III SA/Kr 1289/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2023 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków – Śródmieście Zachód D. J. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 7 czerwca 2023 r., nr 16/2023/KL w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Postanowieniem z 7 czerwca 2023 r. nr 16/2023/KL Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez A. K. (dalej: skarżący) 26 sierpnia 2020 r. od decyzji dyrektora Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z 27 lipca 2020 r. nr [...], ustalającej obowiązek poniesienia przez skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na jego rzecz w dniach: 18 czerwca 2015 r., 22 lutego 2018 r. oraz 22 sierpnia 2018 r., w łącznej wysokości 982 zł. Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Małopolski Oddział Wojewódzkiego Narodowego Funduszu pismem z 4 marca 2020 r., zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego mającego na celu rozstrzygnięcie obowiązku poniesienia kosztów udzielonych mu jako osobie nieuprawnionej w dniach 18 czerwca 2015 r., 22 lutego 2018 r. oraz 22 sierpnia 2018 r. świadczeń opieki zdrowotnej. Dyrektor Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, decyzją z 27 lipca 2020 r. ustalił skarżącemu obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w wysokości 982 zł. Powyższa decyzja została odebrana w miejscu zamieszkania skarżącego w dniu 11 sierpnia 2020 r. przez domownika pod nieobecność skarżącego. Pismem z 26 sierpnia 2020 r. skarżący zwrócił się do Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia "(...) o odroczenie wydania decyzji o 30 dni (...)". W związku z wyjaśnieniami skarżącego, pismo to uznano za odwołanie od decyzji Dyrektora Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z 27 lipca 2020 r. Zaskarżonym postanowieniem z 7 czerwca 2023 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W motywach rozstrzygnięcia, powołując się na treść 129 § 2 k.p.a. wskazano, że odwołanie od decyzji w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów wnosi się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w terminie czternastu dni od dnia jej otrzymania. Decyzja z 27 lipca 2020 r. została skarżącemu doręczona 11 sierpnia 2020 r., zatem upływ 14 dniowego terminu następował 25 sierpnia 2020 r., natomiast odwołanie od decyzji zostało wniesione 26 sierpnia 2020 r., a zatem z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Podkreślono, że skarżący wraz z odwołaniem nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dodano, że skarżący w decyzji z 27 lipca 2020 r. został prawidłowo pouczony przez dyrektora Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o przysługującym terminie do wniesienia odwołania. Ostatecznie uznano, że wniesienie odwołania 26 sierpnia 2020 r., skutkuje uznaniem, iż odwołanie wniesione zostało z uchybieniem ustawowo wymaganego terminu. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze wyraził niezrozumienie dla tak długiego procedowania organu. Podał, że podczas rejestracji powinien uzyskać informacje, że nie ma ubezpieczenia i wtedy dostarczyłby odpowiednie dokumenty. Podniósł, że udzielone mu świadczenia były o charakterze ratujących życie. W dalszej części wskazał na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) dalej - p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 p.p.s.a. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 7 czerwca 2023 r. stwierdzające, że odwołanie skarżącego zostało wniesione z uchybieniem terminu. Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był m.in. art. 134 k.p.a., zgodnie, z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy organ odwoławczy obowiązany jest zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Warunkiem bowiem skuteczności wniesienia odwołania od decyzji organu l instancji jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z treścią art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Wniesienie odwołania w terminie, umożliwia stronie niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Konsekwencją wniesienia odwołania po terminie jest obowiązek stwierdzenia takiego faktu przez organ odwoławczy i - co za tym idzie - uzyskanie przymiotu ostateczności przez decyzję organu l instancji. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, zgodnie z art. 134 k.p.a., w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz całe postępowanie odwoławcze. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 9/09, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA). Tym samym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, dostępny w CBOSA). Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Ka 2111/94, LEX nr 27060). Wskazać przy tym należy, że organ procedując w przedmiocie terminowości wniesienia środka odwoławczego jest zobligowany zbadać wnikliwie okoliczności dotyczące prawidłowości i daty doręczenia adresatowi zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bowiem doręczenie decyzji jest czynnością materialno-techniczną, z której dokonaniem prawo wiąże określone prawnie doniosłe skutki. Jednym z nich jest rozpoczęcie biegu terminu do dokonania określonej czynności procesowej (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/kr 188/19). Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy nie było wątpliwości, że decyzja z 27 lipca 2020 r. została doręczona skarżącemu 11 sierpnia 2020 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru zostało podpisane przez domownika, G. dwojga nazwisk K., przy czym pierwszy człon nazwiska został zapisany nieczytelnie. W ocenie Sądu doręczenie to należy uznać za skuteczne. Zgodnie z treścią art. 43 zd. 1 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Z treści art. 43 k.p.a. wynika jednoznacznie, że skorzystanie w sposób skuteczny z określonego w nim trybu doręczenia wymaga spełnienia łącznie trzech wskazanych w nim warunków, którymi są: po pierwsze - adresat jest nieobecny w momencie doręczenia pisma, po drugie - pismo przyjmują osobiście za pokwitowaniem dorosłe osoby wymienione w przepisie, z zachowaniem kolejności w nim podanej, tj. domownik, sąsiad lub dozorca domu, po trzecie - osoby te zobowiązują się do oddania pisma osobiście adresatowi. Przy czym jeśli chodzi o ten ostatni warunek, nie jest przewidziane składania przez domownika odbierającego pismo pisemnego zobowiązania do oddania pisma adresatowi jako warunku uznania doręczenia w trybie tego przepisu za prawidłowe (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 489/23). Adresat pisma może obalić domniemanie doręczenia mu pisma w dniu jego odbioru przez domownika, jeżeli udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych (por. wyrok WSA w Gliwicach z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 268/23). W realiach kontrolowanej sprawy skarżący nie obalił domniemania wynikającego z cyt. wyż. przepisu. W żadnym momencie nie kwestionował doręczenia mu decyzji z 27 lipca 2020 r. w dacie 11 sierpnia 2020 r. Ponadto jak wynika z akt sprawy osoba podpisana pod zwrotnym potwierdzeniem odbioru decyzji z 27 lipca 2020 r. odbierała korespondencję kierowaną do skarżącego zarówno w postępowaniu administracyjnymi i sądowym. Nie było też wątpliwości, że pismo skarżącego z 25 sierpnia 2020 r., zasadnie uznane przez organ za odwołanie, zostało nadane w urzędzie pocztowym 26 sierpnia 2020 r. Tym samym doszło do przekroczenia ustawowego terminu do wniesienia odwołania wynikającego z cyt. wyż art. 129 § 2 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę powyższe oraz braku wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do dnia wydania zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy był zobligowany wydać przedmiotowe postanowienie. Organ odwoławczy nie miał żadnych powodów, aby kwestionować prawidłowość doręczenia, a także sam skarżący nie przedstawił organowi jakichkolwiek argumentów, żeby prowadzić dodatkowe postępowanie w kierunku badania prawidłowości doręczenia. Odnosząc się do argumentacji skargi Sąd wskazuje, że dotyczy ona terminowości procedowania przez organy oraz zawiera merytoryczne zarzuty do decyzji dyrektora Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z 27 lipca 2020 r. Tymczasem przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była jedynie prawidłowość postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z tej przyczyny podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku o oddaleniu skargi.