II SO/Kr 31/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A.K. o wymierzenie grzywny Przedsiębiorstwu [...] S.A. w O. w upadłości likwidacyjnej za nieprzekazanie skargi na niewykonanie wyroku postanawia: oddalić wniosek. Wnioskiem z dnia 11 września 2015 r. A.K. wniósł o wymierzenie grzywny A. S.A. w O. z uwagi na nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie. Jednocześnie, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a." wniósł o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Wnioskodawca podał, że w dniu 5 listopada 2013 r. skarżący za pośrednictwem organu (art. 54 § 1 P.p.s.a.) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność w przedmiocie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarga została doręczona stronie przeciwnej dnia 13 listopada 2013 r. Dalej wnioskodawca wskazał, że strona przeciwna była już kilkukrotnie karana za nieprzekazanie skargi do WSA w Krakowie: ← postanowieniem z dnia 19 marca 2014 r. sygn. II SO/Kr 9/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wymierzył A. S.A. grzywnę w wysokości 1000 zł, ← postanowieniem z dnia 31 października 2014 r. sygn. II SO/Kr 29/14 wymierzono grzywnę w kwocie 3 000 zł, ← postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. sygn. II SO/Kr 5/15 wymierzono grzywnę w kwocie 4 000 zł. Od uprawomocnienia się ostatniego z wymienionych postanowień minęły blisko cztery miesiące i organ nadal nie przekazał skargi z dnia 5 listopada 2013r. do rozpoznania przez Sąd. Łączny czas przetrzymywania skargi wynosi już blisko dwa lata. Zdaniem A.K. wobec faktu, że grzywny w dotychczasowej wysokości okazały się nie być dla A. SA dostatecznie dyscyplinujące, zasadny wydaje się wniosek o wymierzenie grzywny mieszczącej się w górnej granicy zagrożenia ustawowego. Nie sposób przy tym tracić z pola widzenia wyjątkowo aroganckiego stosunku organu do wymiaru sprawiedliwości. Nie tylko przez blisko dwa lata, pomimo trzykrotnego ukarania grzywną organ nie wywiązuje się z obowiązku przekazania skargi; ale też - jak wynika z akt poprzednich postępowań - nie był nawet łaskaw ustosunkować się do złożonych wniosków i przedstawić motywów swojego postępowania. Nieprzekazanie skargi do WSA prowadzi wprost do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i uzasadnia wymierzenie grzywny, zwłaszcza wobec faktu, iż skarga winna być przekazana w terminie 15 dni od dnia jej doręczenia organowi. W obecnym stanie rzeczy grzywna powinna stanowić także sankcję za naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym w rozsądnym czasie. Postępowanie sądowo - administracyjne zostaje wszczęte w chwili doręczenia skargi na adres organu, stąd należy przyjąć, że obecnie owo postępowanie "trwa" już prawie dwa lata i wyłączną winę za tę przewlekłość ponosi A. SA. W odpowiedzi na wniosek syndyk masy upadłościowej A. S.A. w O. w upadłości likwidacyjnej wskazał na brak celowości wymierzania dalszych grzywien stronie przeciwnej. Jak wskazano w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego grzywna orzekana na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny. Nałożenie grzywny ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku, wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że skarga złożona przez skarżącego wpłynęła do upadłej spółki 13 listopada 2013 r., a zatem niemal 2 lata temu. Przez ten okres czasu spółka nie przekazała skargi wraz z odpowiedzią na skargę właściwemu miejscowo sądowi administracyjnemu. Powyższe okoliczności w pełni uzasadniają nałożenie grzywny, która może być ponawiana do czasu wykonania obowiązku. Równocześnie syndyk podniósł, że nie sposób zignorować okoliczności faktycznych, w jakich znajduje się upadła Spółka. Podkreślono, że syndykowi masy upadłości nie przekazano wraz z dokumentacją skargi A.K. z dnia 13 listopada 2013 r., a tym samym, z przyczyn obiektywnych, upadła spółka nie jest w stanie przekazać jej Sądowi. Po wtóre, w świetle brzmienia przepisów prawa upadłościowego i naprawczego, w szczególności brzmienia art. 146 ust. 4 oraz art. 342 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze zarówno grzywny, jak i koszty niniejszego postępowania, nie będą mogły być skutecznie wyegzekwowane i będą podlegały zgłoszeniu do masy upadłości w kategorii V. Tym samym cel dyscyplinująco-represyjny grzywny nie zostanie w żadnym wypadku osiągnięty. Przypomniano, że wobec upadłej Spółki, już po ogłoszeniu upadłości, została orzeczona grzywna, na mocy postanowienia WSA w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SO/Kr 5/15. Syndykowi masy upadłości przekazano zgłoszenie wierzytelności z tytułu nałożonej grzywny. Skarżącemu na mocy przywołanego postanowienia przyznano koszty postępowania. Skarżący podjął próbę wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jednakże przez wzgląd na art. 146 ust. 4 upun wszczęcie takiego postępowania było niedopuszczalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." - stanowi, że w razie niezastosowania się przez organ do obowiązku przekazania w terminie skargi do sądu, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Celem tego przepisu jest dyscyplinowanie organów do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym ostatnim przepisem organ administracji, do którego wpłynęła skarga do sądu administracyjnego ma obowiązek przekazać ją sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. W przypadku skargi dotyczącej postępowania o udostępnienie informacji publicznej termin przekazania do sądu skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy wynosi nie 30, lecz 15 dni - zgodnie z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2014 poz. 782). Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że Przedsiębiorstwo [...] S.A. w O. od niemal dwóch lat nie przekazało skargi na swoją bezczynność, wniesionej w dniu 13 listopada 2013 r. przez A.K. mimo trzykrotnego nakładania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie grzywien z tego tytułu. Jak jednak wskazano w odpowiedzi na wniosek przekazanie tej skargi nie jest możliwe, bowiem syndykowi nie przekazano tego dokumentu. Wobec powyższego kolejna grzywna nie spełni funkcji dyscyplinującej stronę przeciwną do wykonania obowiązku wynikającego z przepisu art. 54 § 2 P.p.s.a. W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy nie zostanie wypełniona również funkcja represyjna. Należy zauważyć, że rozważania dotyczące funkcji represyjnej grzywny wymierzanej na podstawie art. 55 P.p.s.a. mają źródło w sytuacji, w której organ przekazał stosowaną dokumentację sądowi administracyjnemu już po złożeniu wniosku o wymierzenie grzywny. Na tle takiego stanu faktycznego Naczelny Sąd Administracyjny wydał uchwałę 7 sędziów z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. II GPS 3/09 (ONSAiWSA 2010/1/2), w której stwierdzono, że przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie ma zastosowania w przypadku, gdy po wniesieniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 powołanej ustawy organ przekazał skargę sądowi wraz z aktami sprawy i z odpowiedzią na skargę. W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Funkcja dyscyplinująca polega na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na nią oraz akt sprawy. Aktualizuje się ona zatem wtedy, gdy organ nie dopełnił tej czynności, a sąd chce na nim wymóc jej dokonanie. Wprawdzie oczywistym w tym wypadku jest także uchybienie terminowi przewidzianemu w art. 54 § 2 p.p.s.a., ale funkcja dyscyplinująca kwestii przekroczenia terminu nie dotyczy. O dyscyplinowaniu do zachowania uchybionego już wcześniej terminu nie może być przecież mowy. Wobec tego przekroczenie terminu wiąże się z funkcją represyjną, niezależnie od tego, czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta przed posiedzeniem sądu, czy też nie. W obu przypadkach spotyka go represja za niedopełnienie tej czynności w przepisanym terminie. Różnica sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku funkcja represyjna występuje obok funkcji dyscyplinującej, zaś w drugim już nie. Dlatego sąd, który wymierza grzywnę, mimo dopełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed posiedzeniem sądu, ale z uchybieniem terminu, wymierza ją wyłącznie za uchybienie terminu". Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. I OZ 594/11 (LEX nr 1068609): "Nieuprawnione jest przypisywanie art. 55 § 1 p.p.s.a. wyłącznie funkcji dyscyplinującej. Funkcja dyscyplinująca polegająca na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy aktualizuje się wtedy, gdy organ nie dopełnił w terminie tej czynności. Wówczas też występuje dodatkowo funkcja represyjna. Natomiast w przypadku, gdy wprawdzie omawiane obowiązki zostały przez organ wykonane, ale z przekroczeniem wyznaczonego w ustawie terminu ukaranie grzywną spełnia funkcję represyjną". Warto również przytoczyć stanowisko Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wyrażone w uzasadnieniu postanowienia z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. II SO/Go 7/14 (LEX nr 1500485): "Zaznaczenia wymaga zatem, że dla wymierzenia grzywny nie mają znaczenia powody nieprzekazania przez organ skargi, wraz z aktami sprawy, sądowi administracyjnemu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2012 r. o sygn. akt I OZ 868/12, publ. LEX nr 1239526; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2011 r. o sygn. akt I OZ 597/11, publ. LEX nr 896315). W tym wymiarze mieści się represyjność wskazanego środka prawnego, służąca także zapobieżeniu powtarzaniu się podobnych uchybień w przyszłości. W danej sprawie może być on przy tym wymierzany wielokrotnie, aż do ostatecznego, zupełnego, pełnego usunięcia przez organ stanu naruszenia dyspozycji art. 54 § 1 i 2 cytowanej ustawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2012 r. o sygn. akt I OZ 418/12, publ. "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2013, nr 7-8, poz. 75)". W świetle powyższego poważne wątpliwości budzi dalsza realizacja funkcji represyjnej w sytuacji, gdy wypełnienie obowiązku przesłania skargi sądowi administracyjnemu nie jest w ogóle możliwe. Czym innym jest bowiem wymierzenie grzywny i realizacja funkcji represyjnej już po wykonaniu przez organ obowiązku przesłania akt sprawy, a czym innym wymierzanie takiej grzywny w sytuacji, gdy obowiązek nie może ani teraz, ani w przyszłości zostać wypełniony. Nie można również pomijać faktu, że Sąd Rejonowy dla [...] w K. Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych postanowieniem z dnia 13 lutego 2015 r., sygn. [...] ogłosił upadłość likwidacyjną Przedsiębiorstwa [...] S.A. w O. Nałożona postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. grzywna w kwocie 4 000 zł zgodnie z art. 342 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze podlega zgłoszeniu do masy upadłości w kategorii V, a więc może ewentualnie (choć z niewielkim prawdopodobieństwem) zostać zaspokojona w ostatniej kolejności. Trzeba również zauważyć, że zgodnie z art. 55 § 2 P.p.s.a. jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Jeżeli A.K. chce aby jego skardze z dnia 13 listopada 2013 r. nadać bieg, może skorzystać z możliwości wymienionej w tym przepisie i złożyć stosowny wniosek w tym zakresie. W ten sposób jego prawo do sądu nie zostanie naruszone. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że dalsze wymierzanie grzywien na podstawie art. 55 P.p.s.a. jest niecelowe i dlatego oddalił wniosek A.K.