III SA/Kr 1153/13
WyrokWSA w Krakowie2014-02-19
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Halina Jakubiec, Barbara Pasternak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrejestrowanie się z urzędu pracy przez osobę bezrobotną można uznać za rezygnację z zatrudnienia w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, uzasadniającą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego i błędnie zinterpretowały przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Status osoby bezrobotnej nie wyklucza możliwości przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, a wyrejestrowanie z urzędu pracy może być traktowane jako rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jeśli organ nie wykaże inaczej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.Stan faktyczny
Wnioskodawca W. O. ubiegał się o specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką R. O., posiadającą znaczny stopień niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że wyrejestrowanie się z urzędu pracy nie jest równoznaczne z rezygnacją z zatrudnienia. Wnioskodawca skarżył decyzje organów, wskazując na swoją sytuację zdrowotną i rodzinną oraz fakt pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Burmistrz Gminy decyzją z dnia [...] 2013 r. znak: [...] odmówił W. O. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką R. O. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 104 i art. 107 kpa oraz art. 3 pkt 22, art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 r. nr 139 poz. 992 ze zm.), rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. poz. 3) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 959).
Organ ustalił, że W. O. jest synem R. O., a więc ciąży na nim obowiązek alimentacyjny. R. O. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nr [...] z dnia 21 stycznia 2013 r. W. O. sprawuje osobistą opiekę nad matką, co zostało potwierdzone wywiadem środowiskowym przeprowadzonym w dniu 4 lipca 2013 r. Kryterium dochodowe rodziny nie przekracza kwoty 623 zł na osobę. Organ ustalił nadto, że ostatnie zatrudnienie W. O. ustało 19 stycznia 2007 r., następnie przebywał on na rencie z tytułu niezdolności do pracy, zaś od 1 stycznia 2012 r. zarejestrowany był w Grodzkim Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. Burmistrz wyjaśnił, że celem instytucji specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by sprawować stałą osobistą opiekę nad osobą niepełnosprawną, a zatem zastąpienie dochodu wynikającego ze świadczenia pracy, z której osoba musiała zrezygnować, by podjąć opiekę nad osobą niepełnosprawną. Burmistrz powołał się na treść art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdził, że faktu wyrejestrowania się przez W. O. z Urzędu Pracy nie można potraktować jako rezygnację z zatrudnienia, to zaś prowadzi do wniosku, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie W. O. specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył W. O., który opisał swoją sytuację zawodową, a także sytuację zdrowotną matki R. O. Odwołujący się podkreślił, że jego matka potrzebuje stałej opieki, a wcześniej uległa wypadkowi. W. O. wniósł o uwzględnienie, że w chwili wypadku matki nie mógł pracować, ponieważ był w leczeniu rehabilitacyjnym w Szpitalu Wojskowym i czekał na decyzję sądu dotyczącą prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 sierpnia 2013 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 3, art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, a także art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało decyzję organu l instancji w mocy.
Kolegium podkreśliło, że jedną z podstawowych przesłanek, od zaistnienia której ustawodawca uzależnił możliwość objęcia pomocą w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, jest rezygnacja przez opiekuna z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium wskazało, że W. O. jako syn jest osobą, na której zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, a ponadto zachodzi konieczność sprawowania stałej opieki nad R. O. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium ustaliło, że ostatnie zatrudnienie W. O. ustało 19 stycznia 2007 r., a po tym okresie odwołujący się przebywał na rencie z powodu niezdolności do pracy. Od dnia 1 stycznia 2012 r. zarejestrowany był w Grodzkim Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. W ocenie Kolegium trafnie przyjął organ l instancji, że fakt wyrejestrowania z Urzędu Pracy nie może być potraktowany jako rezygnacja z zatrudnienia.
Kolegium wyjaśniło, że zasady przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego zawarte w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy odróżnić od zasad przyznania innego świadczenia opiekuńczego - świadczenia pielęgnacyjnego wynikającego z art. 17 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale też może zostać przyznane osobie, która zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w ogóle nie podejmuje w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności. Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu l instancji, że w sprawie nie zaistniał związek przyczynowo - skutkowy pozwalający na stwierdzenie, że odwołujący się zrezygnował z zatrudnienia celem opiekowania się niepełnosprawną matką. Kolegium podkreśliło też, że decyzja w sprawie przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest decyzją uznaniową, a ustawodawca nie zdecydował się na zamieszczenie w ustawie przepisu dającego możliwość uwzględniania przypadków szczególnych, wykraczających swoim stanem faktycznym poza kryteria ustalone w przepisach.
