II SAB/Kr 243/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Nawara-Dubiel AWSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. C. i E. C. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania znak PINB.5140.3.2024.Sz przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu I. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do dokonania czynności lub wydania aktu; II. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania znak PINB.5140.3.2024.Sz III. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. oddala skargę w pozostałym zakresie; V. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu na rzecz skarżących E. C. i E. C. solidarnie kwotę 614 zł (sześćset czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. E. C. i E. C. pismem z dnia 3 października 2025r. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu znak PINB.5140.3.2024.Sz toczącego się w przedmiocie samowoli budowlanej w zakresie konstrukcji oporowej zrealizowanej na działce nr [...] w S.. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie (bezczynność) oraz prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W oparciu o wskazane wyżej zarzuty, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a oraz na podstawie art. 149 § la i § 2 p.p.s.a. wnieśli o: 1) zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu do wydania decyzji administracyjnej w terminie trzydziestu dni liczonym zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a.; 2) stwierdzenie, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania; 3) stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) przyznanie od organu na rzecz skarżących solidarnie sumy pieniężnej w kwocie 3000 zł; 5) zasądzenie od organu na rzecz skarżących solidarnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przebieg postępowania wskazując na opieszałe działanie organu w tej sprawie , który okresami w toku postępowania jest w ocenie skarżących również zupełnie bezczynny. Skarżący podkreślili, że w dniu 28 czerwca 2025r. złożyli ponaglenie na działanie PINB w Nowym Targu, które do dnia złożenia skargi nie zostało rozpoznane. Skarżący wnieśli o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej 3000 zł, albowiem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prowadzi postępowanie zdecydowanie dłużej niż jest to konieczne. Ani ponaglenie, ani niniejsza skarga nie zostały złożone po miesiącu, czy dwóch przewlekłości, ale po ponad pół roku od czasu powrotu akt postępowania do organu , nie licząc nawet czasu jego wcześniejszego trwania. Skarżący doznali szkody i krzywdy, gdyż w wyniku będących przedmiotem niniejszego postępowania naruszeń prawa budowlanego przy budowie muru oporowego, będącego elementem infrastruktury hotelowej, notorycznie zakłócany jest ich spokój, a sąsiedzi w zasadzie wyśmiewają skarżących widząc, że organy nadzoru budowlanego są bezradne. W hotelu toczą się imprezy, wyjazdy zorganizowanych grup, odbywają się koncerty, śpiewy i pokrzykiwania – co jest bardzo uciążliwe. A tymczasem organ swobodnie prowadzi postępowanie i nie jest w stanie go zakończyć. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu wyjaśnił, iż prowadził postępowanie wyjaśniające pod sygn. akt [...] w zakresie kontroli zrealizowania budynków i obiektów na dz. ewid. nr [...] położonej w S.. Na podstawie zgromadzonych dokumentów w trakcie prowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz przeprowadzonych kontroli w terenie ustalono m.in., że na dz. ewid. nr [...] położonej w m. S. zlokalizowane są dwa budynki mieszkalne wraz z urządzeniami budowlanymi i infrastrukturą techniczną. Budynki początkowo realizowane były na podstawie decyzji z dnia 23.04.2014 r. znak: BA.6740.1.177.2014.AŁ o pozwoleniu na budowę wydanej przez Starostę Nowotarskiego. Budynek (oznaczony nr [...] na PZT) został w dniu 27.04.2017 r. dopuszczony do użytkowania przez PINB w Nowym Targu na podstawie złożonego przez inwestora zawiadomienia o zakończeniu budowy i zamiarze użytkowania obiektu wraz z wymaganymi dokumentami. W trakcie budowy budynku (oznaczonego nr 1 na PZT) inwestor uzyskał decyzję znak: z dnia 3.01.2019 r. BA.6740.1.1477.2018.AŁ zatwierdzającą projekt budowlany zamienny wydaną również przez Starostę Nowotarskiego, na podstawie której kontynuowano roboty budowlane. Podczas kontroli w terenie inspektorzy PINB w Nowym Targu ustalili, że inwestor istotnie odstąpił od warunków decyzji zatwierdzonego projektu budowlanego (budynku oznaczonego nr 1 na PZT), przez zwiększenie wysokości i szerokości budynku powyżej 2 %, co zwiększyło również powierzchnię zabudowy. Ponadto w zagospodarowaniu działki inwestycyjnej inwestor dokonał istotnego odstępstwa polegającego na wykonaniu dodatkowo muru oporowego w innej lokalizacji wzdłuż działki drogowej o nr ewid.