III SA/Kr 1241/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi S. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 15 lipca 2025 r., nr SKO-NP-4115-60/25 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 15 lipca 2025 r. znak: SKO-NP-4115-60/25, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm., dalej: k.p.a.), art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm.; dalej: u.ś.r.) w zw. z art. 63 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm., dalej: u.ś.w.) po rozpatrzeniu odwołania S. U. (dalej: skarżący), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 13 czerwca 2024 r. nr MOPS.III.524.Od.001261.SP.06.2025 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z tytułu opieki nad żoną B. U. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent Miasta Nowego Sącza, decyzją z dnia 12 września 2024 r., znak: MOPS.III.524.002424.SP.09.2024 przyznał skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na żonę. W dniu 20 marca 2025 r. skarżący złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, z którego wynika, iż w związku z zakończeniem sprawowania opieki nad żoną w dniu 16 marca 2025 r. wyraża zgodę na uchylenie decyzji przyznającej mu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną od dnia 16 marca 2025 r. Ponadto wskazał, iż jest świadomy, że w związku ze zmianą przepisów prawa nie będzie mógł ponownie ubiegać się o świadczenie w związku z opieką nad żoną. Prezydent Miasta Nowego Sącza, decyzją z dnia 20 marca 2025 r., znak: MOPS.III.524.000802.SP.03.2025, uchylił ww. decyzję własną z dnia 12 września 2024 r. znak: MOPS.IIII.524.002424.SP.09.2024 wraz z decyzją przyległą przyznającą skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną. W dniu 5 maja 2025 r. skarżący ponownie złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną, która legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w Nowym Sączu z dnia 13 października 2022r., nr akt: [...] o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji terminowo do 31 października 2025 r. Prezydent Miasta Nowego Sącza, decyzją z dnia 12 czerwca 2025 r. znak MOPS.III.524.Od.001261.SP.06.2025, odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że nie została spełniona przesłanka z art. 63 u.ś.w. Organ I instancji podkreślił, że żona skarżącego, która legitymuje się orzeczeniem Orzecznika ZUS z dnia 13 października 2022 r. nr [...] została uznana za niezdolną do samodzielnej egzystencji wydanym do dnia 31 października 2025 r., jednakże niepełnosprawność powstała w momencie, gdy miała 57 lat. W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania względnie o zmianę i uwzględnienie wniosku w całości względnie o przychylenie się do wniosku z dnia 5 maja 2025 r. sprecyzowanego w piśmie z dnia 13 czerwca 2025 r. w sprawie przywrócenia świadczeń od dnia 22 marca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym wprowadzającej z dniem 1 stycznia 2024 r. nowe świadczenie wspierające jednocześnie nastąpiła zmiana stanu prawnego w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 43 pkt 4 ww. ustawy). Zgodnie z tym przepisem prawa art. 17 ust. 1 u.ś.r., otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. D. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego; jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z powyższego w sposób jednoznaczny wynika, iż skarżący nie spełnia podstawowej przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia na nowych zasadach obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024 r., albowiem osoba wymagająca opieki jest osobą dorosłą tj. w wieku powyżej 18 roku życia. Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie, nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. W związku z powyższym, w ocenie Kolegium, skarżący nie spełnia również niezbędnych przesłanek do kontynuacji wcześniej pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego na żonę, przyznanego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Wskazał, że żona skarżącego nieprzerwanie od 2022 r. legitymuje się tym samym orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w Nowym Sączu z dnia 13 października 2022r., nr akt: [...] o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji wydanym terminowo do dnia 31 października 2025 r., a więc nie był składany wniosek o wydanie dla niej nowego orzeczenia, co by determinowało konieczność złożenia przez skarżącego we wskazanym terminie nowego wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Ponadto - jak już wyżej wskazano - za zgodą skarżącego ostateczną decyzją z dnia 20 marca 2025 r., znak: MOPS.Ml.524.000802.SP.03.2025, organ I instancji uchylił decyzję własną z dnia 12 września 2024r. znak: MOPS.INI.524.002424.SP.09.2024 wraz z decyzją przyległą przyznającą skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną. W ocenie Kolegium, bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, pozostają wskazane przez skarżącego okoliczności tj. umorzenie przez Prokuraturę Rejonową w Nowym Sączu toczącego się postępowania wobec niego, o popełnienie przestępstwa z art. 207 § 1a Kodeksu karnego oraz o zakończeniu procedury "Niebieskiej Karty", albowiem nie spełnia zarówno przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r., jak i kontynuacji wcześniej pobieranego świadczenia przyznanego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Przyznane skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne na żonę na "starych" zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. zostało na wniosek skarżącego z dnia 20 marca 2025 r. skutecznie uchylone przez organ l instancji decyzją z dnia 20 marca 2025 r., znak: MOPS.III.524.000802.SP.03.2025. W związku z tym, iż skarżący nie odwołał się od ww. decyzji stała się ona ostateczna i Kolegium w niniejszym postępowaniu nie może odnosić się skutków, jakie wywołała, w tym do żądania skarżącego o przywrócenie mu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 22 marca 2025 r. Ponadto jak wynika z treści oświadczenia złożonego przez skarżącego w dniu 20 marca 2025 r., skarżący miał pełną świadomość faktu, iż w związku ze zmianą z dniem 1 stycznia 2024 r. stanu prawnego nie będzie miał możliwości ponownego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad żoną. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił: I. Naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art.10, art. 104 k.p.a. z uwagi na pominięcie przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Nowego Sącza dnia z 13 czerwca 2025 r. znak: MOPS.III.0700.SR.018160.29427.2025, orzekającą o odmowie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub podjęcia innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt. 4 przyznanymi w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną z powodu zmiany przepisów dotyczących wieku 18 lat oraz nieuznania za skuteczne oświadczenia skarżącego o uchyleniu się od skutków swego oświadczenia woli zawartego w piśmie z dnia 13 czerwca 2025 r.; 2. art. 7 w związku z art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art 107 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego i naruszenie tym samym zasady słusznego interesu obywateli oraz nieprzeprowadzenie postępowania, w tym: a) oceny oświadczenia skarżącego o uchyleniu się od skutków swego oświadczenia woli zawartego w piśmie z dnia 13 czerwca 2025 r., co powinno spowodować dalsze działania urzędu w celu rozpoznania wniosku w aspekcie ważności decyzji ostatecznej z dnia 20 marca 2025 r. Prezydenta Miasta z dnia 20.03.2025 r. znak MOPS.IIL524.002424.SP.09.2024 wraz z decyzją przyległą przyznającą świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art 17 ust. 1 pkt 4 ustawy; a tym samym: b) pominięcie udziału żony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną z dnia 20 marca 2025 r. i jej zgody na pozbawienie opieki nad nią, która winna być stroną i złożyć oświadczenie nie tylko w ramach uprawnień z ustawy, ale i w ramach zgody na decyzje opartą na zasadach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. II. Naruszenie art. 32 Konstytucji oraz prawa materialnego, a to przepisów przechodnich ustawy z 7 lipca 2023 r., a także wydanie orzeczenia w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną, która nie może pozbawiać praw nabytych z mocy poprzednio obowiązujących przepisów osoby wymagającej opieki, jedynie z powodu zmiany wieku w przepisach, a tym samym poprzez niesłuszne różnicowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zwrot kosztów przedmiotowego postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona. W niniejszej sprawie, Prezydent Miasta Nowego Sącza, decyzją z dnia 12 września 2024 r., przyznał skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na żonę. W dniu 20 marca 2025 r. skarżący złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, z którego wynika, iż w związku z zakończeniem sprawowania opieki nad żoną w dniu 16 marca 2025 r. wyraża zgodę na uchylenie decyzji przyznającej mu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną od dnia 16 marca 2025 r. Ponadto wskazał, iż jest świadomy, że w związku ze zmianą przepisów prawa nie będzie mógł ponownie ubiegać się o świadczenie w związku z opieką nad żoną. Prezydent Miasta Nowego Sącza, decyzją z dnia 20 marca 2025 r., uchylił ww. decyzję własną z dnia 12 września 2024 r. wraz z decyzją przyległą przyznającą skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną. W związku z tym, iż skarżący nie odwołał się od ww. decyzji stała się ona ostateczna. Postępowanie zatem dotyczące wówczas złożonego wniosku jest zakończone i nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu. Niniejsza sprawa dotyczy kolejnego wniosku skarżącego złożonego w dniu 5 maja 2025 r. i jest odrębną sprawą. Wskazać zatem należy, że stosownie do art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, która to ustawa zmieniła m.in. art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Warunkiem przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest aktualnie konieczność powstania prawa do 31 grudnia 2023 r. W praktyce oznacza to konieczność złożenia wniosku o przyznanie tego prawa do 31 grudnia 2023 r. (wówczas prawo ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek), bądź po 1 stycznia 2024 r., ale w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (wówczas prawo ustala się co do zasady począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności). Zdaniem sądu, ustalając zakres zastosowania przepisu przejściowego art. 63 ust. 1 u.ś.w., należy również uwzględnić art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych (obejmujących również świadczenie pielęgnacyjne – art. 2 pkt 2 u.ś.r.) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W konsekwencji, omawiany przepis intertemporalny należy rozumieć w ten sposób, że jedynie w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 lit. a u.ś.w. zmieniającego art. 17 u.ś.r.) organy, rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r., zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach z dnia 12 lipca 2024 r. sygn. II SA/Gl 433/24 i w Olsztynie z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. II SA/Ol 618/24, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych, dalej: CBOSA). W rezultacie kluczowe dla oceny legalności zaskarżonej decyzji było ustalenie prawnie relewantnej w kontekście wskazanej regulacji – daty złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – który złożony został w dniu 5 maja 2025 r. Treść zaś przywołanego art. 24 ust. 2 u.ś.r. określa początkowy termin, od którego ustalone zostanie prawo do rzeczonego świadczenia. Jest to termin prawa materialnego dotyczącego okresu, w jakim może nastąpić ukształtowanie prawa strony w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego (vide: wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Bydgoszczy z dnia 19 maja 2010 r., sygn. II SA/Bd 299/10 i w Olsztynie z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. II SA/Ol 618/24, CBOSA). Wobec tego przyjąć należy, że wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożony został w dniu 5 maja 2025 r. a to oznacza, że w myśl obowiązujących w tym czasie przepisów nie przysługiwało mu już prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad swoją niepełnosprawną żoną. Reasumując, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego oraz decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzi przesłanka uzasadniająca ich uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto w zaskarżonej decyzji dokładnie wskazano okoliczności i fakty, które zostały udowodnione, na których oparł się organ wydając swoje rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji jest wystarczające i wskazuje motywy podjętego rozstrzygnięcia, a organ dokonał kompleksowej i prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego. Niezasadne są zatem zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.p.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.