III SA/Kr 1492/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 lipca 2024 r. znak SKO.ŚR/4111/486/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Wnioskiem z 11 marca 2024 r. L. P. (dalej: "skarżąca") wystąpiła o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką L. C. Matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem z 24 lutego 2024 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, które zostało wydane na skutek wniosku z 5 października 2023 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 5 października 2023 r. Decyzją Prezydenta Miasta Oświęcim z 28 maja 2024 r., znak ŚRiA.5212.44.2024.BD3 odmówiono skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. Zdaniem organu pierwszej, z uwagi na treść art. 63 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu wspierającym, w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r. Jako podstawę negatywnego dla strony rozstrzygnięcia wskazano brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych gdyż z przedstawionego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie wynika aby niepełnosprawność matki skarżącej powstała w przedziale wiekowym zakreślonym we wskazanym przepisie. W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: "Kolegium") decyzją z 22 lipca 2024 r., nr SKO.ŚR/4111/486/2024 utrzymało ją w mocy. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że na mocy art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w., w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r. Kolegium nie podzieliło natomiast stanowiska organu I instancji w kwestii zaistnienia w sprawie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. W ocenie organu odwoławczego nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (wyrok z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13). Zdaniem Kolegium rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej należy zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez TK ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Dalej organ odwoławczy uznał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby skarżąca zrezygnowała bądź nie podejmowała zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. Jak wskazało Kolegium, matka skarżącej jest wdową, a skarżąca jest jej jedyną córką. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i córką, a wraz z nimi mieszka niepełnosprawna matka. Skarżąca od 5 lat nie pracuje zawodowo, ponieważ sprawuje opiekę nad matką. Skarżąca w roku 2017 zamknęła własną działalność gospodarczą, niemniej jak wynika z wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, iż jej działalność została wykreślona w dniu 7 kwietnia 2014 r. W oświadczeniu z dnia 18 kwietnia 2024 r. wskazała, iż "w roku 2018 zaprzestała pracy na umowę". Organ odwoławczy - biorąc pod uwagę daty orzeczeń o stopniu niepełnosprawności matki skarżącej, tj. - 13 kwietnia 2019 r. (stopień umiarkowany), 23 września 2019 r. (stopień umiarkowany) oraz 24 luty 2024 r. (stopień znaczny) – uznał, że w niniejszej sprawie brak związku przyczynowo - skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki. Stwierdzono też, że zakres sprawowanej opieki, tj.: pomoc w ubieraniu się i czynnościach higieny osobistej, organizowanie wizyt lekarskich, rehabilitacji, podawanie leków, podawanie posiłków, czy transport do ośrodka, nie wpisuje się w pojęcie stałej i długoterminowej opieki. Rodzaj podejmowanych czynności opiekuńczych zdaniem Kolegium wskazuje na ich typowy, a nie ekstraordynaryjny charakter. Końcowo przywołano aktualne brzmienie przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdzono, ze w świetle jego brzmienia świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane w związku z opieką nad matką skarżącej z uwagi na jej wiek - przekroczony 18 rok życia. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze strona skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nie uwzględnienie okoliczności, iż wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, 2. nieprawidłową ocenę aktywności zawodowej skarżącej i uznanie w następstwie, że nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy brakiem wykonywania pracy, a sprawowaną opieki nad niepełnosprawną matką, 3. błędną ocenę stanu zdrowia matki skarżącej, a co za tym idzie zasadność stałej i osobistej opieki nad nią, którą świadczy skarżąca. W uzasadnieniu skargi skarżąca skrupulatnie przedstawiła okoliczności związane ze stanem zdrowia matki skarżącej oraz zakresem i charakterem sprawowanej przez nią opieki. Do skargi dołączyła obszerną dokumentację medyczną wskazującą na stan zdrowia matki. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że organy obu instancji zasadnie przyjęły, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej także jako "u.