III SA/Kr 1511/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia SWSA Renata Czeluśniak Sędziowie: WSA Janusz Bociąga WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala. Zaskarżonym przez Z. R., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą F.G.U.H A w D – zwanego dalej skarżącym - postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2016 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn., Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., zwanej dalej Ordynacją podatkową) Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2015 r. nr [...]. Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Naczelnik Urzędu Celnego wydał w dniu [...] 2015 r. decyzję o nr [...], na podstawie której wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 24 000 zł za urządzanie gier na dwóch automatach poza kasynem gry. Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 22 grudnia 2015 r. Odbioru przesyłki poleconej, zawierającej tę decyzję dokonała, jak wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru, córka skarżącego M. R., dorosły domownik. Decyzja zawierała pouczenie o prawie, terminie i sposobie wniesienia odwołania, w szczególności, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia decyzji za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Skarżący pismem z dnia 24 maja 2016 r. zwrócił się do organu pierwszej instancji o wydanie kserokopii ww. decyzji z dnia [...] 2015 r., uzasadniając prośbę nieotrzymaniem tej decyzji. W tym samym dniu (tj. 24 maja 2016 r.) skarżący potwierdził odebranie kserokopii decyzji(vide: adnotacja Kierownika Referatu oraz podpis skarżącego potwierdzający odbiór kserokopii decyzji – k. 45 akt administracyjnych). Pismem nadanym w dniu 25 maja 2016 r. skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] 2015 r. Podniósł, że o wydaniu tej decyzji dowiedział się przypadkowo w dniu 24 maja 2016 r. w czasie wizyty w urzędzie celnym w sprawie o sygn. [...]. Przesyłkę poleconą zawierającą decyzję z dnia [...] 2016 r. odebrała córka, która posiada liczne problemy zdrowotne, w tym cierpi na depresję. Nie przekazała mu odebranej decyzji. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący nadał odwołanie od decyzji z dnia [...] 2015 r. Dyrektor Izby Celnej rozpatrując powyższy wniosek wydał w dniu 18 sierpnia 2016 r. opisane na wstępie postanowienie. W jego uzasadnieniu wskazał, że uznał za skuteczne doręczenie przesyłki poleconej zwierająca decyzję pierwszej instancji skarżącemu. Podniósł, że zgodnie z art. 149 Ordynacji podatkowej w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się z pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma – sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy – gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Rozpatrując kwestię zawinienia w uchybieniu terminu w oparciu o art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej organ wskazał, że kryterium braku winy jako przesłanka wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a o braku winy w tym zakresie można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów uprawdopodabniających, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Nieprzekazanie decyzji przez córkę nie stanowi, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, o braku winy skarżącego. M. R. podpisała się bowiem na potwierdzeniu odbioru pisma nr [...] i tym samym zobowiązała się do oddania pisma adresatowi. Skarżący ponadto był świadomy toczącego się postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, o czym świadczą jego podpisy na potwierdzeniu odbioru postanowienia o wszczęciu postępowania, na potwierdzeniu odbioru postanowienia o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Termin do wniesienia odwołania minął w dniu 5 stycznia 2016 r. W sprawie nie zaistniała przesłanka przywrócenia terminu z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 162 § 2 tej ustawy, co oznacza, że nie jest też zrealizowana przesłanka ustania przyczyny uchybienia terminowi. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie, powtórzył zarzuty odwołania. Podniósł ponownie argumentację o braku zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania upatrując ten stan w okoliczności, że decyzję pierwszej instancji odebrała jego chora córka i z tego powodu nie przekazała mu tej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej P.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosowanie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami tej skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 P.p.s.a.). Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego prawo do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowanie administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 par 1 i 2 P.p.s.a.). Kontroli Sądu podlegało w niniejszej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 sierpnia 2016 r. nr [...], którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2015 r. nr [...], wymierzającej skarżącemu karę pieniężną w wysokości 24 000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Zgodnie z przepisem art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn., Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., zwanej dalej Ordynacją podatkową): w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1 ww. przepisu) Z treści § 2 art. 162 Ordynacji podatkowej wynika, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne w razie spełnienia kumulatywnie wskazanych w ww. przepisie przesłanek. Oceniając w świetle powyższego prawidłowość wydanego przez Dyrektora Izby Celnej kwestionowanego skargą postanowienia stwierdzić należało, że nie budzi wątpliwości spełnienie przez skarżącego przesłanek formalnych. Skarżący wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania dokonał uchybionej czynności - wniósł odwołanie. Wniosek o przywrócenie terminu został także wniesiony z zachowaniem terminu, o którym mowa w § 2 art. 162 Ordynacji podatkowej, bo w dniu 25 maja 2016 r., tj. dzień po dacie zaznajomienia się przez skarżącego z treścią decyzji pierwszej instancji. W dacie 24 maja 2016 r. ustała bowiem przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Należy bowiem pamiętać, że tak jak w tej sytuacji, "Gdy uchybienie terminu do złożenia odwołania jest wynikiem braku wiedzy strony, co do faktu wydania decyzji, od której przysługuje ten środek, dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się 7-dniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 o.p. musi być określony w sposób bezsporny co do faktu powzięcia przez stronę informacji o wydaniu tego aktu i uchybieniu terminu do jego zaskarżenia." (tak m. in. w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt. III SA/Gl 974/11, czy też NSA w wyroku z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1090/09). Odmienne stanowisko w tej kwestii nie mogło jednak zaważyć na prawidłowości wydanego postanowienia. Wystąpienie choćby jednej z przesłanek wskazanych w art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej powoduje konieczność wydania przez organ postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Prawidłowe jest jednakże stanowisko organu odwoławczego, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić należy, że przywrócenie terminu uzależnione jest w szczególności od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu. Oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy należy odwołać się w tym względzie do obiektywnych mierników staranności. O braku winy można mówić wówczas, gdy nawet przy użyciu przez stronę największego w określonym stanie faktycznym wysiłku, nie była ona w stanie przezwyciężyć przeszkody, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie. Z kolei, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu, brak dołożenia należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy wyłącza możliwość przywrócenia terminu. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wskazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności postępowania w terminie (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3937/13, wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 438/14). W rozpoznawanym przypadku skarżący odwołuje się do przeszkody uniemożliwiającej mu złożenie odwołania w terminie w postaci stanu psychofizycznego córki M. R., która odebrała decyzję w pierwszej instancji w imieniu skarżącego (okoliczność przez skarżącego niekwestionowana) i nie przekazała następnie tej decyzji skarżącemu. Przypadkowo po paru miesiącach skarżący dowiaduje się o fakcie wydania tej decyzji. O ile można przyjąć, że przedstawiony stan rzeczy pokrywa się z rzeczywistością (choć poza twierdzeniami o stanie zdrowia córki skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji lekarskiej na poparcie tych twierdzeń), iż rzeczywiście córka skarżącego nie przekazała mu decyzji pierwszej instancji, to okoliczności tej nie można upatrywać w kategorii niezawinienia w dochowaniu czynności odwołania. Jak słusznie organ odwoławczy zwrócił uwagę, skarżący był świadomy toczącego się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry. Odbierał korespondencję w toku postępowania, a jak sam przyznał, o treści decyzji pierwszej instancji dowiedział się podczas wizyty w urzędzie celnym. Skoro skarżący miał świadomość toczącego się postępowania, winien dochować należytej staranności w organizacji odbioru korespondencji przez członków rodziny, o ile im powierzał to zadanie. Skutków braku stosownego nadzoru na obiegiem korespondencji nie można ujmować w kategoriach braku zawinienia. Podnieść należy, że skoro w art. 149 Ordynacji podatkowej przewidziano, że w pewnej sytuacji doręczenie pisma adresowanego do strony następuje w inny sposób, tj. do rąk dorosłego domownika, to uczyniono to nie tylko po to, aby podmiotowi spoza sfery prawa adresata pismo doręczyć, lecz aby z uwagi na okoliczności, jakie muszą być spełnione przy takim doręczeniu, móc jednocześnie przyjąć, że zastępuje ono doręczenie pisma do rąk samej strony. Trafnie zatem stwierdza WSA w Gdańsku, że: "To strona postepowania powinna poczynić starania co do zapewnienia takiego odbioru korespondencji, który pozwala uniknąć negatywnych konsekwencji upływu terminów procesowych. Stąd też okoliczności zaniechania lub zwłoki domownika w oddaniu przesyłki adresatowi – co do zasady – nie powinny mieć wpływu na wykazanie przesłanki braku winy u adresata". (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 780/16). Ponadto twierdzenia skarżącego zawarte w skardze, że nie upoważnił córki do odbioru korespondencji, a wręcz jak to podnosi, iż przestrzegał ją przed odbiorem jego korespondencji, nie znajdują żadnego potwierdzenia. Po pierwsze, w toku postępowania niektóre pisma kierowane do skarżącego były odbierane przez córkę skarżącego i wówczas skarżący nie czynił w tym względzie żadnych zastrzeżeń (vide: k. 9 i 32 akt administracyjnych). Po drugie, nie wykazał, że wniósł zastrzeżenie w Urzędzie Pocztowym co do zakazu odbioru przez córkę korespondencji kierowanej do skarżącego, a o fakcie choroby córki miał skarżący doskonała wiedzę i nie poinformował o tych wszystkich okolicznościach organu. Nadto, w sytuacji, gdy jako domownik odbierała już kierowaną do adresata korespondencję i potwierdziła odbiór przedmiotowej przesyłki listowej własnoręcznym podpisem, zasadne jest domniemanie, iż uczyniła to świadoma konieczności oddania pisma adresatowi. Skarżący nie obalił więc domniemania wynikającego z art. 149 Ordynacji podatkowej, a utrwalony fakt podjęcia się przez domownika oddania pisma adresatowi przy braku w tym zakresie jakiegokolwiek zastrzeżenia – czyni to oświadczenie wobec powyższego nieodwołalnym (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji, k. 43 akt administracyjnych). W tym względzie skarżący nie dochował należytej staranności w dbaniu o swoje interesy. Okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu nie mogły zatem stanowić podstawy do uznania, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu. Sąd nie znalazł zatem podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, uznając, że nie narusza ono prawa w stopniu skutkującym jego uchyleniem. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł jak w sentencji wyroku.