III SA/Kr 1655/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr WO-II.621.1.62.2023 w przedmiocie wymeldowania skargę oddala. Pismem z dnia 6 września 2022 r. uczestniczka postępowania M. G. zwróciła się do Urzędu Miasta Krakowa z wnioskiem o wymeldowanie skarżącej E. S. z pobytu stałego pod adresem: K., ul. [...]. Uzasadniając wniosek poinformowała, że skarżąca od wielu lat nie zamieszkuje w ww. lokalu. Do wniosku uczestniczka postępowania dołączyła księgę wieczystą przedmiotowej nieruchomości, z której wynika, że wraz z nią współwłaścicielami są: A. C., J. C. i M. C. Po przeprowadzeniu postępowania, Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 14 kwietnia 2023 r. nr SA-02-2.5343.1273.2022 orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie : - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. wskutek niewyjaśnienia stanu faktycznego, nierozpatrzenia całego materiału dowodowego, jego dowolną ocenę poprzez przyjęcie, że opuszczenie lokalu przy ul. [...] w K. miało charakter trwały, podczas gdy z dowodów przeprowadzonych w sprawie wynika, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru stałego i trwałego, - art. 35 ustawy o ewidencji ludności - poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że w sposób trwały opuściła ona ww. lokal. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w całości. Do pisma z 28 sierpnia 2023 r. uczestniczka postępowania przedłożyła do akt sprawy uwierzytelnione kopie: pisma T. spółki z o.o. skierowane do nabywcy energii elektrycznej dla nieruchomości pod adresem: B. [...], [...] S. – E. S. i A. S. z 24 marca 2023 r. oraz faktury za wznowienie energii elektrycznej w budynku położonym w B. [...] z 29 marca 2023 r. wystawionej na E. S. i A. S., podnosząc, że powyższe dokumenty wskazują na brak mieszkania przez skarżącą pod adresem w K. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr WO-II.621.1.62.2023 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżąca nie koncentruje swoich spraw życiowych pod adresem: K., ul. [...] od co najmniej kilku lat, co sama potwierdziła. Swoje życie ogniskuje poza spornym lokalem. W ocenie Wojewody, opuszczenie miejsca pobytu stałego przez skarżącą, było jej świadomą decyzją, nie wynikało z bezprawnych działań osób trzecich. Opuściła ona lokal, w którym zameldowana była na pobyt stały, natomiast nie dopełniła obowiązku meldunkowego, tj. nie wymeldowała się z miejsca stałego zameldowania. Organ podkreślił, że jeżeli rzeczywistym zamiarem danej osoby jest stałe zamieszkiwanie w danym lokalu, który został przez nią opuszczony, choćby niedobrowolnie - to powinna ona podjąć we właściwym czasie określone środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z budynku i powrotu do niego. Materiał dowodowy sprawy nie wskazuje by skarżąca podjęła kroki zmierzające do przezwyciężenia przeszkód do swobodnego korzystania ze spornego lokalu. Nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu, daje się wyraz woli rezygnacji z zamieszkania w nim, co z kolei pozwala uznać, że opuszczenie nabrało również charakteru trwałego. Zdaniem Wojewody, skoro skarżąca od co najmniej kilku lat koncentruje swoje sprawy osobiste poza spornym lokalem, to tym samym dała wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia mieszkania, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami ewidencji ludności jest nadal zameldowana. Długotrwałe nieprzebywanie pod adresem zameldowania na pobyt stały świadczy o woli trwałego przeniesienia centrum życiowego w inne niż adres zameldowania miejsce. Zamiar powrotu skarżącej do ww. lokalu w K. ogranicza się jedynie do deklarowania chęci powrotu do rzeczonego lokalu, bez określenia czasu powrotu, a przede wszystkim bez uwzględnienia realnych i prawnych możliwości zamieszkania w tym budynku. Skarżąca 7 marca 2023 r. składając zeznania w organie I instancji oświadczyła: "zamierzam powrócić do miejsca stałego zameldowania po przeprowadzeniu prac remontowych w lokalu. Nie umiem określić terminu powrotu, jest to związane również z prowadzoną sprawą meldunkową ". W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że nawet deklaracja zamiaru powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania - w bliżej nieokreślonej przyszłości, nie jest przeszkodą do wymeldowania i nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania. Zamiar pobytu w określonym miejscu musi być połączony z faktem przebywania, który polega na rzeczywistym skoncentrowaniu w danym miejscu swoich osobistych i majątkowych interesów. W ocenie organu na obecnym etapie sprawy, powrót skarżącej do spornego lokalu nie jest realny. Mieszkanie stanowi bowiem współwłasność uczestniczki postępowania, która zwróciła się z wnioskiem o wymeldowanie skarżącej z lokalu i sprzeciwia się temu, aby ponownie ona w nim zamieszkała. Odnosząc się do prośby skarżącej dotyczącej umorzenia postępowania, organ wyjaśnił, że postępowania administracyjne prowadzone w przedmiocie wymeldowania można umorzyć wyłącznie w sytuacji gdy osoba podlegająca wymeldowaniu dobrowolnie się wymeldowała. Wówczas postępowanie staje się bezprzedmiotowe. Brak zgody na wymeldowanie osoby z danego lokalu w żaden sposób nie uprawnia organu administracji publicznej do zakończenia postępowania w formie decyzji administracyjnej umarzającej postępowanie administracyjne w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a., gdyż przedmiot postępowania nadal istniał. Reasumując, przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie czy doszło do opuszczenia lokalu przez osobę podlegającą wymeldowaniu (tj. jedynej przesłanki warunkującej wymeldowanie, w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności), którą to przesłankę - w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy - organ I instancji ustalił prawidłowo. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, wbrew twierdzeniom skarżącej, spełniał wymogi stawiane w art. 7 k.p.a., tzn. uwzględniał obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych środków służących wyjaśnieniu istotnych dla sprawy okoliczności i służących załatwieniu sprawy. Prawidłowe były także ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.), jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści, że spełnione zostały przesłanki z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W skardze do WSA w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. wskutek nieprzeprowadzenia należytej, pełnej kontroli odwoławczej i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej bez pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wskutek nierozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę poprzez przyjęcie, że opuszczenie lokalu przy ul. [...] w K. miało charakter trwały, podczas gdy z dowodów przeprowadzonych w sprawie wynika, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru stałego i trwałego, - art 35 ustawy o ewidencji ludności, poprzez przyjęcie, że organ I instancji właściwie go zastosował przyjmując, że w sposób trwały opuściła ona ww. lokal. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 14 kwietnia 2023 r. oraz o zasądzenie od Wojewody Małopolskiego na jej rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej w skrócie - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, ustalenia organu nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 31 sierpnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 14 kwietnia 2023 r. orzekającą o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w K. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2022, poz. 1191 ze zm.). Zgodnie z ww. przepisem organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Stosownie do art. 25 ust. 1 cytowanej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88). Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego pozostawania w danym lokalu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że opuszczenie miejsca pobytu stałego musi mieć charakter dobrowolny i trwały, by można było dokonać wymeldowania. Podzielić należy, aktualny na gruncie obowiązującej obecnie ustawy, pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami. Należy również podkreślić, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy. Bezsporne jest, że skarżąca od co najmniej paru lat nie mieszka pod adresem: K., ul. [...]. Jak sama wskazała w oświadczeniu z dniu 7 marca 2023 r.: "w okresie pandemii (...) wraz z mężem w sposób trwały przenieśliśmy się do domu letniskowego w miejscowości B. [...] (...)" (k. 80 a.a.). Również kwestia dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu nie jest kwestionowana przez skarżącą. Istota sporu sprowadza się natomiast do ustalenia, czy faktycznie doszło do trwałego opuszczenia lokalu. Przypominać należy, że z trwałością opuszczenia miejsca spotykamy się w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym - nowym miejscu - ośrodka osobistych i majątkowych interesów. W niniejszej sprawie zgromadzony przez organ materiał dowodowy pozwalał na przyjęcie, że skarżąca opuściła miejsce zamieszkania w sposób trwały. Zastrzec przy tym należy, że ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, nie może być oparte na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulega zmianie i być pojmowane jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Wystarczające jest, jeżeli okres ten jest dostatecznie długi, gdyż w przeciwnym razie nie byłoby możliwe wymeldowania osoby, która de facto w lokalu od lat nie przebywa albo przyjeżdża do niego jedynie okazjonalnie. Skoro skarżąca od co najmniej kilki lat koncertuje swoje sprawy osobiste w innym miejscu niż sporny lokal, co potwierdziła sama w oświadczeniu z dnia 7 marca 2023 r.: "(...) Aktualnie nasze centrum spraw życiowych koncentruje się w miejscowości B. [...]. Tam wykonujmy czynności życia codziennego (...)" (k. 80 a.a.) - to świadczy to o woli trwałego przeniesienia centrum życiowego w inne miejsce niż adres zameldowania. Owszem na etapie całego postępowania skarżąca deklarowała chęć powrotu do przedmiotowego lokalu w K., jednakże przy ocenie zamiaru powrotu do miejsca zameldowania należy brać pod uwagę nie tylko samą deklarację osoby, której dotyczy postępowanie o wymeldowanie, ale również całokształt okoliczności sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2018 r., sygn. II OSK 2036/16). W rozpatrywanej sprawie podnoszony zamiar powrotu ma jedynie charakter werbalny, bowiem mieszkanie przy ul. [...] w K. stanowi współwłasność M. G., która to też zwróciła się z wnioskiem o wymeldowanie skarżącej z ww. lokalu i która sprzeciwia się ponownemu zamieszkaniu w nim skarżącej. W związku z tym powrót skarżącej do spornego mieszkania był w momencie orzekania przez organ II instancji, nierealny. Na powyższe słusznie zwrócił uwagę Wojewoda Małopolski w zaskarżonej decyzji. Prawidło wskazał także organ, że organy prowadzące ewidencję ludności nie ustalają i nie rozstrzygają kwestii spornych powstałych między skonfliktowanymi osobami, w tym dotyczących uprawnień do korzystania i zamieszkania w lokalu. Ewidencja pobytu nie odnosi się także do rozstrzygania kwestii dotyczących obecnego lub przyszłego stanu prawnego lokalu. Celem prowadzenia ewidencji ludności jest rejestrowanie faktycznego miejsca pobytu osób w określonym czasie, nie zaś rozstrzyganie o przysługujących im bądź nie prawach do poszczególnych nieruchomości. Przez zameldowanie nie nabywa się tytułu prawnego do nieruchomości, a przez wymeldowanie nie traci się tytułu prawnego. Odnosząc się do okoliczności potwierdzających, w ocenie skarżącej, zamiar powrotu przez nią do przedmiotowego mieszkania - tj. pozostawienia mebli w spornym lokalu, brak zmiany adresu do korespondencji - podkreślić należy, że posiadanie kluczy do lokalu, pozostawienie w nim rzeczy osobistych, używanie adresu przedmiotowego lokalu przy korespondencji z innymi podmiotami, posługiwanie się dokumentami, w których widnieje sporny adres – nie świadczy jeszcze o skoncentrowaniu własnych spraw życiowych w tymże miejscu, jeżeli nie wiąże się z faktycznym i trwałym przebywaniem w miejscu stałego zameldowania. Zamiar pobytu w określonym miejscu musi być połączony z faktem przebywania, który polega na rzeczywistym skoncentrowaniu w danym miejscu swoich osobistych i majątkowych interesów (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 28/22). Reasumując, zgromadzony materiał dowody jednoznacznie potwierdza, że skarżąca nie koncentruje swoich interesów życiowych w lokalu w K., a miejscem pobytu, które stanowi jej centrum życiowe, jest dom w miejscowości B. Skoro zatem faktyczne centrum życiowe skarżąca zlokalizowała w innym miejscu to zerwana została więź z miejscem stałego pobytu, następstwem czego winno być jej wymeldowanie, skoro sama nie dopełniła tego obowiązku. Jak już wskazano, ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Obowiązek meldunkowy rozumiany jest obecnie jako czynność wyłącznie techniczna, związana z rejestracją ruchu ludności, a zameldowanie w lokalu ma potwierdzać istniejący stan faktyczny i winno oznaczać zamieszkiwanie w nim z zamiarem stałego lub czasowego przebywania i koncentracją w tym lokalu całokształtu spraw życiowych, osobistych i majątkowych interesów. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową (por. wyroki NSA: z dnia 28 września 2016 r. sygn. akt II OSK 439/15; z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 2672/11; z dnia 22 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1996/11). Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów znajdujących się w przedstawionych aktach administracyjnych, wbrew zarzutom skargi, Wojewoda Małopolski nie naruszył reguł postępowania dowodowego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. oraz zasady zawartej w art. 8 k.p.a. Organ administracji publicznej zebrał wystarczający materiał dowodowy i rozpatrzył go w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy wystarczającego do jej rozstrzygnięcia. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów powołanych w skardze. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.