ś.r." w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Uzasadniając powyższe należy wskazać, że od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) dalej u.ś.w. Zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Dokonując interpretacji art. 63 ust. 1 u.ś.w. zasadniczo należy przyjąć, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed dniem 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie nowego brzmienia art. 17 cyt. cyt. ustawy) organ rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązany jest ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. W przypadku spełnienia przez wnioskodawcę tych przesłanek organ winien wydać decyzję, biorąc za podstawę przepisy ustawy dotychczas obowiązujące. W razie zaś ustalenia, że przesłanki te nie są spełnione, art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym nie znajdzie zastosowania, a tym samym organ winien rozpatrzyć wniosek na gruncie przepisów obowiązujących w dniu orzekania, tj. uwzględniając nowe brzmienie art. 17 ustawy. Należy jednak też dostrzec, że przepisy u.ś.w. nie określają co oznacza zwrot "prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r.". Dokonanie wykładni w tym zakresie wymaga zatem odwołania się do art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym, z zastrzeżeniem wynikającym z ust. 2a tego artykułu, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W niniejszej sprawie wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony w dniu 11 marca 2024 r., a więc już po wprowadzonej nowelizacji art. 17 u.ś.r. Niemniej jednak, w ocenie Sądu, podzielić należy poglądy orzecznictwa, zgodnie z którymi na gruncie art. 63 ust. 1 u.ś.w. przyjmować należy, że o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza, stosownie do art. 24 ust. 2, 2a i 4 ustawy, nie tylko spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 ustawy na dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, gdy wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r., ale również spełnienie tych przesłanek do 31 grudnia 2023 r., jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia został złożony po 31 grudnia 2023 r., jednakże z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy i w sytuacji, gdy wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności został złożony do 31 grudnia 2023 r., a ustalony stopień niepełnosprawności również datowany jest na dzień przypadający do 31 grudnia 2023 r. (por. wyrok WSA w Łodzi z 26 września 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 493/24, wyrok WSA w Opolu z 9 stycznia 2025 , sygn. akt I SA/Op 730/24). Zauważyć należy, że zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r., który to nie uległ zmianie na skutek wskazanej nowelizacji i którego treść była taka sama przed 1 stycznia 2024 r. jak obecnie, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przepis ten przewiduje zatem możliwość wstecznego przyznanie prawa do takiego świadczenia tj. od miesiąca wystąpienia z wnioskiem o uzyskanie orzeczenia dotyczącego niepełnosprawności. Podkreślić w tym miejscu należy, że w wyroku z 11 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1080/22, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepis art. 24 ust. 2a ustawy stanowi normę prawa materialnego, który w ujęciu czasowym wyznacza zakres materialnego prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności. Jest to jednak także norma procesowa regulująca zależności pomiędzy postępowaniem w sprawie ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności a postępowaniem w sprawie przyznania świadczenia rodzinnego. W procesowym kontekście należy odczytywać zawarte w tym przepisie sformułowanie odnoszące się do wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, od którego złożenia ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Zatem w ocenie Sadu, art. 63 ust. 1 u.ś.w. obejmuje również sytuacje, w których wprawdzie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony po 31 grudnia 2023 r., jednakże wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został złożony do 31 grudnia 2023 r., a następnie wydane orzeczenie o niepełnosprawności potwierdzało powstanie przed 1 stycznia 2024 r. znacznego stopnia niepełnosprawności, względnie niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (por. wyrok WSA w Poznaniu z 12 września 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 529/24, wyrok WSA w Bydgoszczy z 6 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 561/24 i powołane w nich orzecznictwo). W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki skarżącej został złożony 5 października 2023 r., a więc przed dniem 31 grudnia 2023 r. Orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności wydano z kolei 24 lutego 2024 r. W orzeczeniu tym potwierdzono, że orzeczona niepełnosprawność w stopniu znacznym datuje się od 5 października 2023 r. Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła natomiast w dniu 11 marca 2024 r., a więc za zachowaniem trzymiesięcznego terminu od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Zatem możliwe jest rozpatrywanie wniosku skarżącej na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Mając na uwadze tak ustaloną materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, należało w sprawie ocenić, czy organy prawidłowo rozpatrzyły wniosek skarżącej biorąc pod uwagę zarówno mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego. Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 cyt. ustawy w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Sąd podkreśla, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Konieczne jest poczynienie w tym zakresie kompleksowych ustaleń i poddanie ich wszechstronnej ocenie. Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, że słuszne jest stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Wobec powyższego, Kolegium prawidłowo uznało, że brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b cyt. ustawy. Zaskarżona decyzja podlega natomiast wyeliminowaniu z obrotu prawnego z tej przyczyny, że nie dopełniono w sposób należyty obowiązków informacyjnych względem skarżącej, a nadto wydanie decyzji nie zostało poprzedzone ustaleniem stanu faktycznego sprawy w sposób odpowiadający zasadzie prawdy obiektywnej. Z kolei decyzja organu pierwszej instancji podlega wyeliminowaniu ponieważ podstawą rozstrzygnięcia było brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., co jak już wyżej wskazano, jest niedopuszczalne. Sąd zauważa, że zasada prawdy obiektywnej została skonstruowana w art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Powyższa zasada ogólna odnosi się nie tylko do sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego, lecz jest także wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, gdyż organy administracji publicznej mają obowiązek uwzględniania jej przy "załatwieniu sprawy" (por. wyroki NSA z 4.06.1982 r., l SA 258/82, ONSA 1982/1, póz. 54, oraz z 28.11.2012 r., l OSK 641/12, LEX nr 1291400; wyrok WSA w Gdańsku z 14.09.2011 r., l SA/Gd 502/11, LEX nr 898927). Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu: 1. ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; 2. ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności (por. wyrok z 20.09.2012 r., IV SA/Wa 663/12, LEX nr 1347629, w którym WSA w Warszawie stwierdził, że "organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy", przy czym "aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy" - tak WSA we Wrocławiu w wyroku z 15.02.2012 r., IV SA/Wr 711/11, LEX nr 1139681); 3. przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy; 4. dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z 23.02.2012 r., II GSK 118/12, LEX nr 1125454). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy z wyżej opisanych obowiązków, nie wywiązały się prawidłowo. Sąd ma świadomość, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącej – stąd niewątpliwie spoczywał na niej obowiązek dostarczenia odpowiedniego materiału dowodowego. Nie bez znaczenia jednak pozostaje okoliczność, że skarżąca działała samodzielnie bez pełnomocnika profesjonalnego. Organ wprawdzie nie był zobligowany do udzielania jej pomocy prawnej, ale jednak w świetle art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 79a §1 k.p.a. należało jej przed wydaniem rozstrzygnięcia udzielić informacji, jakie przesłanki powinna wykazać przedstawiając stosowne dowody. Zgodnie z treścią art. 79a § 1 i § 2 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1. Tymczasem organ I instancji poinformował skarżącą o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami oraz wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego (k. 23 a.a.). Jednakże nie dopełnił w sposób prawidłowy obowiązków wynikających z art. 79a k.p.a. gdyż nie wskazał, że strona może przedłożyć wszelkie posiadane dowody celem wykazania istnienia związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad matką. O ile w przypadku organu I instancji brak wypełnienia wymogów z art. 79 a k.p.a. mógł wynikać z błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego (art. 17 ust. 1b u.ś.r.), to organ II instancji orzekał już z pominięciem tej przesłanki więc zasadnym było, przed wydaniem rozstrzygnięcia, skierować do skarżącej informację odpowiadającą wymogom z art. 79a k.p.a. Nie można było bowiem wykluczyć, że skarżąca działając samodzielnie w postępowaniu, bez należnych pouczeń ze strony organu, nie miała świadomości, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki nie jest wystarczające i konieczne jest przestawienie wszelkich dowodów świadczących o sprawowaniu opieki nad matką odpowiadającej wymogom ustawy. Z resztą, jak wskazuje obszerna dokumentacja medyczna dołączona do skargi, potwierdzającą stan matki, skarżąca dysponowała nią już na etapie postępowania administracyjnego (za wyjątkiem jednego dokumentu, k. 13 akt sądowych). Zatem uchybienie obowiązkom informacyjnym przez organy, w okolicznościach niniejszej sprawy mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Dalej, Sąd stwierdza, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Za przedwczesne zatem należało uznać stwierdzenie przez organ odwoławczy braku związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad matką. I tak zdaniem Sądu, wywiad środowiskowy został w niniejszej sprawie sporządzony zbyt pobieżnie i zasadniczo sprowadzał się do spisania oświadczeń skarżącej i jej matki. W wywiadzie środowiskowym nie ujęto żadnych własnych wniosków pracownika socjalnego odnośnie stanu zdrowia matki skarżącej, czy też objawów jej schorzeń, które uniemożliwiałyby jej samodzielne funkcjonowanie. Tymczasem pracownik socjalny, powinien także dokonać oceny pod kątem charakteru i intensywności sprawowanej opieki nie tylko na podstawie oświadczenia wnioskodawcy czy podopiecznego ale na podstawie własnych spostrzeżeń odnośnie stanu podopiecznego. Należy tu uwzględnić takie czynniki jak: samodzielność, sprawność, stan świadomości, komunikatywność, logiczność wypowiedzi. Wyrażona ocena powinna być natomiast uzasadniona w sposób umożliwiający jej weryfikację. Sąd podkreśla, że wnioski pracownika mają doniosły walor albowiem ma on możliwość naocznego zweryfikowania sytuacji rodziny pod kątem istnienia podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy niezbędne będzie przeprowadzenie pogłębionego wywiadu środowiskowego zgodnie z ww. wskazaniami. Następnie Sąd zauważa, że skarżąca w toku postępowania przedłożyła dokumenty na okoliczność korzystania przez matkę od poniedziałku do piątku, ze specjalistycznych usług opiekuńczych w ośrodku wsparcia – Działu Wparcia Dziennego dla Osób z Starszych – Sekcja Osób z Demencją. Organy w żaden sposób nie wyjaśniły ile dni w tygodniu i w jakim wymiarze godzinowym matka skarżącej przebywa w tym ośrodku. Okoliczność ta ma znaczenia dla ustalenia rozmiaru opieki świadczonej przez skarżącą. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne też będzie uwzględnienie wszelkiej dokumentacji medycznej potwierdzającej stan matki skarżącej, którą, jak to wynika z załączników do skargi, skarżąca dysponuje. Organ będzie zobowiązany ocenić te dokumenty pod kątem charakteru schorzeń matki skarżącej i rodzaju wymaganej z tego tytułu opieki. Charakter dolegliwości ma bowiem kluczowe znaczenia dla określenia rodzaju wymaganej i sprawowanej opieki. Opieka taka czasami pozornie sprowadza się do pomocy w czynnościach dnia codziennego, a w rzeczywistości wymaga stałego nadzoru i obecności opiekuna dla zapewnienia bezpieczeństwa i zaopatrzenia podopiecznego. W tym zakresie należy wziąć pod uwagę wszelkie zaświadczenia lekarskie, opinie psychologiczne oraz karty informacyjne leczenia szpitalnego, szczególnie w kwestii rozpoznanych schorzeń, epikryzy i zaleceń lekarskich. Zasadnym też będzie wezwanie skarżącej o przestawienie wszelkich innych dokumentów (jeśli takowe posiada) świadczących o sprawowaniu przez skarżącą opieki odpowiadającej wymogom ustawy. Niewątpliwie przydatna w tym zakresie jest ocena stanu samodzielności osoby niepełnosprawnej dokonana w skali Barthel. Sąd podkreśla w tym miejscu, że jakkolwiek gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Odnośnie kwestii historii zatrudnienia skarżącej w kontekście zaprzestania pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką, organ będzie zobowiązany uwzględnić, że na równi z zaprzestaniem traktuje się kwestię braku możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Należy więc ocenić, czy stan matki i zakres sprawowanej przez skarżącą opieki umożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Reasumując, brak pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy w połączeniu z naruszeniem obowiązków informacyjnych, a także błędne zastosowanie prawa materialnego w przypadku decyzji organu I instancji, powoduje konieczność wyeliminowania decyzji organów obu instancji z obrotu prawnego. Wady te w ocenie Sądu mogły mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko przyjęte w niniejszy wyroku. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a.