[...] oraz wzdłuż działki sąsiedniej będącej własnością E. i E. C.. W związku z powyższymi ustaleniami zawiadomieniem z dnia 8.04.2022 r. PINB w Nowym Targu wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wykonania muru oporowego oraz zwiększeniu parametrów charakterystycznych budynku (oznaczonego nr 1 na PZT): powierzchni zabudowy, długości wysokości zlokalizowanego od strony zachodniej na dz. ewid. nr [...] położonej w miejscowości S.. Ustalono, że inwestor nie uzyskał decyzji właściwego organu o zmianie decyzji o pozwoleniu budowę, zatem nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36a ustawy Prawo budowlane, cyt.: "1. Istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej" w związku z powyższym zasadnym jest przeprowadzenie postępowania naprawczego w trybie art.50, art.51 ustawy Prawo budowlane w stosunku do inwestora. na Postanowieniem nr 97/2022 z dnia 25.05.2022 r. PINB w Nowym Targu wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z częścią usługową zlokalizowanego na dz. ewid. nr [...] położonej w miejscowości S.. Zgodnie z art. 51 ust 1 Prawa budowlanego PINB w Nowym Targu decyzją nr 91/2022 z dn. 14.06.2022 r. znak: PINB.5160.50.2022.Sz nakazał inwestorowi przedłożenie dokumentacji projektowej zamiennej. W dniu 8.07.2022 r. wpłynęło od stron postępowania odwołanie od ww. decyzji. Pismem z dn. 18.07.2022r. organ przekazał odwołanie wraz z aktami sprawy do MWINB w Krakowie. MWINB w Krakowie postanowieniem nr 181/2023 z dn. 03.07.2023 r. znak: WOB.7721.365.2022.JKUR zlecił PINB w Nowym Targu uzupełnienie materiału dowodowego. PINB w Nowy Targu zawiadomieniem z dn. 21.03,2023 r. poinformował strony postępowania o wyznaczonym terminie przeprowadzenia oględzin w związku z ww. postanowieniem MWINB w Krakowie. W dniu 11.04.2023 r. inspektorzy PINB w Nowym Targu przeprowadzili oględziny. Za pismem z dn. 14,04.2023 r. PINB przekazał do MWINB w Krakowie uzupełniony materiał dowodowy. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją nr 192/2023 z dn. 15.05.2023 r. znak: WOB.7721.365.2022.JKUR uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zawiadomieniem z dn. 9.10.2023 r. poinformowano ustalony krąg stron o ponownym prowadzeniu postępowania administracyjnego z urzędu pod sygnaturą [...] w sprawie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego przy budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych z wewnętrznymi instalacjami wraz z infrastrukturą towarzyszącą na dz. ewid. nr [...] położonych w S.. Inwestor w dn. 24.10.2023r. złożył w PINB 2 egzemplarze rysunków zamiennych przedstawiające odstępstwa od projektu sporządzone przez projektanta z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi wraz z kwalifikacją odstępstw. Projektant zakwalifikował odstępstwo zmiany wysokości budynku jako zmiana istotna, pozostałe zmiany zakwalifikowane zostały jako zmiany nieistotne. Następnie w związku z dokumentami zgromadzonymi w trakcie prowadzenia postępowania pod sygnaturą [...] ws. istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego przy budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych z wewnętrznymi instalacjami wraz z infrastrukturą towarzyszącą na dz. ewid. nr [...] położonych w S., oraz biorąc pod uwagę treść decyzji WINB w Krakowie z dn. 15.05.2023 r. znak: WOB.7721.365.2022.JKUR odnoszącą się do dokonania oceny przedmiotu postępowania w kwestii konstrukcji oporowej, PINB w Nowym Targu, ustalił, że konstrukcja pełniąca funkcję ogrodzenia od strony częściowo wschodniej i południowej służy również do zabezpieczenia mas ziemi z terenów o różnych poziomach, a tym samym zakwalifikowano ją jako konstrukcja oporowa. Organ posiada zgłoszenie robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę przyjęte bez sprzeciwu w dn. 26.04.2013 r. znak: BA.6743.756,2013 dot. zamiaru wykonania ogrodzenia od strony drogi ul. [...] Należy zauważyć, że zgłoszenie obejmowało budowę ogrodzenia, natomiast stan faktyczny wskazuje, że obiekt nie jest jedynie ogrodzeniem, ale pełni również funkcję oporową. Budowa konstrukcji oporowej winna być poprzedzona uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Konstrukcję oporową wykonano w 2015 r. W związku z powyższym PINB w Nowym Targu zawiadomieniem z dn. 23.01.2024 r. znak: PINB.5160.50.2022.Sz poinformował strony postępowania o wyłączeniu części zakresu postępowaniem jako odrębne postępowanie administracyjne prowadzone z urzędu w sprawie konstrukcji oporowej zrealizowanej na dz. ewid. nr [...] (od strony wschodniej) bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, które prowadzone będzie pod sygnaturą akt: [...] w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego oraz, że odrębnym zawiadomieniem określony krąg stron będzie poinformowany o wszczęciu postępowania. Przed wyłączeniem części zakresu z postępowania znak: PINB.5160.50.2022.Sz organ zweryfikował krąg stron, zgodnie z art. 28 Kpa. W ocenie organu status strony w tym postępowaniu posiada: inwestor A. Z., W. G. (wł. dz. ewid. nr [...]), oraz małżeństwo U. i G. N. (wł. dz. ewid. nr [...]); natomiast małżeństwo E. i E. C. - właściciele dz, ewid. nr [...], utracili status strony, ponieważ działka będąca ich własnością nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. Zdaniem organu skarżący mają status strony, ale w w postępowaniu ws. konstrukcji oporowej zrealizowanej na dz. ewid. nr [...] (od strony wschodniej) bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, które prowadzone będzie w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego. Zgodnie z powyższym zawiadomieniem z dn. 23.01.2024 r. PINB w Nowym Targu poinformował krąg stron o wszczęciu postępowania administracyjnego prowadzonego z urzędu pod sygnaturą [...] ws. sprawie konstrukcji oporowej zrealizowanej na dz. ewid. nr [...] (od strony wschodniej) w S. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego. Wobec powyższego zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 48 Prawa budowlanego, PINB postanowieniem z dnia 25.07.2024 r. nr 110/2024 wstrzymał budowę konstrukcji oporowej i poinformował, że wdrożenie przez organ nadzoru budowlanego procedury legalizacyjnej następuje na wniosek właściciela wniesiony w terminie 30 dni od otrzymania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Uzasadnienie postanowienia zawierało ponadto informację o skutkach niezłożenia wniosku o legalizację. A. Z. złożyła zażalenie na ww. postanowienie z dn. 19.08.2024 r. (data nadania zażalenia 22.08.2024 r., data wpływu do PINB 30.08.2024 r.), które za pismem z dn. 9.09.2024r. wraz z aktami postępowania organ przekazał do MWINB w Krakowie. W dniu 19.02.2025 r. MWINB w Krakowie wydał postanowienie nr 138/2025 r. znak WOB.7722.237.2024.JKUR w którym stwierdzono, że zażalenie A. Z. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia. Postanowienie MWINB w Krakowie to stało się ostateczne z dniem 19.02.2025 r. Inwestor nie złożył wniosku o wdrożenie postępowania legalizacyjnego przedmiotowego obiektu budowlanego - konstrukcji oporowej, o którym mowa w art. 48a ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Ustawodawca jednoznacznie wskazuje tok postępowania w sytuacji niezłożenia wniosku o legalizację w art. 49e pkt 1 PrBud. cyt.: "Organ nadzoru budowlanego wydaje decyzją o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku: 1) niezłożenia wniosku o legalizacją w wymaganym terminie". W toku postępowania strony miały możliwość zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją i z tego prawa korzystały. Stosownie do treści art. 10 § 1 Kpa pisemnie zawiadomieniem z dn. 8.10.2025 r. poinformowano uczestników postępowania o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w stosunku do zgromadzonego materiału dowodowego. W dniu 24.10.2025 r. do tut. urzędu wpłynęło pismo strony postępowania A. Z.. W piśmie m. in. strona wnosi o umożliwienie i zezwolenie przez organ na dokonanie przez stroną stosownych robót mających na celu usunięci nadmiaru ziemi z terenu nieruchomości strony w części z sąsiadującej z nieruchomościami na kwestionowanych odcinkach długości ogrodzenia". Odnosząc się do powyższego organ stwierdził, iż prowadząc postępowanie w oparciu o art. 48, 49 ustawy prawo budowlane, działa zgodnie z procedurą określoną w ustawie, w której na tym etapie postępowania nie ma możliwości wydania żądanych przez stronę nakazów. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu decyzją nr 182/2025 z dn. 13.11.2025 r. znak: PINB.5140.3.2024.Sz nałożył na Inwestora obowiązek rozbiórki konstrukcji oporowej o łącznej dł. 28,60 m - zrealizowanej na dz. ewid. nr [...] (w narożniku działki od strony południowo - wschodniej) w S. tj. konstrukcji oporowej pełniącej funkcję ogrodzenia: - wzdłuż drogi gminnej (dz. ewid. nr [...]) o dł. ok. 10,90 m, - wzdłuż południowej granicy (pomiędzy dz. ewid. nr [...], a dz. ewid. nr [...]) o dł. ok. 15,40 m - fragment od furtki usytuowany prostopadle do drogi gminnej o długości ok. 2,30 m. Postępowanie prowadzone pod sygn. akt: [...] zostało zakończone ww. decyzją. W ocenie organu biorąc powyższe pod uwagę, ilość zgromadzonych dokumentów, wyjaśnień oraz kontroli, jak również wydanych aktów prawnych oraz czynności wykonywanych przy prowadzeniu postępowania wskazują, że organ nie pozostał w bezczynności, jak również nie prowadził przewlekle postępowania, co uzasadnia zdaniem organu wniosek o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu w pkt 8 w związku z pkt 4 precyzuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, w tym na bezczynność w dokonywaniu czynności materialno – technicznych z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd wskazuje, że nie znalazł podstaw do przekazania, na podstawie art. 122 p.p.s.a., sprawy do rozpoznania na rozprawie. W niniejszej sprawie brak było ograniczeń, związanych z orzekaniem w trybie uproszczonym, uniemożliwiających rozpoznanie skargi. Sprawa nie wymagała przeprowadzenia rozprawy, a dla jej rozstrzygnięcia udział stron nie był niezbędny. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu znak PINB.5140.3.2024.Sz toczącego się w przedmiocie samowoli budowlanej w zakresie konstrukcji oporowej zrealizowanej na działce nr [...] w S.. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd kontroluje jedynie, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności, tzn. czy organ podjął określone czynności i załatwił sprawę na danym etapie postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 P.p.s.a.). W myśl art. 52 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1), przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W przypadku skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania - jak przewiduje art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a.), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), które - stosownie do art. 37 § 3 K.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W przedmiotowej sprawie skarżący dopełnili tego wymogu, kierując do organu ponaglenie w dniu 28 czerwca 2025r., tj. przed wniesieniem skargi. Zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie do art. 35 § 2 K.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany, po myśli art. 36 § 1 K.p.a., zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). W postępowaniu zażaleniowym ma odpowiednie zastosowanie termin do załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym (art. 144 K.p.a.). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie okazała się zasadna. Z akt sprawy wynika, że postępowanie , którego dotyczy skarga wszczęte zostało w dniu 8 kwietnia 2022r., kiedy to organ zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wykonania muru oporowego zrealizowanego na działce nr [...] w S.. Postępowanie to, którego szczegółowy przebieg przedstawiono w odpowiedzi na skargę - a który znajduje potwierdzenie w nadesłanych aktach postępowania administracyjnego - zakończyło się w dniu 13.11.2025r. , kiedy to Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu decyzją nr 182/2025 znak: PINB.5140.3.2024.Sz nałożył na Inwestora obowiązek rozbiórki konstrukcji oporowej o łącznej dł. 28,60 m - zrealizowanej na dz. ewid. nr [...] (w narożniku działki od strony południowo - wschodniej) w S. tj. konstrukcji oporowej pełniącej funkcję ogrodzenia: - wzdłuż drogi gminnej (dz. ewid. nr [...]) o dł. ok. 10,90 m, - wzdłuż południowej granicy (pomiędzy dz. ewid. nr [...], a dz. ewid. nr [...]) o dł. ok. 15,40 m - fragment od furtki usytuowany prostopadle do drogi gminnej o długości ok. 2,30 m. Skarżone postępowanie zostało więc zakończone ww. decyzją, która została wydana po wniesieniu skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, ale jeszcze przed wyrokowaniem w tej sprawie. W tej sytuacji należy stwierdzić, że skoro akt ten ( wyżej opisana decyzja ) została wydana po wniesieniu skargi do Sądu, ale przed rozpoznaniem skargi, uznać należy, że organ załatwił sprawę i nie pozostaje już w bezczynności i przewlekłości, a zatem postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Z powyższych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu kończącego postępowanie lub dokonania czynności – pkt I sentencji wyroku. Sąd jednocześnie stwierdza, że PINB w Nowym Targu w tej sprawie dopuścił się bezczynności z uwagi na to, że sprawa nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 K.p.a. ani terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a.( pkt II wyroku). Przedmiotowe postępowanie bowiem toczyło się od 8 kwietnia 2022r. do 13 listopada 2025r. – to jest ponad 3,5 roku. Biorąc nawet pod uwagę, że z reguły sprawy o samowolę budowlaną należą do skomplikowanych, to niemniej jednak trzyipółletni okres prowadzenia postępowania w sprawie samowolnej budowy muru oporowego (a więc obiektu nieskomplikowanego) wydaje się w realiach niniejszej sprawy niczym nieuzasadniony. Tak długie trwanie postępowania w ocenie Sądu w sposób nie budzący wątpliwości implikuje wniosek, iż organ dopuścił się w przedmiotowej sprawie bezczynności, i zaniedbanie to jako dalej idące zawiera też w sobie i niejako konsumuje również w badanej sprawie przewlekłość postępowania. Powołany na wstępie art. 149 § 1a P.p.s.a. zobowiązuje sąd administracyjny, który stwierdził bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu, do jednoczesnego stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 16 lutego 2018 r. I OSK 1163/16 zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych (por. wyroki NSA z 21 czerwca 2012 r. I OSK 675/12, z 17 listopada 2015 r., II OSK 652/15). Zauważyć także należy, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., OSK 468/13). Sąd uznał, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją. Okres trwania postępowania w sprawie samowolnej budowy muru oporowego, wynoszący w badanej sprawie ponad 3,5 roku nie znajduje żadnego merytorycznego, procesowego ani racjonalnego uzasadnienia w realiach niniejszej sprawy. Nadto skarżący w toku całego postępowania wykazywali się dużą aktywnością i zaangażowaniem, co powinno ułatwiać, a nie utrudniać organowi prowadzone postępowanie, a już z całą pewnością mobilizować organ do jak najsprawniejszego przeprowadzenia postępowania i zakończenia sprawy, która dla skarżących ma szczególne znaczenie. Nawet jeśli uznać , iż sprawa należy do kategorii skomplikowanych, to załatwienie sprawy nastąpiło z bardzo dużym opóźnieniem. Dlatego też, w ocenie Sądu, wykazana bezczynność nosi w przedmiotowej sprawie cechy rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.), o czym Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku. Zdaniem Sądu należało oddalić skargę w zakresie żądania przyznania od organu sumy pieniężnej. Wskazać należy, że zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a.: "Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6". W świetle tego ostatniego przepisu przyznana na rzecz skarżących suma pieniężna może maksymalnie wynieść pięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Podkreślić jednak trzeba, że ocena czy zachodzi konieczność przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej lub zastosowania grzywny pozostawiona jest uznaniu Sądu, który ma w tym zakresie do wyboru dwa środki o charakterze finansowym, mające na celu dyscyplinowanie organu. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, ale nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność czy przewlekłość, zwalczenia bezczynności organu oraz zdyscyplinowania organu (por. wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1506/165). Ponadto wskazać należy, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter fakultatywny. Skoro zatem w sprawie wydane zostało rozstrzygnięcie, to z punku widzenia wyżej wskazanych argumentów nie jest już celowym przyznawania sumy pieniężnej, jako środka mającego doprowadzić do jego wydania. Ponadto w orzecznictwie sądowoadmnistracyjnym wskazuje się, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącą argumentacją. Oceny tej nie zmienia przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez Sąd sumy pieniężnej także z urzędu. Jakkolwiek Skarżący starali się uzasadnić swój wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, to jednak argumenty skargi w tym zakresie dotyczyły równolegle prowadzonego postępowania o samowolę budowlaną w postaci dwóch budynków posadowionych na tej samej nieruchomości i uciążliwości związanych z istnieniem i funkcjonowaniem tych budynków - nie zaś istnienia samego muru oporowego. Bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w zakresie samowoli budowlanej dotyczącej tych budynków i zgłoszonego tam również żądania przyznania sumy pieniężnej jest przedmiotem osobnego postępowania sądowoadministracyjnego ( sygn. akt. II SAB/Kr 257/25), w którym Sąd będzie odrębnie badał i rozstrzygał o żądaniach skarżących w powyższym zakresie. Reasumując w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie zachodzi konieczność przyznana na rzecz skarżących ww. sumy pieniężnej, dlatego w tym zakresie skargę należało oddalić. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.