III SA/Kr 1322/11

Sygn. akt III SA/Kr 1322/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 października 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka, Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.), SO (del.) Janusz Bociąga, , Protokolant Urszula Bukowiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2012r., sprawy ze skargi T. B., na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, z dnia 7 września 2011r. [...], w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2010r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 kpa, art. 2351 Kodeksu pracy, przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869) i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. nr 122, poz. 851 ze zm.), nie stwierdził u T. B. choroby zawodowej gruźlicy płuc wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że Ośrodek Medycyny Pracy wielokrotnie podkreślił, że gruźlica płuc została u T. B. rozpoznana w 1967 roku w okresie, kiedy odbywał on czynną służbę wojskową i dlatego schorzenie to nie może być rozpatrywane jako choroba zawodowa. Organ I instancji ustalił, że T. B. od 1 września 1961r. do 30 czerwca 1964r. przyuczał się do zawodu i pracował jako uczeń kucharski Zakładach Gastronomicznych "A" przy ul. S. Na stanowisku kucharza T. B. był zatrudniony od 1 lipca 1964r. do 20 października 1965 r. w "C", K, os. Z - Restauracja "B", K. Służbę wojskową odbył w marynarce wojennej jako kucharz na okręcie w okresie od 20 października 1965r. do 21 października 1967r. W tym okresie przebywał w szpitalu z powodu gruźlicy od 21 lipca 1967r. do 6 września 1967r. Od 1967r. do 1971r. T. B. ze względu na zły stan zdrowia przebywał na rencie czasowej. Następnie był zatrudniony na stanowisku kucharza od 1 września 1971r. do 17 czerwca 1972r. w "C", K, os. Z - Bar "D", K zaś od 1972r. do 1997r. T. B. był zatrudniony w Stołówkach [...] na stanowisku kuchmistrz, starszy rzemieślnik specjalista, kucharz - szef kuchni, starszy kucharz garmażer, w tym: – od 20 czerwca 1972r. do 23 września 1972r. w Ośrodku Wczasów [...]; – od 25 września 1972r. do 9 marca 1997r. w Stołówce (nr [...], [...], [...]) - Oddział Socjalny [...] w K- zlikwidowany z dniem 30 listopada 1996r., następca prawny – [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. W ww. okresie T. B. pracował w ekspozycji i narażeniu na tlenek węgla, którego stężenie okresowo przekraczało najwyższe dopuszczalne stężenie 1,4-2,1 krotnie. Od 10 marca 1997r. do 30 czerwca 1998r. T. B. zatrudniony był w Stacji [...] w K, a od 1 lipca 1998r. do 31 sierpnia 2000r. w Zakładzie [...] w K (obecnie [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W Zakład [...] w K) na stanowisku robotnik przyuczony, robotnik wykwalifikowany. Do zakresu jego obowiązków należała ewidencja i roznoszenie telegramów służbowych w obrębie A – B - C. Podczas pełnienia tych obowiązków T. B. nie był narażony na tlenek węgla. Organ I instancji wskazał, że przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne nie potwierdziło narażenia zawodowego T. B. na ponadnormatywne zapylenie lub czynniki o działaniu drażniącym na układ oddechowy. Organ I instancji wskazał, że w wydanych w 2003r. i 2005r. przez Ośrodek Medycyny Pracy opiniach sądowo - lekarskich stwierdzono, że parametry spirograficzne T. B. są w granicach normy, zmniejszenie wartości maksymalnych przepływów wydechowych na niskich objętościach płuc, co przemawia za obturacją drobnych dróg oddechowych. Ponadto w konsultacjach pulmonologicznych zamieszczonych w tych opiniach podano, że w 1967r. w czasie służby w Marynarce Wojennej rozpoznano u T. B. gruźlicę naciekową płuca prawego z rozpadem i z rozsiewem do płuca lewego. Rozpoznanie potwierdzono bakteriologicznie, lecz T. B. od dawna uznany został za wyleczonego. Ponadto organ I instancji wziął pod uwagę pisma Ośrodka Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych z dnia 18 września 2003r., z dnia 21 listopada 2006r., a także opinie sądowo - lekarskie wydane przez Ośrodek Medycyny Pracy na polecenie Sądu Okręgowego z 2003r. w sprawie o sygn. akt [...] oraz z 2005r. w sprawie o sygn. akt [...]. Zdaniem organu I instancji zgromadzone w sprawie dowody pozwoliły ustalić bezsprzecznie stan faktyczny i przyjąć, że gruźlica nie powstała w czasie pracy zawodowej, a sam T. B. nie zaprzeczył, że choroba miała miejsce na statku. Zatem bezspornie ustalono niezawodową przyczynę schorzenia, gdyż gruźlica powstała w okresie służby wojskowej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. B., który zarzucił, że gruźlica wprawdzie ujawniła się u niego podczas odbywania służby wojskowej, jednak nie miała związku ze służbą wojskową, co, zdaniem odwołującego się, potwierdza pismo OMP z dn. 27 listopada 2006r. Ponadto odwołujący się podniósł, że błędnie organ I instancji ustalił, iż gruźlica została u odwołującego się całkowicie wyleczona. Zdaniem T. B. jej skutki nadal istnieją, o czym świadczą trapiące odwołującego się choroby układu oddechowego. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 7 września 2011r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wcześniej wydane w sprawie rozstrzygnięcia zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 lutego 2009r. sygn. akt III SA/Kr 1226/08, a przyczyną uchylenia był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008r. sygn. akt P 23/07 uchylający przepisy regulujące kwestię orzekania o chorobach zawodowych z powodu ich niezgodności z Konstytucją. Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja organu I instancji była merytorycznie uzasadniona, ponieważ z przedłożonej dokumentacji wynika, że gruźlicę płuc rozpoznano u T. B. w trakcie odbywania czynnej służby wojskowej, ale choć bez związku z nią. Skoro zaś przedmiotowe schorzenie nie powstało w trakcie wykonywania pracy zawodowej, nie mają zastosowania przepisy obowiązującego rozporządzenia w sprawach chorób zawodowych. Organ odwoławczy podkreślił, że zgromadzony obszerny materiał dowodowy został wszechstronnie rozpatrzony, co pozwoliło ustalić bezsprzecznie stan faktyczny i przyjąć, że schorzenie odwołującego się nie powstało w czasie pracy zawodowej. Organ odwoławczy wskazał też, że w aktach sprawy znajdują się dowody świadczące o tym, iż warunki pracy T. B. nie stwarzały ryzyka powstania choroby zawodowej wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniósł T. B., podnosząc zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji i twierdząc, że organy wadliwie ustaliły, iż gruźlica, na którą zapadł, nie miała związku z pracą zawodową. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie wyjaśnić trzeba, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 235¹ Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 235² Kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Choroba zawodowa jest więc pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Choroby zawodowe zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009r. i obowiązywały w chwili wydawania przez organy obydwu instancji kontrolowanych decyzji. Zgodnie z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Jednocześnie § 6 ust. 3 rozporządzenia stanowi, iż ocenę narażenia zawodowego przeprowadza: 1) w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - lekarz, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie; 2) w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3; 3) w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). Zaznaczyć trzeba, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 5 i 6 rozporządzenia, stanowią dowód w rozumieniu art. 75 kpa w związku z art. 84 § 1 kpa, podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 kpa nakazującymi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Należy również pamiętać, że zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanego postępowania, Sąd uznał, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej obu instancji zgromadziły wystarczający materiał dowodowy do oceny tego, czy u skarżącego wystąpiła choroba zawodowa w postaci gruźlicy. Sąd dokonał przeglądu znajdujących się w aktach administracyjnych orzeczeń lekarskich, na których oparły się organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W piśmie z dnia 18 września 2003r. Ośrodek Medycyny Pracy stwierdził, że gruźlica płuc rozpoznana u skarżącego w 1967r. "nie może być rozpatrywana jako choroba zawodowa, gdyż nie powstała w trakcie pracy zawodowej" (k. 31 akt adm.). Takie samo stanowisko wyraził Ośrodek Medycyny Pracy w piśmie z dnia 21 listopada 2006r. (k. 37 akt adm.), powołując się także na opinie sporządzone na zlecenie Sądu Okręgowego (k. 38-45 akt adm.), zgodnie z którymi gruźlica skarżącego został uznana za wyleczoną. Nie można zatem zarzucić organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej, że rozstrzygały w sposób arbitralny, ponieważ wszystkie przytoczone orzeczenia lekarskie zgodnie stwierdzały, że brak było podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej w postaci gruźlicy. Jak wskazano wyżej, orzeczenia lekarskie stanowią dowód podlegający ocenie organu administracji. Chodzi tu jednak o kontrolę prawidłowości takiego orzeczenia pod względem formalnym oraz pod kątem logiczności wniosków wyciągniętych przez biegłego. Nie oznacza to jednak, że państwowy inspektor sanitarny, wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 5 stycznia 2007r. sygn. akt II OSK 1078/06, Lex Omega nr 315089 oraz z dnia 12 maja 2010r. sygn. akt II OSK 335/10, Lex omega nr 597546). Skoro zatem wszystkie zgromadzone w kontrolowanym postępowaniu orzeczenia lekarskie stwierdzały, że gruźlica, na którą chorował skarżący nie jest chorobą zawodową, należy uznać, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zasadnie orzekły o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej przedmiotowej choroby zawodowej. Na podstawie orzeczeń wydanych przez osoby dysponujące fachową wiedzą medyczną ustalono bowiem, że nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy schorzeniem skarżącego a wykonywana pracą. Zatem nie zostały spełnione przesłanki uznania schorzenia za chorobę zawodową określone w art. 2351 Kodeksu pracy. W zakresie tych ustaleń Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania ani braków w materiale dowodowym, co zarzucano w skardze. Skarżący powoływał się też na ustalenia lekarskie dokonane w okresie odbywania służby wojskowej. Zdaniem skarżącego przesądzały one o tym, że gruźlica nie powstała podczas służby wojskowej, a tym samym musiała mieć związek z pracą zawodową skarżącego. W ocenie Sądu takie wnioskowanie nie jest trafne, ponieważ dokument sporządzony przez lekarza w 1967 r. (historia choroby – k. 23 akt adm.) ani też orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej nr [...] (k. 30) w żaden sposób nie przesądzają tego, że skarżący zachorował przed rozpoczęciem służby wojskowej. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności, nie można zarzucić organom, że w sposób dowolny orzekły o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego gruźlicy jako choroby zawodowej. Przeciwnie, zaskarżona decyzja oparta została na medycznej ocenie schorzenia skarżącego i nie narusza prawa materialnego. Dlatego też Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.