III SA/Kr 1257/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: S WSA Ewa Michna ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2022 r. sprawy ze skargi B. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 23 czerwca 2021 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 czerwca 2021 r., [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2015 r., nr [...] w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry. Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.). Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył B. O. (dalej: "skarżąca") karę pieniężną w wysokości 36.000 zł (słownie: trzydzieści sześć tysięcy złotych) za urządzanie gier na trzech automatach poza kasynem gry. Decyzja została doręczona na adres ul. L, L. Przesyłka była awizowana dwukrotnie, nie została odebrana przez skarżącą i zwrócona do organu w dniu 29 września 2015 r. W dniu 30 marca 2021 r. (data stempla pocztowego) skarżąca złożyła odwołanie o ww. decyzji wskazując, że z jej treścią zapoznała się w dniu 16 marca 2021 r. Wraz z odwołaniem skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania skarżąca wskazała, że decyzja została doręczona na adres ul. L w L, pod którym to adresem skarżąca nie mieszkała od 29 maja 2015 roku. Wskazała, że od tej daty mieszka pod adresem ul. A [...] L. O treści decyzji dowiedziała się w dniu 16 marca 2021 r., kiedy to ustanowiony pełnomocnik otrzymał treść decyzji. Skarżąca podniosła, że nie miała wiedzy, że została do niej skierowana decyzja Naczelnika Urzędu Celnego, a o jej wydaniu uzyskała wiedzę dopiero w dacie jej przekazania pełnomocnikowi, tj. w dniu 16 marca 2021 r. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, że w świetle art. 162 § 2 o.p. przywrócenie terminu jest uzależnione od uprawdopodobnienia przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienia warunków określonych w przepisie. W ocenie organu w niniejszej sprawie skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu w okresie 7 dni od odpadnięcia przyczyny jego niedochowania. Organ wskazał, że z informacji uzyskanych z Urzędu Skarbowego wynika, że skarżąca miała wiedzę o toczącym się przeciwko niej postępowaniu egzekucyjnym będącym następstwem wydania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2015 r. W tym czasie skarżąca nie podjęła jednak żadnych kroków zamierzających do pozyskania wiedzy o rozstrzygnięciach będących podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu z treści pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi J. K. wynika, że skarżąca miała wiedzę o wydaniu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w chwili jego udzielania (w dniu 16 grudnia 2020 r.). W rezultacie, organ stwierdził, że brak jest podstaw do twierdzenia, że momentem ustania przyczyny uchybienia terminowi jest dzień 16 marca 2021 r., ponieważ skarżąca miała wiedzę o przedmiotowej decyzji jeszcze przed tą datą, a zatem nie dochowała terminu 7 dniowego do wystąpienia z wnioskiem. Organ wskazał, że w sprawie nie został spełniony również inny z warunków do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, albowiem skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Skarżąca w chwili wszczęcia postępowania, zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] 2015 r., była zameldowana pod adresem L [...] L i na ten adres kierowana była korespondencja do skarżącej, dane zostały potwierdzone przez organ w bazie PESEL. W rezultacie, korespondencja kierowana do skarżącej przed dniem 29 maja 2015 r. na adres ul. L w L była adresowana prawidłowo i na podstawie pozostawionych w skrzynce odbiorczej awiz skarżąca miała wiedzę o tej korespondencji. Organ podkreślił, że skarżąca nie zawiadomiła organu o zmianie adresu. W ocenie organu, fakt dokonania doręczenia w rozumieniu art. 150 o.p. nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu do dokonania czynności związanej z tak doręczonym pismem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie 162 § 2 w zw. z art. 146 § 1 i 2, art. 121 i art. 122 o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że skarżąca miała wiedzę o konieczności zawiadamiania organu o każdej zmianie swojego adresu, podczas gdy skarżąca tej wiedzy nie miała, gdyż nigdy nie otrzymała pouczenia w tym zakresie oraz, że skarżąca miała wiedzę o wydaniu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2015 r. od dnia 16 grudnia 2020 r., podczas gdy wiedzę tę uzyskała dopiero w dniu 17 marca 2021 r. W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przyjęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 20 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 23 czerwca 2021 r., którym odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] 2015 r. wymierzającej karę pieniężną 36 000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że odpowiada ono wymogom prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie. Zgodnie z art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Zgodnie z art. 163 § 2 o.p. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Na wstępie należy wskazać, że aby rozpatrywać kwestię przywrócenia terminu, organ odwoławczy przede wszystkim powinien zbadać, czy doszło do jego uchybienia. Warunkiem rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest bowiem stwierdzenie, że termin ten został uchybiony. Przepisy prawa procesowego nie stoją na przeszkodzie, aby postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu oraz o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wydane były jednocześnie odrębnie, bądź też w ramach jednego postanowienia. W niniejszej sprawie zostały wydane dwa postanowienia: o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz postanowienie o stwierdzeniu o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (sygn. akt III SA/Kr 1257/21). Z przepisu art. 162 o.p. wynikają następujące przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia, liczonego od dnia ustania przyczyny jego uchybienia, uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której określony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. W okolicznościach przedmiotowej sprawy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdyż w jego ocenie, skarżąca nie dochowała siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu stanowisko organu było prawidłowe. Zasadnie bowiem ustalił DIAS, że wiedzę o wydaniu decyzji z dnia [...] 2015 r. skarżąca uzyskała przed dniem 16 marca 2021 r. Jak bowiem wskazał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej skarżąca w dniu 14 sierpnia 2019 r. odebrała przesyłkę zawiadamiającą o przekazaniu egzekucji sądowemu organowi administracyjnemu w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzeczy lub majątku, a zatem co najmniej od tego dnia skarżąca miała wiedzę o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym będącym następstwem wydania decyzji z dnia [...] 2015 r. Co więcej, w pełnomocnictwie udzielonym adwokatowi J. K. skarżąca wskazała znak decyzji, a zatem zasadnie przyjął organ w zaskarżonym postanowieniu, że skarżąca w dniu udzielenia pełnomocnictwa (16 grudnia 2020 r.) miała wiedzę o wydaniu decyzji i jej sygnaturze. Mając na względzie powyższe okoliczności, w ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że skarżąca nie dochowała siedmiodniowego terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, ponieważ wiedzę o wydaniu decyzji miała przed dniem 16 marca 2021 r. Podkreślić bowiem należy, że za dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się siedmiodniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 o.p., należy uznać dzień powzięcia przez stronę informacji o wydaniu aktu (w tym dniu ustaje bowiem przyczyna uchybienia terminowi, jaką jest brak wiadomości o wydaniu decyzji) (tak słusznie wyrok NSA 3 listopada 2021 r., III FSK 354/21, CBOSA). W ocenie Sądu nie ma racji skarżąca twierdząc, że pisma kierowane do skarżącej w toku postępowania nie zostały jej doręczone. Podkreślić bowiem należy, że doręczenia dokonywane w trybie zastępczym (przez awizo) mają takie samo znaczenie prawne, jak doręczenia do rąk adresata, toteż okoliczność, że doręczenia dokonywane były właśnie w trybie zastępczym, ani nie powoduje prawnej nieskuteczności tych czynności, ani nie nakłada na organy administracji publicznej obowiązku dodatkowej weryfikacji skuteczności tak dokonanych doręczeń (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 sierpnia 2021 r., I SA/Gl 60/21, CBOSA). Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, wbrew twierdzeniom skarżącej, do dokonywania przez organ ponownej weryfikacji adresu skarżącej. Podkreślić bowiem należy, że w świetle bezspornych okoliczności niniejszej sprawy, do zmiany adresu skarżącej doszło dopiero w toku postępowania. Sąd podziela także pogląd Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, co było jej obowiązkiem. W orzecznictwie wskazuje się, że przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności istotne jest rozróżnienie samej przeszkody od okoliczności wskazujących na brak po stronie wnioskodawcy winy w uchybieniu terminowi, tj. okoliczności, które świadczą o tym, że wnioskodawca dołożył należytej staranności, aby mimo zaistnienia danej przeszkody dokonać czynności w stosownym terminie. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt II FSK 2052/16, CBOSA). Ustawodawca przy wykazywaniu przesłanki braku winy zezwolił na posłużenie się przez wnioskującego uprawdopodobnieniem, które znaczenie łagodzi wymagania dowodowe względem wykazania. Nie daje ono bowiem pewności, ale duży stopień wiarygodności twierdzenia o faktach. Ciężar uprawdopodobnienia braku winy nałożono na ubiegającego się o przywrócenie terminu. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (zob. wyroki NSA: z dnia 9 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 354/02; z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1279/10; z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 313/15, CBOSA). W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest zatem jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12, CBOSA). Jednocześnie uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie może ograniczać się jedynie do niczym nie popartych, samych twierdzeń strony. Dokonując oceny zawinienia strony w uchybieniu terminowi należy zatem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności. W konsekwencji, brak winy w uchybieniu terminu należy oceniać w kategoriach zachowania reguł starannego działania, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Negatywnie z tego punktu widzenia oceniane jest choćby lekkomyślność, czy też lekkie nawet niedbalstwo. Tym samym, o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w sytuacji stwierdzenia, że dopełnienie takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a więc wystąpienia okoliczności nagłych nieprzewidywalnych, których człowiek dbający należycie o swoje interesy nie mógł przewidzieć i im zapobiec, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob.m.in. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3163/15, CBOSA). Podnieść należy, że w momencie wszczęcia postępowania skarżąca zamieszkiwała pod adresem, na który była kierowana korespondencja m. in. zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Miała możliwość zapoznania się z tą korespondencją, ponieważ każdorazowo była informowana o przesyłce poprzez umieszczenie awizo w skrzynce pocztowej. Skarżąca nie zawiadomiła organu o zmianie adresu, a zatem nie może upatrywać w tym braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Co więcej, jak wykazał organ w zaskarżonym postanowieniu w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania (doręczonym skarżącej skutecznie w trybie art. 150 o.p.) pouczono skarżącą o tym obowiązku. Podkreślić należy, że przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Strona postępowania podatkowego powinna bowiem należycie dbać o swoje interesy, co podlega ocenie przez pryzmat obiektywnego miernika staranności. Podstawą do przywrócenia terminu może być tylko taka okoliczność, której osoba należycie dbająca o swoje interesy nie mogła przewidzieć i zapobiec. Przewidziane w przepisach o doręczeniach gwarancje procesowe m.in. dla stron postępowania podatkowego nie mogą być postrzegane jako instrument pozwalający na odraczanie bądź zawieszanie działań organów. Niedochowanie staranności w zachowaniu środków skutecznej komunikacji ze stroną, wobec jednoznacznej treści przywołanych regulacji, zawsze będzie obciążać stronę (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2021 r., III FSK 4487/21, CBOSA). W ocenie Sądu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ustalił właściwie i w wystarczającym zakresie okoliczności stanu faktycznego sprawy, a następnie dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, prawidłowo odmawiając skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 8 września 2015 r. Podnoszony w skardze zarzut naruszenia przez organ art. 162 o.p. należy uznać zatem, za nieuzasadniony. Odnosząc się do poniesionych w skardze zarzutów dotyczących decyzji z dnia 8 września 2015 r. należy wskazać, że nie mogły być one przedmiotem rozpoznania przez Sąd ponieważ przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowienie odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a nie decyzja której dotyczy odwołanie. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Ze względu na przedmiot zaskarżenia należy stwierdzić, że tut. Sąd korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a., mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.