III SA/Kr 1472/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 lipca 2024 r., nr SKO.ŚR/4111/458/2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Postanowieniem z 20 sierpnia 2024 r., nr SKO.SR/4111/458/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie odmówiło skarżącej D. P. (dalej "skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z 5 grudnia 2023 r., nr SO-04.8252.628.2021-1/23 w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent Miasta Krakowa ww. decyzją z 5 grudnia 2023 r. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką S. H. Powyższa decyzja została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącej 22 kwietnia 2024 r. (k. 132 a.a.). W treści skierowanej do strony decyzji znalazło się stosowne pouczenie o prawie i terminie do wniesienia środka odwoławczego. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upływał wraz z dniem 6 maja 2024 r. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione 13 maja 2024 r. (k. 133 a.a.). Wraz z odwołaniem pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. We wniosku wskazano, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona pełnomocnikowi skarżącej 22 kwietnia 2024 r. i w tym samym dniu zostało sporządzone od niej odwołanie. Odwołanie to zostało prawidłowo zaadresowane i przekazane do wysłania pracownikowi kancelarii. Ten jednak przez pomyłkę nadał pismo do Ośrodka Pomocy Społecznej w D. Z powyższego w ocenie pełnomocnika skarżącej wynika, że nie można doszukać się ani po stronie jej pełnomocnika ani też po stronie skarżącej winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik nie tylko przekazał odwołanie do wysyłki we właściwym terminie ale również nie popełnił błędu wskazując właściwe organy w treści odwołania. Brak wysłania odwołania w terminie do właściwego organu wynikał z błędu osoby trzeciej - pracownika kancelarii, za co strona ani jej pełnomocnik nie mogą brać odpowiedzialności. Na poparcie swojego stanowiska powołano orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OZ 138/21. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stwierdziło, że nie zostało uprawdopodobnione, że skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Zakwestionowano stanowisko pełnomocnika skarżącej, że nie odpowiada za błędy pracownika swojej kancelarii, któremu powierzył wysłanie odwołania. Ponadto stwierdzono, że w żaden sposób nie uprawdopodobniono, że okoliczności wskazane we wniosku w ogóle miały miejsce. Twierdzenia wniosku w tym zakresie uznano za gołosłowne przez co, jak stwierdzono, nie mogły stanowić uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W konsekwencji, wobec ustalenia, iż jedna z konstytutywnych przesłanek przywrócenia terminu, określonych w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., nie została w przedmiotowej sprawie spełniona, Kolegium orzekło, jak na wstępie. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż do uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie doszło bez winy strony. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w przedmiotowej sprawie zachowana została wszelka staranność przy podejmowaniu wymaganych prawem czynności, zaś niedoręczenie odwołania w terminie było wynikiem jedynie oczywistej omyłki pisarskiej przy przygotowywaniu koperty, w której nadane zostało odwołanie, a nie wynikiem niedbalstwa. Następnie podniesiono, że stanowisko organu odwoławczego w zakresie art. 65 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Stanowisko to, w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, uwidacznia zdaniem skarżącej dlaczego kwestia sporna w przedmiotowej sprawie została błędnie oceniona przez organ odwoławczy i wprost wskazuje na brak winy strony w niedochowaniu terminu na złożenie w sprawie odwołania i kieruje uwagę na zagadnienie zwrotu przesyłki zamiast doręczenia jej do jednego z organów zajmujących się kwestiami społecznymi w mieście i gminie H. Jak wskazano, przyczyną niezachowania terminu jest właśnie działanie operatora pocztowego, które, nawet jeśli uznać je za prawidłowe, przyczyniło się do naruszenia interesów skarżącej w zakresie przysługujących jej uprawnień procesowych. Podkreślono, że czynności dokonane przez pełnomocnika skarżącej dokonane zostały nie tylko w terminie ustawą przewidzianym ale również z dostatecznym wyprzedzeniem (odwołanie przygotowane i wysłane zostało w ciągu 7 dni od doręczenia decyzji organu I instancji), z tym że doszło do błędu pisarskiego, przez który przesyłka z odwołaniem nie została doręczona do jakiegokolwiek organu administracyjnego, co z kolei uniemożliwiło zastosowanie instytucji prawa procesowego stworzonych przez ustawodawcę w celu ochrony interesów strony przed negatywnymi skutkami kierowania podań do niewłaściwych organów bez względu na to czy doszłoby do tego w wyniku niedbalstwa czy zwykłej omyłki, która zdarzyć się może nawet przy zachowaniu szczególnej staranności. Na poparcie swojego stanowiska pełnomocnik skarżącej powołał pogląd NSA zawarty w postanowieniu z dnia 29.04.2021 r., sygn. akt I OZ 138/21. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) - dalej "k.p.a.". Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z treści powołanego art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w terminowym dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Osoba zainteresowana powinna więc uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Istota sprawy sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy organ prawidłowo ocenił podane we wniosku okoliczności mające na celu uprawdopodobnienie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie wskazywaną przyczyną mającą uprawdopodobnić brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia odwołania, była okoliczność mylnego zaadresowania przez pracownika kancelarii przesyłki zawierającej odwołanie do niewłaściwego organu. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej twierdzi, że był to Ośrodek Pomocy Społecznej w D., a w skardze - jeden z organów zajmujących się kwestiami społecznymi w Mieście i Gminie H. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że, jak trafnie wskazało Kolegium, okoliczność nadania odwołania do niewłaściwego organu, nie została w żaden sposób uprawdopodobniona. Wątpliwości budzą przy tym rozbieżności w argumentacji wniosku o przywrócenie terminu i w skardze do WSA odnośnie organu, do której rzeczone odwołanie miało zostać mylnie nadane. Zdaniem Sądu twierdzenia pełnomocnika skarżącej w tym zakresie zasadnie uznano za gołosłowne, a przez to nie mogące stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Ponadto Sąd nie podziela stanowiska pełnomocnika skarżącej, że ani skarżąca, ani jej pełnomocnik nie ponoszą odpowiedzialności za błędy pracowników kancelarii. W przypadku, kiedy za stronę działa pełnomocnik o zachowaniu należytej staranności należy rozstrzygać na podstawie okoliczności zachodzących po stronie pełnomocnika, a nie mocodawcy. Podkreślenia wymaga, że ustanowienie przez stronę zawodowego pełnomocnika ma na celu należyte zabezpieczenie przysługujących jej praw (por. postanowienie NSA z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 207/17). Trzeba przy tym wskazać na ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym od profesjonalnego pełnomocnika oczekuje się dochowania należytej staranności, wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje przy tym nie tylko jego osobiste działania, ale także działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód (por. postanowienie NSA z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FZ 96/18). W postanowieniu z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1091/17 NSA wprost wskazał, że od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się maksimum staranności, bowiem to na pełnomocniku spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się wyższego stopnia staranności w dokonywanych przez niego czynnościach, w tym ze względu na fakt, że posiada on wiedzę z zakresu prawa oraz zna procedurę sądową (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt II GSK 3330/17). Jeżeli pracownik kancelarii odpowiedzialny za wysłanie skargi do sądu dopuści się zaniedbania to jest ono traktowane jako wina pełnomocnika profesjonalnego, który jako jego przełożony zlecił mu wykonanie takiego zadania. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (por. wyrok NSA z 10 lutego 2023 r. sygn. akt II GSK 1173/19, wyrok NSA z 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OZ 89/23). Z powyższego jednoznacznie wynika, że stanowisko pełnomocnika skarżącej w omawianej kwestii nie zasługuje na aprobatę. Dalej Sąd zauważa, że argumentacja skargi w zakresie fragmentu dotyczącego rzekomego stanowiska organu odnośnie art. 65 k.p.a., nie ma odniesienia do treści zaskarżonego postanowienia. Odnośnie natomiast powołanego w skardze orzeczenia NSA z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OZ 138/21 Sąd zauważa, że zapadło ono w innym stanie faktycznym gdyż w stanie tym przesyłka rzeczywiście została wysłana do właściwego organu (bo wróciła do nadawcy), a jedynie był błąd w nazwie miejscowości. Ponadto Sąd zauważa, że przestawione w ww. wyroku stanowisko nie jest w niniejszej sprawie wiążące i orzekający w niniejszej sprawie Sąd go nie podziela. Zostało ono również zanegowane w postanowieniu NSA z 22 lutego 2022 r., sygn. akt I OZ 66/24, czy w prawomocnym postanowieniu WSA w Poznaniu z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 813/23. Reasumując, zdaniem Sądu, organ ustalił właściwie i w wystarczającym zakresie okoliczności stanu faktycznego sprawy, a następnie dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, prawidłowo odmawiając skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z 5 grudnia 2023 r. Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 58 k.p.a. należy uznać zatem za nieuzasadniony. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.