III SA/Kr 1322/13
WyrokWSA w Krakowie2014-05-21
Skład orzekający: Tadeusz Wołek, Barbara Pasternak, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, może być uznana za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki, co jest warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przesłankę rezygnacji z zatrudnienia w kontekście specjalnego zasiłku opiekuńczego. Fakt bycia osobą bezrobotną nie wyklucza możliwości ubiegania się o zasiłek, jeśli rezygnacja z pracy (lub utrzymywanie statusu bezrobotnego) jest bezpośrednio związana z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Organy miały obowiązek wszechstronnie zbadać ten związek przyczynowo-skutkowy, czego nie uczyniły, naruszając przepisy postępowania i prawa materialnego.Stan faktyczny
L. W. złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, uznając, że wnioskodawca nie zrezygnował z pracy z powodu opieki, gdyż jego niepełnosprawność żony nastąpiła przed zakończeniem jego aktywności zawodowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, dodając, że rezygnacja z pracy nastąpiła przed zawarciem związku małżeńskiego, a tym samym przed powstaniem obowiązku alimentacyjnego. Skarżący zarzucił organom błędną wykładnię przepisów i naruszenie zasad postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 sierpnia 2013 r. [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2013 r. znak: [...] odmówił L. W. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną R. K. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 20 w związku z art. 3 pkt 11, art. 16a, art. 23 oraz art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 104 i art. 107 kpa, a także rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 959) i rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. poz. 3).
W uzasadnieniu organ l instancji wskazał, że L. W. pracował w budownictwie do 1998 r., a od tego zaś czasu wykonywał prace dorywcze do września 2011 r. Natomiast od września 2011 r. L. W. nie pracuje z uwagi na opiekę nad niepełnosprawną żoną. Organ l instancji ustalił również, że wnioskodawca w okresie od 20 listopada 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne przyznane na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2013 r. Natomiast od 1 stycznia 2013 r. do dnia złożenia wniosku o objęcie pomocą w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego L. W. nie pracował. Organ l instancji wskazał również, że R. K. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym od dnia 12 maja 2009 r. Organ zwrócił uwagę, że niepełnosprawność żony wnioskodawcy przypadła na dzień 12 maja 2009 r., a zatem brak jest powiązania pomiędzy datami zakończenia zatrudnienia przez L. W. a niepełnosprawnością żony. W ocenie organu l instancji L. W. nie zrezygnował z zatrudnienia, by sprawować opiekę nad żoną. Dlatego organ l instancji uznał, że nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek objęcia pomocą w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, jaką jest rezygnacja z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył L. W. Odwołujący się wskazał, że w związku z pogorszeniem stanu zdrowia żony w 2011 r. był zmuszony zrezygnować z pracy zarobkowej i nadal jej nie podejmuje. Wcześniej, tj. przed 2011 r,, stan żony był na tyle dobry, że pozwalał odwołującemu się na podejmowanie prac dorywczych, z których dochód stanowił jedyne źródło utrzymania rodziny. L. W. wyjaśnił, że dopiero w 2011 r. sytuacja zdrowotna żony uległa drastycznemu pogorszeniu i od tego też roku nie podejmuje zatrudnienia, gdyż opiekuje się żoną. Odwołujący się podał, że do października 2012 r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 sierpnia 2013 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 3 i art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, a także art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Kolegium stwierdziło, że decyzję organu l instancji należało utrzymać w mocy, lecz z innych przyczyn niż te, które zostały wskazane w uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta. Kolegium podkreśliło, że do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego uprawniona jest tylko jedna kategoria podmiotów, tj. osoby rezygnujące z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. To zaś odróżnia przedmiotowe świadczenie od uregulowanego w art. 17 ustawy świadczenia pielęgnacyjnego, które jako osoby uprawnione pozwala również traktować osoby niepodejmujące zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania opieki. Kolegium zaznaczyło, że przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego wymaga spełnienia kumulatywnie trzech przesłanek: po pierwsze - osoba ta rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności; po drugie - należy ona do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym; a po trzecie - jej podopieczny legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium ustaliło, że ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu skróconego aktu małżeństwa wynika, że związek małżeński pomiędzy L. W. a R. K. został zawarty dopiero w dniu 11 października 2012 r. i z tą datą powstał między małżonkami obowiązek alimentacyjny. Tymczasem rezygnacja z zatrudnienia przez odwołującego się nastąpiła w 2011 r., czyli przed zawarciem związku małżeńskiego. Dlatego zdaniem Kolegium, nie można uznać, że rezygnacja przez L. W. z zatrudnienia w 2011 r. podyktowana była koniecznością sprawowania opieki nad osobą względem której ciążył na nim obowiązek alimentacyjny. Skoro zaś odwołujący się nie spełnił jednej z przesłanek warunkujących uprawnienie do przedmiotowego zasiłku, to brak było podstaw do przyznania wnioskowanego specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Skargę na decyzję SKO złożył L. W., zarzucając naruszenie:
* art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez dokonanie jego
błędnej wykładni, co spowodowało uznanie, że skarżący nie zrezygnował z
zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością
sprawowania opieki nad żoną;
* art. 27 kro poprzez błędne ustalenie, że przepis ten jest podstawą wywodzenia
obowiązku alimentacyjnego między małżonkami;
* art. 7 kpa poprzez jego niezastosowanie oraz naruszenie zasady prawdy
obiektywnej;
* art. 77 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej.
