III SA/Kr 1282/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2026 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 17 lipca 2025 r., nr IG-II.7513.11.2025.UK w przedmiocie odmowy zmiany ustalonej gleboznawczej klasyfikacji gruntów oddala skargę. Zaskarżoną przez P. S., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 17 lipca 2025 r. znak: IG-II.7513.11.2025.UK, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 – zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm. – zwanej dalej: Prawem Geodezyjnym i Kartograficznym) utrzymał w mocy decyzję Starosty Wielickiego z dnia 5 maja 2025 r., znak: GK.6623.10.2024, o odmowie zmiany ustalonej gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Dnia 21 sierpnia 2024 r. skarżący wystąpił z wnioskiem do Starosty Wielickiego o przeprowadzenie kontrolnej gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla działek nr [...], nr [...] położonych w obrębie D., podnosząc że na działkach [...], [...] od 15 lat nie odbyła się żadna produkcja rolna, nie jest nic na nich obecnie uprawiane. Decyzją z dnia 5 maja 2025 r., znak: GK.6623.10.2024, Starosta Wielicki orzekł o pozostawieniu bez zmian dotychczas ustalonej klasy bonitacyjnej i rodzaju użytku gruntowego, tj. gruntów ornych klasy IIIb (RIIIb) dla działek ewidencyjnych nr [...] o powierzchni 0,46 ha i nr [...] o powierzchni 0,5288 ha położonych w obrębie D., jednostka ewidencyjna W., powiat [...], na podstawie operatu technicznego włączonego do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (PZGiK) dnia 3 kwietnia 2025 r. za nr [...], sporządzonego przez S. B. – geodetę uprawnionego i gleboznawcę uprawnionego do klasyfikacji gleboznawczej gruntów. Odwołanie od ww. decyzji złożył skarżący. Wymienioną na wstępie decyzją Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że obniżenie klasy gruntów jest możliwe wyłącznie w przypadku rzeczywistego pogorszenia klasy gruntów rolnych z uwagi na zaistnienie przyczyn obiektywnych, które nie są wynikiem działań właściciela. W postępowaniu w sprawie zmiany klasyfikacji gruntów kluczowe jest ustalenie wystąpienia zmiany w profilu glebowym. Innymi słowy, skoro klasyfikacji gleby dokonuje się z uwagi na jakość produkcyjną z uwzględnieniem cech genetycznych gleby (art. 2 pkt 12 Prawa geodezyjnego i kartograficznego), a więc de facto z uwagi na zmiany w jej profilu, to zmiana ta powinna być wykazana niezależnie od trybu wszczęcia postępowania w sprawie zmiany klasyfikacji gruntu. W przeciwnym razie (niewykazania zmiany profilu) brak jest podstaw do uwidocznienia zmiany w ewidencji gruntów i budynków. Powinna być to zmiana stosunkowo trwała i mająca charakter zmiany wpływającej na naturalne właściwości gruntu, a zatem powinna oddziaływać na jego jakość produkcyjną. Trwałość tej zmiany nie jest obecnie przesłanką normatywną. To zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego przemawiają za taką interpretacją przepisów o gleboznawczej klasyfikacji gruntów, która dopuszcza ewidencjonowanie zmian istotnych, dotyczących jakości gleby, trudno też odwracalnych, wpływających na naturalny charakter gleby, gdy powrót do poprzedniego stanu (klasy bonitacyjnej) wymaga lat. Organ ustalił, że w operacie ewidencyjnym obrębu ewidencyjnego D. na całym obszarze działek nr [...] o powierzchni 0,46 ha i nr [...] o powierzchni 0,5288 ha ujawniony jest użytek gruntowy RIIIb, z wpisem własności na rzecz skarżącego. Starosta Wielicki rozpatrując sprawę, upoważnił klasyfikatora S. B. do wykonania na działkach nr [...] i nr [...] obrębu D. czynności, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. 3 kwietnia 2025 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego został przyjęty operat techniczny za nr [...] - gleboznawczej klasyfikacji gruntów sporządzony przez klasyfikatora S. B. Klasyfikator dokonał analizy materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny (zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów), w szczególności obowiązującej mapy klasyfikacyjnej oraz opisów odkrywek glebowych wykonanych w przeprowadzonej w 1978 r. pierwotnej gleboznawczej klasyfikacji gruntów na danym obszarze. Z analizy materiałów wynika, że w granicach działek nr [...] i nr [...] odkrywki nie były wykonywane, natomiast obszar został sklasyfikowany na podstawie odkrywki 83, znajdującej się na działce sąsiedniej jako gleba pseudobielicowa zbudowana z lessów, grunt orny w klasie IIIb (RIIIb A-6-i). Klasyfikacja gruntów dla obrębu D., przeprowadzona w 1978 r. została zatwierdzona decyzją z dnia 23 maja 1979 r. Nr BGMG-GR-7426-4/79, wydaną przez Naczelnika Miasta Wieliczka. W sprawozdaniu technicznym obszar objęty badaniem jest gruntem ornym, obecnie odłogowanym. W trakcie wykonywanych czynności klasyfikacyjnych w granicach działek nr [...] i nr [...] wykonane zostały dwie odkrywki glebowe (odkrywka podstawowa i odkrywka podobna), które w wystarczający sposób charakteryzują środowisko glebowe na tym terenie. Jak podał organ, z protokołu klasyfikacyjnego sporządzonego 18 marca 2025 r. wynika ogólna charakterystyka gruntów objętych klasyfikacją: ukształtowanie terenu: faliste, stok południowy, wzniesienie nad poziom morza: 290 - 298 m n.p.m., ilość opadów atmosferycznych 800 mm rocznie; stosunki wodne: okresowo zbyt wilgotne lub zbyt suche; ciek wodny w odległości 80 m od działek. Obie działki położone są na stoku południowym, a wykonane prace gleboznawcze pozwoliły na identyfikację gleb płowych utworzonych z lessów. Poziom orno-próchniczny (I-A1) sięga do około 25 cm w głąb i zbudowany jest z lessu zwykłego. Gleba ma barwę brunatną o gruzełkowatej strukturze i pulchnym układzie. Kolejny poziom (II-A2) sięga do 50 cm w głąb i wykazuje się bardziej zwięzłym układem o orzechowatej strukturze. Następny z poziomów (III-B) sięga do około 80 cm w głąb i zbudowany jest z lessu ilastego. Układ jest zbity z uwagi na przemywanie w głąb profilu części pylastych. Barwa tego poziomu jest żółto-popielata. Poziom ostatni (IV-C) zbudowany z lessu ilastego jest skałą macierzystą. Struktura poziomu jest bryłowa, układ zbity a barwa żółto-szara. W całym profilu niezależnie od poziomu nie stwierdzono występowania węglanu wapnia. Czynnik pH waha się od 5.0 jednostek w górnej części profilu do 7.0 w dolnej. W poziomie B i C występują konkrecje w postaci pojedynczych pieprzy. W tych poziomach widoczne są także plamy oglejenia świadczące o migracji wód w profilu i okresowo nieprawidłowych stosunkach wodnych. Na podstawie budowy odkrywek glebowych klasyfikator ustalił: typ gleby – gleba płowa; rodzaj gleby – wytworzona z lessów; gatunek gleby – "i". Jest to gleba płowa lessowa, o poziomie próchnicznym miąższości 25 cm; o stosunkach wodnych: okresowo zbyt wilgotne lub zbyt suche. Na podstawie wykonanych odkrywek glebowych i po ich szczegółowej analizie klasyfikator ustalił klasę bonitacyjną RIIIb, a więc taką samą jak dotychczasowa. Klasyfikator ustalił: w urzędowej tabeli klas gruntów, będącej załącznikiem do rozporządzenia rady ministrów w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, wykonane odkrywki plasują się odpowiednio w klasie IIIb (dla odkrywki nr 1, 2). Opis dla odkrywek 1, 2 klasy IIIb prezentuje się następująco: "Gleby płowe różniące się od gleb gatunku h w tej klasie występowaniem cech przemycia iłu koloidalnego". Organ odwoławczy potwierdził, że opisy gleb odkrywek nr 1 i nr 2, sporządzone przez klasyfikatora, odpowiadają opisowi - gleby płowej wytworzonej z lessów o klasie bonitacyjnej IIIb gruntu ornego - zawartemu w Urzędowej Tabeli Klas Gruntów (dalej: UTKG), stanowiącej załącznik do rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Określona przez klasyfikatora klasa bonitacyjna IIIb odpowiada zatem opisowi zawartemu w UTKG (Dział I, Rozdział 4, Oddział 6), tj. gleb opisanych jako: gleby płowe różniące się od gleb gatunku "h" w tej klasie występowaniem cech przemycia iłu koloidalnego. Przy czym gatunek gleby "h" to gleby brunatne lessowe, całkowite, występujące na terenach falistych, narażone w wyraźnym stopniu na procesy zmywu. Poziom próchniczny o miąższości około 20 cm. Gleby te nadają się na ogół pod uprawę wszystkich roślin uprawnych, przy czym plony mogą być nieco niższe od średnich. Cechy przemycia iłu koloidalnego w profilu glebowym zostały opisane przez klasyfikatora w opisie odkrywek glebowych i udokumentowane w dokumentacji fotograficznej. Podsumowując organ odwoławczy podał, że: na podstawie wykonanych odkrywek glebowych klasyfikator ustalił kontur klasyfikacyjny "RIIIb-A-6-i", zatem potwierdził w działkach nr [...] i nr [...] dotychczasowe ustalenia klasyfikacji gruntów w zakresie typu, rodzaju gleby i klasy bonitacyjnej, co zostało opisane szczegółowo w operacie technicznym nr [...]. Zdaniem organu odwoławczego wszystkie czynności klasyfikatora zostały wykonane w terenie (w obecności właściciela) zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, tj. klasyfikator: a) sporządził opis fizjograficzny, b) ustalił zasięgu gruntów podlegających klasyfikacji, c) zbadał profile glebowe, w tym określił uziarnienia w ich poszczególnych poziomach genetycznych oraz szczegółowo określił na mapie ewidencyjnej miejsca przeprowadzania tych badań, d) zaliczył grunty do odpowiedniego typu, rodzaju i gatunku genetycznego gleby, rodzaju użytku gruntowego oraz klasy bonitacyjnej, e) ustalił zasięg konturu typu gleby oraz klasy bonitacyjnej. Zgodnie ze szczegółowymi zasadami przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów opracowanymi przez Polskie Stowarzyszenie Klasyfikatorów Gruntów na zlecenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (cyt.) W odkrywkach glebowych (podstawowych i podobnych) klasyfikator określa podstawowe cechy morfologiczne poziomów zróżnicowania w profilu glebowym, w tym: układ i miąższość poziomów genetycznych, sposób przechodzenia jednego poziomu w drugi, skład granulometryczny, barwę, strukturę i układ agregatów glebowych, występowanie oglejenia i jego nasilenie oraz głębokość w profilu glebowym, obecność i głębokość występowania węglanów, obecność konkrecji żelazistych. W poszczególnych poziomach zróżnicowania klasyfikator również wykonuje pomiar odczynu z zastosowaniem kwasomierza terenowego i płynu Hellig’a. Opisy gleb zaliczanych do klas bonitacyjnych poszczególnych użytków gruntowych są zestawione w UTKG. Na podstawie badania profilu glebowego w terenie klasyfikator ustalił typ, rodzaj i gatunek gleby oraz warunki wodne i usytuowanie profilu w rzeźbie terenu, a także cechy, które dodatkowo mogą wpływać na jakość produkcyjną gleby. To doświadczenie klasyfikatora pozwala na prawidłowe określenie składu granulometrycznego w poszczególnych poziomach glebowych. Ocena przez klasyfikatora cech gleby polega na rozpatrywaniu zależności pomiędzy właściwościami gleby, jej położeniem w rzeźbie terenu, warunkami wodnymi, szkielotowością, kamienistością czy strukturą gleby a urodzajnością. Wszystkie te czynności klasyfikacyjne zostały wykonane przez klasyfikatora i udokumentowane w operacie (w szczególności w opisie odkrywek, w protokole klasyfikacyjnym z 18 marca 2025 r. i dodatkowo uwidocznione w dokumentacji fotograficznej). Po przeprowadzeniu czynności klasyfikacyjnych klasyfikator sporządził projekt ustalenia klasyfikacji – zgodnie z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Organ wskazał, że podnoszone w odwołaniu okoliczności, że grunty te "bardzo długo były nieużytkowanie" i wskazywanie, że "grunty te w rzeczywistości utraciły charakter gruntów rolnych" - nie są przesłanką do obniżenia klasy bonitacyjnej gruntu. Zgodnie bowiem z załącznikiem nr 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. 2024 poz. 219 ze zm. – zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków) do gruntów ornych R zalicza się nie tylko grunty poddane stałej uprawie mechanicznej mającej na celu produkcję rolniczą lub ogrodniczą ale także grunty "utrzymywane w postaci ugoru lub odłogowane". Natomiast klasa gruntu ornego nie zależy od "aktualnego uprawiania gruntu bądź jego nie uprawiania", lecz od jego jakości produkcyjnej ustalonej na podstawie cech genetycznych gleb. Z kolei takie właściwości gleby na działkach nr [...] i nr [...] jak: teren wyżynny, o trudnych warunkach do uprawy roli, południowy stromy stok intensywnie nasłoneczniony, zagrożony wypłukiwaniem ziemi na skutek silnych opadów deszczu - zostały uwzględnione przez klasyfikatora, co zawarł w protokole klasyfikacyjnym z dnia 18 marca 2025 r. charakteryzując grunt: ukształtowanie terenu: faliste, stok południowy; wzniesienie nad poziom morza: 290 - 298 m n.p.m.; ilość opadów atmosferycznych 800 mm rocznie; stosunki wodne: okresowo zbyt wilgotne lub zbyt suche i te właściwości gruntu również zostały uwzględnione przez klasyfikatora przy ustalaniu klasy gruntu IIIb. Określona przez klasyfikatora klasa bonitacyjna "RIIIb" gruntu w typie: gleby płowej, rodzaju gleby: wytworzonej z lessów ("RIIIb-A-6-i") na podstawie przeprowadzonych czynności klasyfikacyjnych (szczegółowo opisanych w opisie odkrywek glebowych odpowiada zatem opisowi zawartemu w UTKG (Dział I, Rozdział 4, Oddział 6), tj. gleb opisanych jako: gleby płowe, występujące na terenach falistych, narażone w wyraźnym stopniu na procesy zmywu, poziom próchniczny o miąższości około 20 cm (na gruncie klasyfikowanym nawet o większym poziomie próchniczym około 25 cm). Jak podał organ, skoro operat techniczny został sporządzony zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, a zawarte w nim wnioski nie budzą wątpliwości, brak jest podstaw do ponownego wykonania gleboznawczej klasyfikacji gruntu, o co w odwołaniu wnioskuje odwołujący. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów: - art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do uchylenia decyzji Starosty Wielickiego z dnia 5 maja 2025 r., - art. 7, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 2 pkt 12) Prawa geodezyjnego i kartograficznego, § 3, § 5 ust. 1 i 2, § 7 ust. 1-4 i § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, zapisów Załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez niewystarczające zgromadzenie i rozpoznanie materiału dowodowego, który pozwalałby na prawidłowe ustalenie jakości produkcyjnej gruntów na działkach objętych postępowaniem i wskazanie odpowiedniej dla nich klasy bonitacyjnej na podstawie cech genetycznych gleb, - art. 85 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0.46 ha i nr [...] o pow. 0,5288 ha, położonej w obrębie D., jednostka ewidencyjna W. w celu zweryfikowania czy operat techniczny włączony do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego PZGiK dnia 3 kwietnia 2025 r. za nr [...], sporządzony przez S. B. zawiera opis nieruchomości zgodny z rzeczywistym jej stanem, - art. 75 § 1 k.p.a. w związku z § 5 ust. 1 pkt 1-3 i ust. 2, § 7 ust. 1-4 i § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, poprzez przyjęcie jako dowodu w sprawie projektu ustalenia klasyfikacji, obejmującego protokół wraz z mapą klasyfikacji, które zostały sporządzone przez wykonawcę - klasyfikatora z naruszeniem przepisów dotyczących prowadzenia czynności klasyfikacyjnych w terenie oraz z naruszeniem przepisów o sposobie sporządzania projektu ustalenia klasyfikacji. - Załącznika nr 1 UTKG do rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów poprze przyjęcie, że grunty na działkach nr [...] i [...] obręb D. stanowią grunt rolny klasy lllb (Rlllb), gdy tymczasem prawdopodobnie są to gleby klasy IVa lub lVb. (RIVa. RIVb), - art. 107 § 1 pkt 6) i § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie przyczyn odmowy wyrażenia zgody na zmianę klasy bonitacyjnej gruntów na działkach nr [...] i [...], - art 6 i 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem wyżej wymienionych przepisów, a tym samym naruszenie zasady praworządności i legalności w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd dokonując bowiem kontroli według wyżej wskazanych kryteriów decyzji wydanych w niniejszej sprawie nie dopatrzył się ani kwalifikowanych wad skutkujących stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postepowania, ani takich naruszeń przepisów postępowania i prawa materialnego, które rodziłyby konieczność ich uchylenia. Materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm. – zwanej dalej: Prawem Geodezyjnym i Kartograficznym) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 2012 r., poz.1246, zwanego dalej dalej: "rozporządzeniem w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów"). Zgodnie z art. 7d pkt 1 lit. a tiret trzecie Prawa geodezyjnego i kartograficznego gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie. Stosownie do treści art. 2 pkt 12 Prawa geodezyjnego i kartograficznego przez gleboznawczą klasyfikację gruntów - rozumie się przez to podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb. Natomiast w art. 20 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wskazano, że grunty rolne i leśne obejmuje się gleboznawczą klasyfikacją gruntów, przeprowadzaną w sposób jednolity dla całego kraju, na podstawie urzędowej tabeli klas gruntów. Sposób i tryb przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów określony został w rozporządzeniu w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. W myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów przeprowadzenie klasyfikacji obejmuje: 1) analizę niezbędnych materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny; 2) przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie; 3) sporządzenie projektu ustalenia klasyfikacji; 4) rozpatrzenie zastrzeżeń do projektu klasyfikacji; 5) wydanie decyzji o ustaleniu klasyfikacji. Jak stanowi z kolei ust. 2 § 5 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, przeprowadza osoba upoważniona przez starostę, zwana dalej "klasyfikatorem". Przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie obejmuje natomiast zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów: 1) sporządzenie opisu fizjograficznego; 2) ustalenie zasięgu gruntów podlegających klasyfikacji; 3) badanie profili glebowych, w tym określenie uziarnienia w ich poszczególnych poziomach genetycznych oraz szczegółowe określenie na mapie ewidencyjnej miejsca przeprowadzania tych badań; 4) ustalenie rodzaju zbiorowisk roślinnych na łąkach trwałych i pastwiskach trwałych; 5) ustalenie typu siedliskowego lasu, jego drzewostanu, podszycia i runa na gruntach leśnych; 6) ustalenie rodzaju i gęstości zadrzewień i zakrzewień gruntów zadrzewionych i zakrzewionych; 7) zaliczenie gruntów do odpowiedniego typu, rodzaju i gatunku gleby, rodzaju użytku gruntowego oraz klasy bonitacyjnej; 8) ustalenie zasięgu konturów typów gleb oraz klas bonitacyjnych. Po przeprowadzeniu czynności klasyfikacyjnych w terenie klasyfikator opracowuje projekt ustalenia klasyfikacji (§ 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów). Zgodnie z § 10 zastrzeżenia do projektu ustalenia klasyfikacji mogą być zgłaszane: 1) w okresie jego wyłożenia, o którym mowa w § 9 ust. 1, albo 2) w ciągu 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w § 9 ust. 2. Analiza powyższych uregulowań Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz przepisów doń wykonawczych pozwala na stwierdzenie, że prawidłowo sporządzony operat techniczny (zawierający w szczególności protokół oraz projekt klasyfikacji gruntów), przyjęty następnie do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, stanowi podstawę do wydania orzeczenia w sprawie klasyfikacji gruntów, a to z kolei pozwala ujawnić ewentualne zmiany w gleboznawczej klasyfikacji gruntów w ewidencji gruntów i budynków (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lutego 2018 r., III SA/Kr 1450/17). Dla rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia klasyfikacji gleboznawczej gruntu zasadnicze znaczenie ma zatem operat techniczny sporządzony przez klasyfikatora, a także jego ocena dokonana przez organy w toku postępowania. Podkreślić należy, że w postępowaniu o zmianę klasyfikacji gruntów kluczowe znaczenie ma ustalenie, że wystąpiła zmiana w profilu glebowym. Zasadnie bowiem argumentuje organ odwoławczy, że w tym względzie mają znaczenie obiektywne okoliczności rzeczywistego pogorszenia się klasyfikacji klasy gruntów, a nie mają znaczenia natomiast okoliczności związane z działaniem właściciela gruntu skoro klasyfikacji gleby dokonuje się z uwagi na jakość produkcyjną z uwzględnieniem cech genetycznych gleby (art. 2 pkt 12 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). W rozpatrywanej sprawie z zasadniczego dowodu w niej przeprowadzonego – operatu technicznego - wynika, że okoliczności uzasadniające zmianę klasyfikacji gleboznawczej nie zaistniały. W sprawozdaniu technicznym operatu wskazano, że obszar objęty badaniem jest gruntem ornym, obecnie odłogowanym. W trakcie wykonywanych czynności klasyfikacyjnych w granicach działek nr [...] i nr [...] wykonane zostały dwie odkrywki glebowe (odkrywka podstawowa i odkrywka podobna), które w wystarczający sposób charakteryzują środowisko glebowe na tym terenie. Z protokołu klasyfikacyjnego, sporządzonego 18 marca 2025 r. wynika natomiast ogólna charakterystyka gruntów objętych przedmiotową klasyfikacją: ukształtowanie terenu: faliste, stok południowy, wzniesienie nad poziom morza: 290 - 298 m n.p.m., ilość opadów atmosferycznych 800 mm rocznie; stosunki wodne: okresowo zbyt wilgotne lub zbyt suche; ciek wodny w odległości 80 m od działek. Obie działki położone są na stoku południowym, a wykonane prace gleboznawcze pozwoliły na identyfikację gleb płowych utworzonych z lessów. Poziom orno-próchniczny (I-A1) sięga do około 25 cm w głąb i zbudowany jest z lessu zwykłego. Gleba ma barwę brunatną o gruzełkowatej strukturze i pulchnym układzie. Kolejny poziom (II-A2) sięga do 50 cm w głąb i wykazuje się bardziej zwięzłym układem o orzechowatej strukturze. Następny z poziomów (III-B) sięga do około 80 cm w głąb i zbudowany jest z lessu ilastego. Układ jest zbity z uwagi na przemywanie w głąb profilu części pylastych. Barwa tego poziomu jest żółto-popielata. Poziom ostatni (IV-C) zbudowany z lessu ilastego jest skałą macierzystą. Struktura poziomu jest bryłowa, układ zbity a barwa żółto-szara. W całym profilu niezależnie od poziomu nie stwierdzono występowania węglanu wapnia. Czynnik pH waha się od 5.0 jednostek w górnej części profilu do 7.0 w dolnej. W poziomie B i C występują konkrecje w postaci pojedynczych pieprzy. W tych poziomach widoczne są także plamy oglejenia świadczące o migracji wód w profilu i okresowo nieprawidłowych stosunkach wodnych. Na podstawie budowy odkrywek glebowych klasyfikator ustalił: typ gleby – gleba płowa; rodzaj gleby – wytworzona z lessów; gatunek gleby – "i". Jest to gleba płowa lessowa, o poziomie próchnicznym miąższości 25 cm; o stosunkach wodnych: okresowo zbyt wilgotne lub zbyt suche. Na podstawie wykonanych odkrywek glebowych i po ich szczegółowej analizie klasyfikator ustalił klasę bonitacyjną RIIIb, a więc taką samą jak dotychczasowa. Klasyfikator ustalił: w urzędowej tabeli klas gruntów, będącej załącznikiem do rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, że wykonane odkrywki plasują się odpowiednio w klasie IIIb (dla odkrywki nr 1, 2). Opis dla odkrywek 1, 2 klasy IIIb prezentuje się następująco: "Gleby płowe różniące się od gleb gatunku h w tej klasie występowaniem cech przemycia iłu koloidalnego. Podkreślić należy, że aby zmiany gleby mogły być postawą zmiany jej klasyfikacji powinny mieć charakter trwały i wpływać na naturalne właściwości gruntu (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 271/17), nie mogą być również wynikiem zaniedbań właściciela (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 688/11). Stąd argumentacja skarżącego, że przedmiotowe grunty, które jak twierdzi są raczej nieużytkiem, nie ma w ogóle znaczenia w kwestii zmiany klasyfikacji gruntu. Treść sporządzonego operatu technicznego nie pozwala zatem na przyjęcie, że doszło do jakiejkolwiek zmiany w profilu glebowym w stosunku do stwierdzonej poprzednio. Klasyfikator dokonał analizy materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny (zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów), w szczególności obowiązującej mapy klasyfikacyjnej oraz opisów odkrywek glebowych wykonanych w przeprowadzonej w 1978 r. pierwotnej gleboznawczej klasyfikacji gruntów na danym obszarze. Z analizy materiałów wynika, że w granicach działek nr [...] i nr [...] odkrywki nie były wykonywane, natomiast obszar został sklasyfikowany na podstawie odkrywki 83, znajdującej się na działce sąsiedniej jako gleba pseudobielicowa zbudowana z lessów, grunt orny w klasie IIIb (RIIIb A-6-i). Klasyfikacja gruntów dla obrębu D., przeprowadzona w 1978 r. została zatwierdzona decyzją z dnia 23 maja 1979 r. Nr BGMG-GR-7426-4/79, wydaną przez Naczelnika Miasta Wieliczka. Następnie – w oparciu o stan stwierdzony na gruncie i porównanie go z materiałem archiwalnym, stwierdził, że przedmiotowe zmiany nie miały miejsca. Mając na względzie treść operatu technicznego oraz treść materiałów archiwalnych, w ocenie Sądu zasadnie przyjęły organy orzekające w kontrolowanych decyzjach, że brak było podstaw do zmiany klasyfikacji gleboznawczej. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego. i rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Wskazać bowiem należy, że upoważniony przez Starosty Wielickiego klasyfikator (upoważnienie nr [...] w aktach administracyjnych) wykonał wymagane przepisami rozporządzenia czynności – przeprowadził analizę niezbędnych materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny; przeprowadził czynności klasyfikacyjne w terenie, sporządził projekt ustalenia klasyfikacji, Z przedłożonego przez klasyfikatora operatu technicznego wynika, że przeprowadził on szczegółową analizę dokumentów archiwalnych, źródłowych (dokumenty otrzymane z PODGiK. W zakresie gleboznawczej klasyfikacji gruntów zostało wykonanych niewiele prac), dokonał czynności klasyfikacyjnych w terenie, wskazał, że zachowano dotychczasową klasę bonitacyjną gruntów. Po przedstawieniu przez klasyfikatora operatu technicznego został on przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 3 kwietnia 2025 r. za nr [...], a skarżący został zawiadomiony (zawiadomienie z dnia 4 kwietnia 2025 r.), jak to stanowi § 9 ust. 2 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów do przedstawienia w terminie 14 dni ewentualnych uwag do projektu. Zawiadomienie to zostało przesłane z a pomocą platformy e-PUAP i odebrane przez skarżącego w dniu 19 kwietnia 2025 r., jak wynika z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia. Po tym dniu akta nie zawierają żadnego pisma skarżącego, z którego by wynikało, że nie zgadza się on z opinią biegłego. Nie ma też żadnego pisma z wnioskiem o przedłużenie terminu do wniesienia ewentualnych uwag do projektu. W rezultacie, w braku zgłoszenia uwag przez skarżącego organ pierwszej instancji w dniu 5 maja 2025 r. Starosta Wielicki wydał decyzję orzekając o pozostawieniu bez zmian dotychczas ustalonej klasy bonitacyjnej i rodzaju użytku gruntowego, tj. gruntów ornych klasy IIIb (RIIIb) dla działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...]. Równocześnie, w braku zgłoszenia uwag przez skarżących, organ nie miał podstaw do zwrócenia się do klasyfikatora o wyjaśnienie zgłaszanych na późniejszym etapie postępowania (w odwołaniu i skardze do sądu administracyjnego) zarzutów dotyczących wadliwości operatu. Zdaniem Sądu organ odwoławczy - Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie - odniósł się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, w tym także kwestii natury nawet merytorycznej. Zastrzec jednak należy, że nie wnikał w ocenę merytoryczną dokonanej klasyfikacji lecz starał się wytłumaczyć, jakie kwestie mają, a jakie nie mają i mieć nie mogą dla ewentualnej zmiany klasyfikacji gruntów. W tym w szczególności do zarzutu niewłaściwie ustalonej klasy gruntu, gdyż te, jak podnosił skarżący i jego pełnomocnik "bardzo długo były nieużytkowanie" i "grunty te w rzeczywistości utraciły charakter gruntów rolnych". Organ wyraźnie wskazał, że okoliczności te – "...nie są przesłanką do obniżenia klasy bonitacyjnej gruntu." Sąd podziela prezentowany zatem w orzecznictwie pogląd, że co prawda organ prowadzący postępowanie dowodowe nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego - klasyfikatora, ponieważ nie dysponuje niezbędnymi do tego wiadomościami specjalnymi, to powinien jednak dokonać oceny tego dowodu pod względem formalnym, m.in. zbadać, czy dowód ten zawiera wymagane przepisami prawa elementy, czy biegły dostatecznie wyczerpująco odpowiedział na zadane mu pytania, czy zawarta w opinii konkluzja została wystarczająco uzasadniona, czy wywód biegłego nie zawiera niejasności czy pomyłek. Opinia biegłego nie wiąże organu administracji, który jest obowiązany poddać ją swej ocenie jak każdy dowód, gdyż to organ - nie zaś biegły - rozstrzyga sprawę (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2018 r., sygn. akt II SA/Po 259/18). Analiza motywów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i organu pierwszej instancji, choć syntetycznie ujętych, wskazuje jednak Należy wskazać, że organy zweryfikowały opinię przedstawioną przez klasyfikatora pod względem formalnym. Doszły do przekonania, że opinia zawiera wymagane prawem elementy, a konkluzja opinii jest jasna i przekonywująca. Zwrócić należy uwagę, że organy nie dysponują wiadomościami specjalnymi z tego względu w sprawach o zmianę klasyfikacji gleboznawczej konieczne jest powołanie klasyfikatora, który taką wiedzą dysponuje. Skarżący i jego pełnomocnik nie zgadzają się z opinią biegłego i kwestionują zawarte w niej ustalenia merytoryczne, jednakże zdaniem Sądu organy nie mają możliwości przyjęcia odmiennych ustaleń od tych zawartych w opinii biegłego, tym bardziej, że tylko na podstawie twierdzeń zawartych w odwołaniu i następnie w skardze i mimo zapewnień, że skarżący i pełnomocnik przed rozprawą przedłożą sądowi stosowną dokumentację na poparcie tych twierdzeń (s. 3 skargi; k. 7 akt sądowych). Sąd nie uznał za zasadnych zarzutów dotyczących naruszenia przez organy przepisów postępowania - art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z 7, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 2 pkt 12 Prawa geodezyjnego i kartograficznego i § 3, § 5 ust. 1 i 2, § 7 ust. 1-4 i § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Należy wskazać, że uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 445/19). O dowolności oceny można byłoby mówić wyłącznie w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 837/20). Tymczasem jak wskazano powyżej, organy obydwu instancji wydały rozstrzygnięcia po dokonaniu oceny materiału dowodowego, w tym kluczowego dowodu w sprawach o zmianę klasyfikacji gleboznawczej gruntu, jakim jest operat techniczny. Wydały kwestionowane decyzje z uwzględnieniem całokształtu materiału zebranego w sprawie. Podnoszone przez skarżącego i jego pełnomocnika zarzuty stanowią polemikę z merytoryczną częścią operatu technicznego. Skarżący i jego pełnomocnik nie wskazują wadliwości formalnych operatu – poza kwestią nierzetelnego przeprowadzenia czynności klasyfikacyjnych, w tym głębokości i ilości odkrywek na działkach, charakterystyki terenu i stosunków wodnych na nim panujących, struktury gleby. Polemizują zatem z ustaleniami merytorycznymi poczynionymi przez biegłego – w tym w szczególności przyjętymi założeniami oraz ustaloną klasyfikacją, a wadliwości tych, które ich zdaniem istnieją, nie dokumentują stosownym np. kontroperatem. Tymczasem, podkreślić należy, że organ nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii biegłego klasyfikatora, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi. Organ nie może również orzec w sposób niezgodny z opinią biegłego i ustalić samodzielnie klasy gruntu. Sąd podziela również stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że to biegły (a nie skarżący) dokonuje odkrywek i badania profili glebowych w odkrywkach zgodnie z posiadanymi wiadomościami specjalnymi. Dodatkowo wskazać należy, że skoro operat techniczny został sporządzony zgodnie z przepisami, a zawarte w nim wnioski nie budziły wątpliwości, brak było podstaw do wzywania biegłego np. o uzupełnienie opinii, a także brak było podstaw do powołania kolejnego klasyfikatora, czy też jak tego domagał się skarżący i jego pełnomocnik, do przeprowadzenia oględzin w terenie w celu stwierdzenia wadliwości operatu i zawartych w nim ustaleń klasyfikatora. Otóż ciężar dowodzenia twierdzeń z których skarżący wywodzi odpowiednie skutki nie spoczywa na organie w tak ukształtowanym procesowo postępowaniu w sprawie zmiany gleboznawczej klasyfikacji gruntów, lecz ewentualnie na skarżącym i jego pełnomocniku tym bardziej, że mają zagwarantowana możliwość ustosunkowania się do operatu, co pomimo skutecznego zawiadomienia w tym względzie, nie uczynili. W ocenie Sądu w żaden sposób nie można więc skutecznie zarzucić i organowi pierwszej instancji, a zwłaszcza organowi odwoławczemu wobec zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, że dokonana przez nie ocena operatu, zwłaszcza w zakresie wniosków w nim zawartych, była wadliwa. Już nawet uważne wczytanie się w treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje niezbicie, że organ odwoławczy odwoływał się do opracowania "Szczegółowych zasad przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów" Polskiego Stowarzyszenia Klasyfikatorów Gruntów, by dokonać oceny projektu i zawartych w nim wniosków klasyfikatora w dopuszczalnym przez przepisy zakresie – a mianowicie czy zawarta w nim konkluzja klasyfikatora została wystarczająco uzasadniona. Wyraźnie organ odwoławczy podniósł w motywach rozstrzygnięcia i podkreślił, że klasa gruntu nie zależy od jego uprawniania bądź nie uprawiania. Nadto, że właściwości gruntu, w tym ukształtowanie gruntu i stosunki wodne, zostały uwzględnione, wbrew twierdzeniom odwołania, a następnie skargi, przez klasyfikatora przy ustalaniu klasy gruntu IIIb, opis odkrywek odpowiada opisowi odkrywek zawartemu w Urzędowej Tabeli Klas Gruntów (UTKG). Skoro skarżący i jego pełnomocnik eksponują tak zarzut niewłaściwej głębokości i ilości wykonanych odkrywek, to odwołując się także do wskazanego opracowania "Szczegółowych zasad przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów" wskazać należy, że stwierdzono w nim, iż liczba odkrywek uzależniona jest od wielkości klasyfikowanej powierzchni, rzeźby terenu, mozaiki użytków. Dla każdego konturu powinna być wykonana co najmniej jedna odkrywka podstawowa o głębokości od 1,5 do 2,0 m i jedna podobna do głębokości 0,8 do 1,2 m. W ramach gleboznawczej klasyfikacji gruntów przeprowadzonej w latach 50 i 60 XX w. opisywano średnio 30-50 odkrywek na 100 ha użytków rolnych, a przy zmienności pokrywy glebowej i zróżnicowanej rzeźby terenu liczba ta wynosiła powyżej 70. Biorąc to pod uwagę nie można zarzucić organom, że ocena uzasadnienia konkluzji klasyfikatora w operacie była wadliwa, bo skoro klasyfikator ustalając poziom miąższości gleb na przedmiotowych działkach stwierdził: "...Poziom orno-próchniczny (I-A1) sięga do około 25 cm w głąb i zbudowany jest z lessu zwykłego. Gleba ma barwę brunatną o gruzełkowatej strukturze i pulchnym układzie. Kolejny poziom (II-A2) sięga do 50 cm w głąb i wykazuje się bardziej zwięzłym układem o orzechowatej strukturze. Następny z poziomów (III-B) sięga do około 80 cm w głąb i zbudowany jest z lessu ilastego.", to musiał dokonać odkrywek o odpowiedniej głębokości. Logiczne jest, że stwierdzenie przez klasyfikatora takiego stanu rzeczy, konfrontując to z opisem protokołu klasyfikacyjnego, z którego niezbicie wynika, że odkrywki sięgały do 150 cm możliwe jest tylko przy wskazanych głębokościach odkrywek. Dla konturu wykonano zaś 1 odkrywkę podstawowa i 2 podobne (zob. Wzór nr 1). Materiał zdjęciowy zdaje się także to potwierdzać. Skoro ustalono, że "Czynnik pH waha się od 5.0 jednostek w górnej części profilu do 7.0 w dolnej", to w odniesieniu to twierdzeń podniesionych na rozprawie, że czynnik ten może określać zarówno gleby kwaśne, jak i zasadowe, a zasadowa, jak wskazał pełnomocnik jest powyżej 6,6 pH, to odczyn gleby owszem ma znaczenie dla oceny jakości i przydatności rolniczej gleby, ale jest jednym z czynników. W przywoływanym już opracowaniu wskazano, że gleby kwaśne to gleby o odczynie 4,6 do 5,5, lekko kwaśne 5,6 do 6,5, obojętne od 6,6 do 7,2, zaś o glebach o odczynie zasadowym możemy mówić gdy odczyn wynosi powyżej 7,2, a nie powyżej 6,6 pH. Stąd uzasadnienie konkluzji klasyfikatora, rzeczywiście nie mogło wzbudzić wątpliwości.. Zdaniem Sądu w niniejszym postępowaniu organy prawidłowo przeprowadziły więc wszystkie etapy postępowania w przedmiocie klasyfikacji gruntów, oceniły opinię biegłego klasyfikatora i prawidłowo ustaliły, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zmiany klasyfikacji gleboznawczej działek, zatem skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) orzekł, jak w sentencji wyroku.