III SA/Kr 1637/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na pismo Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 22 sierpnia 2024 r. nr P-3/366 znak: FE-IX.433.9.386.2020 w przedmiocie odmowy ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej wypłaty pomocy z umowy o dofinansowanie postanawia: 1. odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, 2. odrzucić skargę, 3. zwrócić skarżącemu uiszczony od skargi wpis sądowy w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych). Skarżący wniósł skargę na pismo Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 22 sierpnia 2024 r. znak: FE-IX.433.9.386.2020, w którym organ poinformował skarżącego o odmowie ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej umowy z dnia 23 lipca 2020 r. zawartej w ramach działania "Wsparcie dla rozwoju lokalnego w ramach inicjatywy LEADER" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020. Skarżący wniósł o uchylenie ww. rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Małopolskiego wniósł o jej odrzucenie wskazując, że sprawa nie należy do kognicji sądów administracyjnych, ewentualnie oddalenie, jako bezzasadnej. Wezwaniem z dnia 28 października 2024 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. We wniosku z dnia 13 listopada 2024 r. skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżący wyjaśnił, że wezwanie do podania numeru PESEL odebrała jego żona w dniu 31 października 2024 r. W tym czasie Skarżący przebywał w Szwajcarii, gdzie pracuje. O wezwaniu dowiedział się dopiero po powrocie do Polski w dniu 9 listopada 2024 r. W ocenie skarżącego uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, bowiem przebywając za granicą nie mógł uzupełnić braku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. póz. 935; dalej p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Według utrwalonego orzecznictwa brak winy powinien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006). Jak wskazuje się w orzecznictwie przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.; stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają zaś niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy nieznajomość prawa (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 75/14). Jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Stwierdzić należy, że argumentacja skarżącego przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało prawidłowo doręczone na adres skarżącego wskazany w skardze i odebrane przez dorosłego domownika (żonę skarżącego ) w dniu 31 października 2024 r. Należy zatem przyjąć, że skarżący wiedział o skierowanej do niego korespondencji, jednak wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie wykonał wezwania w terminie. W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że przebywanie skarżącego za granicą nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu. Strona, wiedząc o toczącym się postępowaniu, winna ustanowić pełnomocnika do reprezentacji czy doręczeń, który poinformowałby skarżącego o treści kierowanych do niego pism (por. postanowienie NSA z 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OZ 675/11). Należyta dbałość w prowadzeniu własnych spraw wymaga, aby przed wyjazdem podjąć odpowiednie działania gwarantujące zabezpieczenie swoich interesów (por. postanowienia NSA: z 8 lipca 2011 r. sygn. akt II FZ 360/11 oraz z 16 grudnia 2015r. II GZ 882/15). Zdaniem Sądu okoliczności podniesione przez skarżącego we wniosku (przebywanie za granicą) nie dowodzą braku jego winy w uchybieniu terminu, a tym samym nie uzasadniają uwzględnienia wniosku. W związku z powyższym działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł w pkt 1 postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Ponieważ skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu, Sąd był zobligowany go rozpoznać. Niezależnie jednak od powyższego, tj. nieuzupełnienia braków formalnych skargi i odmowy przywrócenia terminu do ich uzupełnienia stwierdzić należy, że skarga podlega odrzuceniu ze względu na brak właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. póz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. póz. 613, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. póz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Za akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. uznaje się te, które: 1) w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego nie są decyzją lub postanowieniem; 2) mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą; 3) podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną; 4) są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się, między innymi, jednostronnością działania; 5) są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł skargę na pismo Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 22 sierpnia 2024 r. informujące o odmowie ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej umowy o dofinansowanie zawartej w ramach działania objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 -2020. Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy w dniu 23 lipca 2024 r. zawarta została pomiędzy Skarżącym, a Zarządem Województwa Małopolskiego umowa o przyznaniu pomocy nr [...] na podstawie art. 34 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2023 r. póz. 2298). Ustawa ta reguluje warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z art. 35 ust. 1 tej ustawy jeżeli wnioskodawca nie spełnia warunków przyznania pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. b, 4, 5,6 lit. d, 7,13 i 14 ustawy, podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy z podaniem przyczyn odmowy. Instytucja odmawia w ten sposób zawarcia umowy, będącej podstawą przyznania pomocy finansowej. W przypadku o którym mowa w art. 35 ust. 1 ustawy, podmiotowi ubiegającemu się o przyznanie pomocy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (art. 35 ust. 2 tej ustawy). Natomiast w przypadku, gdy instytucja wdrażająca działanie uzna, że wnioskodawca spełnia warunki do przyznania pomocy finansowej, zawierana jest umowa cywilnoprawna przyznania beneficjentowi pomocy finansowej. Postępowanie o przyznanie przedmiotowej pomocy przechodzi wówczas do drugiego etapu (postanowienie NSA z dnia 29 września 2016 r. sygn. akt II GSK 4226/16 oraz powołane tam orzecznictwo, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie uznano, że Skarżący spełnia warunki przyznania pomocy i zawarto z nim umowę cywilnoprawną o przyznaniu pomocy. Zgodnie z § 17 ust. 1 tej umowy Beneficjentowi przysługuje jednorazowe prawo do wniesienia do Zarządu Województwa Małopolskiego prośby o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z uzasadnieniem w zakresie rozstrzygnięcia Zarządu Województwa Małopolskiego dotyczącego m.in. zaistnienia przesłanek do wypowiedzenia umowy, w terminie 21 dni od dnia doręczenia beneficjentowi pisma o tym rozstrzygnięciu. Skarżący skorzystał z tego środka zaskarżenia, tj. po otrzymaniu pisma organu z dnia 25 czerwca 2024 r. informującego go o zaistnieniu przesłanek do wypowiedzenia umowy o przyznaniu pomocy, Skarżący złożył w dniu 23 lipca 2024 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po jego rozpoznaniu Zarząd Województwa Małopolskiego pismem z dnia 22 sierpnia 2024 r. nr P-3/366 poinformował Skarżącego, że jego wniosek został rozpatrzony odmownie. Podstawą dofinansowania, które otrzymał skarżący, a tym samym źródłem praw i obowiązków z tym związanych jest dla skarżącego cywilnoprawna umowa o dofinansowanie. Wszelkie spory wynikłe na tym tle należą do kognicji właściwego sądu powszechnego. Co istotne, wynika to wprost z zapisów umowy o przyznaniu pomocy, w której w § 17 ust. 10 zapisano, że wszelkie spory pomiędzy Zarządem Województwa, a Beneficjentem rozstrzygane będą przez sąd powszechny właściwy dla siedziby Województwa. Stwierdzić zatem należy, że w momencie zawarcia z Beneficjentem (skarżącym) umowy cywilnoprawnej o przyznanie pomocy finansowej etap postępowania administracyjnego i (ewentualnie) sądowoadministracyjnego został zamknięty. Na tym etapie skarżącego i Zarząd Województwa łączy stosunek cywilnoprawny, a nie administracyjnoprawny. W związku z powyższym po zawarciu umowy cywilnoprawnej, wszelkie roszczenia są rozstrzygane przez sąd powszechny, a nie administracyjny. Dodatkowo wskazać należy, że zaskarżone przez Skarżącego pismo z dnia 22 sierpnia 2024 r. nie stanowi żadnego władczego rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie. Pismo to nie nosi znamion decyzji administracyjnej, ani żadnej innej zaskarżanej do sądu administracyjnego formy prawnej. Informuje jedynie skarżącego o wystąpieniu przesłanek upoważniających organ do wypowiedzenia umowy o przyznaniu pomocy. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że niniejsza sprawa nie mieści się w katalogu aktów i czynności należących do właściwości sądu administracyjnego, a zatem skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt 2 postanowienia. O zwrocie wpisu (pkt 3 postanowienia) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.