Ponadto, zdaniem skarżącego, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie został uwzględniony interes społeczny i słuszny interes obywateli, co, jego ocenie powinno skutkować uchyleniem decyzji organów obu instancji.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ppsa), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "b") oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. "c" ppsa). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Sądowa kontrola przeprowadzona z uwzględnieniem wyżej wskazanych zasad prowadzi do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
Specjalny zasiłek opiekuńczy wprowadzony został do ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej u.ś.r., z dniem 1 stycznia 2013 r. przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548).
Jak wynika z art. 16a u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, iż zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalne - rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,
b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych
tytułów,
c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia
pielęgnacyjnego,
d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z
wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo,
w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno - wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;
3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej
emerytury;
4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do
zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;
5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku
rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;
6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do
świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o
koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o
zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Jak wynika z ust. 2 art. 16a, świadczenie to przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, czyli przyznanie tego świadczenia ustawodawca uzależnił od spełnienia kryterium dochodowego.
Niesporne w sprawie jest, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do przyznania mu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Niesporne są również okoliczności dotyczące stanu zdrowia żony skarżącego, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga opieki, którą sprawuje skarżący. Zaznaczyć trzeba też, że do dnia 31 października 2012 r. skarżący zarejestrowany była jako osoba bezrobotna. Niesporne jest także, że w okresie od 20 listopada 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. skarżący uprawniony był do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną. Sporną okolicznością w sprawie jest spełnienie przez skarżącego przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organów skarżący, ubiegając o przyznanie wnioskowanego świadczenia, nie pozostawał w zatrudnieniu i nie wykonywał innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a u.ś.r., nie spełnia więc przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w tym przepisie, zaś wyrejestrowania się z urzędu pracy nie można uznać za równoznaczne z rezygnacją z zatrudnienia, o której mowa w tym przepisie. Wniosek powyższy nie został jednak, zdaniem Sądu, oparty na wszechstronnym i należytym rozważeniu okoliczności faktycznych sprawy w powiązaniu z wynikającą z art. 16a u.ś.r. regulacją. Zdaniem Sądu, fakt rezygnacji przez skarżącego z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną, oraz spełnienie przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2013 r. mają jednak istotne znaczenie dla prawidłowego odczytania i zastosowania przepisu art. 16 a u.ś.r., a organy dokonały w tym zakresie wykładni wadliwej. Nie ustaliły bowiem, czy to właśnie konieczność opieki nad żoną zmusiła skarżącego do wyrejestrowania się z urzędu pracy, gdzie będąc zarejestrowanym, był osobą gotową do podjęcia zatrudnienia.
Okoliczności powyższe - istotne dla prawidłowego zastosowania art. 16a u.ś.r. nie zostały zweryfikowane i ocenione przez organ, a mogą one stanowić decydujące elementy stanu faktycznego sprawy, poprzez stwierdzenie istnienia związku rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego z koniecznością sprawowania opieki nad żoną, bądź braku tego związku.
W znowelizowanej u.ś.r nie ma przepisu wykluczającego osobę bezrobotną z kręgu osób mogących skutecznie ubiegać się o uzyskanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przepis art. 16a ust. 8 u.ś.r. zawiera przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia, wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym zasiłek ten nie przysługuje. Katalog ten ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy świadczenia, o jakim mowa w art. 16a ust. 1, nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia. Analogiczną treść zawiera też art. 17 ust. 5 u.ś.r. Również w tej regulacji, dotyczącej zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca uregulowane tym przepisem świadczenie. Obydwie te instytucje prawne zbliża do siebie fakt, że skuteczność starań o obydwa te świadczenia została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 i art. 16a ust. 1 u.ś.r.).
Uregulowanie zawarte w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "j" ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.), definiując pojęcie bezrobotnego, wskazuje, iż jest to osoba, która - przy spełnieniu innych warunków - nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. W dotychczasowym orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że treść art. 17 ust. 5 u.ś.r. nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje natomiast w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia, stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 312/13). Status osoby bezrobotnej nie może eliminować takiej osoby z grona tych, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 u.ś.r., który określa w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca nie wykluczył nim osób bezrobotnych (z prawem do zasiłku lub bez tego prawa). Jednocześnie wskazał np., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, jeśli ta ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 24 października 2008 r. sygn. akt l OSK 1758/07 trafnie wskazał, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością uczyniłby to w tym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Podkreślono przy tym, że status bezrobotnego jest jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, których przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Inna natomiast jest sytuacja, gdy określona osoba pobiera świadczenie pielęgnacyjne, co pozbawia ją statusu bezrobotnego. Oznacza to, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a dopiero fakt pobrania takiego świadczenia pozbawia ją statusu bezrobotnego. Uwagi powyższe zachowują swą aktualność także w stosunku do art. 16a u.ś.r., bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanką przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 463/13, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 grudnia 2013 r. II SA/Łd 1026/13, a także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 965/13). Nadto, jak słusznie zauważył WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 408/13 - wszystkie powołane orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl), "fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących - bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - podjęcia przez takie osoby pracy po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodujące w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna".
Wobec istnienia w sprawie okoliczności mogących wskazywać na istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z korzystania ze statusu osoby bezrobotnej tylko po to, aby sprawować opiekę nad matką, a w konsekwencji by pobierać świadczenie pielęgnacyjne, rolą organów było wnikliwe zweryfikowanie tych okoliczności, czego organy nie uczyniły, naruszając w ten sposób przepisy art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Dopiero ocena tych okoliczności w powiązaniu z całokształtem okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowanie art. 16a u.ś.r. W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania organy naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Naruszenia tych norm postępowania doprowadziły w niniejszej sprawie do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 16a u.ś.r. Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności związanych z rezygnacją przez skarżącego ze statusu osoby bezrobotnej oraz rozpatrzenia ich w kontekście spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną, rozumianej w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu.
W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 ppsa orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło