II SAB/Kr 29/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Krystyna Daniel Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2010 r. sprawy ze skargi P. B. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w K. postanawia: skargę odrzucić. W dniu 22 kwietnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga P. B. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego K. w sprawie rozpatrzenia wniosku z 17 lutego 2009 r. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej akt sprawy [...]. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności Prezesa i nakazanie Prezesowi zgodnego z prawem rozpatrzenia wniosku poprzez przesłanie w terminie 3 dni pełnej informacji o jakiej mowa we wniosku. Dodatkowo wniósł również o stwierdzenie, iż informacje podane we wniosku stanowią informację publiczną, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że 17 lutego 2009 r. pracownicy sekretariatu Sądu Rejonowego w K. na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego (pomimo wylegitymowania się) odmówili P. B. udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, a wcześniej odebrali skarżącemu akta zanim się z nimi zapoznał. W tej sytuacji P. B. złożył wniosek w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pomimo upływu ponad 14 dni od złożenia wniosku skarżący nie otrzymał żądanej informacji publicznej, ani też odpowiedniego aktu administracyjnego. Skarżący podniósł, że do akt o sygn. [...] nie mają zastosowania przepisy art. 156 kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 38 § 1 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, a w szczególności jego § 1 i 2, albowiem, choć to akta sądowe, to jednak nie są to akta sprawy sądowej o jakich mowa w tych paragrafach. Skarżący powołał się również na wniosek złożony 4 marca 2009 r. o usunięcie naruszenia prawa polegającego na nie przesłaniu mu wnioskowanej informacji publicznej. Wniosek ten nie odniósł skutku. Reakcja podmiotu zobowiązanego na wniosek o udzielenie informacji publicznej winna zdaniem skarżącego nastąpić niezwłocznie, jednak w terminie nie dłuższym niż 14 dni. Organ może odmówić udostępnienia informacji publicznej tylko w przypadku określonym ustawą o dostępie do informacji publicznej. Winien tego dokonać w formie decyzji administracyjnej. O czynnościach tych w podanym terminie winien być powiadomiony wnioskujący. Podobnie w przypadku, jeśli informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w art. 13 ust. 1 ustawy podmiot zobowiązany jest do powiadomienia w tym terminie (14 dni od złożenia wniosku) o powodach zwłoki oraz o nowym terminie udostępnienia informacji publicznej. Tymczasem pomimo upływu ponad miesiąca od złożenia wniosku skarżący nie uzyskał określonej prawem odpowiedzi, ani też wnioskowanej informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w K. opisał dotychczasowe czynności podejmowane w niniejszej sprawie. Wskazał, że pismem z dnia 17 lutego 2009 r., złożonym w Sądzie Rejonowym w K., w Wydziale [...], P. B. wniósł -powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej - o przesłanie "kopii okładek oraz wszystkich stron akt sygn. [...]". Pod tą sygnaturą toczyło się postępowanie z wniosku Komendanta [...] Komisariatu Policji w K. o zarządzenie przymusowego doprowadzenia przez Policję świadka P. B. celem przeprowadzenia z nim czynności przesłuchania w ramach postępowania wyjaśniającego prowadzonego w sprawie o wykroczenie z art. 97 kodeksu wykroczeń w zw. z art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W sprawie tej 8 grudnia 2008 r. Sąd na podstawie art. 51 § 1 w zw. z art. 50 § 1 i art. 52 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia zarządził przymusowe doprowadzenie świadka P. B. do [...] Komisariatu Policji w K. z możliwością zatrzymania na czas niezbędny do wykonania zarządzenia. Wskazane wyżej pismo P. B. z dnia 17 lutego 2009 r. wraz z aktami sprawy [...] zostało przedłożone Prezesowi Sądu Rejonowego w K., który zarządzeniem z dnia [...] lutego 2009 r., wydanym na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, polecił rozpoznać to pismo jako wniosek strony o wydanie kserokopii z akt sprawy. Wypełniając powyższe polecenie i uwzględniając stosowne uregulowania zawarte w przepisach procedury wykroczeniowej i karnej (odpowiednio tu stosowanej) w dniu 26 lutego 2009 r. Kierownik Sekcji ds. Karnych Wydziału [...] Sądu Rejonowego w K. zarządził, by wezwać P. B. do usunięcia braku fiskalnego jego wniosku o wydanie kopii okładek oraz wszystkich kart akt sprawy sygn. [...] poprzez uiszczenie opłaty w wysokości 24 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem uznania pisma za bezskuteczne. