III SA/Kr 1458/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lipca 2024 r. nr RED-24/2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 12 lipca 2024 r. nr RED-24/2024, znak: 570000/71/145954/2024 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 83b ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 497 z późn. zm., dalej: u.s.u.s.), utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 27 czerwca 2024 r. nr RED-20/2024, którą odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: skarżąca) o umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 2023 r. do lutego 2024 r., za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 9 lipca 2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek strony skarżącej o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia 12 lipca 2024 r. nr RED-24/2024, odmówił wszczęcia postępowania. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji powołująca się na treść art. 30 u.s.u.s. wskazał, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28 u.s.u.s. Oznacza to, że do składek, o których umorzenie wnosi strona skarżąca, w ogóle nie przewiduje się możliwości ich umorzenia. Pismem z dnia 9 lipca 2024 r. strona skarżąca, zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS, wydał opisaną na wstępie decyzję. Na wstępie organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie m.in. art. 30 u.s.u.s. W motywach rozstrzygnięcia ZUS podkreślił, że płatnikowi składek w żadnym przypadku nie przysługuje prawo domagania się umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych, gdyż to nie on, a ubezpieczony poniósł rzeczywisty ciężar finansowy tych składek. Płatnik jest jedynie pośrednikiem, który odprowadza składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a zatrzymanie tych składek lub rozporządzenie nimi stanowi w istocie naruszenie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Rola, jaką pełni pracodawca, będący płatnikiem składek finansowanych przez ubezpieczonych, wyklucza powoływanie się przez niego na własną trudną sytuację majątkową, jako przesłankę uzasadniającą rezygnację przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z egzekwowania składek, których realny ciężar finansowy ponieśli ubezpieczeni. W związku z powyższym, organ nie może prowadzić postępowania w sprawie umorzenia należność z tytułu składek wskazanych w sentencji decyzji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca, zarzuciła naruszenie: a) art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną; b) art. 28 u.s.u.s., gdzie należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Nieściągalność należności została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. i zachodzi w przypadku zaistnienia jednej z sześciu podanych okoliczności. W ocenie strony skarżącej decyzja narusza także w sposób zasadniczy jej interes prawny. W oparciu o powyższe zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wszczęcie postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 17 czerwca 2024 r. o udzielenie pomocy publicznej de minimis i umorzenie zaległości z tytułu wszystkich składek ZUS za okres od stycznia 2023 r. do lutego 2024 r. na łączną kwotę 119.367,43 zł wraz z odsetkami oraz kosztami egzekucyjnymi, w tym należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 1.2023 r. do 2.2024 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1.2023 r. do 2.2024 r., za osoby zgłoszone do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca obszernie rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona. Przypomnieć należy, że skarżąca zwróciła się o umorzenie należności z tytułu składek. Rozpatrując złożony wniosek Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia należności za pracowników w części finansowanej przez płatnika. W wyniku złożonego przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29 u.s.u.s., które stanowią podstawę do umarzania należności z tytułu składek, rozkładania ich na raty i odraczania terminu ich płatności. Przy czym należy wyjaśnić, że przepisy u.s.u.s. rozróżniają pojęcie "należności z tytułu składek" od pojęcia "składek". Przepis art. 24 ust. 2 u.s.u.s. stanowi, że składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Mając, więc na względzie treść art. 24 ust. 2 u.s.u.s. uznać należy, że art. 28 ust. 1 u.s.u.s. dopuszcza umarzanie w całości lub w części wszystkich "należności z tytułu składek", tj. składek, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Co do zasady, wymienione należności mogą być umarzane w całości lub w części, o ile spełnione będą warunki określone w ustawie i o ile nie zachodzi wyłączenie możliwości umorzenia objęte art. 30 u.s.u.s. Wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania "należności z tytułu składek" objęty art. 30 u.s.u.s. jest ściśle określony; umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami, ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy, nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej w tej części. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 25 października 2012 r., sygn. II GSK 1520/11 czy z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. I GSK 1474/23 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych) podnosząc, że wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy interpretować w sposób ścisły, tj. że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. Oznacza to, że przedsiębiorca nie może skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na jego koncie w części nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników finansowanych przez nich samych. Ponieważ nie można było rozpoznać w powyższym zakresie wniosku skarżącej wszczynającego postępowanie o umorzenie należności, organ zobligowany był do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek finansowanych przez osobę ubezpieczoną niebędącą płatnikiem oraz składek za zatrudnionych pracowników, z uwagi na brak przedmiotu postępowania w tym znaczeniu, że nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 u.s.u.s. W myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Jak z powyższego wynika, regulacja ta obejmuje jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Innymi słowy, sformułowanie użyte w treści powyższego przepisu odnosi się wyłącznie do należności z tytułu składek ciążących na stronie skarżącej, jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą, a zatem należności składkowych "ubezpieczonych", czyli ich własnych obciążeń z tego tytułu. Przedstawiona interpretacja art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym, które przyjęło, że przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 października 2006r., sygn. III UK 84/06, opubl. OSNP 2007, Nr 19-20, poz. 287; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2008 r., sygn. II GSK 451/07 i z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. I GSK 1474/23, opubl. w CBOSA). Tym samym, art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie pozwalał na rozpoznanie merytoryczne wniosku skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zatrudnionych pracowników i finansowanych przez płatnika tych składek. Wobec powyższego organ zobligowany był do wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania we wnioskowanym zakresie w oparciu art. 61a § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.