udostępnił żądanych dokumentów w ustawowym terminie. Sąd zobowiązał organ do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 7 dni. Jednocześnie sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało oddaleniem wniosku o wymierzenie grzywny.Stan faktyczny
Stowarzyszenie wniosło skargę na bezczynność Wójta Gminy w realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej kosztów związanych z budową rurociągu kanalizacyjnego, wyłonienia wykonawcy oraz dowodów zapłaty. Organ początkowo uznał wniosek za dotyczący informacji przetworzonej i wezwał do wykazania szczególnego interesu publicznego. Mimo dalszej korespondencji i przesunięcia terminu, organ nie udostępnił żądanych dokumentów ani nie wydał decyzji odmownej, co skutkowało wniesieniem skargi. Wójt Gminy domagał się oddalenia skargi, argumentując m.in. nieprecyzyjnością wniosku i charakterem informacji jako przetworzonej.Rozstrzygnięcie
I. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 7 dni w sprawie z wniosku strony skarżącej Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w B. z dnia 3 marca 2014 r., znak: [...]; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o wymierzenie grzywny; IV. zasądza od Gminy [...] na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w B. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: Sędzia WSA Aldona Gąsecka – Duda (spr.) Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: Urszula Czerwińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2014 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w B. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 7 dni w sprawie z wniosku strony skarżącej Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w B. z dnia 3 marca 2014 r., znak: [...]; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o wymierzenie grzywny; IV. zasądza od Gminy [...] na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w B. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia 23 maja 2014r. Stowarzyszenie "[...]" w B. wniosło skargę na bezczynność Wójta Gminy w realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej na wniosek z dnia 3 marca 2014r., znak [...], w zakresie :
1) udostępnienia kopii faktur, umów wraz z SWIZ i innych dokumentów, na podstawie których Gmina ponosiła koszty związane z wykonaniem rurociągu kanalizacyjnego "Budowa sieci kanalizacji sanitarnej - projekt zamienny- dla miejscowości B., N., S., gmina [...]" na działkach: obręb [...]: [...], [...], [...]; obręb [...]: [...], [...], [...] obręb [...]: [...], [...], [...],
2) wskazania czy wyłonienie wykonawcy nastąpiło w drodze przetargu i ewentualnego udostępnienia treści ogłoszenia o przetargu oraz informacji o wyborze najkorzystniejszej oferty,
3) udostępnienia dowodów zapłaty przez Gminę [...] dokumentów wskazanych w pkt 1.
Stowarzyszenie domagało się o zobowiązania Wójta Gminy [...] do rozpoznania tego wniosku w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenia kosztów postępowania, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu powyższego wskazywało, że wiadomością e-mail z dnia 3 marca 2014 r. Stowarzyszenie, zwróciło się w trybie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej do Urzędu Gminy [...] o udzielenie informacji publicznej w zakresie wskazanym w żądaniu skargi. Wobec braku odpowiedzi ze strony Urzędu, w dniach 17 i 19 marca 2014 r. Stowarzyszenie wysłało do Urzędu wiadomości ponaglające.
W odpowiedzi Sekretarz Gminy [...] L. P., w piśmie z dnia 17 marca 2014 r. poinformowała, że żądana informacja stanowi informację przetworzoną, dla uzyskania której niezbędne jest wykazanie, że udzielenie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, oraz wezwała Stowarzyszenie do wykazania szczególnego interesu publicznego w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Pismem z dnia 21 marca 2014 r. Stowarzyszenie odniosło się do stanowiska Urzędu, argumentując, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji przetworzonej.
W efekcie, w wiadomości e-mail z dnia 2 kwietnia 2014 r. Sekretarz Gminy poinformowała Stowarzyszenie, że odpowiedź na wniosek zostanie udzielona do dnia 30 kwietnia 2014 r.
Do dnia wniesienia niniejszej skargi Urząd Gminy [...] nie udzielił informacji, o którą zwrócono się we wniosku z dnia 3 marca 2014 r., a także nie została wydana decyzja o odmowie udzielenia dostępu do informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] domagał się jej oddalenia jako bezzasadnej, oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego.
Jak wyjaśniał, w terminie 14 dni od nadesłania wniosku opisanego w skardze, Sekretarz Gminy L. P., po uprzednim ustaleniu, iż przedmiotem wniosku jest w istocie informacja przetworzona w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wezwała wnioskodawcę do wykazania szczególnego interesu publicznego w trybie art. 64 §2 k.p.a.
Pismem z dnia 21 marca 2014 r. skarżący podjął polemikę ze stanowiskiem organu wskazując, iż żądane informacje nie należą do przetworzonych.
Pismem z dnia 1 kwietnia 2014 r. ponownie poinformowano skarżącego o konieczności przetworzenia żądanych informacji, co stanowiło dodatkową szansę do merytorycznego ustosunkowania się skarżącego do żądania wykazania szczególnego interesu publicznego.
Co więcej, chcąc ukazać realny przebieg postępowania należy nadmienić, iż organ nie realizował nigdy zamierzenia inwestycyjnego o nazwie wskazanej przez skarżącego we wniosku. Organ pisemnie wskazał zainteresowanemu adres szczegółowy strony internetowej w Biuletynie Informacji Publicznej, gdzie zamieszczone zostały wszelkie informacje związane z realizacją przedsięwzięcia pn. "Kanalizacja [...]", o które, jak można było domniemywać, wnioskował skarżący pisząc o "Budowie sieci kanalizacji sanitarnej - projekt zamienny - dla miejscowości B., N., S., gmina [...] (...). Nie ulega jednak wątpliwości, że wniosek był co do zasady nieprecyzyjny, a skarżący nie współpracował w zakresie wyjaśnienia powstałych wątpliwości.
Zadanie, o które pytano jest inwestycją zakończoną i przekazaną do użytkowania Gminnemu Zakładowi Wodociągów i Kanalizacji w B., który przejął od inwestora projekty techniczne, w związku z czym przesunięto termin udzielenia odpowiedzi do 30 kwietnia 2014r. Jednocześnie należy uznać, że automatycznie przesunięto także termin dla wnioskodawcy, aby wykazał on szczególny interes prawny wnioskowanej informacji.
Nadto, pismem z dnia 10 czerwca 2014r. Kierownik Wydziału Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej Urzędu Gminy [...] pismem przekazał Stowarzyszeniu pełną informację o trybie realizacji zamierzenia, danych wykonawcy wyłonionego w t przetargu nieograniczonym oraz przebiegu realizacji zamierzenia.
Wskazać należy również, że wniosek o tożsamej treści wysyłany był także przez skarżącego w dniu 17 marca i 19 marca b.r.
Organu wykazał pełne zaangażowanie i dobrą wolę w udzielaniu odpowiedzi na wskazany w skardze wniosek. Odpowiedź w zaproponowanej przez wnioskodawcy formie, byłaby w ocenie organu, informacją przetworzoną. Organ nie realizował zadania o wskazanej przez skarżącego nazwie. Realizowany był wprawdzie projekt zamienny, był on jednak elementem zamierzenia inwestycyjnego pn. "Kanalizacja [...]". Wszelkie informacje musiałby zatem zostać przetworzone w oparciu o wskazane kryterium. Organ poinformował skarżącego o tychże okolicznościach i wniósł o wykazanie szczególnego interesu publicznego przemawiającego za ich udostępnieniem. Skarżący nie odniósł się jednak merytorycznie do zagadnienia, lecz podjął polemikę z organem podważając zasadność dokonanej przez niego oceny. Abstrahując od tego, organ udzielił pełnej informacji skarżącemu o warunkach realizacji zamierzenia głównego.
W zakresie informacji dotyczącej " Budowy sieci kanalizacji sanitarnej - projekt zamienny - dla miejscowości B., N., S., gmina [...] (...)" organ nie mógł merytorycznie ustosunkować się do wniosku w formie decyzji administracyjnej. Zamierzenia inwestycyjnego o tej nazwie nigdy bowiem nie realizowano. Kwestia ta sygnalizowana była skarżącemu, jednak nie podjął on próby doprecyzowania wniosku. Intencją organu było uczynić zadość żądaniu skarżącego. Angażując zatem personel urzędu z właściwego wydziału wykoncypowano, iż intencją skarżącego mogło być uzyskanie informacji na temat zadania pn. Kanalizacja [...]. Jeżeli zatem skarżący żądał informacji dotyczącej projektu zamiennego tego zamierzenia, informacja ta miałaby przymiot przetworzenia.
Kwestii występowania szczególnego interesu publicznego wskazuję, iż pozostaje ona niewyjaśniona, gdyż skarżący nie podjął próby wywiedzenia jego istnienia. Organ miałby wówczas możliwość oceny, czy wysuwane przez stronę argumenty mają poparcie w rzeczywistości, czy też nie co zaowocowałoby udzieleniem tejże informacji bądź wydaniem decyzji o odmowie jej udzielenia. W przedmiotowej sprawie, wnioskodawca podjął jedynie polemikę z oceną organu dotyczącą charakteru informacji, a merytorycznie do sprawy się nie odniósł.
Co do samej prawidłowości zakwalifikowania przez organ wnioskowanej informacji jako przetworzonej, to orzecznictwo sądów administracyjnych ewoluuje w kierunku uznania, iż informacją przetworzoną jest także suma informacji prostych.
W dalszej części odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] powołał fragmenty uzasadnień wyroków NSA z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt l OSK 1199/11, WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 18/12 i WSA w Szczecinie z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Sz 46/11, co do prawidłowości dokonania w sprawie niniejszej informacji publicznej, jako informacji przetworzonej.
Przenosząc tam pojawiające się argumenty na grunt niniejszej sprawy, Wójt Gminy [...] podkreślał, że skarżący wnosił o udostępnienie informacji stanowiących wycinek z dokumentacji związanej z realizacją zamierzenia Kanalizacja [...]. Oznaczałoby to konieczność sięgnięcia do materiałów źródłowych oraz dokonania czynności celem ich zestawienia, porównania i pogrupowania w oparciu o podane przez wnioskodawcę kryteria. W ocenie organu, informacje te mają przymiot informacji przetworzonej.
Niezależnie od tego podkreślał, że skarżący zwracał się o udostępnienie informacji publicznej w ok. 30 przypadkach, na co otrzymał kilkanaście pozytywnych odpowiedzi polegających na udostępnieniu tejże dokumentacji. Wobec ilości składanych wniosków, w ocenie urzędu cel ich składania jest zastanawiający, albowiem obejmują one wszelkie informacje, zarówno możliwe do uznania za informację publiczną, jak i nią nie będące. Organ dokonywał dokładnej ich weryfikacji w celu wyeliminowania tych, które niewątpliwie informacji publicznej nie dotyczą. Mogło zatem dojść do kwalifikacji wniosku w oparciu o kryteria zaostrzone, jednakże wynikające właśnie z działania skarżącego, który wręcz utrudniał pracę urzędu poprzez ilość i treść składanych wniosków, dla realizacji których odrywano pracowników urzędu od ich normalnych obowiązków.
Brak uzupełnienia wniosku mimo przedłużenia terminu rozpatrzenia sprawy, skutkował pozostawieniem pisma bez dalszego biegu w zakresie udzielenia informacji publicznej. Jednakże mimo tego udzielono wnioskodawcy odpowiedzi w trybie zwykłym. Tym samym organ dopełnił obowiązku o udzieleniu informacji publicznej, w zakresie której ona mogła dotyczyć.
Zachodzi nawet podejrzenie, że w celu rozliczenia dotacji przyznanej przez Fundację [...] Stowarzyszenie kieruje wnioski w sprawach, w których otrzymało ono niezbędną informację.
Na rozprawie dnia 26 września 2014r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska z ta różnicą, że Wójt Gminy [...] cofnął wniosek o zasądzenie kosztów postępowania. Nadto złożono dodatkowe, niepoparte dokumentami oświadczenia co do istnienia związku pomiędzy inwestycją pn. "Kanalizacja [...]" , a inwestycją pn. "Budowa sieci kanalizacji sanitarnej - projekt zamienny- dla miejscowości B., N., S., gmina [...]" na działkach: obręb S.: [...], [...], [...]; obręb N.: [...], [...], [...], [...]; obręb S.: [...], [...], [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
W sprawie niniejszej z uwagi na przedmiot zaskarżenia należy mieć na uwadze przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm. - zwana dalej w skrócie u.d.i.p.), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania ( art. 1 – 2a u.d.i.p.). Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wnika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.
Obowiązujące przepisy nie przewidują terminu do złożenia skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. W takim przypadku nie istnieje też powinność uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia bezczynności, ani wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Regulacja zawarta w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej nie zawiera odrębnych postanowień nawiązujących do przesłanek art. 52 p.p.s.a. Nie wprowadza ona środka zaskarżenia bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a., zaś sam sposób udostępniania informacji publicznej kształtuje jako dalece odformalizowany, kładąc nacisk na szybkość i sprawność postępowania. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w ograniczonym zakresie, jedynie w sytuacjach, o których mowa w art. 16 - art. 17 u.d.i.p. oraz art. 23g ust. 11 i 12 u.d.i.p., co skutkuje brakiem podstaw żądania wyczerpania trybu z art. 37 k.p.a. Artykuł 52 § 3 p.p.s.a. nawiązuje do regulacji pozostających poza przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Z jego treści wynika wprost, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie jest "środkiem zaskarżenia" o jakim mowa w § 1 i § 2, lecz środkiem samoistnym, odrębnym i znamiennym tylko dla sytuacji ściśle określonych, mającym służyć realizacji zasady przedsądowej autokontroli administracji, ale tylko w przypadku działania, a nie zaniechania, tj. bezczynności organu ( tak m.in. NSA w wyrok z dnia 24 maja 2006 r. I OSK 601/05, zam. zb. Lex nr 236545 i WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 14 października 208 r., sygn. akt II SAB/Bk 29/08, zam. zb. LEX nr 505258).
W świetle powyższego, w niniejszej sprawienie nie zachodziły przesłanki do odrzucania skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Skarga została należycie opłacona, zaś brak także przesłanek do wydania takiego orzeczenia z innych przyczyn wskazanych w art. 58 § 1 p.p.s.a.
Skarga w niniejszej sprawie jest skargą na bezczynność w realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.
W razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość istotnym jest to, że wyrok nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności ( tak m.in. NSA w wyroku z 18 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 198/11, zam. zb. LEX nr 990211). W wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność albo przewlekłość sąd nie może w szczególności określać w jaki sposób powinna być rozpoznana sprawa, w której organ pozostaje w bezczynności, nie może bowiem nakazywać organowi wydania konkretnej decyzji, postanowienia lub podjęcia czynności określonej treści. Także sama kontrola czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej w konkretnej sprawie obejmuje jedynie ich kierunek wyznaczony przez przedmiot postępowania.
W wypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Specyficzna sytuacja, uniemożliwiająca wydanie wyroku co do istoty sprawy, ma miejsce wówczas, gdy w toku postępowania sądowoadmnistracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność albo przewlekłość zostanie stwierdzony fakt wydania przez organ administracji publicznej decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo podjęcia stosownej czynności, choćby z przekroczeniem terminów ustawowych. Ten przypadek pozostaje jednak poza szerszymi rozważaniami albowiem w sprawie niniejszej taka sytuacja nie zachodzi.
W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się trafnie ( m.in. T. Woś (w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2010, s. 70, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1067/08, zam. zb. Lex nr 491969 – nadal aktualne), że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane.
Powyższe kwestie mogą jednakże mieć znaczenie dla kwalifikacji bezczynności, jako posiadającej albo nieposiadającej cech rażącego naruszenia prawa.
Bezczynnością skutkuje także dokonanie czynności w sposób niepełny – np. udostępnienie informacji publicznej niekompletnej.
W art. 4 ust. 1 u.d.i.p. został określony podstawowy, otwarty katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, zaś z jego treści wstępnej wynika w ogólnym ujęciu, że zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Takim podmiotem, jako organ wykonawczy gminy, jest Wójt Gminy [...], w myśl art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednol. Dz.U. z 2013r. poz. 594 – dalej w skrócie u.s.g.).
Stosownie do art. 6 ust. 1.- 2 u.s.g., do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów i jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzyganie w sprawach, o których mowa w ust. 1, należy do gminy. Z art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g. wynika, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy, które w szczególności obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz. Nadto liczne przepisy – także z zakresu ochrony środowiska, planowania i zagospodarowania przestrzennego czy prawa budowlanego – przyznają wójtom gmin kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych.
Prawo do informacji zostało zagwarantowane w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaś obejmuje ono między innymi dostęp do dokumentów. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej.
Pojęcie informacji publicznej określa ustawodawca w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, jednak przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Przepis art. 6 u.d.i.p. wprowadza przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 2 - 5 u.d.i.p. , udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o:
2) podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o:
a) statusie prawnym lub formie prawnej,
b) organizacji,
c) przedmiocie działalności i kompetencjach,
d) organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach,
e) strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5,
f) majątku, którym dysponują;
3) zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o:
a) trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych,
b) trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej,
4) danych publicznych, w tym:
a) treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności:
- treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć,
- dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających,
b) stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego,
c) treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej,
d) informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych;
5) majątku publicznym, w tym o:
a) majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych,
b) innych prawach majątkowych przysługujących państwu i jego długach,
c) majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego,
d) majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach,
e) dochodach i stratach spółek handlowych, w których podmioty, o których mowa w lit. a-c, mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych, oraz dysponowaniu tymi dochodami i sposobie pokrywania strat,
f) długu publicznym,
g) pomocy publicznej,
h) ciężarach publicznych.
W myśl ust. 2 tego artykułu, dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.
W orzecznictwie ugruntowany jest również pogląd, że dokumentacja związana z procesami inwestycyjnymi (w tym decyzje administracyjne, operaty szacunkowe i inne dokumenty) są dokumentami, do których dostęp gwarantuje ustawa o dostępie do informacji publicznej jeżeli znajdują się one w posiadaniu organu, do którego kierowany jest wniosek o taką informację.
Analogiczna uwaga dotyczy wszelkich dokumentów dotyczących wydatkowania środków publicznych.
W myśl art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
Zważyć należy dalej, że art. 7 - 12 u.d.i.p. normują sposób oraz formę udostępniania informacji publicznej .
Termin udostępnienia informacji publicznej na wniosek został określony w art. 13 ust. 1-2 u.d.i.p. który stanowi w ust. 1, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku ( art. 13 ust. 2).
Zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. W myśl art. 14 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się.
Artykuł 15 u.d.i.p. normuje zasady pobierania opłaty za realizację wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W myśl art. 2 ust. 1 -2 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej, a
od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.
Powyższa regulacja wprowadza zasadę, od której wyjątek przewidziano w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Z regulacji tej wynika bowiem, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Także zatem fakt uznania, że wniosek dotyczy informacji wymagającej przetworzenia - gdzie dodatkowo wymaga się wykazania, że uzyskania informacji w takim zakresie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego ( art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) - nie pozwala na brak aktywności ze strony podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. W myśl trafnych poglądów doktryny " Takie czynności organu jak m.in. selekcja dokumentów, uchwał, a także ich analiza pod względem treści to zwykłe czynności (procesy) związane z rozpatrywaniem wniosku o udzielenie informacji publicznej. Nie posiadają one cech przetwarzania informacji, ponieważ w wyniku ich stosowania nie powstaje żadna nowa - pod względem jakościowym - informacja. Podobnie samo sięganie do materiałów archiwalnych nie przesądza jeszcze o tym, że mamy do czynienia z przetwarzaniem informacji (...) Wyłączenie pewnych danych ze względu na ochronę informacji niejawnych, ochronę innych tajemnic ustawowo chronionych, prywatność osoby fizycznej czy też tajemnicę przedsiębiorcy z treści udostępnianej informacji publicznej nie powoduje nadania tej informacji charakteru informacji przetworzonej " (tak Niżnik-Mucha A. artykuł CASUS 2008/2/15 Problematyka zakresu przedmiotowego konstytucyjnego prawa do informacji publicznej).
Odmowa udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych wart. 5 u.d.i.p., albo w związku z niewykazaniem przez wnioskodawcę przesłanki z 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., następuje przez wydanie decyzji, co wynika z 16 ust. 1 u.d.i.p. W szczególności, niewykazanie przez wnioskodawcę, pomimo wezwania i pouczenia, że za uzyskanie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, nie prowadzi do pozostawienia takiego wniosku bez rozpoznania albowiem nie znajdują tu zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy tej regulacji stosuje się dopiero do decyzji, o których mowa w art. 16 ust. 1, z modyfikacjami przewidzianymi w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. ( por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014r., sygn. akt I OSK 2111/13, LEX nr 1477545, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 marca 2014r., sygn. akt IV SA/Gl 110/14, LEX nr 1463705).
Odnosząc te ogólne uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy stwierdzić, żądanie zawarte we wniosku z dnia 3 marca 2014r., znak [...], jest żądaniem udostępnienia informacji, która jest informacją publiczną i skierowane zostało do podmiotu mieszczącego się w kategorii zobowiązanych do jej udostępnienia.
Wniosek o udostępnienie informacji publicznej był rozpoznawany przez Wójta Gminy [...] w sposób niezgodny z ustawą, a także niekonsekwentny. Uznając, że żądana w powyższym wniosku informacja publiczna jest informacją przetworzoną, organ winien wydać decyzję, zaskarżalną w toku instancji, zaś zaniechanie powyższego skutkuje zaistnieniem stanu bezczynności.
Bez znaczenie jest przy tym okoliczność, że pewne informacje mające wymagać przetworzenia miały zostać skarżącemu udzielone przez Kierownika Wydziału Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej Urzędu Gminy [...] już po wniesieniu skargi, pismem z dnia 10 czerwca 2014r., co do trybu realizacji zamierzenia, danych wykonawcy wyłonionego w trybie przetargu nieograniczonego oraz przebiegu realizacji zamierzenia. Przedmiotowe pismo dostępne jest w aktach przedstawionych wraz z odpowiedzią, zaś jego treść nie stwarza podstaw do uznania, że skarżącemu udostępniono :
- kopie faktur, umów wraz z SWIZ i innych dokumentów, na podstawie których Gmina ponosiła koszty związane z wykonaniem rurociągu kanalizacyjnego "Budowa sieci kanalizacji sanitarnej - projekt zamienny- dla miejscowości B., N., S., gmina [...]" na działkach: obręb S.: [...], [...], [...]; obręb N.: [...], [...], [...]; obręb S.: [...], [...], [...],
- kopie dowodów zapłaty przez Gminę [...] dokumentów wskazanych wyżej,
- że odesłanie do danych dostępnych w Biuletynie Informacji Publicznej jest dostatecznie precyzyjne, zaś znajduje się tam treści ogłoszenia o przetargu oraz informacji o wyborze najkorzystniejszej oferty.
Stanowisko organu w sprawie niniejszej nie było zresztą konsekwentne. Treść pisma Sekretarz Gminy z daty 1 kwietnia 2014r. (wiadomości e-mail z dnia 2 kwietnia 2014 r. ) informując Stowarzyszenie, że odpowiedź na wniosek zostanie udzielona do dnia 30 kwietnia 2014 r., wprowadza wnioskodawcę w błąd albowiem sugeruje zmianę pierwotnego stanowiska organu w sprawie charakteru żądanej informacji.
Z odpowiedzi na skargę wynika jednak, że organ nadal prezentuje stanowisko, w myśl którego wniosek dotyczy informacji wymagającej przetworzenia.
Zarzucany w odpowiedzi na skargę fakt braku precyzji wniosku co do oznaczenia inwestycji nie zasługuje na uwzględnienie, skoro na taka okoliczność nie powoływano się względem Stowarzyszenia przed wniesieniem skargi, podobnie jak na okoliczność nieposiadania żądanej informacji publicznej.
Nie stanowi uzasadnienia dla zaniechania realizacji przedmiotowego wniosku wielość zadań organu administracji publicznej, w tym związanych z realizacja innych wniosków Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej.
Pomimo tych krytycznych uwag stwierdzony stan bezczynności organu nie ma w ocenie Sądu cech rażącego naruszenia prawa.
Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty ( tak NSA w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894 ).
Tej oczywistości w sprawie niniejszej brak z kilku powodów. Zgromadzony w sprawie materiał wskazuje, że organ nie pozostał w stosunku do wniosku Stowarzyszenia bierny, stwierdzona bezczynność ma związek z wykładnią przepisów, których stosowanie może budzić wątpliwości w praktyce, zaś sprawność w realizacji wniosku mogła uprzednio utrudniać jego złożoność.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I.-III. sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 149 § 1 -2 p.p.s.a., przy czym brak podstawy do wymierzenia organowi grzywny w przypadku, gdy bezczynność nie ma cech rażącego naruszenia prawa.
Wyrok uwzględniający skargę na bezczynność nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności. Rzeczą organu będzie zatem kompleksowa analiza stanu faktycznego sprawy na tle obowiązujących przepisów prawa oraz zakończenie w terminie 7 dni przedmiotowego postępowania. Jeżeli jednak zdaniem Wójta Gminy [...] żądania we wnioski informacji publiczna jest informacja przetworzoną, a Stowarzyszenie nie wykonało obowiązku wykazania przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., organ winien w tym przedmiocie wydać decyzję. Zmiana stanowiska w tym przedmiocie, przy braku przeszkód z art. 5, winna skutkować udostępnieniem w terminie 7 dni posiadanej informacji publicznej, żądanej w przedmiotowym wniosku ( także w postaci zanonimizowanej w zakresie tzw. danych wrażliwych).
Podstawę prawną orzeczenia o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego zawartego w pkt IV. sentencji wyroku stanowi art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło