III SA/Kr 1231/13

WyrokWSA w Krakowie2014-03-06

Skład orzekający: Maria Zawadzka, Krystyna Kutzner, Dorota Dąbek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która następnie otrzymała świadczenie pielęgnacyjne, może być uznana za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co jest przesłanką do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, ograniczając ją wyłącznie do rozwiązania umowy o pracę przez pracownika. Sąd podkreślił, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która następnie otrzymała świadczenie pielęgnacyjne, spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego stanowi dowód zaistnienia okoliczności rezygnacji z zatrudnienia, a status bezrobotnego nie wyklucza możliwości uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Stan faktyczny
Prezydent Miasta odmówił skarżącej A. M. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, uznając, że nie zrezygnowała ona z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Skarżąca odwołała się, podnosząc, że zrezygnowała z pracy w celu opieki nad mężem, który od lat choruje i wymaga stałej pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując, że organ błędnie ocenił przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, zwłaszcza w kontekście wcześniejszego przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Dorota Dąbek Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...] 2013 r. Nr [...] Prezydent Miasta odmówił A. M. (dalej: skarżąca) przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem D. M. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, D. M. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od miesiąca maja 1999 r. Na podstawie przedstawionej dokumentacji medycznej Lekarz Orzecznik ZUS orzekł, całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji na stałe. Natomiast stosunek pracy ze skarżącą został rozwiązany z upływem czasu, na który została zawarta umowa w dniu 31 sierpień 2004 r., czyli 9 lat od uznania osoby wymagającej opieki za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji, zatem trudno mówić o rezygnacji z zatrudnienia. W okresie od 15 września 2004 r. do 14 marca 2005 r. skarżąca pobierała zasiłek dla bezrobotnych, a następnie do dnia 26 kwietnia 2011 r., była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Zdaniem organu, A. M. nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym mężem i dlatego należało odmówić przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Od powyższej decyzji A. M. odwołała się podnosząc, iż zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad chorym mężem. Decyzją z dnia 19 sierpnia 2013 r. sygn. akt: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2006r. Nr 139 poz.992 z późn. zm.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) § 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. z 2003r. Nr 198, poz. 1925) utrzymał w mocy zaskarżona decyzję Organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania, powołał treść art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy A. M. jest osobą, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad mężem niezdolnym do samodzielnej egzystencji. Organ wskazał, że skarżąca była zatrudniona do dnia 31 sierpnia 2004 r. i wygasła z okresem, na który została zawarta, a więc nie można przyjąć iż nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, którą należałoby uznać z przerwanie istniejącego stosunku pracy z inicjatywy pracownika. Tym samym nie można przyjąć, że skarżąca "zrezygnowała z pracy lub innej pracy zarobkowej". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podniosła, że jej mąż od 1994 r. choruje na stwardnienie rozsiane, jest to choroba przewlekła, postępująca (z okresami niewielkiej poprawy), nieuleczalna i prowadząca do całkowitego kalectwa. Od początku choroby mąż potrzebował pomocy w mniejszym lub większym stopniu. Na początku w opiece nad mężem pomagała jej rodzina, tj. matka męża, moja siostra a potem dorosłe już córki. Jednak od kwietnia 2011r. córki się usamodzielniły i obie opuściły dom więc obecnie nie ma nikogo innego kto mógłby sprawować nad nim opiekę. Jej praca zawodowa zawsze była podporządkowana opiece mad mężem, a więc zawierała umowy o pracę na krótkie okresy, w związku z czym nie posiada prawa do emerytury i nie ma żadnego zabezpieczenia na starość. Jej ostatnia umowa o pracę wygasła z okresem, na który została zawarta. Skarżąca zarzuciła, że organy nie odniosły się do okresu jej zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy, a konkretnie do dnia wyrejestrowania się z PUP. Przez cały okres pozostając w rejestrze PUP stosowała się do istniejących przepisów, praw i obowiązków osoby bezrobotnej, gdyż miała nadzieję, że uda jej się znaleźć pracę, którą będę mogła pogodzić z obowiązkami opieki nad chorym mężem. Przyjęła skierowanie na szkolenie z zakresu małej gastronomii i kurs ten ukończyła. Zmieniając kwalifikacje liczyła na zatrudnienie na umowę zlecenie, pracę w weekendy bądź w innym systemie. Niestety nie otrzymała żadnej propozycji z PUP i nic nie udało jej się znaleźć na własną rękę. Z dniem 26 kwietnia 2011 r. wyrejestrowała się z PUP i złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to otrzymała bezterminowo na podstawie decyzji z dnia [...] 2011 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Jak podkreśliła, w decyzji tej, ten sam organ uznał, że zrezygnowała z zatrudnienia, a teraz na podstawie tych samych dokumentów organ odmawia jej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uzasadniając, że rezygnacji z zatrudnienia nie było. Zdaniem skarżącej za dzień rezygnacji z zatrudnienia należało uznać dzień 26 kwietnia 2011 r., tj. dzień wyrejestrowania się z Powiatowego Urzędu Pracy, gdyż wtedy została pozbawiona praw wynikających ze statusu osób bezrobotnych, a tym samym szansy na pomoc w zatrudnieniu. Zatem zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad chorym mężem. Podkreśliła, że jest osobą zdrową, nie posiada żadnego orzeczenia o niepełnosprawności, mogłaby pracować zawodowo a tym samym poprawić swoją sytuację finansową i materialną oraz nabyć prawo do emerytury, jednak musiałaby umieścić męża w Zakładzie Opiekuńczym, gdzie koszt utrzymania pensjonariusza wielokrotnie przewyższa specjalny zasiłek opiekuńczy 520 zł. Podniosła także, że gdyby Państwo zagwarantowało jej odpowiednią pomoc finansową wraz ze składką na fundusz emerytalny w zamian za opiekę nad chorym mężem to zrezygnowałaby z zatrudnienia przed 31 sierpnia 2004 r. Dodała również, że nie mogła przewidzieć, że od lipca 2013r zostanie wprowadzony specjalny zasiłek opiekuńczy z wymogiem wypowiedzenia zatrudnienia. Odnośnie sytuacji materialnej, podniosła, że obecnie żyją z mężem za jego rentę w kwocie 920,85 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że z zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podstawą materialnoprawną kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji jest art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.) regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powyższy zasiłek jest świadczeniem wprowadzonym z dniem 1 stycznia 2013 r. do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548). Nowelizacja ta była wynikiem zmian zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, uregulowane szczegółowo w art. 16 a ustawy. Zgodnie z art. 16 a ust. 1 cyt. powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 788 ze zm. dalej K.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, iż zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego, d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; 4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczy uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. Bezspornym jest, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe do przyznania mu specjalnego zasiłku opiekuńczego. W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się ustalenia do czy skarżąca spełnia wymienione w w/w przepisie konieczne przesłanki ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. czy skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organy obu instancji przyjęły, że skarżąca nie pozostawała w zatrudnieniu od 31 sierpnia 2004 r., tj. od czasu kiedy stosunek pracy został ze skarżącą rozwiązany, na skutek upływu czasu, na który umowa o pracę została zawarta. W okresie od 15 września 2004 do 14 marca 2005 r. skarżąca pobierała zasiłek dla bezrobotnych, a następnie do 26 kwietnia 2011 r. była zarejestrowana jako bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Zatem w ocenie organów – nie zostały wypełnienie przesłanki rezygnacji przez skarżąca z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na niepełnosprawność męża, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy. Nadto organy uznały, że brak jest przesłanek do przyjęcia istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy przez skarżącą, a datującą się od maja 1999 r. niepełnosprawnością męża skarżącej, który decyzją Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 18 maja 1999 r., został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Podkreślić jednak należy, że orzekające w przedmiotowej sprawie organy całkowicie pominęły, że skarżąca do dnia 26 kwietnia 2011 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy, a od dnia 27 kwietnia 2011 r. bezterminowo, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...] przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad mężem. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że skarżąca "będąc osobą uprawnioną, zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad małżonkiem, legitymującym się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji, co uprawnia ją do pobierania wnioskowanego świadczenia". Wskazać należy, że w znowelizowanej ustawie o świadczeniach rodzinnych, nie ma przepisu wykluczającego osobę bezrobotną z możliwości uzyskania świadczenia o jakim mowa w art. 16 a ust. 1. Przytoczony powyżej przepis art. 16 a ust. 8 ustawy, zawiera przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia, wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Katalog tych osób ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy tego świadczenia nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia. Treść analogiczną do wyrażonej w art. 16 a ust. 8 zawiera też art. 17 ust. 5 ustawy. Również w tej regulacji, dotyczącej zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę, jako okoliczność wyłączająca uregulowane tym przepisem świadczenie. Obydwie te instytucje prawne zbliża do siebie fakt, że skuteczność starań o obydwa te świadczenia została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 i art. 16a ust. 1 ustawy). W konsekwencji stwierdzić należy, że orzekające organy dokonując interpretacji określonej w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie wzięły pod uwagę okoliczności, że osoba bezrobotna zarejestrowana w PUP ma prawo ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, jako że ustawodawca takich osób nie wyłączył w art. 16a ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie pozbawił ich prawa do ustalenia przedmiotowego świadczenia. Zatem organy, w sposób nieuprawniony zawęziły pojęcie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ograniczając je wyłącznie do rozwiązania umowy o pracę, poprzez jednostronne wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika, co nie znajduje uzasadnienia w treści art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (zob. wyrok WSA z dnia 11 czerwca 2013r., sygn. akt II SA/Bd 463/13, wyrok WSA z dnia 8 sierpnia 2013r. , sygn. akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA z dnia 3 grudnia 2013r., II SA/Łd 1026/13; także wyrok WSA z dnia 27 listopada 2013r., IV SA/Po 965/13, WSA w Krakowie z dnia 11 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 721/13, wyroki dostępne na: http//orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu istotną okolicznością w sprawie jest także fakt, że skarżącej w poprzednim stanie prawnym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na męża, co w ocenie Sądu wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji, związku przyczynowego nie należy upatrywać, jak to czynią organy, w powiązaniu z ostatnim zatrudnieniem skarżącej zakończonym w 2004 r., lecz w nabyciu - na podstawie decyzji - prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sądu w pełni podziela także pogląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 523/13 (http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (tj. przed 1 stycznia 2013 r.) nie podejmowały zatrudnienia lub zrezygnowały z zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. To, czy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miało miejsce z uwagi na rezygnację z zatrudnienia czy też z uwagi na niepodejmowanie pracy, pozostaje bez znaczenia dla oceny prawnej spełnienia omawianej przesłanki, skoro istotny jest sam fakt przyznania decyzją świadczenia pielęgnacyjnego, która to stanowi o zaistnieniu okoliczności rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a które uzyskały świadczenie pielęgnacyjne przed dniem 1 stycznia 2013 r., powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013r. sygn. akt IV SA/Po 965/13 http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl) W konsekwencji, uznać należy, że organy nie rozważyły całokształtu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, umożliwiających prawidłowe zastosowanie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zwłaszcza nie dokonały analizy przesłanki rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w kontekście okoliczności, że bezpośrednio przed przyznaniem skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego była ona zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna, co oznaczało - jak wskazano powyżej - gotowość do pojęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej, a następnie SKO przyznało jej świadczenie pielęgnacyjne nad mężem od dnia 27 kwietnia 2011 r. bezterminowo. Odnosząc się do zarzutu braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy przez skarżącą, a datującą się od maja 1999 r. niepełnosprawnością męża skarżącej, stwierdzić należy, że orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji D. M. ma charakter deklaratoryjny w zakresie, w jakim potwierdza stan zdrowia chorego. Faktem jest, że niezdolność do samodzielnej egzystencji męża skarżącej, stwierdzona została orzeczeniem z 1999 r. W skardze skarżąca stwierdziła, że mąż choruje na stwardnienie rozsiane od 1994 r., jednak na początku potrzebował pomocy w mniejszym zakresie niż ma to miejsce w ostatnich latach, więc w sprawowaniu opieki nad mężem pomagała jej rodzina. Od 2011 r. córki wyprowadziły się z domu i nie ma nikogo bliskiego do pomocy, a stan zdrowia męża jest obecnie bardzo ciężki. Zdarza się, że musi kilkanaście razy wstawać do niego w nocy. Z brzmienia art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wynika, że ustawodawca nie wskazuje, w jakim okresie od momentu wydania stosownego orzeczenia dana osoba musi zrezygnować z pracy. Zdaniem sądu, istotnym jest, aby osoba wymagająca opieki legitymowała się odpowiednim zaświadczeniem o niepełnosprawności oraz fakt, że osoba na której ciąży wobec niej obowiązek alimentacyjny, zrezygnowała z zatrudnienia. Rezygnacja ta nie musi mieć miejsca w tym samym czasie, w którym stwierdzono niepełnosprawność lub niezdolność do samodzielnej egzystencji osoby wymagającej opieki. Ważne jest, aby najpierw wystąpiła niepełnosprawność, a dopiero potem osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny, zrezygnowała z zatrudnienia. W konsekwencji, jeżeli skarżąca pomimo choroby męża (od 1994 r.) nadal pracowała, gdyż z pomocą rodziny była w stanie opiekować się mężem, a obecnie będąc pozbawiana tej pomocy musiała zrezygnować z pracy, bo nikt inny oprócz niej nie jest w stanie mu tej opieki zapewnić, to należy uznać, że skarżąca spełnia ona przesłanki powołanego powyżej przepisu. W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania organy administracyjne naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Powyższe naruszenia norm postępowania doprowadziły do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stwierdzone przez Sąd naruszenia prawa spowodowały konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez skarżącą związanych z jej rezygnacją ze statusu bezrobotnej oraz rozpatrzenia ich w kontekście spełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, rozumianej w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło