III SA/Kr 1091/24

WyrokWSA w Krakowie2024-12-10

Skład orzekający: Katarzyna Marasek-Zybura, Elżbieta Czarny-Drożdżejko, Magdalena Gawlikowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, który w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A, zakazuje przywrócenia uprawnień w zakresie prawa jazdy kategorii B1 lub B, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą ne bis in idem i prawem do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami jest niezgodny z Konstytucją RP (art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1) w zakresie, w jakim pozbawia osoby uprawnienia do przywrócenia uprawnień kategorii B, gdy zakaz prowadzenia pojazdów orzeczony przez sąd karny dotyczy wyłącznie kategorii AM, A1, A2 lub A. Sąd oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego (SK 23/21), który stwierdził niekonstytucyjność podobnych przepisów, wskazując na naruszenie zasady ne bis in idem i prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy poprzez rozszerzanie sankcji administracyjnej ponad zakres orzeczony przez sąd karny.
Stan faktyczny
Skarżący Ł. W. ubiegał się o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B prawa jazdy, które zostały mu cofnięte. Wcześniej, wyrokiem Sądu Rejonowego w Dąbrowie Tarnowskiej, orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia motorowerów i motocykli (kategorie AM, A1, A2, A) na okres 4 lat. Organy administracji odmówiły przywrócenia uprawnień kategorii B, powołując się na art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, który stanowi, że zakaz prowadzenia pojazdów obejmujący kategorie AM, A1, A2 lub A uniemożliwia przywrócenie uprawnień kategorii B. Skarżący argumentował, że zakaz dotyczy innych kategorii pojazdów niż te, o których przywrócenie się ubiega, a posiadanie prawa jazdy kategorii B jest mu niezbędne.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz skarżącego 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi Ł. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 21 maja 2024 r. nr SKO.UP/4121/15/2024 w przedmiocie odmowy przewrócenia uprawnień kat. B prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz skarżącego Ł. W. 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, decyzją dnia 21 maja 2024 r. nr SKO.UP/4121/15/2024 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 622), po rozpatrzeniu odwołania Ł. W. (dalej: "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydent Miasta Tarnowa z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr WKO.5430.2.88.2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień kat. B prawa jazdy. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący decyzją Prezydenta Miasta Tarnowa uzyskał w dniu 28 listopada 1994 r. uprawnienia kat. B prawa jazdy. W dniu 8 sierpnia 2023 r. Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej Wydział II Karny orzekł w pkt II wyroku sygn. akt [...] środek karny wobec skarżącego w postaci zakazu prowadzenia motorowerów i motocykli na okres 4 lat. Środek karny obowiązuje od dnia 23 kwietnia 2023 r. do dnia 21 kwietnia 2027 r. W dniu 21 września 2023 r. Prezydent Miasta Tarnowa pismem znak: WKO.5430.5.48.2023 poinformował skarżącego o obowiązku poddania się badaniu lekarskiemu, psychologicznemu oraz obowiązku ukończenia kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii. W dniu 12 grudnia 2023 r. do organu wpłynęło orzeczenie lekarskie nr [...] wydane w dniu 14 listopada 2023 r. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Rzeszowie stwierdzające u skarżącego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określonymi w kat. AM, Al, A2, A, B l, B, B+E, T. W związku z powyższym Prezydent Miasta Tarnowa w dniu 20 grudnia 2023 r. wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. W dniu 17 kwietnia 2024 r. do organu wpłynęło orzeczenie lekarskie nr [...] wydane w dniu 16 kwietnia 2024 r. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Rzeszowie stwierdzające u skarżącego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowani pojazdami określonymi w kat. AM, Al, A2, A, Bl, B, B+E, T. Po przeprowadzeniu postępowania, Prezydent Miasta Tarnowa, decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr WKO.5430.2.88.2024 r. odmówił przywrócenia uprawnień kat. B prawa jazdy. W motywach rozstrzygnięcia, organ I instancji wskazał, że w związku z wydaniem przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Rzeszowie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego u skarżącego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdów określonych w kat. B praw jazdy, ustała przyczyna uzasadniająca cofnięcie uprawnień. Organ I instancji powołując się na art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, wskazał, że zakazuje przywrócenia uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: B1 lub B w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujących uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. Ponieważ wniosek skarżącego o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B został złożony w czasie obowiązywania środka karnego orzeczonego przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej obejmującego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych w kat. A prawa jazdy, to należało odmówić skarżącemu przywrócenia uprawnień kat. B prawa jazdy. Odwołanie od ww. decyzji, wniósł skarżący. Wskazał, że wobec pozytywnego orzeczenia lekarskiego, ustała przyczyna cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami i te powinny zostać mu niezwłocznie wydane. Podniósł, że Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej orzekając środek karny ograniczył się wyłącznie do zakazu kierowania pojazdami wg. kat. A i motorowerów. Nadto podał, że nie posiada i nigdy nie posiadał prawa jazdy kat. A. Nie jest także zainteresowany ubieganiem się o tę kategorię. Posiadania prawa jazdy kat. B jest mu natomiast niezbędne ze względów zdrowotnych. Opisaną we wstępie decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu, organ I instancji streścił przebieg dotychczasowego postepowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy powielił argumentację organu I instancji. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy, prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ten - zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii BI lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. Natomiast jak wynika z akt sprawy wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2023 roku Sąd Rejonowy w Dąbrowie Tarnowskiej II Wydział Karny uznał skarżącego za winnego popełnienia czynu zabronionego z art. 178a § 1 k.k. i między innymi orzekł wobec niego w pkt II środek karny w postaci zakazu prowadzenia motorowerów i motocykli na okres 4 lat. Powyższe oznacza, że wobec skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów objętych kat. AM, Al, A2 oraz A prawa jazdy i orzeczony środek karny obowiązuje przez 4 lata. W związku z powyższym ziściła się przesłanka odmowy przywrócenia prawa jazdy kat. B. Orzeczenie organu I instancji jest prawidłowe W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący, zarzucił organowi naruszenie: - art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP przez zastosowanie przepisów niezgodnych z Konstytucją RP, gdyż ograniczenie praw jednostki nie może mieć charakteru abstrakcyjnego, nieuzależnionego od realiów danej sprawy, o ile bowiem w sądzie karnym zakazy są konfrontowane z realiami danej sprawy, o tyle sankcje administracyjne nie mają żadnego powiązania z danym praw, co naruszało zasadę ne bis in indem. - art. 6, 7 i 8 k.p.a. przez działanie sprzeczne z prawem i praworządnością, czego wyrazem jest nie stosowanie Wyroku TK z dnia 4 lipca 2023 r sygn. akt SK 23/21, mimo, iż w Wyroku WSA w Krakowie z dnia 17 października 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 889/23, a który rozpatrywał skargą właśnie na orzeczenie SKO w Tarnowie – WSA wskazał na związanie Wyrokiem TK także SKO w Tarnowie i Prezydenta Miasta Tarnowa. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a w konsekwencji zwrot prawa jazdy w kat. B. Nadto wniósł o rozważenie wystąpienia do Prezesa SKO w Tarnowie, aby zapoznał członków SKO w Tarnowie z orzeczeniem TK z dnia 04.07.2023 r. i orzeczeniem WSA w Krakowie z dnia 17.10.2023 r. w celu ujednolicenia orzecznictwa SKO w Tarnowie, co przełoży się także na spadek skarg do WSA w Krakowie. Gdyż działanie takie są nie tylko ze szkodą na pojedynczego obywatela, ale także dla ogółu społeczeństwa, które płacąc podatki pokrywa wydatki postępowań przed SKO i WSA, a które wobec orzeczenia TK i związania nim wszystkich organów - są wydatkami zbędnymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 21 maja 2024r. uchylającej w całości zaskarżaną decyzję Prezydent Miasta Tarnowa z dnia 24 kwietnia 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień kat. B prawa jazdy, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną wyżej wymienionych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1210 z późn. zm.), dalej cytowana jako u.k.p.. Zgodnie z literalnym brzmieniem stanowiącego materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji art. 12 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (ust. 1 pkt 2), przy czym na mocy ust. 2 tego artykułu, przepis ten stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. W tym miejscu należy przypomnieć wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2023 r. sygn. SK 23/21 w którym orzekł, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622, z późn. zm.) w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Odnosząc się do zgodności art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. z art. 2 Konstytucji RP i wynikającą z niej zasadą ne bis in idem (zakazu ponownego karania za ten sam czyn) Trybunał wskazał, że zasada ta jest fundamentalną zasadą prawa karnego i elementem zasady państwa prawnego, stanowiąc jednocześnie jeden z elementów prawa do sądu przejawiający się w zapewnieniu rzetelnej i sprawiedliwej procedury sądowej. Trybunał stwierdził, że zasada ne bis in idem ma dwa aspekty. Pierwszy - proceduralny, który wyraża się w zakazie wszczynania i prowadzenia postępowań w sprawach karnych dotyczących tej samej osoby i tego samego czynu zagrożonego karą. Drugi aspekt polega na zakazie podwójnego (wielokrotnego) karania w sprawach karnych dotyczących tej samej osoby i tego samego czynu zagrożonego karą. W ocenie Trybunału, wielokrotne karanie tej samej osoby za to samo zachowanie stanowi naruszenie zasady proporcjonalności reakcji państwa na naruszenie obowiązku prawnego. Procedura weryfikacji, czy określone przepisy naruszają zasadę ne bis in idem z punktu widzenia zakazu dwukrotnego (wielokrotnego) pociągania do odpowiedzialności karnej za to samo zachowanie, powinna przebiegać dwuetapowo. Po pierwsze, należy ustalić, czy określone środki przewidziane przez ustawodawcę jako reakcja na określone zachowanie jednostki mają charakter sankcji. Po drugie, jeżeli dwa lub więcej środków mają taki charakter, konieczna jest weryfikacja, czy realizują one te same, czy odmienne cele. Realizacja identycznych celów przez różne środki o charakterze sankcji powinna co do zasady prowadzić do wniosku o naruszeniu zasady ne bis in idem wynikającej z art. 2 Konstytucji. Podstawowym kryterium odróżniania sankcji karnych i sankcji administracyjnych jest zasadnicza (główna) funkcja, przesądzająca o istocie sankcji, która może oprócz tego realizować inne funkcje i cele. Trybunał za główną funkcję sankcji karnej uznaje represję, czyli odpłatę za popełniony czyn, natomiast w przypadku sankcji administracyjnej jako główną funkcję wskazuje szeroko rozumianą prewencję. Stwierdzenie naruszenia zasady ne bis in idem wymaga zatem ustalenia, czy za ten sam czyn dwukrotnie nakładana jest sankcja będąca w istocie sankcją karną. Trybunał zauważył, że orzekanie kary pozbawienia prawa do prowadzenia pojazdów określonej kategorii oraz sankcja administracyjna braku możliwości zwrotu zatrzymanego prawa jazdy co do innych kategorii, formalnie przynależne są do dwóch różnych reżimów prawnych. W istocie jednak obie te sankcje charakteryzują się podobnym stopniem dolegliwości, realizują ten sam cel - ochronę bezpieczeństwa w komunikacji i pełnią zbliżone funkcje - prewencyjną i represyjną. Ponadto sankcje te są tożsame, ponieważ odmowa wydania prawa jazdy albo zwrotu zatrzymanego prawa jazdy prowadzi do takiego samego skutku jak zakaz prowadzenia pojazdu, czyli pozbawienia możliwości legalnego kierowania określonymi pojazdami. Tym samym Trybunał uznał, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest niezgodny z zasadą ne bis in idem wynikającą z art. 2 Konstytucji. Odnosząc się do zgodności kontrolowanych przepisów z art. 45 Konstytucji RP, który stanowi, iż każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, TK zauważył, że z mocy zaskarżonych przepisów, osoba wobec której sąd powszechny zawęził środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych do kategorii B, nie będzie mogła prowadzić, w okresie obowiązywania tego zakazu, nie tylko pojazdów objętych tą kategorią, lecz także innych w zakresie kategorii wskazanych w zaskarżonych przepisach. Brak prawa jazdy stwierdzającego posiadanie uprawnienia do kierowania określonym pojazdem oznacza w praktyce niemożność legalnego kierowania nim (art. 3 ust. 1 u.k.p.). Przewidziany w zaskarżonych przepisach zakaz wydania, zwrotu lub przywrócenia prawa jazdy osobie wobec której orzeczony został prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonych kategorii, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, C1, C, D1 lub D, następuje na podstawie decyzji administracyjnej i ma charakter obligatoryjny. Organ administracji wydający decyzję na podstawie zaskarżonych przepisów nie ma możliwości brania pod uwagę różnych okoliczności mogących wpływać na jej zakres. Wykluczone jest zatem uznanie administracyjne, a organ administracji po stwierdzeniu orzeczenia przez sąd powszechny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych dla których wymagane jest prawo jazdy określonych kategorii, stosuje sankcję administracyjną wyznaczoną w art. 12 ust. 2 u.k.p. TK podkreślił, że zarówno w art. 42 Kodeksu karnego jak i w art. 29 Kodeksu wykroczeń ustawodawca pozostawił sądowi rozstrzygnięcie, czy wobec sprawcy, w konkretnym stanie faktycznym, należy orzec zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów, czy też z uwagi na stwierdzone w konkretnej sprawie okoliczności, ograniczyć zakres tego zakazu. Sądy powszechne z takiej możliwości korzystają, wskazując, że z uwagi na ratio legis art. 42 § 2 Kodeksu karnego w powiązaniu z okolicznościami sprawy, nie w każdej sprawie jest konieczne orzekanie zakazu w pełnym zakresie. W konkretnej zatem sprawie karnej to sąd powszechny dokonuje oceny, w jakim zakresie należy orzec wobec sprawcy czynu zabronionego obligatoryjny albo fakultatywny zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Orzekając środek karny zakazu prowadzenia pojazdu sąd powszechny ma zatem obowiązek brać pod uwagę również zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zakaz prowadzenia pojazdu pełni zarówno funkcję prewencyjną, jak i represyjną. W ramach tej pierwszej chodzi o wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają jego bezpieczeństwu. Jednocześnie orzeczony środek karny zakazu prowadzenia pojazdu, zgodnie z zasadami wymiaru kary i środków karnych, nie może być nadmiernie dolegliwy dla sprawcy przestępstwa czy wykroczenia, a także dla jego rodziny. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, ustanawiając art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., ustawodawca w istocie rozszerzył orzekany przez sąd powszechny zakaz prowadzenia pojazdów których dotyczy prawo jazdy kategorii B, C1, C, D1 lub D na prawo jazdy innych kategorii określonych w tej regulacji. W konsekwencji dochodzi do zaostrzenia wymierzonej przez sąd powszechny sankcji karnej, jaką jest środek karny zakazu prowadzenia pojazdów. Prowadzi to do sytuacji, w której niezależnie od treści orzeczenia sądu powszechnego wymierzającego sprawcy przestępstwa albo wykroczenia środek karny zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, sprawca z mocy zaskarżonych przepisów pozbawiony będzie możliwości legalnego kierowania również innymi pojazdami. Konkludując Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ze względu na zakresowy charakter wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jego skutkiem nie jest utrata mocy obowiązującej art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, ale wyeliminowanie treści normatywnej, która została wskazana w sentencji jako niekonstytucyjna. Należy przy tym zauważyć, że wyżej wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego odnosi się do niezgodności z Konstytucją art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., gdy tymczasem w niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną wydanych decyzji stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Przepisy mające zastosowanie w sprawie dotyczą jednak takiej samej sytuacji prawnej, jaka stanowiła podstawę orzekania przez Trybunał Konstytucyjny, tj. rozszerzenia przez organ administracyjny orzeczonego przez sąd powszechny środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonej kategorii na inne kategorie. Należy bowiem zauważyć, że wprawdzie formalnie kontroli Trybunału Konstytucyjnego podlega akt prawny lub jego część tj. konkretny przepis, to faktycznie jednak przedmiotem kontroli są określone w danym akcie normy prawne zawarte w poszczególnych jednostkach redakcyjnych takiego aktu. Wprawdzie formalnie przepis tożsamy treściowo nie był przedmiotem orzekania przez Trybunał we wskazanej sprawie, to jednak należy zauważyć, że powstały uzasadnione wątpliwości co do zgodności z Konstytucją normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 12 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Powyższe natomiast nie jest bez znaczenia dla Sądu kontrolującego daną sprawę. W takiej sytuacji zachodzi przypadek tzw. "oczywistej niekonstytucyjności" co oznacza, że porównywane przepisy, będące podstawą wydania zaskarżonej decyzji art. 12 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. z Konstytucją, dotyczą tej samej materii, co przepisy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. w zakresie których Trybunał stwierdził ich niekonstytucyjność (por. R. Hauser, J. Trzciński, "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego", Warszawa 2010, s. 266-268; M. Wiącek, "Pytanie prawne do sądu do Trybunału Konstytucyjnego" Warszawa 2011, s. 266-268). W takim przypadku oczywistość niezgodności przepisu art. 12 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. z Konstytucją RP oraz z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy zastosowania tego przepisu. Zgodnie z art. 8 Konstytucji, Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 1), a jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (ust. 2). Z powyższego przepisu wynika ustrojowa zasada bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji, która upoważnia sąd administracyjny do odmowy zastosowania przepisu ustawy pozostającego w oczywistej sprzeczności z Konstytucją. W związku z tym Sąd stoi na stanowisku, że przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. jest niezgodny z art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim pozbawia osoby uprzednio posiadające uprawnienia do kierowania konkretnymi rodzajami pojazdów (w okolicznościach sprawy kat. B) prawa do przywrócenia uprawnień odnośnie pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia (w okolicznościach sprawy kat. AM, A1, A2, A). Stanowisko takie zajęły także inne Sądy orzekające w tego typu sprawach; por.m.in. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2024 r. II GSK 587/23 i z 25 sierpnia 2021 r. II GSK 264/21, WSA w Bydgoszczy z 8 maja 2024 r. II SA/Bd 125/24, WSA w Poznaniu z 12 grudnia 2023 r. III SA/Po 646/23 i WSA w Łodzi z 20 września 2023 r. III SA/Łd 221/23, WSA w Rzeszowie z 13.08.2024 r., II SA/Rz 503/24, LEX nr 3782564). Konkludując, orzekające w sprawie organy administracji nie mogły odmówić skarżącemu przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B, co do których nie orzeczono wobec niego środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o przywrócenie uprawnień w zakresie kat. B organy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku (art. 153 p.p.s.a.). Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących opłacony przez skarżącego wpis od skargi (200 zł) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło