III SA/Kr 160/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 listopada 2017 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy wydania uprawnień do kierowania pojazdami kat. A p o s t a n a w i a wniosek oddalić J. P. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go w całości od opłat sądowych oraz wydatków. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną I. P. oraz synami: J. P. ur. 2005 r. M. P. ur. 2007 r. i T. P. ur. 2010 r. Rubryki wniosku, w których należało podać stan majątkowy wnioskodawcy i osób wspólnie z nich gospodarujących, źródło i wysokość uzyskiwanych dochodów oraz wykazać zobowiązania i stałe wydatki pozostały niewypełnione. Uzasadniając swoje starania skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i ewentualnych opłat w całości bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 22 marca 2018 r. został on wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru zarządzenie skierowane na adres skarżącego zostało przez niego odebrane w dniu 30 marca 2018 r. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upływał z dniem 6 kwietnia 2018 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia wnioskodawca nie odniósł się w żaden sposób do wezwania. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego we własnym zakresie. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10). Zdaniem orzekającego J. P. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od opłat sądowych oraz wydatków w niniejszej sprawie. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę w wykonane. Mimo prawidłowego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący nie przedłożył oświadczeń i dokumentów kluczowych z punktu widzenia oceny jego sytuacji rodzinnej i majątkowej, a mianowicie: - wyjaśnienia dlaczego wbrew pouczeniu pozostawił rubryki 7.1, 7.2.1, 7.2.2., 7.2.3, 7,3, 8, 9, 10, 11 niewypełnione bądź niezakreślone, - oświadczenia, że nie ma żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości pow. 5000 zł, bądź wykazania tych składników majątkowych, - oświadczenia żony skarżącego, że nie ma żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości pow. 5000 zł, bądź wykazania tych składników majątkowych, - wyjaśnienia do kogo należy dom pod adresem "O" i w oparciu o jaki tytuł prawny skarżący zamieszkuje tam z rodziną, - rachunków potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu (np. koszty czynszu, energii elektrycznej, gazu, wody, rtv, telefonów, innych opłat), a w przypadku występowania problemów z terminowym regulowaniem tych należności także kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc., - oświadczenia, że skarżący nigdzie nie pracuje i nie podejmuje żadnych prac dorywczych (w przeciwnym razie należało wymienić źródła i wysokość dochodów), - oświadczenia żony skarżącego, że nigdzie nie pracuje i nie podejmuje żadnych prac dorywczych (w przeciwnym razie należało wymienić źródła i wysokość jej dochodów), - jeśli skarżący bądź jego małżonka są osobami bezrobotnymi należało przedstawić na tę okoliczność stosowne zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, - wyjaśnienia czy skarżący, bądź małżonka pobierają świadczenia tzw. 500+, a jeśli tak, to w jaki sposób są one wypłacane, - wyjaśnienia czy skarżący bądź małżonka korzystają z pomocy społecznej, a jeśli tak, należało okazać na tę okoliczność kopie stosownych decyzji z ostatnich trzech miesięcy, - wyjaśnienia czy skarżący lub małżonka korzystają ze wsparcia rodzinny, znajomych lub dobroczynności osób trzecich, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej należało przedstawić na tę okoliczność pisemne oświadczenia osób, które udzieliły takiego wsparcia lub pomocy z oznaczeniem jej rodzaju lub wysokości, - wyjaśnienia czy do skarżącego, bądź jego małżonki, należą jakieś rachunki bankowe, a jeśli tak, należało przedłożyć wyciągi ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z ostatnich dwóch miesięcy, bądź oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych. J. P. nie odniósł się jednak od skierowanego do niego wezwania, tym samym uniemożliwił orzekającemu dokonanie oceny, czy spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy. Należy podkreślić, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GZ 151/14, z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. II OZ 442/13 oraz z dnia 10 maja 2013 r. sygn. II OZ 347/13). Skoro w niniejszej sprawie skarżący nie podał we wniosku o przyznanie prawa pomocy żadnych danych dotyczących jego stanu majątkowego, ani osób z którymi pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym, nie wykazał źródła i wysokości dochodów rodziny, ani wysokości ponoszonych wydatków i nie odniósł się w żaden sposób do wezwania o uzupełnienie tych danych, uniemożliwił tym samym orzekającemu ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Tym samym przesłanka przyznania prawa pomocy nie może być uznana za spełnioną. Wobec powyższego wniosek strony należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.