III SA/Kr 1596/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 15 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją nr [...] z dnia [...] 2015 r. znak: [...], wydaną na podstawie art.104 kpa, art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011r. nr 212, poz. 1263 ze zm.) nie stwierdził u J. K. "przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat" wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych Kodeksu pracy. Organ I instancji ustalił, że J. K. był zatrudniony w latach: – 1982-2004 w Szkole Podstawowej nr [...] w R kolejno na stanowisku nauczyciela, zastępcy dyrektora i dyrektora (od 1wrześn 1982 r. do 31 sierpnia 2004 r. w Szkole Podstawowej nr [...] na stanowisku nauczyciela, w tym: w okresie od 1 września 1993 r. do 31 sierpnia 1999 r. na stanowisku zastępcy dyrektora, a w okresie od 1 września 1999 r. do 31 sierpnia 2004 r. na stanowisku dyrektora). Ponadto w latach 1999 - 2009 pracował również w niepełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku nauczyciela w Gimnazjum nr [...] w R (w okresach od 1 września 1999 r. do 31 sierpnia 2000 r. w wymiarze 3/18 godzin tygodniowo, od 1 września 2000 r. do 31 sierpnia 2001 r. w wymiarze 9/18, następnie w okresach od 1 września 2001 r. do 31 sierpnia 2002 r. w wymiarze 12/18, od 1 września 2002 r. do 31 sierpnia 2003 r. w wymiarze 6/18, od 1. Września 2003 r. do 31 sierpnia 2004 r. w wymiarze 6/18 godzin tyg., w okresie od 1 września 2004 r. do 31sierpnia 2008 r. zatrudnionego na stanowisku nauczyciela, w tym okresie pełnił również funkcję wicedyrektora w Gimnazjum nr [...] w R, w okresie od 1 września 2008 r. do 31 sierpnia 2009 r. zatrudnionego na stanowisku nauczyciela w wymiarze 12/18 godzin tyg., a od 1 września 2009 r. do 31 sierpnia 2010 r. na stanowisku nauczyciela w wymiarze 8/18 godzin tygodniowo również w Gimnazjum nr [...] w R). J. K. badany był w Ośrodku Medycyny Pracy. Ośrodek ten w dniu 9 października 2012 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat - wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, W uzasadnieniu orzeczenia podano, że zgodnie z wykazem chorób zawodowych do przewlekłych chorób narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, zalicza się: guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych oraz niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. U pacjenta w badaniu laryngologiczno - foniatrycznym i video stroboskopowym w obrębie narządu głosu w dniu 22 sierpnia 2012 r. stwierdzono: drgania fałdów głosowych jednakowe i jednoczasowe, amplituda drgań zmniejszona, zwarcie fonacyjne dobre, w laryngostroboskopii lupowej fałdy głosowe blade, gładkie nieco pogrubiałe, głos nieco matowy, średnie położenie głosu 115 Hz, czas fonacji 11 sec. W badaniu stwierdzono ponadto przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej krtani, W badaniu laryngologiczno - foniatrycznym i video stroboskopowym w obrębie narządu głosu w dniu 19 września 2012 r. stwierdzono: drgania fałdów głosowych jednakowe i jednoczasowe, amplituda drgań zmniejszona, zwarcie fonacyjne dość dobre, w laryngoskopii lupowej fałdy głosowe matowe, nieco pogrubiałe, symetrycznie ruchome; głos nieco matowy, średnie położenie głosu 125 Hz, czas fonacji 10 sęk. W badaniu stwierdzono ponadto przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej krtani. Analiza dostarczonej dokumentacji medycznej pacjenta wykazała, że 29 lutego 1992 r. został poddany zabiegowi usunięcia polipa prawej struny głosowej. Zatem w badaniach video stroboskopowym nie ujawniono obecności zmian w obrębie strun głosowych wymienionych w punkcie 15 wykazu chorób zawodowych, a stwierdzany prosty przewlekły stan zapalny błony śluzowej krtani oraz stwierdzany w dokumentacji medycznej pacjenta polip nie są wymieniona jako schorzenia zawodowe pracowników narażonych na nadmierny wysiłek głosowy. J. K. odwołał się od w/w orzeczenia lekarskiego i został skierowany na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Tenże Instytut w dniu [...] 2013 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej cytowanej na wstępie. W uzasadnieniu podano, iż aktualnie w badaniach laryngologicznych i foniatrycznym stwierdza się zmiany przerostowe fałdów głosowych. W laryngoskopii lupowej fałdy głosowe są zaczerwienione, pogrubiałe w całości, dobrze napięte i ruchome symetrycznie. W badaniu stroboskopowym drgania ich są niejednakowe, niejedno czasowe, amplituda drgań jest zmniejszona, przesunięcie brzeżne zachowane, a zwarcie fonacyjne niepełne na całej długości głośni. W trakcie wywiadu lekarskiego badany przyznał, iż od 1993 do 2008 r. z powodu pełnienia funkcji zastępcy dyrektora, a następnie dyrektora szkoły miał zmniejszoną liczbę godzin dydaktycznych (10-15h/18h). Po przejściu na emeryturę w roku 2008 kontynuował pracę na stanowisku nauczyciela w niepełnym wymiarze czasu pracy (8-12h/18h) do 2010 r. Pomimo, iż stwierdzone aktualnie u badanego zmiany przerostowe fałdów głosowych wymienione są w wykazie chorób zawodowych poz. 15/2 to jednak bark narażenia na nadmierny wysiłek głosowy od 1993 r. i fakt zakończenia pracy na stanowisku nauczyciela 3 lata temu nie pozwalają na rozpoznanie z wysokim prawdopodobieństwem przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Zmiana o charakterze polipa fałdu głosowego stwierdzona i usunięta w 1992 r. klinicznie nie odpowiada organicznej patologii zawodowej wywołanej przez nadmierny wysiłek głosowy i nie jest równoznaczna z rozpoznaniem wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego a w szczególności danych zawartych w ostatecznym orzeczeniu lekarskim - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał w dniu [...] 2013 r. decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. J. K. odwołał się do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, który decyzją z dnia [...] 2014 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji, w dniu 10 marca 2014 r. przeprowadził ponownie ocenę narażenia zawodowego w której uwzględniono okresy zatrudnienia J. K. w latach 1993-2010 r., wystąpiono także do Ośrodka Medycyny Pracy oraz do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z prośbą o wyjaśnienie zaistniałych rozbieżności w orzeczeniach lekarskich wydanych przez wymienione jednostki orzecznicze. W odpowiedzi z dnia 4 kwietnia 2014 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o dokonaniu ponownej analizy dokumentacji w sprawie J. K. i braku podstaw do zmiany orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. W ocenie Instytutu wydane orzeczenia lekarskie przez Ośrodek Medycyny Pracy i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego są merytorycznie zgodne co do braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Zawarta w rozpoznaniach różnica odnosi się do stopnia zaawansowania zmian w obrębie fałdów głosowych. Również, w ocenie Instytutu J. K. w latach 1993-2010 zatrudniony na stanowisku dyrektora szkoły, pracował w wymiarze mniejszym niż 18 godzin dydaktycznych tygodniowo w związku z czym nie był narażony na nadmierny wysiłek głosowy. Biorąc pod uwagę powyższe Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję z dnia [...] 2014 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej cytowanej na wstępie. Od decyzji tej J. K. odwołał się i decyzją z dnia [...] 2014 r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny ponownie uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Stosując się do zaleceń zawartych w decyzji organu II instancji, Powiatowy Inspektor Sanitarny w celu uzyskania wyczerpujących dowodów w sprawie, zwrócił się ponownie do jednostek orzekających o dokonanie oceny orzeczeń lekarskich. Uzyskane opinie uzupełniające, zarówno Ośrodka Medycyny Pracy jak i Instytutu Medycyny Pracy nie zmieniały wcześniejszego stanowiska jednostek orzeczniczych - o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej cyt. na wstępie. Ośrodek Medycyny Pracy w uzasadnieniu opinii z dnia 15 września 2014 r. podał, iż orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zostało wydane w oparciu o dwukrotnie przeprowadzone badanie laryngologiczne i videostroboskopowe. Badania te nie wykazały zmian w obrębie strun głosowych wymienionych jako schorzenie zawodowe dla pracowników narażonych na nadmierny wysiłek głosowy. Badania laryngologiczne i videostroboskopowe wykonane w tut. Ośrodku w 2012 r. nie wykazały u badanego zmian przerostowych fałdów głosowych. Natomiast badania wykonane w trybie odwoławczym przez Instytut medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w 2013 r. (po roku) wykazały rozwinięcie się zmian przerostowych fałdów głosowych, które we wcześniejszym badaniu przeprowadzonym w tut. Ośrodku w 2012 r. mogły nie być tak widoczne jak podczas badania przeprowadzonego w trybie odwoławczym po roku czasu. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w uzasadnieniu opinii z dnia 12 marca 2015 r. podał, iż u pacjenta rozpoznano; zmiany przerostowe fałdów głosowych, stan po usunięciu polipa prawego fałdu głosowego z 1992 r. W trakcie obu pobytów wykazano także zmiany zapalne w obrębie krtani - zaczerwienienie fałdów głosowych i błony śluzowej przedsionka krtani - zaczerwienienie fałdów głosowych i błony śluzowej przedsionka krtani. Badania narządu głosu wykonane w I - instancji orzeczniczej również wykazały występowanie procesu zapalnego w obrębie krtani rozpoznano: przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej krtani. Jak wynika z przedstawionej dokumentacji badań laryngologiczne - foniatrycznych i videostroboskopowych stwierdzono zmiany o cechach przerostowych. Ponownie podkreślono, że orzeczenia lekarskie wydane przez ośrodki orzecznicze I i II instancji są merytorycznie zgodne co do braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Ponadto wg opinii Instytutu powodem nierozpoznania choroby zawodowej narządu głosu był brak narażenia zawodowego pacjenta n nadmierny wysiłek głosowy od 1993 r. oraz fakt zakończenia aktywności zawodowej w 2010 r. Państwowy Powiatowy Inspekt Sanitarny w dniu l kwietnia 2015 r. zakończył postępowanie dowodowe w sprawie. W związku z przysługującym prawem wniesienia przez stronę uwag, J. K. pismem z dnia 9 kwietnia 2015r., poinformował organ I instancji o niezgodnościach związanych z datami przeprowadzania badań w Ośrodku Medycyny Pracy i w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Dane zawarte w piśmie wskazywały, że odległość czasowa między badaniami w obu jednostkach orzeczniczych jest niezgodna z datami przeprowadzania badań w obu tych jednostkach (czas między ostatnim badaniem w jednostce I stopnia a badaniami w jednostce II stopnia wyniósł sześć i pół miesiąca a nie jeden rok). Ponadto, strona wniosła ponownie zastrzeżenia dotyczące rozbieżności w wydanych orzeczeniach lekarskich jednostek orzeczniczych. Powiatowy Inspektor Sanitarny, uznając powyższe za zasadne po raz kolejny zwrócił się do jednostek diagnostyczno - orzeczniczych z wnioskiem o przeanalizowanie i wyjaśnienie zaistniałych rozbieżności w orzeczeniach lekarskich i ostateczne stanowisko w poruszanej kwestii. Z treści wydanych w sprawie przez uprawnione jednostki orzecznicze wyjaśnień wynika, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu wymienionej pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W odpowiedzi obydwie jednostki orzecznicze podtrzymały wydane przez siebie w sprawie orzeczenia. W ocenie Instytutu Medycyny Pracy oraz Ośrodka Medycyny Pracy wydane orzeczenia lekarskie są merytorycznie zgodne co do braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Przyjęto bowiem, że głównym powodem nierozpoznania choroby zawodowej był brak narażenia zawodowego J. K. na nadmierny wysiłek głosowy od 1993r. W konsekwencji organ i instancji wydał decyzję o odmowie stwierdzenia przedmiotowej choroby zawodowej. Odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] 2015 r. wniósł J. K., który zakwestionował twierdzenie organu, że nie można udokumentować narażenia odwołującego się na nadmierny wysiłek głosowy po roku 1993. Odwołujący się podkreślił, że przez cały okres pracy zawodowej (poza okresem 2008 -2010) byłem zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, a ponadto w każdym z okresów zatrudnienia na różnych stanowiskach pracy realizował odpowiednie dla zajmowanego stanowiska obowiązujące pensum dydaktyczne. Odwołujący się podkreślił, że jako dyrektor czy zastępca dyrektora realizował również godziny ponadwymiarowe, opiekę nad dziećmi uczestniczącymi w zawodach sportowych, jak również prowadził liczne konferencje, szkolenia uroczystości szkolne, hospitacje lekcji i ich omawianie, nadzór codzienny nad dyżurami nauczycielskimi w czasie przerw międzylekcyjnych, a wszystko to w warunkach generujących czynniki szkodliwe i zmuszające do długotrwałego wysiłku głosowego. Ponadto, zdaniem odwołującego się zbagatelizowano incydent zdrowotny z roku 1992, jakim było usunięcie polipa strun głosowych. Odwołujący się podkreślił, że od 1982 do 2010 roku pracował tylko i wyłącznie jako nauczyciel, a więc stwierdzenie braku powiązania wystąpienia choroby z wykonywanym zawodem stanowiło naruszenie art. art. 107 § 3; art. 77 i art. 7 kpa. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 15 września 2015 r. znak; [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania dokonano oceny narażenia zawodowego i stwierdzono, iż J. K. w okresie swojej pracy zawodowej pracował w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy. WIS podkreślił, że rozstrzygając o braku podstaw do stwierdzenia u J. K. choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do aktualnie obowiązującego rozporządzenia, wziął pod uwagę uzasadnienia orzeczeń lekarskich i opinii lekarskich jednostek właściwych w tych sprawach, które w sposób szczegółowy i jednoznaczny wyjaśniły treść dokonanego rozpoznania. Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, że J. K. w okresie swojej pracy był narażony na nadmierny wysiłek głosowy w niepełnym wymiarze czasu pracy, a kwestia wymiaru czasu pracy jako kryterium rozpoznania choroby zawodowej u nauczyciela z powodu braku przepisów w tym względzie, podnoszona już była w decyzji WIS z dnia [...] 2014 r. Do kwestii tej odniósł się również m.in. w piśmie z dnia 15 maja 2015 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowi Środowiskowego, w którym podano, że określenie nadmierny wysiłek głosowy jest trudne do jednoznacznego zdefiniowania, powinno być traktowane jako duże obciążenie głosu, większe niż przeciętne obciążenia głosu w innych zawodach. Dla celów medyczno - orzeczniczych przyjmuje się, że w przypadku nauczycieli jest to praca w pełnym wymiarze godzinowym, tzn. co najmniej obowiązującego pensum dydaktycznego (18 h/tygodniowo). Natomiast J. K. od 1993 r. z powodu pełnionych funkcji wicedyrektora lub dyrektora szkoły miał zmniejszoną liczbę godzin dydaktycznych do 10-15h/tydzień. Co więcej, po przejściu na emeryturę z dniem 31 sierpnia 2008 r. jeszcze przez 2 lata kontynuował pracę dydaktyczną w wymiarze 8-12 godzin tygodniowo. Zatem, zdaniem organu, z całą pewnością nie można twierdzić, że we wskazanych okresach czasowych J. K. był narażony na nadmierny wysiłek głosowy. WIS zaznaczył, że głównym powodem nierozpoznania w Instytucie choroby zawodowej narządu głosu był brak narażenia zawodowego pana J. K. na nadmierny wysiłek głosowy od 1993 r. Organ odwoławczy uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wnikliwy i wyczerpujący, a orzeczenia lekarskie i opinie uzupełniające w sposób jasny, jednoznaczny i spójny uzasadniały treść dokonanego rozstrzygnięcia. Dlatego WIS nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji. Skargę na decyzje WIS wniósł J. K., zarzucając jej naruszenie: 1) art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz pominięcie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia; 2) art. 80 kpa poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów; 3) art. 107 § 1 kpa - ze względu na sporządzenie bardzo lakonicznej oceny opisowej, stanowiącej o rozstrzygnięciu. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący szczegółowo przedstawił przebieg postępowania administracyjnego i powołując się na historię swojego zatrudnienia, podkreślił, że w całym tym okresie był narażony na nadmierny wysiłek głosowy. Zaznaczył, że sprawa stwierdzonego u niego polipa strun głosowych jest wtórną zmianą przerostową, a jego wystąpienie wskazywało już w tamtym okresie na problemy z narządem głosu i ich związkiem z wykonywanym zawodem. Skarżący zarzucił, że organy nie podjęły się wyjaśnienia kwestii, czy występujące u skarżącego (potwierdzone w orzeczeniu) "niepełne zwarcie fonacyjne głośni na całej jej długości stanowi schorzenie znajdujące się w wykazie chorób zawodowych narządu głosu w pozycji 15/3. Ponadto, zdaniem skarżącego, rozpatrywanie przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego kwestii techniczno - formalnych zatrudnienia skarżącego nie było podejściem właściwym, gdyż udział tej instytucji powinien sprowadzić się do określenia na podstawie wykonanych badań, czy stwierdza lub nie występowanie u skarżącego choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych. Natomiast za określenie warunków pracy, które spowodowały wystąpienie choroby zawodowej jest odpowiedzialny właściwy Państwowy Inspektor Sanitarny poprzez przeprowadzony wywiad w środowisku pracy, sporządzenie karty oceny narażenia i określenie w niej czynników szkodliwych. Dlatego, w ocenie skarżącego, zaskarżona decyzja, pomimo długotrwałego postępowania administracyjnego, oparta jest na wadliwych ustaleniach faktycznych. W odpowiedzi na skargę WIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. | Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: | |Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z | |późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności | |administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W| |ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania| |administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. | |135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub| |czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w | |całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające | |podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ | |na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. | |Dokonana z uwzględnieniem powyższych zasad kontrola skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej ze względów| |przedstawionych poniżej. | |Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 235 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. 2016.290), | |dalej Kp. Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny | |warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników | |szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem | |zawodowym". Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje istnienie wymogu zamieszczenia schorzenia w wykazie chorób zawodowych, | |oraz ustalenie, że schorzenie to zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy | |lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 235 2 Kp stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub | |byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod | |warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Choroba zawodowa jest więc| |pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, | |jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Choroby zawodowe zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie | |delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kp, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób | |zawodowych (Dz.U. 2013.1367), dalej rozporządzenie, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. Zgodnie z § 6 ust. 1 | |rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje lekarz spełniający określone | |w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej | |pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Jednocześnie § 6 ust. 3 pkt. 3)| |rozporządzenia stanowi, iż ocenę narażenia zawodowego przeprowadza w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub | |decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej -właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny. Decyzję o stwierdzeniu | |choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w | |szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8| |ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest| |niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia| |lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego | |materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). Orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 5 i 6 rozporządzenia, stanowią dowód w rozumieniu art.| |75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. | |Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i | |ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do | |art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które nakazują w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie | |całokształtu tego materiału ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Należy również pamiętać, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w | |toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i maja obowiązek podejmowania wszelkich kroków | |niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego | |interesu obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Oznacza | |ona, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych | |związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Treść przedstawionej wyżej regulacji | |materialnoprawnej, obowiązki organów orzekających w sprawach chorób zawodowych wynikające z przywołanych przepisów postępowania dają | |podstawę do stwierdzenia przez Sąd, że organy nie dokonały całościowej i wyczerpującej oceny sporządzonych przez jednostki | |orzecznicze opinii, a także naruszyły przepisy prawa materialnego. Zdaniem organów orzekających w kontrolowanym postępowaniu, | |przeprowadzone u skarżącego badania nie stwierdziły związku schorzenia z wykonywaną pracą. Jako zasadnicze podstawy takiego | |stwierdzenia wskazano brak narażenia zawodowego skarżącego na nadmierny wysiłek głosowy. Z orzeczenia lekarskiego IMPiZŚ z dnia 7 | |pażdziernika 2013 r, które stanowiło podstawę wydania zaskarżonej decyzji wynika, że u skarżącego stwierdza się zmiany przerostowe | |fałdów głosowych. Zmiany takie wymienione są w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 15/2, zatem schorzenie, na które cierpi skarżący | |należy do chorób zawodowych, w przypadku stwierdzenia narażenia na nadmierny wysiłek głosowy. Pojęcie "nadmierny wysiłek głosowy" jak | |zauważył organ – powtarzając treść pisma wyjaśniającego IMPiZŚ z dnia 15 maja 2015 r. jest trudne do jednoznacznego zdefiniowania. | |Stanowisko o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wobec braku narażenia na nadmierny wysiłek głosowy uzasadnił organ | |brakiem narażenia na nadmierny wysiłek głosowy od 1993 r., przejściem na emeryturę w 2008 r. i pracą na stanowisku nauczyciela w | |wymiarze 12/18 godzin tygodniowo w okresie od 1 września 2009 r. do 31 sierpnia 2010 r. Stanowisko to pozostaje w sprzeczności z | |treścią art. 235 1 Kp, oraz rozporządzenia. Na temat brak związku przyczynowego między schorzeniem skarżącego a warunkami pracy, | |orzeczenia jednostek orzeczniczych, w szczególności IMPiZŚ z [...] 2013 r. wypowiadają się nader lakonicznie. Natomiast z pisma tej | |jednostki z dnia 4 kwietnia 2014 r. skierowanego do organu I instancji wynika, że na podstawie "najnowszych ustaleń" zawartych w | |pozycji "Zasady orzekania o predyspozycjach zawodowych do pracy w narażeniu na hałas lub nadmierny wysiłek głosowy oraz diagnostyka i | |profilaktyka chorób narządu słuchu i narządu głosu" jednostka orzecznicza uznała że dla celów medyczno-orzeczniczych jako narażenie na| |nadmierny wysiłek głosowy "należy przyjąć" prace w pełnym wymiarze godzinowym, które dla nauczycieli wynosi 18 godzin tygodniowo – tj.| |najwyższe pełne pensum godzin dydaktycznych. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że istotnie, pojęcie nadmiernego wysiłku głosowego | |nie zostało zdefiniowane w przepisach rozporządzenia, ani w żadnym z przepisów prawa w ogóle. Brak takiej regulacji jest zdaniem Sądu | |spowodowany niemożnością utworzenia definicji o charakterze ogólnym a to wobec różnorodności warunków wykonywania pracy w zawodach | |wymagających posługiwania się głosem, a więc jest zabiegiem zamierzonym przez ustawodawcę. Powyższe sprawia, że ocena nadmiernego | |narażenia na wysiłek głosowy winna być dokonywana w każdym wypadku indywidualnie. Powoływanie się na jakiekolwiek normy godzinowe, | |wynikające ze stanowiska prezentowanego w publikacjach naukowych a nie z obowiązujących przepisów prawa stoi w sprzeczności z | |zasadą wyrażoną w art. 6 kpa. W świetle art. 235 1 Kp oraz przepisów rozporządzenia mnie ma żadnych podstaw, aby możliwość ustalania | |istnienia choroby zawodowej z powodu pracy w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy uzależnione było od wykonywania przez nauczyciela| |pracy w wymiarze co najmniej 18 godzin tygodniowo. Należy w tym miejscy powołać wyrok NSA z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt II OSK | |335/10 w którym Sąd ten uznał możliwość stwierdzenia istnienia choroby zawodowej w sytuacji nie przekroczenia stężeń i natężeń | |czynników szkodliwych dla zdrowia (dostępny w bazie orzeczeń http://orzeczenia .nsa.gov.pl). Tym bardziej więc w sytuacji, kiedy | |obowiązujące przepisy prawa żadnych norm godzinowych w przypadku pracy w nadmiernym wysiłku głosowym nie przewidują, stanowisko | |organów należy uznać za dowolne. Oceny sporządzonych orzeczeń lekarskich organy dokonały w istocie na podstawie pism kierowanych | |przez jednostki medyczne do organów. W sprawie nie powinno było ujść uwagi organów, iż z karty oceny narażenia zawodowego skarżącego| |wynika, że przez cały okres pracy zawodowej , tj. od 1982 r. do 31 sierpnia 2010 r. był narażony na nadmierny wysiłek głosowy. Godzi | |się przypomnieć, że jakkolwiek organ sanitarny jest związany wnioskami płynącymi z orzeczeń lekarskich, to jednak nie powinien ich | |przyjmować bezkrytycznie. Orzeczenia lekarskie placówek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, | |która powinna być wszechstronnie uzasadniona i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron i organu | |prowadzącego postępowanie. Orzeczenie lekarskie podlega weryfikacji tak, jak każdy inny dowód w sprawie. Należy podkreślić, że ocena w| |zakresie zaistnienia ustawowych przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej ostatecznie należy zawsze do organu wydającego decyzję, | |który dokonując ustaleń w tym zakresie samodzielnie, przeprowadza na podstawie § 6 ust. 3 pkt. 3 rozporządzenia, ocenę narażenia | |zawodowego i bada zaistnienie przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej. W sprawie nie wyjaśniono, czy przebieg pracy zawodowej | |skarżącego jednoznacznie lub z dużym prawdopodobieństwem wyklucza uznanie choroby skarżącego jako choroby zawodowej. W tym zakresie | |orzeczenie IMPiZŚ nie jest jednoznaczne i stanowcze, natomiast orzeczenie jednostki orzeczniczej l stopnia w ogóle nie zawiera żadnych| |stwierdzeń ani wniosków w tej kwestii a przede wszystkim nie stwierdza u skarżącego istnienia jednostki chorobowej wymienionej pod | |poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę przychyla się do stanowiska wyrażanego jednolicie w | |orzecznictwie sądów administracyjnych i w całej rozciągłości je podziela, iż : "Nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między | |warunkami pracy w warunkach narażenia a stwierdzoną dolegliwością. W razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u| |pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które świetle dostępnej wiedzy | |medycznej mogą tę chorobę wywoływać, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę | |zawodową. Domniemanie to upada tylko wtedy, jeżeli zebrany materiał dowodowy pozwala jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem | |wykluczyć taki związek przyczynowo-skutkowy, to znaczy wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby, (por. wyroki NSA z 15 czerwca | |2012r., II OSK 748/12, WSA w Lublinie z 22 marca 2012 r., dostępne w bazie orzeczeń http://orzeczenia. nsa.gov.pl). Jak już wyżej | |wskazano okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania | |choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia | |stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stwierdzić trzeba, że orzeczenia lekarskie sporządzone w toku postępowania nie zostały | |ocenione zgodnie z zasadami obowiązującymi przy ocenie dowodu z opinii biegłego. Stwierdzenie istnienia choroby zawodowej następuje | |nie tylko w przypadku bezspornego wykazania, że wywołały ją czynniki występujące w środowisku pracy, ale i w przypadku stwierdzenia, | |że czynniki te wywołały chorobę z dużym prawdopodobieństwem. Dla odmowy ustalenia istnienia choroby zawodowej konieczne jest więc | |ustalenie, że rodzaj wykonywanej pracy nie ma żadnego wpływu na powstanie i rozwój schorzenia, (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 22 | |marca 2012 r., lII SA/Kr 256/11, Lex nr 1139247, z 8 marca 2012 r. III SA/Kr 749/11, Lex nr 1139271, WSA we Wrocławiu z dnia 7 marca | |2012 r. IV SA/Wr 713/11, Lex nr 1146152, WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2012 r., VII SA/Wa 2857/11, Lex nr 1139861, WSA w Gliwicach | |z dnia 12 stycznia 2012 r, IV SA/GL 1013/11, Lex nr 1104479). Istotne znaczenie w sprawie ma fakt, że z historii zatrudnienia | |skarżącego wynika, że był on przez cały okres zatrudnienia narażony na nadmierny wysiłek głosowy. Zatem w środowisku pracy skarżącego | |stale występował czynnik ryzyka, który potencjalnie mógł wywołać chorobę zawodową, o której mowa w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. | |Zdaniem Sądu w kontrolowanym postępowaniu nie nastąpiło pełne, przekonujące i jednoznaczne wykluczenie związku przyczynowego | |stwierdzonego u skarżącego schorzenia z wykonywaną pracą. Organy nie wyjaśniły w sposób niebudzący wątpliwości, dlaczego rozpoznanemu | |u skarżącego schorzeniu nie można przypisać podłoża zawodowego. Brak wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości, dotyczących tak istotnej | |kwestii jak związek schorzenia skarżącego z wykonywaną pracą, a także naruszenie prawa materialnego - art. 235 2 Kp w zw. z pkt. 15 | |załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych stanowią naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, które | |wyniknęło z nieprawidłowego odczytania w/w przepisów. Treść powyższych przepisów determinuje zakres i istotne elementy koniecznego do| |przeprowadzenia postępowania dowodowego - tj. sporządzanych w sprawie orzeczeń lekarskich. Pominięcie powyższej regulacji spowodowało,| |że sprawa nie została należycie wyjaśniona, ponieważ organy z naruszeniem art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. uznały za | |wystarczające treść sporządzonych orzeczeń i wnioski w nich zawarte. Dlatego też przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy | |winien zwrócić szczególną uwagę na wyjaśnienie wskazanych wyżej wątpliwości, w szczególności poprzez uzupełnienie materiału dowodowego| |i uzyskanie pełnej i jednoznacznej opinii lekarskiej IMPiZŚ, w której dokona się oceny schorzenia stwierdzonego u skarżącego z | |uwzględnieniem pracy w narażeniu zawodowym oraz przy uwzględnieniu przedstawionego wyżej stanowiska nakazującego stwierdzenie | |istnienia choroby zawodowej także w przypadku istnienia wysokiego stopnia prawdopodobieństwa wpływu warunków występujących w | |środowisku pracy na jego powstanie. Dopiero po stosownym uzupełnieniu materiału dowodowego organy będą zobowiązane do wydania | |rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. | |Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. | | | | |