III SA/Kr 113/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Wojewody z dnia 13 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata K. Z. – G. - Kancelaria Adwokacka K ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Wojewoda decyzją z dnia 13 listopada 2018 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096; zwanej dalej "k.p.a."), w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1382 ze zm.; zwanej dalej "ustawą o ewidencji ludności") po rozpatrzeniu odwołania skarżącego W. P. od decyzji Burmistrza z [...] 2018 roku, znak: [...], orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. O w A, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Uczestniczka S. B. w dniu 11 maja 2018 r. wystąpiła do Urzędu Miejskiego z wnioskiem o wymeldowanie syna W. P. z pobytu stałego pod adresem: A, ul. O. Wniosek uzasadniła tym, iż skarżący od wielu lat znęcał się nad nią psychicznie i fizycznie, w związku z czym prowadzona była procedura "Niebieskiej Karty". Skarżący pod wpływem alkoholu wszczynał awantury, groził uczestniczce, niszczył sprzęty użytku domowego, niejednokrotnie zasypiał przy czynnej kuchence gazowej stwarzając zagrożenie spalenia mieszkania lub wybuchu gazu, pokój który zajmował doprowadził do ruiny, dwukrotnie zdarzyło się, że próbował wypchnąć uczestniczkę z mieszkania. S. B. podała, że jest właścicielką przedmiotowego lokalu, zmuszona była do wymiany zamków w drzwiach, obawia się o swoje bezpieczeństwo. Wyjaśniła, że syn został skazany dwukrotnie na karę pozbawienia wolności. Po pierwszym odbyciu kary zamieszkał z nią i ponownie zaczął się nad nią znęcać. Od 6 grudnia 2017 r. odbywa karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Do wniosku zostały dołączone: umowa ustanowienia odrębnej własności lokalu nr [...] położonego w A przy ul. O i przeniesienia własności tego lokalu na S. B., zawarta w 19 lutego 2010 r., Repertorium A nr [...], sporządzona przed W. M., notariuszem w A; zaświadczenie Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego Ośrodka Pomocy Społecznej Koalicji Przeciw Przemocy z 8 maja 2018 r., znak: [...], z którego wynika, że w rodzinie S. B. toczyły się procedury "Niebieskiej Karty" w terminach od 31 lipca 2013 r. do 24 czerwca 2015 r. i od 31 marca 2016 r. do 6 lutego 2018 r.; wyrok Sądu Rejonowego Wydziału II Karnego, z 14 maja 2014 r., sygn. akt [...]; wyrok Sądu Rejonowego Wydziału II Karnego, z 30 października 2017 r., sygn. akt [...]; W toku postępowania S. B. wyjaśniła, że jej syn W. P. w lokalu przy ul. O w A nie zamieszkuje od 6 grudnia 2017 r. Burmistrz pismem z 4 czerwca 2018 r. zwrócił się do skarżącego, przebywającego w Zakładzie Karnym, z prośbą o zapoznanie się ze złożonym wnioskiem w sprawie wymeldowania go z adresu: A, ul. O oraz udzielenie pisemnych informacji na zadane pytania. Skarżący odpowiadając na pismo poinformował, że S. B. przejęła mieszkanie przy ul. O w A i ma nadzieję, że to mieszkanie kiedyś będzie należało do niego. Nie udzielił natomiast odpowiedzi na zadane pytania. Organ I instancji pismem z 4 czerwca 2018 r. zwrócił się do Komisariatu Policji z prośbą o udzielenie informacji, czy w okresie od 1 października 2016 r. do 6 grudnia 2017 r. były przeprowadzane interwencje pod adresem: A, ul. O z udziałem skarżącego. Komisariat Policji poinformował, że w wyżej wymienionym okresie przeprowadzono 10 interwencji z udziałem skarżącego. Organ przesłuchał świadków I. P. i J. B. Organ przytoczył w uzasadnieniu decyzji ich obszerne zeznania. I. P. oświadczyła m. in., że skarżącego w bloku przy ul. O nie widziała od grudnia 2017 r. Również J. B. oświadczyła, że skarżącego w lokalu przy ul. O nie widziała od grudnia 2017r. Skarżący wezwany przez organ I instancji na podstawie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. nie złożył dodatkowych wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. W tym stanie sprawy Burmistrz decyzją z [...] 2018 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. O w A. Od powyższej decyzji wniósł odwołanie skarżący. Podniósł, że nie zgadza się z decyzją organu I instancji, uważa, że ma pełne prawo mieszkać pod adresem: A, ul. O, gdyż jak oświadczył, to on jest właścicielem przedmiotowego lokalu. Organ odwoławczy wskazał, że kwestie z zakresu ewidencji ludności regulują przepisy ustawy o ewidencji ludności z 24 września 2010 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1382 ze zm.). Organ powołał treść art. 5, art. 25, art. 28, art. 33 i art. 35 ww. ustawy. Organ podniósł, że okolicznością bezsporną w sprawie jest, że przyczyną opuszczenia lokalu przez skarżącego było zatrzymanie go przez organy ścigania i osadzenie w zakładzie karnym. Wyrokiem Sądu Rejonowego, Wydziału II Karnego z 14 maja 2014 r., sygn. akt [...], skarżący na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1600 ze zm.; zwanej dalej "k.k.") został uznany za winnego tego, że w okresie od grudnia 2011 r. do lipca 2013 r. znęcał się fizycznie i psychicznie nad matką S. B. w ten sposób, że będąc pod wpływem alkoholu, niezależnie od pory dnia, wszczynał awantury domowe, wyzywał ją obelżywymi słowami, swoim zachowaniem zakłócał spoczynek nocny, niszczył wyposażenie mieszkania oraz rzeczy i przedmioty codziennego użytku, swoim zachowaniem zmuszał do opuszczenia miejsca zamieszkania poprzez popychanie, szarpanie i uderzanie rękoma po ciele naruszał jej nietykalność cielesną, a także groził pozbawieniem życia, za co wymierzono mu karę 1 roku pozbawienia wolności i zobowiązano do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu. Wykonanie kary warunkowo zawieszono na okres próbny wynoszący 3 lata, oddając skarżącego na ten czas pod dozór kuratora. Z racji niedostosowania się do wyżej wymienionego wyroku i dalszego znęcania się nad matką S. B., skarżący odbył karę pozbawienia wolności przez okres 1 roku. Kolejnym wyrokiem Sądu Rejonowego Wydziału II Karnego z 30 października 2017 r., sygn. akt [...], skarżący został uznany za winnego tego, że w okresie od 1 października 2016 r. do 10 maja 2017 r. znęcał się psychicznie nad matką w ten sposób, iż znajdując się pod wpływem alkoholu wszczynał awantury domowe podczas których znieważał ją obelżywymi słowami, groził pozbawieniem życia, zakłócał jej spoczynek nocny, a 10 maja 2017 r. działając nieumyślnie poprzez zatrzaśnięcie drzwi, spowodował u niej obrażenie ciała w postaci złamania kości paliczka obwodowego palca 5 ręki lewej oraz urazowej amputacji paliczka obwodowego palca 5 ręki lewej. Z uwagi na fakt, iż skarżący wyżej wymienionego czynu dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności za podobne przestępstwo umyślne (art. 64 § 1 k.k.) wyrokiem Sądu Rejonowego z 14 maja 2014 r., sygn. akt [...], za które wymierzono skarżącemu 1 roku pozbawienia wolności, którą odbył w okresie od 25 stycznia 2015 r. do 25 stycznia 2016 r., wymierzono mu karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Od 6 grudnia 2017 r. skarżący odbywa karę pozbawienia wolności, obecnie przebywa w Zakładzie Karnym. Organ podniósł, że skarżący kolejny raz został skazany na karę pozbawienia wolności. Obecnie kara ta wynosi 14 miesięcy. Taki okres odbywania kary winien być uznany za tożsamy z trwałym opuszczeniem lokalu. Pojmowanie trwałości jako synonimu określenia "na zawsze" powodowałoby niemożność wymeldowania osoby, która de facto w lokalu nie przebywa i przez następnych kilka miesięcy przebywać w nim nie może. Opuszczenie miejsca pobytu stałego przez skarżącego było wynikiem jego karygodnego zachowania wobec matki, nie wynikało z bezprawnych działań osób trzecich. Nie można uznać, że został on zmuszony do opuszczenia lokalu na podstawie bezprawnych działań, gdyż były to legalne działania organów państwa zobowiązanych do ścigania przestępstw i zapewnienia ochrony porządku w kraju. Popełnienie przestępstwa przez skarżącego skutkowało aresztowaniem, a w efekcie na tyle długim okresem opuszczenia miejsca stałego zameldowania, że ma ono charakter trwały i dobrowolny. Organ podkreślił, że skarżący dopuszczając się umyślnego przestępstwa musiał się liczyć ze wszystkimi jego konsekwencjami, zarówno z aresztowaniem, jak i skazaniem na karę pozbawienia wolności i w konsekwencji z opuszczeniem miejsca stałego zameldowania. Pomimo chęci powrotu skarżącego do przedmiotowego lokalu, powrót ten w realiach rozpatrywanej sprawy nie jest możliwy. Na obecnym etapie sprawy skarżący nie ma realnej szansy powrotu do mieszkania nr [...] przy ul. O w A. Stanowi ono wyłączną własność S. B., która zwróciła się z wnioskiem o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego z lokalu i wyraźnie sprzeciwia się temu, aby syn po wyjściu z zakładu karnego ponownie w nim zamieszkał. Prawo własności wymienionego lokalu ustalono na podstawie aktualnej księgi wieczystej. W żadnej mierze interpretacja okoliczności faktycznych nie może prowadzić do sprzecznego z brzmieniem przepisu utrzymywania fikcji pobytu w lokalu osoby, która - jak skarżący - na mocy prawomocnego wyroku, w mieszkaniu przy ul. O w A obecnie nie przebywa i kolejne miesiące spędzi w zakładzie karnym. Opuszczenie lokalu jest w tej sytuacji zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności. Utrzymanie zameldowania skarżącego w przedmiotowym lokalu sprawiałoby, że w ewidencji ludności istniałby wpis niezgodny ze stanem faktycznym, a skoro skarżący nie ma realnych możliwości powrotu do lokalu, odmowa wymeldowania prowadziłaby do trwałej fikcji meldunkowej. Kierując się celowością przepisów meldunkowych oraz ich porządkowym charakterem, Wojewoda, wbrew zarzutom podniesionym w odwołaniu, uznał że decyzja Burmistrza jest prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Pozostawienie zameldowania skarżącego pod adresem: ul. O, A, sankcjonowałoby jedynie stan fikcji prawnej. Na powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący W. P. W skardze wyraził niezadowolenie z działania urzędów. Zarzucił także, że bezprawnie został pozbawiony mieszkania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestniczka S. B. wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowił art. 35 ustawy 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1382 ze zm., zwanej dalej "ustawą o ewidencji ludności"). Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Dla przyjęcia zatem podstaw uzasadniających wydanie przez organ decyzji o wymeldowaniu wymagane jest jedynie: opuszczenie miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania. Jeśli osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu (bez względu na to, czy opuszczenie tego miejsca miało charakter dobrowolny, czy też przymus opuszczenia wynikał z czynności prawnych właściwego organu) i nie wykonała obowiązku wymeldowania, istnieją podstawy do orzeczenia o wymeldowaniu. Przepisy meldunkowe nie mogą bowiem służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która rzeczywiście w nim nie przebywa (por. wyrok WSA w Olsztynie z 11 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 112/17). Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się jednolite stanowisko, iż zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 310/13; wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 824/11 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl),). Zameldowanie nie służy zatem powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób tego prawa nie niweczy. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter czysto ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Wobec powyższego w pełni podzielić należy pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 551/17, iż: "Konieczność wystąpienia dobrowolności opuszczenia lokalu pojmowanej jako wyraz woli osoby, która lokal opuściła winna być badana i oceniana w sytuacji, gdy istnieje wątpliwość czy dana osoba opuściła lokal samodzielnie, czy też na skutek bezprawnych działań innych podmiotów. Ocena, czy dobrowolność owa wystąpiła, pozbawiona jest natomiast uzasadnienia, jeśli dana osoba, nie wskutek bezprawnego postępowania innych osób, lecz wskutek własnych bezprawnych działań została zatrzymana przez organy ścigania i opuszczenie przez nią lokalu jest konsekwencją wywołanego przez jej działania aresztowania i odbywania kary pozbawienia wolności." W przypadku zmiany miejsca pobytu spowodowanej pobytem w zakładzie karnym nie wymaga się bowiem dobrowolności opuszczenia miejsca zamieszkania, co jest zrozumiałe, gdyż zmianie tej nie towarzyszy dobrowolność. W tej sytuacji brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania, gdyż opuszczenie lokalu jest zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności. Analiza akt w tym względzie nie pozostawia wątpliwości. Skarżący opuścił lokal, w którym był zameldowany, w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności orzeczonej prawomocnym wyrokiem przez sąd powszechny. Miało to miejsce dwukrotnie, po pierwszym pobycie w zakładzie karnym skarżący powrócił do zajmowanego lokalu, jednakże został skazany ponownie i ponownie osadzony w zakładzie karnym. Sam deklarowany przez skarżącego zamiar powrotu do miejsca stałego pobytu nie mógł i nie może mieć wpływu na ocenę trwałości i dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu. Zaistnienie przesłanek do wymeldowania ocenia się na podstawie obiektywnie istniejących i konkretnych okoliczności faktycznych sprawy, nie zaś tylko samych oświadczeń zainteresowanej osoby, w których formułuje ona subiektywnie swoją wolę. Co ważne, muszą one wynikać z całokształtu okoliczności faktycznych sprawy i jej uwarunkowań prawnych, takich jak koncentracja interesów życiowych w danym miejscu i obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (tak m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2015 r., sygn. akt II OSK 2315/14, LEX nr 1918755). W niniejszej sprawie zdaniem Sądu organ prawidłowo ocenił, że skarżący nie ma możliwości powrotu do lokalu po opuszczeniu zakładu karnego, gdyż lokal stanowi wyłączną własność uczestniczki S. B., która nie wyraża na to zgody. Nie może również umykać z pola widzenia przyczyna skazania skarżącego (dwukrotnie) na karę pozbawienia wolności. Wyrokiem Sądu Rejonowego Wydziału II Karnego z 14 maja 2014 r., sygn. akt [...], skarżący na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1600 ze zm.; zwanej dalej "k.k.") został uznany za winnego tego, że w okresie od grudnia 2011 r. do lipca 2013 r. znęcał się fizycznie i psychicznie nad uczestniczką - matką S. B. w ten sposób, że będąc pod wpływem alkoholu, niezależnie od pory dnia, wszczynał awantury domowe, wyzywał ją obelżywymi słowami, swoim zachowaniem zakłócał spoczynek nocny, niszczył wyposażenie mieszkania oraz rzeczy i przedmioty codziennego użytku, swoim zachowaniem zmuszał do opuszczenia miejsca zamieszkania poprzez popychanie, szarpanie i uderzanie rękoma po ciele naruszał jej nietykalność cielesną, a także groził pozbawieniem życia, za co wymierzono mu karę 1 roku pozbawienia wolności i zobowiązano do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu. Wykonanie kary warunkowo zawieszono na okres próbny wynoszący 3 lata, oddając skarżącego na ten czas pod dozór kuratora. Z uwagi na dalsze czyny skarżącego wobec uczestniczki polegające na znęcaniu się skarżący odbył karę pozbawienia wolności przez okres 1 roku. Kolejnym wyrokiem Sądu Rejonowego Wydziału II Karnego z 30 października 2017 r., sygn. akt [...], skarżący został uznany za winnego tego, że w okresie od 1 października 2016 r. do 10 maja 2017 r. znęcał się psychicznie nad matką w ten sposób, iż znajdując się pod wpływem alkoholu wszczynał awantury domowe podczas których znieważał ją obelżywymi słowami, groził pozbawieniem życia, zakłócał jej spoczynek nocny, a 10 maja 2017 r. działając nieumyślnie poprzez zatrzaśnięcie drzwi, spowodował u niej obrażenie ciała w postaci złamania kości paliczka obwodowego palca 5 ręki lewej oraz urazowej amputacji paliczka obwodowego palca 5 ręki lewej. Z uwagi na fakt, iż skarżący wyżej wymienionego czynu dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności za podobne przestępstwo umyślne (art. 64 § 1 k.k.) wyrokiem Sądu Rejonowego z 14 maja 2014 r., sygn. akt [...], za które wymierzono skarżącemu 1 roku pozbawienia wolności, którą odbył w okresie od 25 stycznia 2015 r. do 25 stycznia 2016 r., wymierzono mu karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Od 6 grudnia 2017 r. skarżący odbywał karę pozbawienia wolności, a w dacie wydania zaskarżonej decyzji przebywał w Zakładzie Karnym. Powyższe okoliczności przemawiają w sposób nie budzący wątpliwości za spełnieniem przesłanek wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w A przy ul. O. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. jak w punkcie II sentencji wyroku.