III SA/Kr 1296/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 20 maja 2024 r., znak: SKO-NP-4115-532/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną przez S. S., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 20 maja 2024 r., znak: SKO-NP.-4115-532/23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia 17 listopada 2023 r. nr GOPS-5222-49/23 o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem S. S. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 17 listopada 2023 r. nr GOPS-5222-49/23 Wójt Gminy N. odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że ustalił, iż skarżący jest wdowcem, samotnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest rolnikiem, posiada własne gospodarstwo rolne, jednak porzucił pracę w tym gospodarstwie z uwagi na konieczność podjęcia stałej opieki nad ojcem. Z kolei ojciec skarżącego zamieszkuje w bezpośrednim sąsiedztwie. Legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 14 lipca 2020 r., nr akt 200914, na podstawie którego został uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji, legitymuje się więc znacznym stopniem niepełnosprawności. Data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji istniej od 1 marca 2020 r. Skarżący całe dnie, często noce spędza ze swoim ojcem, który wymaga stałej opieki i nadzoru. Pomaga ojcu w toalecie, ubieraniu, przygotowuje posiłki, karmi go, podaje lekarstwa, mierzy ciśnienie, zmienia pampersy. Większość czasu ojciec skarżącego spędza w pozycji siedzącej przy stole, pozostając bez ruchu i bez kontaktu z otoczeniem. Skarżący stale monitoruje stan zdrowia i samopoczucie ojca. Organ pierwszej instancji ustalił nadto krąg osób zobowiązanych do alimentacji względem ojca skarżącego i jest to pięcioro dzieci - w tym skarżący. Dwie córki wymagającego opieki są zakonnicami, natomiast dwaj pozostali synowie pracują daleko od domu rodzinnego i z tego względu nie mogą sprawować opieki nad ojcem. Jak wynika z oświadczenia zawartego we wniosku skarżący z dniem 4 września 2023 r. zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz zaprzestał wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie ma zastosowania ww. art. 17 ust. 1b ustawy gdyż nie zostały spełnione warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący. Wymienioną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia, działające jako organ odwoławczy Kolegium przywołało treść przepisów art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz podało, że organ pierwszej instancji orzekając o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpił na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zatem w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Zdaniem Kolegium w sprawie niniejszej ustaleniu podlega jednak także i to, czy spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie występują przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby jego przyznanie. Kolegium wyjaśniło, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Fakt, że ustawodawca w powołanym art. 17 ust. 1 ustawy nie poprzestał na uwarunkowaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie od tego, czy osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, ale również od konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna w celu sprawowania opieki, jest zrozumiały z tego względu, iż sytuacja zdrowotna osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności jest różna. Tak więc w grupie tej są osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej, czy też natychmiastowej pomocy opiekuna, który musi wykonywać pilne, niecierpiące zwłoki czynności, a są też osoby, które nie potrzebują stałej opieki, ale będąc niezdolne do całodobowej samodzielnej egzystencji są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie umożliwiając opiekunom zarobkowanie. W przypadku tych osób czynności związane z opieką mogą być wykonywane po zakończeniu pracy przez opiekuna. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo pracy w gospodarstwie rolnym. Z normy art. 17 ust. 1 ww. ustawy wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Kolegium podało, że okolicznością bezsprzeczną w przedmiotowej sprawie jest to, że ojciec skarżącego, legitymuje się orzeczeniem z dnia 14 lipca 2020 r., nr akt 200914 Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w Nowym Sączu o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji od 1 marca 2020 r. Ww. pozostaje w związku małżeńskim, żona wymagającego opieki została uznana za osobę trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji od 2 maja 2023 r. Z kolei skarżący jest wdowcem, samotnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka we własnym domu, w bezpośrednim sąsiedztwie ojca. Ojciec skarżącego jest osobą niepełnosprawną, całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji, jest w podeszłym wieku i cierpi na wiele schorzeń i chorób wieku starczego, tj. demencja starcza, nadciśnienie, zakrzepica, złe krążenie, zaburzenia psychiczne. Skarżący jest rolnikiem, posiada własne gospodarstwo rolne, jednak porzucił pracę w gospodarstwie rolnym z uwagi na konieczność podjęcia stałej, codziennej opieki nad ojcem, który wymaga ciągłej obecności i pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Opieka ta obejmuje wykonywanie wszystkich czynności dnia codziennego: gotowanie, sprzątanie, podawanie posiłków, leków, ubieranie, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, czesanie, mierzenie ciśnienia, opłacanie rachunków, robienie zakupów, realizacja recept, załatwianie spraw urzędowych. Skarżący myje, karmi, ubiera ojca, zmienia pampersy, gdyż ten nie sygnalizuje potrzeb fizjologicznych. Bywa agresywny, nie współpracuje lub bez kontaktu przez godziny pozostaje w pozycji siedzącej albo leżącej, nie kontroluje swoich zachowań, zapomina się. Skarżący całe dnie spędza z chorym ojcem, dba o utrzymanie dobrostanu psychofizycznego swojego ojca, załatwia wszelkie jego sprawy, monitoruje jego fizyczny i psychiczny stan zdrowia, dba o zaspokojenie jego wszelkich potrzeb. W oświadczeniu z dnia 18 września 2023 r. skarżący podał, że z dniem 4 września 2023 r. zrezygnował z pracy w gospodarstwie rolnym. Z kolei z dołączonej do akt sprawy umowy dzierżawy wynika, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad 3 hektarów, które wydzierżawił synowi, zamieszkującemu pod tym samym adresem co on, za kwotę zero zł rocznie. W ocenie Kolegium niewątpliwie niepełnosprawny ojciec skarżącego wymaga pomocy i opieki, jednakże biorąc pod uwagę zakres wskazanej przez odwołującego opieki jak i fakt, że może on uzyskać pomoc w opiece nad ojcem od pozostałego rodzeństwa oraz w postaci usług opiekuńczych, możliwe jest takie zorganizowanie opieki, ażeby odwołujący się nie musiał rezygnować z prowadzenia i pracy w gospodarstwie rolnym. Specyfika pracy w gospodarstwie rolnym pozwala bowiem dostosować godziny pracy do konieczności wykonywania czynności opiekuńczych. Zatem, trudno przyjąć, że w niniejszej sprawie występuje związek przyczynowo skutkowy między rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym rodzicem. Nadto czynności takie jak: ubieranie, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, podanie leków, przygotowanie posiłków, organizowanie wizyt lekarskich, robienie zakupów, sprzątanie, pranie, załatwianie spraw urzędowych, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. Czynności te to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Zatem, skoro ojciec skarżącego większość czasu spędza siedząc lub leżąc, nie wymaga specjalistycznych czynności opiekuńczych, których nie dałoby się zabezpieczyć w ramach usług opiekuńczych, możliwe jest zorganizowania opieki tak, aby nie powodowała ona konieczności rezygnacji skarżącego z prowadzenia i pracy w gospodarstwie rolnym. Nadto z ustaleń organu wynika, że oprócz skarżącego w równym stopniu zobowiązanymi do alimentacji jest czworo rodzeństwa skarżącego: - siostra- jest zakonnicą w N., - kolejna siostra jest zakonnicą w Ł., - Brat zam. P., pracuje zawodowo, - kolejny brat zam. W., pracuje zawodowo. Kolegium wyjaśniło, że okoliczności polegającej na tym, iż osoby zobowiązane do opieki mieszkają poza miejscem zamieszkania osoby wymagającej opieki, czy też wykonują pracę zawodową, czy też pełnią posługę zakonną nie można uznać za okoliczność o charakterze obiektywnym, która pozwoliłaby na swoiste "anulowanie" obowiązku alimentacyjnego. Nadto do akt sprawy nie zostały przedłożone żadne dokumenty świadczące o tym, iż pozostałe dzieci ojca skarżącego legitymują się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności wskazującym, iż wymagają opieki i pomocy i z tego względu nie są w stanie wspomóc ojca w opiece lub, że ich sytuacja życiowa, ekonomiczna nie pozwala na wspólne wraz z bratem zorganizowanie opieki nad ojcem w sposób bezpośredni i pośredni. Tymczasem obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia środków finansowych na osobę uprawnioną. Zdaniem Kolegium na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można przyjąć, że zakres opieki nad niepełnosprawnym ojcem, jak i fakt, iż odwołujący może uzyskać pomoc w postaci usług opiekuńczych, pozbawia go możliwości dalszego zarobkowania. Ponadto odwołujący nawet sprawując opiekę bez pomocy w postaci usług opiekuńczych posiada możliwość zabezpieczenia swoich dochodów poprzez wydzierżawienie 3 hektarowego gospodarstwa rolnego za odpowiednia kwotę. W ocenie Kolegium przyznanie skarżącemu świadczenia byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa ale także z zasadami współżycia społecznego, ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który -z mocy prawa - w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach wymagającego opieki. W rezultacie odbywałby się to kosztem rodzin, które rzeczywiście (z racji chociażby tego, że w rodzinie jest jedno dziecko i nie ma innych osób zobowiązanych do alimentacji) muszą rezygnować z zatrudnienia po to aby zrealizować swój obowiązek alimentacyjny wobec rodziców. W skardze do na powyższą decyzję skarżący zarzucił Kolegium naruszenie przepisów prawa materialnego: – art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; - rażącą obrazę przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo, ze skarżący zalicza się do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, będąca jednocześnie opiekunem faktycznym niepełnosprawnej osoby z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącego może partycypować w opiece na d niepełnosprawnym ojcem, podczas gdy funkcjonalna wykładnia ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie decyzji obydwu instancji, zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym wobec wniosku pełnomocnika skarżącego, zawartego w skardze i postanowień art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona bowiem w niniejszej sprawie kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wydanych w niej decyzji nie wykazała wprawdzie, by tkwiły w nich wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania. Sąd dopatrzył się jednakże naruszenia przepisów postępowania, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, co skutkować musiało, w świetle postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchyleniem kontrolowanych decyzji. Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), w brzmieniu obowiązującym na datę zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei, zgodnie z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Mając powyższe regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych na względzie nie ulega wątpliwości w niniejszej sprawie, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła osoba uprawniona – syn (skarżący), a opieka sprawowana jest nad jego ojcem, legitymującym się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 14 lipca 2020 r., nr akt 200914, na podstawie którego został uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji, legitymuje się więc znacznym stopniem niepełnosprawności. Data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji istniej od 1 marca 2020 r. W tym kontekście trafna była co do zasady uwaga Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych, a to wobec uznania art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy przyjąć, że w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zwrócić jednakże należy uwagę na końcowe stanowisko organu pierwszej instancji, zawarte po przytoczeniu ustaleń stanu faktycznego – mianowicie – "Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie ma zastosowania ww. art. 17 ust. 1b ustawy gdyż nie zostały spełnione warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego." W ocenie Sądu organ ten stwierdził coś innego, że nie zostały spełnione warunki do przyznania przedmiotowego świadczenia nie wskazując przy tym jakie i dlaczego zdaniem tego organu warunki te nie zostały spełnione. Wydana w rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja jest więc wadliwa. Zdaniem Sądu została też podjęta przedwcześnie, bez wnikliwej, rzetelnej i jednoznacznej oceny samodzielności funkcjonowania w życiu codziennym ojca skarżącego, a więc okoliczności, które niewątpliwie rzutują na stwierdzenie istnienia, bądź nie, związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W ocenie Sądu w okolicznościach stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, utrzymującej w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwaną dalej w skrócie - k.p.a.), decyzję organu pierwszej instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, w sposób który skutkował koniecznością uchylenia tej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji. W toku postępowania administracyjnego przed organami ustalono, w tym w drodze wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu 13 października 2023 r., że ojciec skarżącego większość czasu spędza w pozycji siedzącej przy stole, pozostając bez ruchu i bez kontaktu z otoczeniem. Nadto z ustaleń tych wynika również, że cierpi on wiele schorzeń i chorób wieku starczego, tj. demencję starczą, nadciśnienie, zakrzepicę, złe krążenie, zaburzenia psychiczne. Skarżący natomiast jest rolnikiem, posiada własne gospodarstwo rolne, jednak porzucił pracę w gospodarstwie rolnym z uwagi na konieczność podjęcia stałej, codziennej opieki nad ojcem, który wymaga ciągłej obecności i pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Opieka ta obejmuje wykonywanie wszystkich czynności dnia codziennego: gotowanie, sprzątanie, podawanie posiłków, leków, ubieranie, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, czesanie, mierzenie ciśnienia, opłacanie rachunków, robienie zakupów, realizacja recept, załatwianie spraw urzędowych. Skarżący myje, karmi, ubiera ojca, zmienia pampersy, gdyż ten nie sygnalizuje potrzeb fizjologicznych. Bywa agresywny, nie współpracuje lub bez kontaktu przez godziny pozostaje w pozycji siedzącej albo leżącej, nie kontroluje swoich zachowań, zapomina się. Skarżący całe dnie spędza z chorym ojcem, dba o utrzymanie dobrostanu psychofizycznego swojego ojca, załatwia wszelkie jego sprawy, monitoruje jego fizyczny i psychiczny stan zdrowia, dba o zaspokojenie jego wszelkich potrzeb. W oświadczeniu z dnia 18 września 2023 r. skarżący podał, że z dniem 4 września 2023 r. zrezygnował z pracy w gospodarstwie rolnym. Z kolei z dołączonej do akt sprawy umowy dzierżawy wynika, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad 3 hektarów, które wydzierżawił synowi, zamieszkującemu pod tym samym adresem co on, za kwotę zero zł rocznie. Wobec powyższych ustaleń za przedwczesne należało ocenić negatywne stanowisko orzekających organów o braku podstaw do przyznania skarżącemu żądanego świadczenia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Co do zasady rację ma Kolegium, że sytuacja zdrowotna osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności jest różna. Istotnie, jak trafnie podniosło Kolegium, w grupie tej są osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej, czy też natychmiastowej pomocy opiekuna, który musi wykonywać pilne, niecierpiące zwłoki czynności, a są też osoby, które nie potrzebują stałej opieki, ale będąc niezdolne do całodobowej samodzielnej egzystencji są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie umożliwiając opiekunom zarobkowanie. W przypadku tych osób czynności związane z opieką mogą być wykonywane po zakończeniu pracy przez opiekuna. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo pracy w gospodarstwie rolnym. Tyle tylko, że w ocenie Sądu zarówno organ pierwszej instancji, jak i działające jako organ odwoławczy Kolegium, nie dokonały pogłębionych ustaleń rzeczywistego stanu zdrowia wymagającego opieki ojca skarżącego w kontekście jego samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym. W sytuacji ustalenia okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla treści rozstrzygnięcia, mianowicie zaburzeń psychicznych ojca skarżącego, braku kontaktu jego z otoczeniem, pozostawaniu w bezruchu, zapominania się. Okoliczności te wymagały pogłębionych wyjaśnień na ile ten stan uniemożliwia mu samodzielne funkcjonowanie w życiu codziennym, wymaga i to stałego dozoru skarżącego, a w konsekwencji na ile dyskwalifikuje on jakakolwiek aktywność zawodową skarżącego, nawet tą o specyficznej organizacji czasu pracy, jaką charakteryzuje się praca w gospodarstwie rolnym. W tym zakresie należało poszerzyć materiał dowodowy o dokumentację medyczną potwierdzająca ten stan rzeczy, a także obrazującą samodzielne funkcjonowanie ojca skarżącego w życiu codziennym (wg skali Barthela), czy też inne dokumenty, być może np. opinie specjalistyczne (lekarza psychiatry, psychologa itp.). W tym celu należało skorzystać z instytucji, wskazanej w art. 79a k.p.a. wskazując jakie dowody powinny być jeszcze przedłożone dla wykazania zaistnienia przesłanek do przyznania przedmiotowego świadczenia. Wprawdzie w aktach administracyjnych znajduje się zawiadomienie z dnia 17 października 2023 r., lecz zdaniem Sądu, w sposób niewystarczający pouczono skarżącego, i to pomimo, że działa on przez zawodowego pełnomocnika. Art. 79a § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy. Organy powinny wykazać się działaniem "dobrej administracji" niezależnie od faktu, że skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w końcu bowiem obowiązuje je zasada dążenia do osiągnięcia prawdy obiektywnej (art. 7, 77 § 1 k.p.a.). Dopiero tak zebrany materiał dowodowy da, w ocenie Sądu, odpowiedź, czy i charakter i zakres czynności opiekuńczych niezbędnych do wykonania w ramach sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym ojcem, mając na uwadze jego dysfunkcje, rzeczywiście uniemożliwia mu aktywność zawodową nawet we własnym gospodarstwie rolnym. W tym kontekście należało też ocenić wydzierżawienie gospodarstwa rolnego synowi i samo złożenie oświadczenia przez skarżącego o rezygnacji w nim pracy. Ponadto istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji nie może samo przez się stanowić negatywnej przesłanki do przyznania przedmiotowego świadczenia. Okoliczność ta nie jest zupełnie bez znaczenia, ale chodzi tu o coś innego - wykazanie jakie w tym przypadku miała możliwości rodzina (w tym sam skarżący) związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym ojcem (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 1280/23; CBOSA). Pogłębionych ustaleń wymagała wobec tego również i ta kwestia, czy skarżący próbował skontaktować się z rodzeństwem i czy domagał się pomocy od nich, także finansowej na organizację opieki nad ojcem. Jest to zupełnie coś innego niż to, że do akt nie przedłożono dokumentów potwierdzających niemożność wspomożenia przez te osoby finansowo skarżącego. Ten argument Kolegium nie jest więc niewystarczający. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest przecież częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. np. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18). Czynności opiekuńcze wykonywane przez opiekuna musza być więc tego rodzaju i obejmować taki zakres, że absorbują opiekuna w takim wymiarze, że nie jest on w stanie podjąć pracy i to nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ratio legis pomocy społecznej, podkreślić to należy, polega na jej subsydiarnym charakterze. To rodzina w pierwszym rzędzie zobowiązana jest do zapewnienia opieki najbliższym. Pomoc państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny. Tego aspektu w procesie wykładni, a co za tym idzie i stosowania przepisów, będącą tego konsekwencją, nie sposób pominąć. Wymagało również zajęcia stanowiska orzekających organów w kwestii, czy przedmiotowe świadczenie może być przyznane, a jeżeli tak to na jaki okres, zważywszy na okoliczność wynikającą z dokumentu – aktu zgonu osoby wymagającej opieki – przesłanego przez pełnomocnika skarżącego za pismem z dnia 21 maja 2024 r. i rozważenia, czy zdaniem organów, postępowanie to nie stało się bezprzedmiotowe, czy też taka sytuacja nie zachodzi i świadczenie może być przyznane od złożenia wniosku do określonej daty, stanowiącej w związku z tym cezurę czasową. Wreszcie, w ocenie Sądu doszło także do naruszenia przepisów postępowania, nie tylko w aspekcie zgromadzenia wystarczającego, kompletnego materiału dowodowego do podjęcia rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, ale i w aspekcie braku dokonania oceny tego materiału przez orzekające organy i to w obydwu instancjach, co nakazuje art. 80 k.p.a. w z w. z art. 15 k.p.a. Podkreślić ponownie należy, że w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest dokonanie oceny przez orzekające organy poczynionych ustaleń w drodze przewidzianych Kodeksem postępowania administracyjnego dowodów, w tym – wywiadu środowiskowego – na ile stan zdrowia wymagającej opieki osoby (w tym wypadku ojca skarżącego) ma wpływ, na możliwość samodzielnego funkcjonowania takiej osoby w życiu codziennym i jest tego rodzaju, iż wyklucza jakąkolwiek aktywność zawodową sprawującego opiekę (skarżącego), nawet tą w niepełnym wymiarze czasu pracy, czy w gospodarstwie rolnym, jak w tym przypadku. Tej oceny, zdaniem Sądu, nie dokonało w sposób wymagany i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, a przede wszystkim - organ pierwszej instancji. Trudno bowiem uznać za dokonanie oceny jednozdaniowe stwierdzenie, że warunki do przyznania świadczenia nie zostały spełnione Zwrócić należy też uwagę orzekającym organom, że należy się posługiwać przywoływanymi orzeczeniami sądów administracyjnych w dyskursie prawniczym, na poparcie swojej argumentacji, czy też wykładni mających zastosowanie przepisów prawa materialnego, czy procesowego, a właściwie mówiąc norm prawnych w nich wysłowionych. Należy jednak przywoływać te spośród orzeczeń sądów administracyjnych, które zapadły w tożsamym stanie faktycznym i prawnym, jak niniejsza sprawa. Podniesienie bowiem argumentu w tej sprawie, że: "... czynności takie jak: ubieranie, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, podanie leków, przygotowanie posiłków, organizowanie wizyt lekarskich, robienie zakupów, sprzątanie, pranie, załatwianie spraw urzędowych, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. Czynności te to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu" - nie jest wystarczające by uznać kategoryczne stwierdzenie Kolegium braku istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z aktywności zawodowej a koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Po prostu, rzeczą organów było to ocenić z punktu widzenia posiadanej wiedzy i doświadczenia życiowego. Nie chodzi tutaj rzecz jasna o podważanie stanowiska wyrażonego w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, lecz właśnie rolą właściwych w tym zakresie organów pomocowych, orzekających w tego rodzaju sprawach, jest ustalenie owego związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmowania jakiejkolwiek aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Różna jest bowiem sytuacja zdrowotna osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, jak zresztą samo podkreśliło Kolegium, a to właśnie organy administracji właściwe w tego rodzaju sprawach muszą stwierdzić, że czy z uwagi na ten stan zdrowia, który wymaga takich a nie innych czynności opiekuńczych co do zakresu i charakteru, że wykluczona jest jakakolwiek aktywność zawodowa sprawującego opiekę – w konsekwencji więc czy istnieje, bądź nie, związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją z pracy lub innego rodzaju zatrudnienia lub niepodejmowaniem aktywności zawodowej a koniecznością opieki nad niepełnosprawną osobą. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest przecież częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. np. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18). Czynności opiekuńcze wykonywane przez opiekuna muszą być więc tego rodzaju i obejmować taki zakres, że absorbują opiekuna w takim wymiarze, iż nie jest on w stanie podjąć pracy i to nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie chodzi tu bynajmniej o to, że muszą być one wykonywane nieprzerwanie i przez 24 godziny na dobę. Ani organ, ani też Sąd tak nie twierdził i nie twierdzi. Mogą być przerwy w wykonywanych czynnościach lecz muszą być one rozciągnięte w czasie w takim znaczeniu, że są ciągle wykonywane w sensie ich długotrwałości, a po drugie, są tego rodzaju, iż niweczą jakąkolwiek aktywność zawodową wnioskującego o świadczenie. W rozpoznawanej sprawie kluczowa była zatem ocena organów, na ile brak kontaktów ojca skarżącego z otoczeniem, zaburzenia psychiczne, drażliwość i agresywność uniemożliwiają, po pierwsze, skarżącemu aktywność zawodową w gospodarstwie rolnym i po drugie, wyklucza samodzielne funkcjonowanie ojca w życiu codziennym. Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Kolegium jest nieprawidłowo z tegoż względu, że o ile w świetle regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy ma uprawnienie do odmiennej oceny zgromadzonego materiału dowodowego niż to uczynił organ pierwszej instancji wobec dewolucji kompetencji na skutek wniesionego odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, to nie można jednakże tracić z pola widzenia przy ocenie prawidłowości działania organu odwoławczego w tym zakresie kwestii, czy zgromadzono w sprawie wystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia materiał dowodowy, czy też wymagał on uzupełnienia o istotne dla treści rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, okoliczności, a także i tego, czy organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji przy kompletnym i wystarczającym dla podjęcia rozstrzygnięcia materiale dowodowym, ocenił te dowody prawidłowo każdy z osobna. Fundamentalna naczelna zasada postępowania administracyjnego – zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) nakazuje bowiem dokonanie dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez każdy z organów w danej instancji, w tym dokonania oceny dowodów przez każdy z tych organów. W niniejszym przypadku, oceny dowodów, analizując motywy decyzji pierwszoinstancyjnej, nie dokonał organ pierwszej instancji. Ratio legis pomocy społecznej, podkreślić to należy także z całą mocą, polega na jej subsydiarnym charakterze. To rodzina w pierwszym rzędzie zobowiązana jest do zapewnienia opieki najbliższym. Pomoc państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny. Tego aspektu w procesie wykładni, a co za tym idzie i stosowania przepisów, będącą tego konsekwencją, także nie sposób pominąć. Organy powinny zająć swoje stanowisko odnosząc się do indywidualnej sytuacji faktycznej w danej sprawie, w szczególności aspektów zdrowotnych i ich wpływu na samodzielne funkcjonowanie osoby wymagającej opieki w żuciu codziennym. Podkreślić przy tym także trzeba, że nie chodzi tu jednak o niemożliwość fizyczną podjęcia jakiejkolwiek innej aktywności przez opiekuna, lecz przeszkodę życiowo - organizacyjną związaną z koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych w określonych porach dnia i tygodnia, jak również stałego czuwania i pozostawania w pełnej gotowości do wykonywania niezbędnej pomocy w ramach wykonywanej opieki (jak to por. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 25 maja 12024 r., sygn. akt IV SA/Po 296/24; LEX nr 3723256). Trafnie zatem zwrócił uwagę Tamtejszy Sąd na wskazany powyżej aspekt, że powyższej oceny należy każdorazowo dokonywać z uwzględnieniem całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej opieki, w tym m.in. rodzaju jej niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych itp. Innego zakresu opieki wymaga bowiem np. osoba sprawna ruchowo, lecz niewidoma, a innego osoba widząca, ale stale leżąca, powołując się w tym względzie na wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1637/22. Wobec powyższego, Sąd doszedł do przekonania, że przy wydawaniu kontrolowanych decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 7, 77 § 1, 80 w zw. z, 75 § 1 k.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Kolegium nie mogło więc skorzystać z przyznanych mu, jako organowi odwoławczemu, kompetencji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymać w mocy w całości decyzji organu pierwszej instancji. W ponownym rozpoznaniu sprawy, organy, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a., uwzględnią powyższe stanowisko Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zwrócić należy także uwagę, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu oznacza to, że sprawa skarżącej powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. (tak jak skarżąca) oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania. Wskazać należy, że to czy skarżąca je spełnia należy już do istoty sprawy, która wobec wadliwego zastosowania przepisów prawa procesowego nie została rozstrzygnięta (tak słusznie wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Go 552/13). Skarga musiała więc wywrzeć zamierzony skutek. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania zgodnie z art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), który stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten obejmuje swoim zakresem także uprawnienie Sądu do określenia wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika strony, w ramach oceny czynności tego pełnomocnika podejmowanych w postępowaniu sądowym. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia pełnomocnika uwzględniać trzeba bowiem każdorazowo szereg okoliczności, wśród których wymienić należy m.in. stopień zawiłości sprawy, jak też wkład pełnomocnika, w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Sądowi z urzędu jest wiadome, że pełnomocnik skarżącego wnosi jednobrzmiące w treści skargi na decyzje wydawane w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargi te zwierają przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych bez odniesienia ich do okoliczności faktycznych danej sprawy, nie zawierają także zindywidualizowanych zarzutów odniesionych do okoliczności faktycznych i prawnych zaskarżonej decyzji. Skarga wniesiona w tej sprawie wpisywała się w przyjętych schemat treściowy i nie zawierała żadnych elementów indywidualizujących kontrolowany przypadek, pozostając w istocie bez bliższego związku z realiami kontrolowanej sprawy (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1394/22). Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego w Olsztynie, w świetle którego sporządzenie skargi o charakterze szablonowym, wielokrotnie wykorzystywanym przez tego samego pełnomocnika w tożsamych przedmiotowo sprawach, dotyczących ponadto nieskomplikowanego staniu faktycznego i prawnego, niewątpliwie uprawnia sąd do zastosowania art. 206 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SAB/Ol 3/20). Wywiedziona skarga nie przyczyniła się więc do wyjaśnienia sprawy, zwłaszcza jej prawnych aspektów. W takich okolicznościach, w ocenie Sądu, wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (tj. w tej sprawie, z uwagi na zwolnienie skarżącej z wpisu sądowego, w istocie w rachubę wchodziłyby jedynie koszty zastępstwa procesowego zawodowego pełnomocnika) – nie mógł zostać uwzględniony, przez co Sąd. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), odstąpił od zasądzenia zwrotu tych kosztów w całości, orzekając o tym w punkcie II sentencji wyroku.