III SA/Kr 1667/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (vide: rubryka 5 in fine – przyp. RWSA) Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, córką i zięciem. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 250 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Utrzymuje się z renty w wysokości 1425 zł. Twierdzi, że nie ma wiedzy na temat źródła i wysokości dochodów małżonki, córki, zięcia. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jako osoba całkowicie niezdolna do pracy oraz samodzielnej egzystencji otrzymał rentę. Jej wysokość determinuje jednak jego prośbę o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Powiada, że jego relacje rodzinne są od kilku lat bardzo złe w konsekwencji czego skarżący zamieszkuje sam w dolnej kondygnacji domu w jednym pokoju a wszystko co dzieje się domu dzieje się obok niego. Wobec tego, że oświadczenia skarżącego zawarte we wniosku wzbudziły wątpliwości wezwano skarżącego o: • wyjaśnienie jakie nieruchomości, zasoby pieniężne i przedmioty wartościowe należą do żony skarżącego, córki skarżącego, zięcia skarżącego i jaka jest wysokość dochodów każdej z tych osób tj. ujawnionych przez skarżącego w rubryce 6 wypełnionego formularza "PPF" osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, • jeśli skarżący podtrzyma tezę o złych relacjach rodzinnych, skutkujących brakiem wiadomości na temat majątku i wysokości dochodów żony, córki i zięcia podanie jakie konkretnie okoliczności przemawiają za prawdziwością tej tezy, a w szczególności:? o czy małżonkowie są w trakcie rozwodu albo też została pomiędzy nimi orzeczona separacja? Jeśli tak to przedstawienie na tę okoliczność kopi odpowiednich pism procesowych albo wydanych orzeczeń. o czy na przestrzeni ostatnich dwu lat dochodziło do jakiś sporów lub kłótni rodzinnych przy których była wzywana policja? Jeśli tak to okazanie na tę okoliczność np. zaświadczenie o datach i przyczynach takich interwencji. o wyjaśnienie treści pisemnego oświadczenia małżonki z dnia 11.08.2012 r. w którym p. U. N. pisze m.in. "Od 08 lutego mąż nie pije alkoholu i uczestniczy w mityngach AA. Powrócił do stanu zupełnej trzeźwości, jest osobą zrównoważoną i dbającą o rodzinę" w kontekście swoich obecnych twierdzeń? o wyjaśnienie w jaki sposób i przez kogo przygotowywane są posiłki? Jak jest przechowywana żywność w lodówce? Kto i w jakiej części ponosi wydatki związane z utrzymaniem domu i opłacaniem mediów? o kto sprawuje faktyczną opiekę nad skarżącym skoro jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji a okoliczność ta była podstawą przyznania mu renty z tego tytułu? • wyjaśnienie jaka jest wysokość miesięcznych obciążeń związanych w opłatami za prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości, RTV, telefony i przedstawienie na tę okoliczność kopii ostatnich rachunków. Jeśli skarżący ma problemy z terminowym regulowaniem tych należności okazanie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, wyroków zasądzających etc. • wyjaśnienie czy skarżący albo którakolwiek ujawnionych przez skarżącego w rubryce 6 wypełnionego formularza "PPF" osób pozostających ze skarżącym Jeśli tak to przedstawienie wyciągów obrazujących historię operacji przeprowadzonych na takich rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący podał, że córka i zięć posiadają w domu należącym do skarżącego i małżonki wydzieloną przestrzeń mieszkalną na poddaszu i mają własne liczniki na prąd, gaz oraz własny telefon. Jeśli zaś chodzi o relacje skarżącego z małżonką to żona opiekuje się skarżącym. W zamian skarżący partycypuje miesięcznie kwotą 800 zł w kosztach utrzymania domu, pomaga też żonie na ile tylko pozwala na to stan jego niepełnosprawności. Przykładowo w zimie palił w piecu C.O., utrzymuje czystość pomieszczeń, obiera warzywa i ziemniaki, opiekuje się psem i kotem. Skarżący powiada, że małżonka, córka i zięć kategorycznie odmówili ujawnienia źródeł oraz wysokości swoich dochodów, należących do nich nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Skarżący nie wyjaśnił, czy on sam i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiada jakieś rachunki bankowe. Do tych pisemnych wyjaśnień skarżący z własnej inicjatywy dołączył kopię pisma informującego go osobie kuratora sądowego i terminie dozoru jakiemu został poddany. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, gdyż generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżący złożył wyjaśnienia, które są wystarczające dla wyprowadzenia wstępnego wniosku o błędnym wpisaniu do rubryki 6 formularza PPF córki i zięcia. Skoro bowiem osoby te posiadają wydzieloną przestrzeń mieszkalną i mają własne liczniki na prąd, gaz oraz telefon, to pomimo zamieszkiwania pod tym samym adresem co skarżący prowadzą odrębne od niego gospodarstwo domowe. Inaczej rzecz przedstawia się jednak z małżonką skarżącego. Skoro bowiem małżonka skarżącego opiekuje się nim a w zamian skarżący pokrywa ze swej renty część kosztów związanych z utrzymaniem domu, pomaga żonie w jego prowadzeniu, uczestniczy w przygotowaniu posiłków i opiekuje się zwierzętami domowymi to okoliczności te nakazują przyjąć, że skarżący prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe. Wcześniejsze zachowania skarżącego, skutkujące oddaniem go pod dozór kuratora sądowego za znęcanie się nad rodziną posiada drugorzędne znaczenie tym bardziej, że marginalizuje je dodatkowo obecne oświadczenie małżonki skarżącego utrzymującej, że skarżący "jest osobą dbającą o rodzinę". W takiej sytuacji obowiązkiem skarżącego było więc ujawnienie źródeł oraz wysokości dochodów małżonki a także podanie jakie należą do niej nieruchomości, zasoby pieniężne oraz przedmioty wartościowe. Zasłanianie się sprzeciwem żony nie może odnieść skutku. Przypomnieć bowiem wypada, że małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy wynikający z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który trwa tak długo jak długo istnieje małżeństwo. Wzmiankowany obowiązek obejmuje także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów (por. postan. NSA w Warszawie z dnia 6 października 2004 r. GZ 71/04 a także postan. WSA w Gdańsku z 14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04). Stąd tak ważne było poznanie czy małżonka skarżącego będzie w stanie udzielić mu wsparcia. Wreszcie nadmienić też wypada, że z przyczyn sobie tylko wiadomych skarżący nie podał jaka jest wysokość miesięcznych obciążeń związanych w opłatami za prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości, RTV, telefony i nie przedstawił na tę okoliczność jakichkolwiek rachunków. Pominął też milczeniem informację na temat tego czy on sam albo małżonką posiadają jakieś rachunki bankowe. Skoro zaś w realiach niniejszej sprawy skarżący poprzez unikanie jednoznacznego wyjaśnienia zasygnalizowanych kwestii uniemożliwił dokładniejszej oceny jego sytuacji, to przyznanie w takich warunkach skarżącemu prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się bowiem temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym. Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Równocześnie skarżąca powinna sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Z przytoczonych względów orzeczono wiec jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 i art. 245 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.