III SA/Kr 1616/13
WyrokWSA w Krakowie2014-05-20
Skład orzekający: Halina Jakubiec, Hanna Knysiak-Molczyk, Janusz Bociąga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna może ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, jeśli nie podjęła zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wyklucza osób bezrobotnych z kręgu beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego. "Rezygnacja z zatrudnienia" obejmuje również sytuację, gdy osoba zdolna do pracy pozostaje poza stosunkiem zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Organy administracji powinny skupić się na ustaleniu celu niepodejmowania zatrudnienia, a nie na formie jego rozwiązania lub braku podjęcia.Stan faktyczny
Skarżący B. C. ubiegał się o specjalny zasiłek opiekuńczy na swojego ojca, który posiadał znaczny stopień niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżący nie spełnił przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ jego zatrudnienie miało charakter pozorny lub nie było wystarczająco trwałe. Skarżący argumentował, że dwukrotnie zrezygnował z pracy z powodu konieczności sprawowania opieki nad ojcem, a jego sytuacja życiowa i rodzinna uzasadniała przyznanie świadczenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Molczyk WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2014 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 listopada 2013r. nr [ ] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 listopada 2013 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz, art. 5, art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. - o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w związku z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego po rozpatrzeniu odwołania B. C. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] 2013 r. znak: [...], nr [...] o odmowie przyznania B. C. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskowanego na ojca – E. C. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ podał, że podstawowym warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności. Wnioskodawca musi spełniać wszystkie warunki określone w ustawie. W sprawie wątpliwym dla organu I instancji było, że B. C. umowę o pracę zawarł w celu umożliwienia mu skutecznego ubiegania się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.
Niepełnosprawność ojca wnioskodawcy datuje się od 1984 r. a znaczny stopień niepełnosprawności od 2004 r., zaś B. C. pracował zawodowo do 2012 r. Umowa z firmą A została rozwiązana na mocy porozumienia stron z dniem 31 marca 2012r. W okresie od 24 maja 2012 r. do 16 grudnia 2012 r. B. C. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, co nie przeszkadzało mu w sprawowaniu opieki nad ojcem. Ponadto obowiązujące wówczas przepisy stworzyły mu możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem (od 17 grudnia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r.). Od dnia 8 lipca 2013 r. skarżący podjął zatrudnienie jako kierowca autobusu w Firmie Handlowo-Usługowej "B" Sp. J. E., S. K. Skarżący zrezygnował z tego zatrudnienia. Stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron w dniu 31 lipca 2013r.
Organ I instancji stwierdził, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego musi być obiektywne i uzasadnione i dotyczyć takich przypadków, gdy faktycznie osoba ubiegająca się o świadczenie nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na konieczność jej sprawowania nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem organu skarżący nie spełnił przesłanki rezygnacji z zatrudnienia warunkującej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż zawarł pozorną umowę o pracę w celu otrzymania tego świadczenia.
Od powyższej decyzji B. C. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz podjęcie decyzji na podstawie wydumanych wątpliwości urzędnika i ocenie niezgodnej z dokumentacją. Zdaniem skarżącego zarówno ze zgromadzonej dokumentacji jak i rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że spełnione są wszystkie przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, a mimo to zaskarżona decyzja podjęta została na podstawie wątpliwości (cyt.: "wątpliwym jest, że umowę o pracę zawarto z zamiarem dotrzymania jej warunków"). W dalszej części odwołania skarżący podniósł, że umowa z firmą A została rozwiązana na mocy porozumienia stron z dniem 31 marca 2012 r. Decyzję o rozwiązaniu umowy po blisko 30 latach pracy podjął w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, który w 2011 r. przeprowadził się w rodzinne strony i od tego czasu mieszka samotnie, wcześniej mieszkał, bowiem u swojej córki U. C. Wskazał, że od 24 maja 2012r. do 16 grudnia 2012r. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, co nie przeszkadzało mu w sprawowaniu opieki nad ojcem. Ponadto obowiązujące wówczas przepisy stworzyły mu możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem (od 17 grudnia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r). Następnie w związku z pogarszającą się sytuacją rodziny od dnia 8 lipca 2013 r. skarżący podjął zatrudnienie jako kierowca autobusu w Firmie Handlowo-Usługowej "B" Sp. J. E., S. K., mając nadzieję, że przy pomocy pozostałych członków rodziny uda mu się połączyć opiekę nad niepełnosprawnym ojcem i pracę zarobkową. Niestety opieka nad ojcem przerosła siły jego córek i żony, ponieważ skarżący pracując nie miał zbyt wiele czasu by im pomóc. Wykonywana praca wiązała się, bowiem z kilkudniowymi wyjazdami zagranicznymi. Skarżący nie mając innego wyjścia po raz drugi zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad ojcem. Stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron, na prośbę pracownika z dniem 31 lipca 2013 r.
W swoim odwołaniu skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, iż jego zatrudnienie miało charakter pozorny, mający na celu umożliwienie skutecznego ubiegania się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nadto drugi argument odmownej decyzji, iż cyt.: "w ocenie organu zakres niezbędnej dla niepełnosprawnego członka rodziny opieki nie pozbawia wnioskodawcy możliwości podjęcia zatrudnienia" pozostaje w sprzeczności z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, jak również w zalegającym w aktach sprawy wywiadem środowiskowym przeprowadzonym z E. C.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, co do zasady zdaniem organu odwoławczego jest prawidłowa. Stan faktyczny sprawy zdaniem organu odwoławczego został ustalony prawidłowo.
Organ odwoławczy wskazał, iż podstawą odmowy przyznania B. C. świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego jest fakt, że wnioskodawca nie spełnia jednego z koniecznych warunków do przyznania świadczenia, jakim jest rezygnacja z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem. Badając spełnienie przez skarżącego tej przesłanki przyznał rację organowi I instancji, iż w przypadku skarżącego nie została ona spełniona.
Zdaniem organu odwoławczego wykładnia logiczna i systemowa art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych skłania do zajęcia stanowiska, że rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nie może budzić wątpliwości. Musi to być stan trwały, czyli osoba taka musi zrezygnować definitywnie z zatrudnienia. Natomiast w niniejszej sprawie B. C. do 31 marca 2012 r. był zatrudniony w firmie A Sp. z o.o. Z kolei od 24 maja 2012 r. do 16 grudnia 2012 r. był zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Pobierał zasiłek do 14 grudnia 2012 r. Następnie od dnia 19 grudnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Zaś z załączonego przez skarżącego świadectwa pracy Firmy Handlowo-Usługowej "B" wynika, że pracował on w okresie od 8 lipca 2013 r. do 31 lipca 2013 r., a stosunek pracy ustał poprzez rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron, na prośbę pracownika.
Oceniając materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, że zawarcie przez B. C. umowy o pracę zaraz po utracie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i niemal natychmiastowe jej rozwiązanie (po 24 dniach) było działaniem celowym, a logika takiego działania strony wskazuje, na próbę obejścia prawa. Świadczy o tym chociażby fakt, że B. C. jeszcze w trakcie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego zapoznał się z zasadami przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego i wiedział, iż jednym z koniecznych warunków uzyskania prawa do tego świadczenia jest właśnie rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stwierdzono także, że skarżący zatrudniony był po 2004 r. (to jest po dacie, kiedy ojciec stał się osobą niepełnosprawną, wymagającą opieki osoby trzeciej), a w trakcie trwania jego zatrudnienia pozostali członkowie rodziny (żona, córki), którzy do tej pory nie uczestniczyli w sprawowaniu opieki nad E. C., opiekę taką mu zapewnili (jak wynika z treści odwołania). Fakt ten może świadczyć o tym, iż opiekę nad niepełnosprawnym E. C. można było zorganizować w taki sposób, aby nie była konieczna rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania tej opieki.
Zdaniem organu odwoławczego rzeczywistym powodem złożenia wniosku o przyznanie specjalnego świadczenia opiekuńczego przez skarżącego był fakt, że wejście w życie nowych regulacji prawnych spowodowało utratę świadczenia pielęgnacyjnego, które otrzymywał w związku ze opieką nad ojcem.
Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł B. C. domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ja decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] 2013 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji pomimo nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niezebrania i nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, art. 80 K.p.a. polegające na naruszeniu zasady swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na jego błędnej wykładni i niewłaściwym niezastosowaniu w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, wskutek uznania, że skarżącemu nie przysługuje prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ze względu na to, że zawarcie przez skarżącego umowy o pracę było pozorne i miało na celu umożliwienie skutecznego ubiegania się o przyznanie zasiłku opiekuńczego.
W uzasadnieniu autor skargi wskazał, że stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony, nie podjęto wszelkich niezbędnych kroków mających na celu dokładne wyjaśnienie sprawy. Z materiału dowodowego wynika, że E. C. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i z uwagi na stan zdrowia wymaga stałej opieki i pomocy innych osób. Zdaniem skarżącego nie mają racji organy orzekające w sprawie kwestionując zatrudnienie skarżącego oraz wpływ tej okoliczności na prawo do spornego świadczenia. Pomimo ustalenia w toku postępowania, że skarżący od dłuższego czasu pomaga ojcu organy błędnie przyjęły, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że rezygnuje on z form aktywności zawodowej w celu sprawowania stałej opieki nad ojcem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym całość argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
| Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy |
|administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te |
|kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub |
|procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo |
|naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie|
|jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: |
|Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami |
|skargi oraz powołaną podstawą prawną. |
|Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu |
|uzasadniającym jej uchylenie. |
|Na wstępie należy wskazać, że sąd ocenia zaskarżoną decyzję według stanu prawnego z daty jej wydania. Przypomnienie to jest konieczne z |
|uwagi na zmianę prawa odnoszącego się do podnoszonych problemów, które nastąpiło od 15 maja 2014 r. |
|Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 16a u.ś.r., regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. |
|Zasiłek ten wprowadzony został do u.ś.r. z dniem 1 stycznia 2013 r. przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o|
|świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek |
|opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z |
|2012 r. poz. 788 ze zm.; dalej: k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w |
|związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo |
|orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze |
|znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie |
|jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, iż zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli osoba |
|sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do|
|renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia |
|kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym |
|z innych tytułów, albo też ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub legitymuje się |
|orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Omawiane świadczenie nie przysługuje również, gdy osoba wymagająca opieki została |
|umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością|
|kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, |
|z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; na |
|osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone |
|prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; na |
|osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku |
|opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; czy wreszcie gdy na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą |
|do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub |
|dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Jak ponadto wynika z art. 16a ust. 2 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy |
|przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie |
|przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., czyli przyznanie tego świadczenia zostało uzależnione od spełnienia kryterium |
|dochodowego. |
|Spór powstały między skarżącym a organami obu instancji dotyczy jednak wyłącznie oceny, czy skarżący jest osobą, która "rezygnuje z |
|zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki". Organ stwierdził, bowiem że jest spełnione |
|kryterium dochodowe do otrzymania tego świadczenia. |
|Sąd zauważa, że organy trafnie ustaliły, że skarżący przed otrzymaniem świadczenia pielęgnacyjnego był zarejestrowany w urzędzie pracy, |
|jako osoba bezrobotna. Organy obu instancji porównując materialnoprawną podstawę specjalnego zasiłku opiekuńczego ze stanem faktycznym |
|niniejszej sprawy stwierdziły, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, które najpierw realizowały zatrudnienie, a |
|następnie zrezygnowały z niego w celu sprawowania opieki nad osobą, o której mowa w art. 16a u.ś.r. Sąd zwraca uwagę, że taka wykładnia |
|przytoczonego przepisu wyklucza z grona beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego wszystkie osoby, które z różnych przyczyn, często |
|od siebie niezależnych, nie podjęły zatrudnienia. W szczególności wykładnia taka nie pozwala na przyznanie świadczenia osobom, które |
|nigdy nie podjęły zatrudnienia przede wszystkim z uwagi na sprawowaną przez siebie (często od wielu lat) opieką nad bliską osobą. |
|W związku z powyższym Sąd zwraca uwagę, że z przytoczonego powyżej art. 16a u.ś.r. nie wynika jakakolwiek preferowana forma rozwiązania |
|stosunku zatrudnienia jako warunku przyznania jednostce specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przez "rezygnację" rozumie się bowiem nie tylko|
|"zrzeczenie się", ale również "zaniechanie czegoś" (por. Uniwersalny Słownik Języka Polskiego. Tom IV, Warszawa 2003, s. 86). Toteż |
|rezygnacją z zatrudnienia jest każdy stan, w którym osoba zdolna do podjęcia zatrudnienia pozostaje poza stosunkiem zatrudnienia. Wtedy |
|bowiem osoba taka odstępuje od zatrudnienia. W szczególności żaden przepis prawa pozytywnego nie wymaga, by osoba ubiegająca się o |
|specjalny zasiłek opiekuńczy pozostawała przez pewien czas w zatrudnieniu, a następnie z niego rezygnowała. Zwrócił na to uwagę |
|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 408/13 (publ. |
|http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, iż "fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących – bowiem sprawujących faktycznie |
|opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – podjęcia przez takie osoby pracy po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia|
|przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata |
|Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodujące w konsekwencji niemożność wykonywania |
|jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna". Sąd pragnie zaznaczyć, że celem niepodejmowania zatrudnienia powinna być zawsze |
|konieczność sprawowania opieki nad osobą, o której mowa w art. 16a u.ś.r. i na tym powinny skupić środki dowodowe organy administracyjne |
|rozpoznające wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Interpretacja taka wynika z faktu, że celem wspomnianego świadczenia |
|jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do |
|samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób |
|opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki nad swymi |
|niepełnosprawnymi obywatelami. |
|W ocenie Sądu wymaga podkreślenia, że w przepisach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego brakuje podstawy pozbawiającej osoby |
|bezrobotne możliwości uzyskania analizowanego świadczenia. Przytoczony powyżej art. 16a ust. 8 u.ś.r. enumeratywnie wylicza katalog |
|okoliczności wykluczających z kręgu beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie wskazując w żaden sposób na osoby bezrobotne |
|zarejestrowane w urzędzie pracy. Oznacza to, że ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego |
|świadczenia. Sąd wskazuje, że analogiczną treść zawiera art. 17 ust. 5 u.ś.r. Również w tej regulacji, dotyczącej zasad przyznawania |
|świadczenia pielęgnacyjnego, status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca uregulowane tym |
|przepisem świadczenie. Obydwie te instytucje prawne zbliża do siebie fakt, że skuteczność starań o oba te świadczenia została powiązana z|
|rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu |
|niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 i art. 16a ust. 1 u.ś.r.). Uregulowanie zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "j" ustawy z dnia 20 |
|kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) definiując pojęcie |
|bezrobotnego wskazuje, iż jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach |
|rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego |
|wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. W dotychczasowym |
|orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że treść art. 17 ust. 5 u.ś.r. nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być |
|traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. |
|Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) trafnie |
|wskazał, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z |
|pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego |
|zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić |
|wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Powyższe uwagi zachowują swą aktualność także w |
|stosunku do art. 16 a u.ś.r., bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanką przyznania zarówno |
|świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II |
|SA/Bd 463/13, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013 r. , sygn. akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 |
|grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1026/13; także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 965/13). |
|Reasumując te rozważania należy raz jeszcze podkreślić, że zarówno osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy, jak i inna osoba, |
|która nie podejmuje pracy z konieczności sprawowania opieki nad osobą, o której mowa w art. 16 a u.ś.r., mogą – po spełnieniu innych |
|przesłanek – być beneficjentami specjalnego zasiłku opiekuńczego. |
|Jak już wyżej wskazano, organy administracji powinny położyć główne akcenty postępowania wyjaśniającego na ustaleniu celu rezygnacji z |
|zatrudnienia. Innymi słowy w postępowaniu w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego organ ma za zadanie ustalić, czy |
|niepodejmowanie zatrudnienia przez wnioskodawcę wynika z konieczności sprawowania stałej opieki nad osobą, o której mowa w art. 16 a |
|u.ś.r. Jeżeli taka okoliczność jest choćby jedną z licznych przyczyn niepodejmowania zatrudnienia, wspomniane świadczenie powinno zostać |
|przyznane po spełnieniu pozostałych kryteriów (podmiotowego oraz dochodowego). Niewyjaśnienie tej okoliczności oznacza, że zaskarżona |
|decyzja narusza przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Ani organ pierwszej instancji ani odwoławczy nie przeprowadziły wnikliwego |
|postępowania wyjaśniającego dla ustalenia celu rezygnacji skarżącego ze statusu osoby bezrobotnej, a swoje wnioski w tym zakresie oparły |
|na przesłankach nieznajdujących potwierdzenia w obowiązującym prawie i sprzecznych z celem specjalnego zasiłku opiekuńczego. |
|Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie tylko korzystałaby z kontynuacji przesłanki świadczenia pielęgnacyjnego |
|gdyż zrezygnowała z zatrudnienia w celu jego uzyskania, ale także zrezygnował z zatrudnienia podjętego po wygaśnięciu tego świadczenia. |
|Organ odwoławczy nie przedstawił żadnych niewątpliwych dowodów, że skarżący istotnie działa w celu obejścia prawa i nie sprawuje opieki |
|nad ojcem. Organ przedstawił tylko swoje przypuszczenia bez wskazania konkretnych dowodów, w tym także, że taka opieka jest zbyteczna. |
|Nieporozumieniem zdaniem Sądu zaś jest zarzut organu, że skarżący znał zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego i podjął |
|pracę w celu spełnienia przesłanki. Takie postępowanie skarżącego było racjonalne, jeżeli służyło godnemu celowi sprawowania w |
|przyszłości rzeczywistej opieki nad osobą, która takiej opieki wymaga, a wcześniejsze przyznane mu świadczenie wygasło. |
|Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego organy administracji zastosują wskazania wynikające|
|z niniejszego uzasadnienia. Uwzględnią, zatem w szczególności, że osoba bezrobotna może być beneficjentem specjalnego zasiłku |
|opiekuńczego. W tym zakresie organ musi przede wszystkim ustalić, czy skarżący nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki |
|nad swoim ojcem. |
|Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ja decyzja organu I instancji naruszają prawo i jako |
|takie powinny zostać uchylone na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. |
| |
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło