III SA/Kr 1413/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat E. K. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skarg K. Ś. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 sierpnia 2015 r. nr [...] z dnia 24 sierpnia 2015 r. nr [...] z dnia 24 sierpnia 2015 r. nr [...] z dnia 24 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oraz na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 sierpnia 2015 r. nr [...] z dnia 13 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: przyznać ze środków Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie adwokat E. K. wykonującej zawód w Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...] w K kwotę 720,00 zł (słownie: siedemset dwadzieścia złotych 00/100) tytułem wynagrodzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług. Na rozprawie w dniu 7 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy III SA/Kr 1413/15, III SA/Kr 1414/15, III SA/Kr 1415/15 i III SA/Kr 1416/15, III SA/Kr 1417/15 i III SA/Kr 1418/15 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt III SA/Kr 1413/15. Następnie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 1413/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi K. Ś. oraz przyznał pełnomocnikowi skarżącego – adwokat E. K. – kwotę 1440 zł, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy pranej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem I instancji. W dniu 13 września 2016 r. (data prezentaty Sądu) adwokat Ł. G., działając jako substytut adwokat E. K., wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 czerwca 2016 r. W skardze kasacyjnej został zawarty wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż nie zostały one uiszczone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii, czy adwokat Ł. G., jako substytut adwokat E. K., mógł złożyć wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Sądowi znane są bowiem poglądy judykatury i doktryny, zgodnie z którymi przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu może nastąpić wyłącznie na wniosek pełnomocnika wskazanego przez właściwy samorząd. Z kolei udzielenie dalszego pełnomocnictwa nie powoduje zwolnienia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika od udzielenia pomocy prawnej i nie oznacza, że substytut może wystąpić o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnictwo substytucyjnie nie stanowi bowiem podstawy do uznania, że substytut staje się pełnomocnikiem pełnomocnika, który udzielił substytucji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt I OZ 184/10, postanowienie z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1288/10, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt III CZP 27/06, Lex nr 182874, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2006 r., sygn. akt I CZ 78/06, Lex nr 276382, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowiska tego Sąd orzekający w niniejszej sprawie jednak nie podziela. Pełnomocnictwo substytucyjne, udzielone przez adwokat E. K. adwokatowi Ł. G. upoważniało go do działania w niniejszej sprawie w takim samym zakresie jak pełnomocnictwo główne, czyli do reprezentowania strony. Był on zatem uprawniony do zgłoszenia wniosku o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego. Należy podnieść, że z treści zawartego w skardze kasacyjnej wniosku nie wynika, by adwokat Ł. G. zgłaszał przedmiotowy wniosek we własnym imieniu, tj. żądał zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego na własny rachunek. Tym samym, zdaniem Sądu, pełnomocnictwo substytucyjne upoważniało go do zgłoszenia wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej skarżącemu z urzędu w imieniu i na rzecz pełnomocnika głównego wyznaczonego przez ORA, tj. adwokat E. K. Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwanej dalej p.p.s.a.), wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepis art. 250 § 1 p.p.s.a. wyraźnie zatem stanowi komu przyznaje się koszty świadczonej pomocy prawnej. Nie jest to w żadnym razie pełnomocnik substytucyjny, a tylko pełnomocnik wyznaczony, czyli główny. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, wszelkie wnioski procesowe składane przez adwokata Ł. G. należy uznać za wnioski procesowe pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem ustala się na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801 z późn. zm.). Jego stosowanie w niniejszej sprawie związane jest z brzmieniem § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714), który do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Sąd Najwyższy analizując treść przepisu art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, który stanowi, że w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych - w postanowieniu z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt III CZ 36/06 stwierdził, że przez pojęcie "zakończenie postępowania w (danej) instancji" trzeba rozumieć wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji, a więc wydanie wyroku (postanowienia, co do istoty sprawy) lub innego orzeczenia trwale zamykającego drogę do wydania wyroku (np. postanowienia o umorzeniu postępowania, odrzucenia pozwu itd.). Sąd Najwyższy podkreślił przy tym, że "czas zakończenia postępowania w danej instancji", o którym mowa w art. 149 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych, nie może być utożsamiany z "z czasem wszczęcia postępowania w kolejnej (wyższej) instancji". Skoro więc ustawodawca w § 22 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd l instancji wydał wyrok w dniu 7 czerwca 2016 r., a więc przed wejściem w życie tego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy stosować do rozpoczętego postępowania w kolejnej instancji, toczącego się od momentu wydania tego wyroku, aż do czasu zakończenia postępowania w tej kolejnej (drugiej) instancji przepisy dotychczasowego rozporządzenia. Postępowania sądowe w II instancji rozpoczęło się więc przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. i nie zostało zakończone przed tym dniem, a więc do wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należy stosować przepisy rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. Należy podkreślić, że zgodnie z treścią § 21 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r.: "§ 21. 1. Opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: 1) w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę maksymalną obliczoną na podstawie § 8, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 1200 zł, c) w innej sprawie - 480 zł; 2) w drugiej instancji: a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł, b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł, c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł, d) w postępowaniu zażaleniowym - 240 zł." Ponadto zgodnie z § 4 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia: "§ 4. 1. Opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. 2. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności." Pełnomocnik skarżącego – adwokat E. K. – reprezentowała go w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, za co przyznano jej już wynagrodzenie w kwocie 1440 zł. Do rozważenia została zatem kwestia przyznania pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za sporządzenie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 czerwca 2016 r. Należy zauważyć, że wyrok ten dotyczył sześciu spraw, a połączenie tych spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia nie pozbawiło ich odrębności oraz nie zmieniło faktu, że łącznie rozpoznawane i rozstrzygane sprawy te są nadal samodzielnymi sprawami (por. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2060/09, a także postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 231/08). Oznacza to, że w każdej z tych spraw należałoby przyznać pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie za sporządzenie skargi kasacyjnej. Należy jednak zauważyć, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. wszedł w życie przepis art. 250 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach sąd może obniżyć wynagrodzenie. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie obniżenie wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego jest uzasadnione, gdyż pomimo tego, że w/w wyrokiem zostało objęte sześć spraw skarżącego, jego pełnomocnik sporządził i wniósł tylko jedną skargę kasacyjną. Niezasadne byłoby więc przyznanie pełnomocnikowi skarżącego pełnego wynagrodzenia za sporządzenie sześciu skarg kasacyjnych, skoro nie miało to miejsca. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny – na podstawie art. 250 § 2 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu – orzekł jak w sentencji.