Skargę na decyzję SKO złożył W. O., który podniósł, że w chwili wypadku matki (luty 2012 r.) był zarejestrowany w Wojewódzkim Urzędzie Pracy, a równocześnie był w ciągłym leczeniu rehabilitacyjnym. Wyjaśnił też, że miał propozycję pracy przedstawioną przez Urząd Pracy, lecz musiał z niej zrezygnować ze względu na zaistniałą sytuację rodzinną i zdrowotną.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 19 lutego 2014r. skarżący przedłożył decyzję Burmistrza Gminy z dnia [...] 2013r. znak [...] o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką R. O.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy, następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ppsa), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) ppsa). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem wyżej wskazanych zasad prowadzi do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej u.ś.r., regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zasiłek ten wprowadzony został do ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2013r. przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.z2012r. poz. 1548).
Zgodnie z art. 16 a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, iż zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli:
1) osoba sprawująca opiekę:
a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka
przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia
emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego
świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia
przedemerytalnego,
podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych
tytułów,
ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia
pielęgnacyjnego,
d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem
rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z
koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej
całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z
wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z
całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;
na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej
emerytury;
członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do
zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub
świadczenia pielęgnacyjnego;
na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku
rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego
lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;
na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do
świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o
koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o
zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Jak wynika z ust. 2 tego przepisu, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, czyli przyznanie tego świadczenia zostało uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego.
Niesporne w sprawie jest, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do przyznania mu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Niesporne są także okoliczności dotyczące stanu zdrowia matki skarżącego, która jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 21 stycznia 2013r. wydanego przez Powiatowy Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności zaliczona została do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, z ustaleniem że niepełnosprawność istnieje od kwietnia 2012r. a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 10 grudnia 2010r. Z powyższego orzeczenia, oraz z przeprowadzonego w dniu 4 lipca 2013r. wywiadu środowiskowego wynika, że R. O. wymaga stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji a opiekę tę sprawuje skarżący. Z oświadczenia skarżącego z dnia 15 lutego 2013r. wynika nadto, że skarżący pozostawał w zatrudnieniu do 19 stycznia 2007r., następnie pobierał rentę ZUS, a od 8 stycznia 2012r. do 10 stycznia 2013r. zarejestrowany był w Rejonowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, co także nie jest kwestionowane przez organy.
Spór dotyczy natomiast niespełnienia przez skarżącego przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organów, wyrejestrowania się z Urzędu Pracy nie można traktować jako rezygnacji z zatrudnienia, dlatego w sprawie nie zaistniał związek przyczynowo-skutkowy pozwalający na stwierdzenie, że skarżący zrezygnował z zatrudnienia celem opiekowania się niepełnosprawną matką. Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić. Jest ono skutkiem niezebrania materiału dowodowego i nierozpatrzenia wszystkich, mających w sprawie znaczenie okoliczności, oraz błędnej interpretacji przepisu art.16a u.ś.r.
Z zaświadczenia Grodzkiego Urzędu Pracy z dnia 11 lutego 2013r. (k.3 akt adm.) wynika, że skarżący był zarejestrowany w dacie wydania zaświadczenia jako bezrobotny, od dnia 3 stycznia 2012r. Z kolejnego zaświadczenia tego samego Urzędu, z dnia 21 marca 2013r. wynika, ze skarżący jest nadal zarejestrowany jak bezrobotny, natomiast z dniem 10 stycznia 2013r. zakończył się skarżącemu okres pobierania zasiłku. Organ l instancji ustalił, że skarżący "wyrejestrował się" z Urzędu Pracy, nie wskazując jednak podstawy takiego ustalenia, ani daty "wyrejestrowania się" przez skarżącego, natomiast SKO twierdzenie to powtórzyło, nie czyniąc żadnych własnych ustaleń i również nie wskazując dowodów świadczących o tym fakcie. Z treści wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 4 lipca 2013r. (k. 22 akt adm., k. 14 wywiadu) wynika, że skarżący nie jest w stanie podjąć zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad matką, oraz że "do czerwca pobierał zasiłek opiekuńczy a obecnie złożył wniosek o ustalenie w dalszym ciągu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego". Natomiast z decyzji Burmistrza Gminy z dnia [...] 2013r., którą przedłożył skarżący na rozprawie wynika, że skarżącemu przyznano tą decyzją świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką R. O., a z uzasadnienia tej decyzji wynika, ze skarżący był osobą bezrobotną do dnia 10 stycznia 2013r. Powyższe sprzeczności wynikające z zebranych w aktach postępowania dokumentów, oraz wskazany przez skarżącego na rozprawie fakt pobierania świadczenia pielęgnacyjnego dowodzą, że organy nie poczyniły - poza stwierdzeniem daty ustania zatrudnienia, oraz ogólnym stwierdzeniem o "wyrejestrowaniu się" z Urzędu Pracy koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń, ani nie przeanalizowały i nie oceniły wszystkich zebranych w sprawie dowodów. Nie przeprowadziły również - do czego były zobowiązane tak organ l jak i II instancji - dowodów z urzędu, celem wyjaśnienia i werfyfikacji stwierdzenia skarżącego zawartego w wywiadzie środowiskowym, dotyczącego pobierania przez skarżącego do czerwca 2013r."zasiłku opiekuńczego". Dalej podkreślenia wymaga, że w znowelizowanej u.ś.r nie ma przepisu wykluczającego osobę bezrobotną od możliwości uzyskania świadczenia o jakim mowa w art. 16 a ust. 1. Przytoczony powyżej przepis art. 16 a ust. 8 ustawy, zawiera przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia, wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Katalog ten ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy świadczenia, o jakim mowa w art. 16 a ust. 1, nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia. Analogiczną treść zawiera też art. 17 ust. 5 ustawy. Również w tej regulacji, dotyczącej zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca uregulowane tym przepisem świadczenie. Obydwie te instytucje prawne zbliża do siebie fakt, że skuteczność starań o obydwa te świadczenia została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 i art. 16a ust. 1 ustawy).
Uregulowanie zawarte w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. , nr 69, poz. 415 ze zm.) definiując pojęcie bezrobotnego wskazuje, iż jest to osoba, która - przy spełnieniu innych warunków - nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. W dotychczasowym orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że treść art. 17 ust. 5 tej u.ś.r. nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje natomiast w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia, stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013r., sygn. akt IV SA/Wr 312/13). Status osoby bezrobotnej nie może eliminować takiej osoby z grona tych, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 u.ś.r., który określa w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca nie wykluczył nim osób bezrobotnych (z prawem do zasiłku lub bez tego prawa). Jednocześnie wskazał np., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, jeśli ta ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 24 października 2008r., sygn. akt l OSK 1758/07 trafnie wskazał, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Podkreślono przy tym, że status bezrobotnego jest jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, których przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Inną natomiast jest sytuacja, gdy określona osoba pobiera świadczenie pielęgnacyjne, co pozbawia ją statusu bezrobotnego. Oznacza to, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a dopiero fakt pobrania takiego świadczenia pozbawia ją statusu bezrobotnego. Powyższe uwagi zachowują swą aktualność także w stosunku do art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanka przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013r., sygn. akt II SA/Bd 463/13, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013r. , sygn. akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 grudnia 2013r., II SA/Łd 1026/13; także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013r., IV SA/Po 965/13). Niewątpliwie należy więc skarżącego uznać za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia, do którego podjęcia była gotowa, aż do chwili uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu konieczności sprawowania opieki nad mężem. Jak słusznie zauważył WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2013r., III SA/Gd 408/13 (poubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) "fikcją byłoby wymaganie odo osób niepracujących - bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - podjęcia przez takie osoby pracy po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodujące w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna".
Wobec wskazywania przez skarżącego okoliczności wskazujących na istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z korzystania ze statusu osoby bezrobotnej tylko po to, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawna matką a w konsekwencji by pobierać świadczenie pielęgnacyjne, to rolą organów było wnikliwe zweryfikowanie tych okoliczności. Dopiero ich ocena w powiązaniu z całokształtem okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowanie art. 16 a u.ś.r. W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania organy naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Naruszenia tych norm postępowania doprowadziły w niniejszej sprawie do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 16 a u.ś.r. Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez skarżącego związanych z jego rezygnacją ze statusu bezrobotnego oraz rozpatrzenia ich w kontekście spełnienia przez skarżącego przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, rozumianej w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu. Wskazać nadto należy, że granice orzekania sądu w niniejszej sprawie wytyczone regulacją wynikającą z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. nie wskazywały na zasadność dokonywania kontroli decyzji Burmistrza Gminy z dnia [...] 2013r. znak [...].
W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło