IV SA/Wr 312/13
WyrokWSA we Wrocławiu2013-07-18
Skład orzekający: Henryk Ożóg, Lidia Serwiniowska, Julia Szczygielska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna może ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, jeśli nie podjęła zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że status osoby bezrobotnej nie wyklucza prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, ponieważ ustawodawca nie przewidział takiego wyłączenia w przepisach dotyczących świadczeń rodzinnych. Organy administracji błędnie zinterpretowały wymóg "rezygnacji z zatrudnienia", uznając, że osoba bezrobotna nie może spełnić tej przesłanki, podczas gdy kluczowe jest faktyczne sprawowanie opieki i brak możliwości zarobkowania, a nie formalny status zatrudnienia.Stan faktyczny
Skarżący ubiegał się o specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad żoną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, argumentując, że skarżący nie spełnił przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ od 2009 roku był osobą bezrobotną, a jego ostatni stosunek pracy został rozwiązany przez pracodawcę. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, podnosząc m.in. błędne poinformowanie go przez pracownika socjalnego oraz konieczność sprawowania całodobowej opieki nad żoną.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia NSA Julia Szczygielska, Protokolant st. Asystent sędziego Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 lipca 2013 r. sprawy ze skargi W. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 16 a ust. 1, ust. 2, ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze. zm.), dalej ustawa, po rozpatrzeniu odwołania W. I., dalej skarżący, od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Z. Ś. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. Ś. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [....]w sprawie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na M. I. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że skarżący w dniu 16 stycznia 2013 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną - M. I..
Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną argumentując tym, że skarżący nie spełnił przesłanki określonej w art. 16 a ust. 1 ustawy, bowiem nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazał, że skarżący pracował zawodowo do dnia 1 sierpnia 2009 r., natomiast osoba wymagająca opieki – żona skarżącego ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności od dnia 8 sierpnia 2012 r.
Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie. W uzasadnieniu podkreślił, że zrezygnował z podjęcia pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad żoną.
Organ II instancji, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowi przepis art. 16 a ust. 1 ustawy, zgodnie z którym specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie z art. 16 a ust. 2 ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy.
Wskazał, że między małżonkami istnieje obowiązek alimentacyjny, co wynika z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Oznacza to, że zgodnie z art. 16 a ust. 1 ustawy, małżonek, który zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad współmałżonkiem legitymującym się orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność, ma prawo otrzymywać specjalny zasiłek opiekuńczy o ile spełnione są pozostałe przesłanki określone w art. 16 a tej ustawy.
W myśl art. 3 pkt 22 ustawy, przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Stwierdził, że z powyższych przepisów wynika, że aby uzyskać specjalny zasiłek opiekuńczy muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, osoba niepełnosprawna musi legitymować się odpowiednim orzeczeniem, co w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości. Po drugie, opiekun osoby niepełnosprawnej musi zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Po trzecie, łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki nie może przekraczać określonego w ustawie kryterium dochodowego. Niespełnienie tych warunków uniemożliwia przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Innymi słowy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem lekarskim. W świetle przepisu art. 16 a ust. 1 ustawy, istotne jest zatem, aby rezygnacja z pracy zarobkowej służyła opiece nad osobą niepełnosprawną. Celem tego przepisu jest bowiem udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować jej utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjalnego dochodu.
Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że opieka nad osobą niepełnosprawną musi mieć charakter trwały lub długotrwały i być wykonywana osobiście. Pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem pracy, a opieką musi istnieć związek przyczynowy polegający na tym, że bez konieczności sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki zainteresowana strona nie zrezygnowałaby z zatrudnienia.
Podkreślił, że przepis art. 16 a ust. 1 ustawy, odwołuje się jedynie do pojęcia rezygnacji z zatrudnienia. Nie przewiduje natomiast możliwości przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji gdy wnioskodawca nie podejmuje zatrudnienia w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną (jak ma to miejsce w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego).
Wyjaśnił, że pojęcia: "nie podejmowanie zatrudnienia" i "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną oznaczają dwa niezależne od siebie stany faktyczne. W pierwszym przypadku (gdy osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) chodzi o sytuację, kiedy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. W drugim zaś - kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej).
W sprawie nie można zatem uznać, iż zaistniał związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością opieki nad osoba niepełnosprawną. Skarżący bowiem od dnia 2 sierpnia 2009 r. do chwili obecnej nie był zatrudniony, nie wykonywał żadnych prac zarobkowych, ostatnio zatrudniony był w okresie 1 kwietnia 2009 r. do 1 sierpnia 2009 r. w firmie I.-S. S.-P. Sp. z o. o. i stosunek pracy został rozwiązany przez pracodawcę z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Obecnie skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy Z.Ś. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Natomiast żona skarżącego od dnia [...] sierpnia 2004 r. miała ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności, natomiast od dnia 8 sierpnia 2012 r. posiada znaczny stopień niepełnosprawności, co wynika z orzeczenia z dnia [...] września 2012 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, w którym wskazano, że wymaga stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, bowiem cierpi na krótkowzroczność (od dzieciństwa), jaskrę i zaćmę. Skarżący w dniu 30 stycznia 2013 r. złożył oświadczenie, że "opiekuje się żoną wykonując wszystkie podstawowe czynności w domu, tj. ścieranie podłogi, gotowanie obiadu, pomoc przy kąpaniu, robienie zakupów, doprowadzanie do lekarza, towarzyszenie przy wszelkich wyjazdach". Jednak w ocenie organu odwoławczego osoba niewidząca lub niedowidząca - o ile nie jest dotknięta inną jeszcze dysfunkcjonalnością, w szczególności ruchową - potrafi zwykle dość dobrze samodzielnie radzić sobie w zwykłych czynnościach życiowych o charakterze rutynowym, zamykających się w granicach znanej przestrzeni, tj. w obrębie własnego domu lub mieszkania oraz najbliższego sąsiedztwa. Osoba taka zwykle nie wymaga opieki nieprzerwanej, całodobowej, lecz pomocy ograniczonej czasowo, najczęściej do kilku godzin dziennie, przeznaczonych na czynności o wyższym stopniu trudności z perspektywy osoby niepełnosprawnej. Zatem, czynności te nie muszą być na tyle absorbujące by uniemożliwiały opiekunowi wykonywanie wszelkiej pracy zarobkowej.
Wskazał, że z wywiadu środowiskowego z dnia 30 stycznia 2013 r. wynika, że rodzina skarżącego składa się z dwóch osób. Dodał, że syn skarżącego prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje stały kontakt z rodzicami. Łączny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 281,27 zł, a tym samym nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia. W ocenie organu odwoławczego skarżący nie spełnia jednak przesłanki jaką jest rezygnacja z zatrudnienia. Nie można uznać, że skarżący zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad żoną, bowiem od ponad 3 lat jest on osobą bezrobotną. Ponadto przyczyną rozwiązania ostatniego stosunku pracy, z dniem 1 sierpnia 2009 r. było wypowiedzenie stosunku pracy przez pracodawcę. Wskazał, że w sytuacji gdy osoba jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a zatem nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie można mówić o rezygnacji z zatrudnienia, gdyż w istocie osoba bezrobotna nie ma z czego rezygnować. Okoliczność ta stanowi przeszkodę dla organów administracji publicznej do przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawna żoną.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu ponownie wskazał, że przedmiotem sprawy nie jest świadczenie pielęgnacyjne, określone w art. 17 ustawy, ale specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 16 a tej ustawy - wynika to jednoznacznie z wniosku skarżącego z dnia 16 stycznia 2013 r. Określone w art. 16 a ust. 1 ustawy, podstawowe warunki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, należy odróżnić od zapisu zawartego w art. 17 ust. 1 ustawy, dotyczącego innego świadczenia opiekuńczego - świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale też może zostać przyznane osobie, która zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w ogóle nie podejmuje w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność. W niniejszej sprawie przepis art. 17 tej ustawy, nie miał jednak zastosowania.
Mając na uwadze powyższe stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, wydając decyzję działał na podstawie obowiązującej normy prawnej, poprawnie zastosował art. 16 a ustawy, właściwie dokonał subsumcji faktów pod stosowaną normę prawną i poprawnie ustalił następstwa prawne przeprowadzonych ustaleń i ocen.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzucił, że został błędnie poinformowany przez pracownika organu pomocy społecznej o świadczeniach. Podniósł, że syn skarżącego M. I. musi opiekować się matką, chociaż prowadzi osobne gospodarstwo domowe i nie należy mu się zasiłek. Wskazał, że tak późno zwrócił się o pomoc, ponieważ od dnia 1 stycznia 2013 r. jest bezrobotny, przez co sytuacja rodziny uległa pogorszeniu. Dodał, że zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy tylko po to, by uzyskać zaświadczenie do pomocy społecznej. Dodał, że jest ubezpieczony w KRUS wraz z żoną. Wskazał, że zrezygnował z podjęcia pracy zarobkowej ze względu na konieczność opieki nad małżonką. Wyjaśnił, że jego żona jest po urazie głowy z utratą przytomności, choruje na serce, nadciśnienie tętnicze, arytmię. Była potrącona przez samochód i poparzona. Miała operowane kolano i złamana prawą nogę, a ślepota jest przyczyną częstych upadków. Wymaga całodobowej opieki, ponieważ ma problemy z poruszaniem, zatem niezbędne są barierki i poręcze na korytarzu oraz uchwyty w łazience.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.
Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Skarga jest zasadna, choć jej zasadność nie wynika z argumentów w niej podniesionych.
Organy obu instancji orzekające w sprawie oparły się bowiem w szczególności na tym, że skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia określonej w art. 16 a ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z akt sprawy natomiast wynika, że skarżący wszczął postępowanie administracyjne w tej sprawie w styczniu 2013 r. Jest zarejestrowany jako bezrobotny od dnia 9 stycznia 2013 r., natomiast nie pracuje od 2009 r. Jego żona od dnia 17 września 2012 r. została uznana za osobę niepełnosprawną w znacznym stopniu.
Skoro zatem – uzasadniają organy orzekające – w chwili podjęcia starań o to świadczenie wnioskodawca był bezrobotny, a cytowany przepis wymaga rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to specjalnego zasiłku opiekuńczego nie można mu przyznać.
Tymczasem, poza sferą rozważań, organy pomocy społecznej pozostawiają treść przepisu art. 16 a ust. 8 ustawy, który mówi kiedy specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, nie wskazując wcale statusu bezrobotnego jako okoliczności wykluczającej takie świadczenie. Jest przy tym charakterystyczne, że brzmienie art. 16 a ust. 8 ustawy zostaje w tekście ustawy powtórzone idealnie w treści art. 17 ust. 5 tej ustawy. Również i tu status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca świadczenie pielęgnacyjne. Obydwie te instytucje prawne zbliża nadto do siebie, że skuteczność starań o świadczenie pielęgnacyjne została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (w art. 17 ust. 1 ustawy jest nadto mowa o niepodejmowaniu pracy zarobkowej).
Uwagi te są o tyle istotne, że dotychczasowe ustalenia orzecznictwa sądowoadministracyjnego na tle stosowania art. 17 ust. 1 ustawy można z pełnym przekonaniem przenieść na grunt postępowania za przedmiot mającego specjalny zasiłek opiekuńczy (por. w tym względzie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 463/13).
Przyjmując tak należy odnotować, że w wyroku z dnia 25 lipca 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 289/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że przepis art. 17 ust. 5 ustawy, dzięki wykładni językowej pozwala jednoznacznie skonstruować obowiązującą normę prawną, zatem nieuprawnione jest doszukiwanie się intencji ustawodawcy i kreowanie na tej podstawie norm wykraczających poza literalne brzmienie przepisu.
Przeciwko argumentacji przyjętej przez organy administracji przemawia wprost uregulowanie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2008 r. nr 69, poz. 415). Zgodnie z treścią wskazanego przepisu, bezrobotny oznacza osobę, która - przy spełnieniu innych warunków - nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Powyższe unormowanie stanowi bezpośrednie wsparcie dla twierdzenia, iż ocena spełnienia bądź nie przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna odbywać się wyłącznie na gruncie terminów i pojęć ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Brzmienie art. 17 ust. 5 tej ustawy nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba pozostająca w ewidencji bezrobotnych nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzi natomiast skutki w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidywanych w art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Nawiązując do tych kwestii Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07, uznał, że status osoby bezrobotnej nie może eliminować osoby zainteresowanej z grona tych osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. W przypadku osób bezrobotnych spełnione są bowiem obie omawiane przesłanki. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa, w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca w jego treści nie wykluczył osób bezrobotnych, czy to z prawem do zasiłku, czy bez, wskazując, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje między innymi osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, jeśli ma ona ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego (...). Gdyby prawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Podkreślić bowiem trzeba, że status bezrobotnego jest tylko jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, których to przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Inną natomiast jest sytuacja, gdy określona osoba pobiera świadczenie pielęgnacyjne, co pozbawia ją statusu bezrobotnego. Oznacza to, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna w Urzędzie Pracy może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a dopiero fakt pobrania takiego świadczenia pozbawia ją statusu bezrobotnego, o którym mowa w art. 2 ust.1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach runku pracy.
Powyższe tezy w pełni podziela skład orzekający w tej sprawie. Podobne rozumowanie zostało przedstawione w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 60/07 i łączącym się z nim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 1364/07.
Z tych względów Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego (art. 16 a ust. 1 ustawy) i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło