III SA/Kr 1133/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 kwietnia 2024 r. nr SKO.NP/4115/98/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala. Prezydent Miasta Tarnowa decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r. nr DŚRSM-5202-177/23 odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że świadczenie nie może zostać przyznane bowiem skarżąca ma przyznane prawo do zasiłku dla opiekuna. Nadto opieka nie jest sprawowana w sposób stały lub długotrwały, a jej zakres i rozmiar nie uniemożliwiają podjęcia zatrudnienia. Dodatkowo organ wskazał, iż opieka nad matką może być dzielona pomiędzy skarżącą a jej siostry, które częściowo opiekują się matką. W odwołaniu skarżąca zarzuciła: - błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; - niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy i przez to nieuwzględnienie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, jak wynika z treści art. 27 ust. 5; - naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia oraz w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną podczas gdy taki związek niewątpliwie istnieje; - naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że nie przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że żyją jeszcze inne osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny w stopniu pierwszym, które jednak są osobami nie dającymi rękojmi sprawowania należytej opieki nad osobą niepełnosprawną z uwagi na własny stan zdrowia i inne obowiązku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 23 kwietnia 2024 r. nr SKO.NP/4115/98/2024 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu SKO wskazało, że pobieranie przez stronę zasiłku dla opiekuna nie stanowi bezwzględnej przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli strona ze świadczenia tego by zrezygnowała. O możliwości takiej organ winien jednak stronę poinformować, czego zaniechał w badanej sprawie. Zaniechanie to nie miało jednak wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. Kolegium wyjaśniło następnie, że skarżąca mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoimi dziećmi oraz niepełnosprawną matką. Skarżąca pomaga matce przy wstawaniu, toalecie porannej i wieczornej, ubieraniu, podaje leki i posiłki, które przygotowuje, mierzy ciśnienie i poziom cukru, pomaga w kąpieli, sprząta, zaprowadza do toalety, opłaca rachunki, załatwia sprawy urzędowe. W ocenie organu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z pracy lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Również zakres opieki sprawowanej nad matką, jak i charakterystyka jej schorzeń (nie jest osobą leżącą, niesamodzielną całkowicie) nie wykluczają podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej chociażby w niewielkim wymiarze czasowym. W przeważającym zakresie opieka sprowadza się do typowych czynności dnia codziennego związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które zapewne ograniczają, jednakże nie wykluczają podjęcia pracy chociażby w niewielkim zakresie, a to warunkuje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. SKO podkreśliło, że okoliczność, iż w treści orzeczenia o niepełnosprawności znajduje się zapis, zgodnie z którym osoba niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie przesądza automatycznie, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką zostanie przez organ uznany za wykluczający rzeczywistą możliwość jej zatrudnienia. Nie zawsze bowiem osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, będzie wymagać takiej opieki, która pozostawać będzie w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia. Z tego powodu skoro w toku postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie podlegają ocenie, wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności wskazania dotyczące osoby niepełnosprawnej (w kontekście ustalenia zakresu sprawowania rzeczywistej opieki nad taką osobą), to tym samym nie ma podstaw ku temu, aby dla ustalenia charakteru i wymiaru sprawowanej opieki organ miał obowiązek przeprowadzenia przeciwdowodu przeciw treści tego orzeczenia. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że sprawowana przez skarżącą opieka nad matką, z uwagi na czas i zakres wykonywania koniecznych czynności wspomagających matkę w jej codziennym funkcjonowaniu, jak też potrzeby matki, nie spełnia wymogów opieki, o jakiej jest mowa w art 17 ust. 1 u.ś.r. Bez znaczenia przy tym pozostaje to, iż skarżącej przyznany został wcześniej zasiłek dla opiekuna. Są to dwa różne świadczenie, przy których przyznaniu oceniane są przez organ odrębnie przesłanki warunkujące ich otrzymanie. SKO wskazało jednocześnie, że niepełnosprawna poza skarżącą, ma jeszcze dwie córki, które mogą zaopiekować się matką i odciążyć skarżącą w jej obowiązkach, tak aby mogła podjąć zatrudnienie chociażby w niepełnym wymiarze pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia. Mając na uwadze powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1615 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO w Tarnowie utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa odmawiającą przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.) – dalej u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Mając na uwadze ww. art. 17 ust. 1 ustawy, wyjaśnić należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania ww. świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Dlatego w każdej sprawie organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nad osobą posiadającą znaczny stopień niepełnosprawności nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. m.in. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, czy wyrok NSA z dnia 18.maja 2021 r. I OSK 275/21). Podkreślić też należy, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08), tym bardziej wówczas gdy – jak w przedmiotowej sprawie – skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Organ odwoławczy zasadnie przyjął, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W okolicznościach niniejszej sprawy, bezsporne jest, że matka skarżącej ze względu na orzeczenie o niepełnosprawności (jej aktualny stan zdrowia, pomimo reprezentowania skarżącej przez profesjonalnego pełnomocnika, nie został przedstawiony np. przez zaświadczenie lekarza rodzinnego) i wiek - jest osobą wymagającą opieki, a taką opiekę sprawuje skarżąca. Jednakże, jak prawidłowo wskazał organ, zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawną – która nie jest osobą leżącą, niesamodzielną całkowicie (przynajmniej nie zostało to wykazane) nie jest tego rodzaju, ażeby wykluczał podjęcie przez skarżącą zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zauważyć bowiem należy, że czynności opiekuńcze wykonywane nad chorą matką, takie jak: ubieranie, dawkowanie leków, przygotowywanie posiłków, załatwianie spraw urzędowych, opłacanie rachunków nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je (dla siebie, a przy okazji także dla domowników) przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy w dni wolne od pracy. Natomiast czynności polegające na utrzymywaniu higieny, mierzeniu poziomu cukru oraz ciśnienia nie są czynnościami oznaczającymi długotrwałą opiekę uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Nie można również nie zauważyć, że na tym samym osiedlu co skarżąca i niepełnosprawna mieszka jeszcze siostra skarżącej. Tym samym trudno przyjąć, aby nie była ona w stanie przy właściwej organizacji czasu wspomóc skarżącej w opiece nad matką, tym bardziej, że jak sama oświadczyła: "w dni wolne od pracy pomagam mamie, w sytuacjach, gdy siostra nie może, to jeżdżę z mamą do lekarza, przychodzę i opiekuję się mamą." (k. 24b a.a.). Sąd podkreśla przy tym, że nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności udzielenia jej przez skarżącą wsparcia w codziennych czynnościach. Niemniej jednak, sam fakt posiadania przez matkę skarżącej orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji nie jest wystarczający do uznania, że skarżąca jako osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne nad matką spełnia automatycznie wymagania dotyczące przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazanie w orzeczeniu o niepełnosprawności, że dana osoba jest niezdolna do samodzielnej egzystencji bądź, że wymaga stałej lub długotrwałej opieki, nie przesądza, że sprawowanie opieki nad taką osobą wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności nie wyklucza zatem możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad tą osobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20; 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21, WSA w Gdańsku z dnia 19 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 524/24). Ponadto zaznaczyć należy, że dla oceny "bezpośredniości" związku przyczynowo – skutkowego niepodejmowania zatrudniania z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną ma też fakt przebiegu pracy zawodowej osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Mając zatem na uwadze historię zatrudnienia skarżącej oraz datę ustalenia stopnia niepełnosprawności jej matki trudno dać wiarę, że to w istocie sprawowana przez nią opieka nad matką stanowiła rzeczywistą przyczynę rezygnacji z zatrudnienia, czy też niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wykładnia art. 17 ust. 1 jednoznacznie wskazuje, iż zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna (niemożność jej podjęcia) musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby które z konieczności podejmują się sprawowania opieki pozbawiają się bowiem możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. Dlatego w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, jednakże powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). Brak aktywności zawodowej (lub jej zaprzestanie) będący wyborem życiowym danej osoby nie może być automatycznie uznany za stan tożsamy z rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak słusznie wskazał NSA w wyroku z dnia 18 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 275/21 prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 ustawy obejmuje również konieczność poszukiwania związku – także czasowego – pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną (vide: wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2023 r. I OSK 1575/22). W konsekwencji, okoliczności sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. SKO w zaskarżonej decyzji, a wbrew zarzutom skargi, w sposób prawidłowy dokonało zatem wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzja ta zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Na marginesie Sąd zauważa, że kwestia pobierania zasiłku dla opiekuna przez skarżącą nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia wobec ustalenia braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad matką, a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą. Gdyby taki związek przyczynowy zaistniał, sam fakt pobierania tego zasiłku nie wykluczałby skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, ponieważ jak wskazuje ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych uprawionemu w takiej sytuacji służy prawo wyboru świadczenia na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.