III SA/Kr 1313/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Elżbieta Kremer Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. przy udziale Prokurator Prokuratury Rejonowej delegowanej do Prokuratury Okręgowej - E. B. sprawy ze skargi K. W. – Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego skargę oddala Zaskarżoną decyzja z dnia 11 października 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 198, poz. 1925). Organ I instancji - Wójt Gminy - decyzją z dnia [...] 2010 r., nr [...], odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego K. W. – Z. w związku z opieką nad J. G. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołano art. 104, art. 107 k.p.a. oraz art. 3 pkt 11, pkt 21, art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 3, art. 20, art. 23 ust. 1, art. 24, art. 26, ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 129, poz. 1058 z późn. zm.). W jej uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 9 września 2010 r. K. W. – Z. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad wujkiem J. G., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Do wniosku załączyła oświadczenie, z którego wynika, że nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad wujkiem. Z ustaleń organu I instancji wynika, że K. W. – Z. jest siostrzenicą J. G., który orzeczeniem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Oddział Regionalny z dnia 6 czerwca 2005 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, orzeczenie wydano na czas nieokreślony. Organ zaznaczył, że J. G. jest kawalerem, a K. W. – Z. jedyną osobą, która sprawuje nad nim opiekę. Jednakże z uwagi na fakt, że na K. W. – Z. nie ciąży obowiązek alimentacyjny organ postanowił odmówić jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad wujkiem. Ponadto organ zaznaczył, że K. W. – Z. figuruje w ośrodku pomocy społecznej jako osoba której decyzją z dnia [...] 2010 r. przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką S. W. w okresie od 10 czerwca 2010 r. na czas nieokreślony. W związku z powyższym organ I instancji orzekł, jak w sentencji decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. W. – Z. podnosząc, że jest najbliższą osobą J. G., która może świadczyć mu pomoc. Fakt, że otrzymała już świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad chorą matką, nie może mieć wpływu na obecną odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że do kręgu osób uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego należą wyłącznie matka albo ojciec oraz osoby, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny oraz opiekun faktyczny dziecka. Przedstawiony powyżej katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego jest zamknięty i nie podlega rozszerzeniu o inne osoby, nawet jeżeli sprawują opiekę nad osobami wymagającymi opieki, legitymującymi się jednym z orzeczeń o niepełnosprawności, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. W świetle powyższego, brak jest podstaw do uznania osoby sprawującej opiekę nad osobą wymagającą opieki, legitymującą się jednym z orzeczeń o niepełnosprawności, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz nie zobowiązanej - zgodnie z ustawą Kodeks rodzinny i opiekuńczy (ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy; Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 z późna. zm.) - do alimentacji, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, za uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie kwestionując zatem opieki, jaką sprawuje skarżąca nad J. G., ani też faktu nie podjęcia lub rezygnacji przez nią z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem tejże opieki, Kolegium stwierdziło, że K. Z. – W., będąc osobą spoza w/w katalogu, nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła K. W. – Z. podnosząc, że jest jedyną bliską osobą dla J. G., który wymaga stałej całodobowej opieki. Skarżąca zaznaczyła, że trzy lata temu zrezygnowała z pracy, aby sprawować opiekę nad matką i wujkiem J. G. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie był art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ odwoławczy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodziny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z wykładni powyższego przepisu oraz pozostałych ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że jedną z podstawowych przesłanek warunkujących przyznanie wymienionym w art. 17 ust. 1 podmiotom świadczenia pielęgnacyjnego jest nie podjęcie lub zrezygnowanie przez nich z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką na niepełnosprawną osobą. Biorąc również pod uwagę charakter tego świadczenia, że stanowi ono rekompensatę za nie podjęcie lub rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, stoi na stanowisku, iż świadczenie to może być przyznane wymienionym w art. 17 ust. 1 podmiotom jednorazowo. Tylko bowiem raz może zachodzić przesłanka nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę uprawnioną, starającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Do zmiany zaprezentowanego stanowiska nie mogą się przychylić argumenty, wynikające z wykładni art. 17 ust. 1a ustawy, stanowiącego, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Uznanie nawet w świetle wykładni obu wskazanych przepisów ustawy, przy uwzględnieniu wyroków Trybunału Konstytucyjnego (wyroki z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07; OTK seria A 2008, nr 6, poz. 107 oraz z 22 lipca 2008 r., sygn. akt P 41/07; OTK seria A 2008, nr 6, poz. 109), że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje także osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad pełnoletnim członkiem jej rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wobec którego osoby tej nie obciąża obowiązek alimentacyjny, a jednocześnie jest ona jedynym członkiem rodziny osoby, którą się może się tą osobą opiekować (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 stycznia 2011 r., II SA/Bk 776/10, LEX nr 736470), nie może spowodować, iż ma się w procesie wykładni stracić z pola widzenia zdekodowaną (tj., odczytaną w procesie wykładni) normę prawną z art. 17 ust. 5 ustawy. Zgodnie z tym przepisem świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli między innymi osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie (pkt 4 ust. 5 art. 17 ustawy). Skoro tak zdecydował prawodawca, że świadczenia tego nie będzie można przyznać, np., matce albo ojcu w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem w sytuacji, gdy któreś z nich ma już przyznane świadczenie na jedno z dwojga dzieci w rodzinie, to tym bardziej nie można było przyznać skarżącej żądanego przez nią świadczenia, jako osobie, której przyznano to świadczenie w związku z opieką nad matką mimo, iż jest ona jedyną osobą mogącą sprawować opiekę nad niepełnosprawnym wujkiem. Za takim bowiem stanowiskiem przemawia w szczególności wykładnia nie tylko językowa, ale i celowościowa i systemowa obu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z powyższym, w sytuacji, gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podzielając w pełni stanowisko organu I instancji, skupiając się na aspektach związanych z okolicznością, iż skarżąca nie należy do kręgu osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jako przemawiającej za nie przyznaniem jej żądanego świadczenia, utrzymało w mocy w całości decyzję pierwszoinstancyjną, w której w uzasadnieniu wyeksponowano również fakt przyznania skarżącej decyzją z [...] 2010 r., nr [...] świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką jej nad matką, to uznać należało kontrolowane decyzje, za akty administracyjne nie dotknięte takimi wadami, które powodowałyby konieczność ich uchylenia, albowiem w świetle wyżej przedstawionych wywodów rozstrzygnięcia w nich zawarte są trafne i zgodne z prawem. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.