III SA/Kr 1502/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 5 sierpnia 2024 r., nr BP.501.720.2024.1091.RZ9.601168 w przedmiocie kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej J. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z 5 sierpnia 2024 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 4 marca 2024 r. nakładającą na J. M. (dalej: "skarżąca") karę pieniężną w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a."), art. 4 pkt 22, art. 92a, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz.782., dalej: "u.t.d.") oraz lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 z 28 lutego 2014 r., s. 1), art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1054 z dnia 15 lipca 2020 r. zmieniającego rozporządzenie nr 561/2006 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących maksymalnego dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazd, minimalnych przerw oraz dziennego i tygodniowego okresu wypoczynku oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 165/2014 w odniesieniu do określania położenia za pomocą tachografów (Dz. Urz. UE L nr 249, s. 1). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. 29 stycznia 2024 r. przeprowadzono na podstawie art. 89 ust. 1 u.t.d. kontrolę drogową na drodze DK 19 L. należącego do skarżącej pojazdu Scania numer rejestracyjny [...]. W czasie kontroli stwierdzono, że w pojeździe było dwóch kierowców A. M. i T. M Skontrolowano 29 dni pracy kierowcy na podstawie tachografu cyfrowego. Stwierdzono jedno naruszenie. Kierowca nie wniósł zastrzeżeń do protokołu. W opisie stwierdzonego naruszenia wskazano, że w wyniku kontroli stwierdzono, że znajdujący się w pojeździe drugi kierowca T. M. – w chwili zatrzymania pojazdu do kontroli - nie zarejestrował się za pomocą tachografu na swojej ważnej karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy, przebytej drogi. Karta znajdowała się poza tachografem. W wyniku analizy plików cyfrowych stwierdzono, że T. M. kierował pojazdem na trasie z Polski do Słowacji. Zatrzymano prawo jazdy. Pismem z 30 stycznia 2024 r. zawiadomiono skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie naruszenia przepisów u.t.d. W piśmie z 10 lutego 2024 r. skarżąca wskazała, że syn jechał z ojcem tylko w celu poznania trasy. Mąż skarżącej ma zaplanowaną poważną operację, a syn nigdy nie pokonywał tej trasy. Skarżąca wskazała, że dotychczas samochody, z których korzystała miały wbudowane tachografy analogowe, które miały jedną tarczkę, kierowcy założyli więc, że osoba prowadząca pojazd w danym momencie wkłada kartę do tachografu. Skarżąca podniosła, że zabranie synowi skarżącej prawa jazdy praktycznie wykluczyło możliwość prowadzenia gospodarstwa rolnego, ponieważ nie ma osoby, która może zajmować się prowadzeniem maszyn rolniczych. Decyzją z 4 marca 2024 r. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 5000 zł. W uzasadnieniu wskazał, że podczas kontroli drogowej 29 stycznia 2024 r. w miejscowości L. na drodze nr 19 został zatrzymany samochód marki Scania o numerze rejestracyjnym [...] będący w prawnej dyspozycji skarżącej, którym realizowany był międzynarodowy przewóz rzeczy na trasie Polska – Słowacja – Polska (świeże warzywa z gospodarstwa). Pojazdem kierował A. M., jadący w załodze z T. M. W czasie kontroli stwierdzono naruszenie przepisu art. 92a ust. 1, 6, 7 u.t.d. zał. 3 lp. 6.2.1. – stwierdzono, że znajdujący się w pojeździe drugi kierowca T. M. w chwili zatrzymania pojazdu nie rejestrował za pomocą tachografu na swojej ważnej karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy oraz przebytej drogi. Karta znajdowała się poza tachografem. W wyniku analizy plików cyfrowych i wyjaśnień kierowców stwierdzono, że T. M. kierował pojazdem na terytorium Polski do Słowacji. Organ stwierdził, że stanowi to naruszenie art. 32 ust. 1 i 3 rozporządzenia 165/2014. W toku postępowania skarżąca złożyła wyjaśnienia i wskazała, że kierowca nie miał wiedzy, że również drugi kierowca powinien umieścić kartę w tachografie. Organ nie znalazł podstaw do zwolnienia skarżącej z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, ponieważ w ocenie organu skarżąca prowadząca przedsiębiorstwo, ma obowiązek stosować się do przepisów obowiązujących. W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła błąd merytoryczny mający istotny wpływ na zastosowaną kwalifikację i wydaną decyzję. W oparciu o podniesione zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Wskazała, że w ocenie skarżącej doszło do naruszenia przepisu art. 92 ust. 1 zał. nr 1 lp. 7.1. – tj. niezarejestrowanie za pomocą tachografu na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy, który przewiduje karę 2000 zł. Zdaniem skarżącej, organ powinien zastosować przepisy ustawy Kodeks postępowania w sprawie o wykroczenia, a nie przepisy k.p.a. Skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko, że nie zajmuje się zawodowo działalnością transportową, a zatem zachodzą przesłanki zastosowania art. 189f k.p.a. Decyzją z 5 sierpnia 2024 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w całości zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a k.p.a., ani art. 189c, czy 189f k.p.a., ponieważ regulacja w tym zakresie została zawarta w u.t.d. GITD wskazał, że z materiału dowodowego wynika, że w chwili kontroli znajdujący się w pojeździe drugi kierowca T. M. nie rejestrował za pomocą tachografu na swojej ważnej karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy oraz przebytej drogi. W wyniku analizy plików cyfrowych oraz wyjaśnień kierowców ustalono, że kierowca prowadził pojazd na trasie z Polski do Słowacji. W rezultacie, w ocenie organu II instancji zasadne jest utrzymanie kary pieniężnej w wysokości 5000 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła wydanie decyzji z błędem merytorycznym. Podniosła, że pojazd prowadzony był na potrzeby własne. Wskazała, że jest rolnikiem hodującym krowy mleczne. Mąż i syn nie stanowił załogi, nie posiadają takich uprawnień. Przewóz był zgodny z u.t.d. Pojazd był niezaładowany. Zwróciła uwagę, że mąż skarżącej poważnie i nagle zachorował, zaszła zatem potrzeba pomocy syna, który miał poznać trasę i pomagać w dalszym prowadzeniu gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W toku postępowania skarżąca przedłożyła decyzję w sprawie łącznego wymiaru podatku rolnego i leśnego za rok 2024 r. adresowaną do skarżącej, decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2024 r. adresowaną do męża skarżącej, kartę informacyjną leczenia szpitalnego męża skarżącej. Pismem z 10 października 2024 r. podtrzymała stanowisko wyrażone w sprawie i zwróciła uwagę na problemy zdrowotne męża. W czasie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 16 stycznia 2025 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że pojazdem najpierw kierował syn skarżącej, który miał włożoną kartę drogową do tachografu, a następnie z uwagi na konieczność odbycia obowiązkowej przerwy, mąż skarżącej zamienił się z synem i włożył swoją kartę do tachografu, równocześnie syn skarżącej wyjął swoją kartę z urządzenia. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że błędem było wyjęcie karty syna z tachografu. Obydwie karty powinny bowiem pozostawać w urządzeniu. Zapewnił równocześnie, że czas pracy syna został wykazany prawidłowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W niniejszej sprawie bezsporne były następujące okoliczności: pojazd należący do skarżącej został zatrzymany do kontroli drogowej 29 stycznia 2024 r. W czasie kontroli stwierdzono, że w pojeździe znajduje się dwóch kierowców mąż i syn skarżącej, a w tachografie umieszczona została karta jednego z kierowców – męża skarżącej. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania- organ nie dokonał ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Na wstępie należy wskazać, że odpowiedzialność administracyjna na podstawie przepisów u.t.d. ma charakter obiektywny, a wymierzenie kary musi być poprzedzone niebudzącym wątpliwości ustaleniem, że w danej sprawie doszło do naruszenia przepisów u.t.d. dającego podstawę nałożenia kary pieniężnej. W ocenie Sądu w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przedwcześnie przyjęto, że w sprawie zostały spełnione przesłanki nałożenia na skarżącą kary administracyjnej za wykonywanie przewozu drogowego z niewłaściwą obsługą lub odłączeniem homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującym nierejestrowaniem na wykresówce lub karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi – poprzez brak umieszczenia w tachografie karty jednego z kierowców. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art. 7 k.p.a., art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 1 k.p.a. Należy wskazać, że uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19). O dowolności oceny można natomiast mówić w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20). Skarżąca podnosiła, iż karta kierowcy – syna skarżącej – była umieszczona w tachografie, następnie z niego wyjęta i zastąpiona kartą drugiego kierowcy, czyli męża skarżącej. Tymczasem, w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przyjęto, że karta drugiego z kierowców w ogóle nie była umieszczona w tachografie. Organ I, ani II instancji nie odniosły się w ogóle do twierdzeń skarżącej w tym zakresie. Równocześnie, zarówno w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, przyjęto – w oparciu o zgromadzone dane cyfrowe z tachografu - że prowadzącym pojazd na trasie z Polski do Słowacji był syn skarżącej. Podkreślić należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy obejmujący: wydruk od godziny 9.41 do 9.46 w dniu 29 stycznia 2024 r. (k. 4), a także wydruki zawarte na kartach 15-16 nie dają możliwości zweryfikowania ustaleń przyjętych w zaskarżonej decyzji oraz twierdzeń skarżącej. W rezultacie, brak jest w aktach sprawy dokumentów umożliwiających zweryfikowanie okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji oraz okoliczności faktycznych podnoszonych przez skarżącą. Należy wskazać, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ ustalenia te decydują o kwalifikacji naruszenia popełnionego przez skarżącą. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 92a ust. 1 u.t.d., który stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 (art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d.). W zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przyjęto uzasadniając brak podstaw do zastosowania art. 92 c u.t.d., że skarżąca jest przedsiębiorcą. Tymczasem, skarżąca podnosiła w toku postępowania, że nie jest przedsiębiorcą, lecz rolnikiem. Skarżąca nie figuruje w CEIDG. Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d. krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 u.t.d. do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Zgodnie z art. 431 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1360) przedsiębiorcą jest w szczególności osoba fizyczna, która prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 221) działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana w imieniu własnym w sposób ciągły. W przypadku, gdy osoba nie posiada wpisu do CEIDG, przypisanie jej prowadzenia działalności gospodarczej, a tym samym uznanie za przedsiębiorcę, wymaga wykazania, że prowadzona przez nią działalność ma nie tylko charakter zarobkowy, ale także, że jest wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2008 r., II GSK 372/08). W ocenie Sądu, organ powinien wyjaśnić w zaskarżonej decyzji na jakiej podstawie uznał skarżącą za przedsiębiorcę, ponieważ okoliczność ta nie wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, ani ogólnodostępnych rejestrów. Ponownie rozpoznając sprawę, organ II instancji zweryfikuje kluczową w sprawie okoliczność – czy karta drugiego kierowcy umieszczona była w tachografie i z niego wyjęta, czy też czas pracy drugiego z kierowców w ogóle nie został zarejestrowany w tachografie z uwagi na brak umieszczenia karty w urządzeniu. Rozważy uzupełnienie materiału dowodowego sprawy zgodnie z art. 136 k.p.a. Ustali, czy skarżąca jest rolnikiem, czy przedsiębiorcą i rozważy zastosowanie art. 92 c u.t.d. stosownie do dokonanych ustaleń. Następnie podejmie rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 210 § 2 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.