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone P. B. w dniu 17 marca 2009 r. Pismem z dnia 4 marca 2009 r. P. B. wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego w K. o "usunięcie naruszenia prawa polegającego na nie udostępnieniu mu wnioskowanej informacji w terminie 14 dni oraz nie podjęciu innych przewidzianych prawem czynności lub aktów". W odpowiedzi na to pismo P. B. został poinformowany przez Prezesa Sądu Rejonowego w K., iż pismo z dnia 17 lutego 2009 r. potraktowano jako wniosek o wydanie kserokopii z akt sprawy i nadano mu bieg. Równocześnie poinformowano skarżącego, że w każdym czasie, w godzinach urzędowania sekretariatu, może zapoznać się z aktami sprawy, jak również wykonać ich fotokopię. Tej samej treści informacja zawarta została również w kolejnym piśmie Prezesa Sądu Rejonowego w K. skierowanym do P. B. z dnia 19 marca 2009 r. Oceniając powyższy stan faktyczny Prezes Sądu Rejonowego w K. wskazał, że z treści żądania zawartego w piśmie P. B. z 17 lutego 2009 r. wynika, iż skarżącemu nie chodziło o udzielenie informacji o sprawie sądowej, tzn. o przekazanie, w formie pisemnej, informacji o treści dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy sygn. [...]. W rzeczywistości domagał się - jako strona postępowania - wglądu do akt sprawy sądowej o sygn. [...] (udostępnienia tych akt) poprzez sporządzenie i przesłanie kserokopii wszystkich kart (dokumentów) zalegających w tychże aktach łącznie z kserokopią okładek tych akt. W dalszej części odpowiedzi na skargę wskazano, że akta sprawy sądowej stanowią informację publiczną, bowiem zawierają informacje o działalności organów władzy publicznej. Nie jest to jednak równoznaczne z tym, że do zasad i trybu udostępniania takiej informacji zawsze znajdą zastosowanie uregulowania przewidziane ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.). Ustawa ta nie jest bowiem jedynym aktem normatywnym zapewniającym realizację konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do informacji. Niektóre informacje, będące informacjami publicznymi, mogą być przedmiotem innych, szczególnych uregulowań prawnych i dlatego sposób dostępu do takich informacji będą regulować również i te inne szczególne ustawy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2007 r. II SAB/Wa 18/07). Taki zbieg różnych uregulowań przewidział ustawodawca w przepisie art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, mającym charakter normy kolizyjnej, zgodnie z którym przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Za taką "inną ustawę" w rozumieniu omawianego przepisu, regulującą tryb dostępu do informacji publicznej, uznać należy Kodeks postępowania karnego, a ściślej unormowania przewidziane w rozdziale 17 k.p.k. "Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów". Zawarte w tym rozdziale art. 156 § 1-4, art. 157 i 158 poprzez odesłanie zawarte w przepisie art. 38 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia znajdują też odpowiednie zastosowanie na gruncie procedury wykroczeniowej. Przepisy kodeksu postępowania karnego określające zasady udostępniania akt sprawy sądowej stanowią lex specialis do przepisów ogólnych dotyczących dostępu do informacji publicznej i w związku z tym mają pierwszeństwo w stosowaniu. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k. stronom postępowania, podmiotowi określonemu w art. 416 k.p.k., obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej i daje możność sporządzenia z nich odpisów. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Na podstawie § 2 art. 156 na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kserokopie dokumentów z akt sprawy, kserokopie takie można wydać odpłatnie, na wniosek, również innym stronom. Kierownik Sekcji ds. Karnych Wydziału [...] Sądu Rejonowego w K., mając na względzie wskazane przepisy i stosując się do wytycznych Prezesa Sądu, zarządził, by wezwać skarżącego do usunięcia braku fiskalnego jego wniosku poprzez uiszczenie stosownej opłaty, albowiem wydanie kserokopii dokumentów z akt sprawy podlega takiej właśnie opłacie (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2005 r. [...]). Pismo zawierające to wezwanie jednoznacznie wskazywało, iż w pełni możliwym jest uczynienie zadość żądaniu P. B. sformułowanym w piśmie z dnia 17 lutego 2009 r. (czyli, że możliwym jest udzielenie mu żądanej informacji publicznej), pod warunkiem jednak wywiązania się przez skarżącego z obowiązku uiszczenia stosownej opłaty wynikającej z przepisów proceduralnych oraz konkretyzujących je przepisów wykonawczych. W niniejszej sprawie, zdaniem Prezesa Sądu Rejonowego w K., nie znajdują zastosowania zasady i tryb dostępu do informacji publicznej przewidziane w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej na mocy art. 1 ust. 2 tejże ustawy. Dostęp do żądanej informacji publicznej na gruncie niniejszej sprawy, przy uwzględnieniu przede wszystkim treści wniosku skarżącego - jako strony postępowania - podlega zasadom wynikającym z przepisów k.p.k. Ponadto bezzasadne są zarzuty skarżącego, jakoby w sprawie tej dopuszczono się bezczynności, albowiem bez zbędnej zwłoki podjęte zostały odpowiednie czynności zmierzające do wypełnia żądania P. B., które to żądanie zawarł w treści przedmiotowego pisma z dnia 17 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny rozpoznając sprawę zobowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do zakresu jego właściwości. Jeżeli bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga nie może zostać merytorycznie rozpoznana, lecz podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.). W rozpatrywanej sprawie skarżący P. B. domagał się dostępu do akt sprawy sądowej z wniosku Komendanta [...] Komisariatu Policji w K. o zarządzenie przymusowego doprowadzenia przez Policję świadka P. B. celem przeprowadzenia z nim czynności przesłuchania w ramach postępowania wyjaśniającego prowadzonego w sprawie o wykroczenie z art. 97 kodeksu wykroczeń w zw. z art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Postępowanie w sprawach o wykroczenia regulowane jest ustawą z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2008 r. Nr 133 póz. 848 ze zmianami). Zgodnie z art. 57 § 1 k.p.w. podstawę do wszczęcia postępowania stanowi wniosek o ukaranie złożony przez organ uprawniony do występowania w charakterze oskarżyciela publicznego w danej sprawie, a w wypadkach określonych w art. 27 § 1 i 2 także wniosek złożony przez pokrzywdzonego. W oparciu o ten przepis nie można jednak przyjmować, że przed złożeniem wniosku o ukaranie organy procesowe nie podejmują żadnych czynności procesowych. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia zawiera osobny dział [...] "Czynności wyjaśniające", który dotyczy właśnie czynności podejmowanych przed złożeniem wniosku o ukaranie. Także w odniesieniu do środków przymusu przewidziano możliwość ich zastosowania przed złożeniem wniosku o ukaranie (art. 51 § 1 k.p.w.). Wbrew stanowisku skarżącego, wyrażonemu w piśmie z dnia 10 lutego 2010 r. (k. 94 akt sądowych), czynności podejmowane przed przekazaniem do sądu wniosku o ukaranie mieszczą się w pojęciu "czynności procesowych", użytym w art. 38 § 1 k.p.w. Powołany przepis nakazuje, by "do czynności procesowych prowadzonych w postępowaniu w sprawach o wykroczenia" stosować odpowiednio m. in. art. 156 § 1-4 kodeksu postępowania karnego. Systematyka ustawy, a w szczególności umiejscowienie art. 38 i całego działu [...] "Czynności procesowe" przed przepisami dotyczącymi czynności wyjaśniających i postępowania sądowego wskazuje, że czynnościami procesowymi w rozumieniu tego działu są wszelkie czynności organów procesowych podejmowane na każdym etapie sprawy, w tym również przed przekazaniem do sądu wniosku o ukaranie. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że dostęp skarżącego do akt sprawy o sygn. [...] regulowany jest przepisami kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia i - pośrednio - kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 póz. 1198 ze zmianami) przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Jeżeli więc istnieją przepisy regulujące w sposób szczególny dostęp do informacji, to stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej jest wyłączone. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przepisy kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (odsyłające w przedmiotowym zakresie do przepisów kodeksu postępowania karnego) są przepisami, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wszelkie informacje związane z postępowaniem prowadzonym przed Sądem Rejonowym w K. pod sygn. [...] mogą być udzielane skarżącemu tylko w trybie określonym w art. 38 § 1 k.p.w. w zw. z art. 156 k.p.k., a nie na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tym samym skarga na bezczynność w tym zakresie nie mieści się w granicach właściwości sądu administracyjnego. Sąd administracyjny może bowiem kontrolować wyłącznie te akty lub czynności (albo też ich brak), które w myśl art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej dokonywane są na zasadach i w trybie tejże ustawy. Na podobnym stanowisku stanął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w postanowieniu z dnia 10 października 2005 r., sygn. IV SAB/Gl 23/05 stwierdzając, że niedopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego na bezczynność, w odniesieniu do spraw, do których zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej ustawy tej się nie stosuje. Z powyższy względów skarga P. B. podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Powyższy przepis stanowi bowiem, że sąd odrzuca skargę jeśli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.