III SA/Kr 175/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Janusz Kasprzycki spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2010 r. sprawy ze skargi S. T. i J. T. na decyzję Wojewody z dnia 16 grudnia 2009 r. Nr : [...] w przedmiocie wymeldowania s k a r g ę o d d a l a . Zaskarżoną decyzją z dnia 16 grudnia 2009 r., znak: [...], Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwaną dalej w skrócie – k.p.a.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139, poz. 993 z późn. zm., zwaną dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych) uchylił decyzję organu I instancji w całości i odmówił wymeldowania Z. T. z pobytu stałego w miejscowości K. Organ I instancji – Burmistrz B. - decyzją z dnia [...] 2009 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 k.p.a. orzekł o wymeldowaniu Z. T. z pobytu stałego z budynku nr [...] w miejscowości K. W jej uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało na wniosek S. T. i J. T., właścicieli przedmiotowego budynku. Organ podniósł, że Z. T. zeznał, iż opuścił przedmiotowy lokal ze względu na konflikt z rodzicami. Po opuszczeniu domu rodzinnego w miejscowości K. zameldował się w G. na pobyt czasowy. Oświadczył, że pozostawił w spornym lokalu łóżko, część ubrań, motor, natomiast większą część rzeczy, jak meble, rzeczy osobiste, zabrał do G., gdyż były mu niezbędne do wynajętego mieszkania. Oświadczył także, że w domu rodzinnym od lipca 2007 r. był tylko 2 razy, przy każdej wizycie interweniowała Policja, ponieważ nie został wpuszczony do spornego lokalu ze względu na zmianę zamków w drzwiach przez rodziców. Wnioskodawcy – S. i J. T. - zeznali natomiast, że syn wyprowadził się pod koniec czerwca 2008 r. do G. Sporny lokal opuścił po otrzymaniu pisma od adwokata, które wzywało go do dobrowolnego opuszczenia domu rodzinnego. Wyprowadzając się zabrał ze sobą meble i rzeczy osobiste. Pozostawił jedynie rzeczy zbędne (stare ubrania, wózek, panele podłogowe). Sporny lokal opuścił dobrowolnie zabierając klucze do drzwi wejściowych i pomieszczeń, które zajmował. S. i J. T. wymienili zamki do drzwi wejściowych, ponieważ bali się o swoje bezpieczeństwo. Podczas rozprawy administracyjnej, przeprowadzonej w dniu 5 września 2008 r., z udziałem strony i wskazanych świadków, S. T. potwierdziła wcześniejsze wyjaśnienia, że syn wyprowadził się po otrzymaniu pisma od adwokata. Opuszczenie miało charakter dobrowolny. Syn zabrał meble i rzeczy osobiste, a pozostawił jedynie rzeczy mu zbędne. Z. T. potwierdził z kolei, że z domu rodzinnego wyprowadził się w czerwcu 2007 r., gdyż nie mógł dłużej znieść relacji panujących między domownikami. Wyprowadzka nie miała nic wspólnego z pismem otrzymanym od adwokata, jednakże lokal opuścił dobrowolnie, nie było żadnych przepychanek z rodzicami. Ponadto Z. T. oświadczył, że ma przyznaną bezterminową grupę inwalidzką i z tego powodu musi mieć meldunek stały. W dalszej części decyzji organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] 2008 r. zawiesił postępowanie do czasu wydania wyroku przez Sąd Rejonowy w sprawie z powództwa Z. T. przeciwko S. T. i J. T. o ochronę posiadania. Wskazał, że wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2009 r., sygn. akt. [...], Sąd Rejonowy powództwo oddalił. Wyrok ten został dostarczony do organu w dniu 30 września 2009 r. i w tym samym dniu postępowanie zostało podjęte. Organ I instancji dokonał oceny zebranego materiału dowodowego i stwierdził, że Z. T. wyprowadził się z domu rodzinnego dobrowolnie, zabierając ze sobą swoje i swojej rodziny rzeczy osobiste, meble. Nie czynił nic, aby pogodzić się z rodzicami. Uznał, zatem, że zostały spełnione przesłanki konieczne do wymeldowania Z. T. z miejsca stałego pobytu, określone art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a mianowicie, iż nastąpiło dobrowolne i trwałe opuszczenie lokalu bez dokonania formalności meldunkowych. Odwołanie od tej decyzji złożył Z. T. zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez pominięcie wyroku Sądu Rejonowego, sygn. akt. [...], z uzasadnienia, którego wynika, iż nie opuścił on spornego lokalu dobrowolnie i bez przymusu. Rozpatrując złożone odwołanie Wojewoda w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż przez opuszczenie lokalu należy rozumieć opuszczenie dobrowolne i trwałe, wynikające z własnej woli osoby opuszczającej lokal, gdy osoba zerwie wszelkie kontakty z lokalem, zabierze z tego lokalu swoje rzeczy i nie ma zamiaru stałego w nim przebywania. Organ wskazał, że wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2009 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy oddalił wprawdzie powództwo Z. T. o naruszenie posiadania, ale z przyczyn wygaśnięcia roszczenia (termin do złożenia powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania wynosi jeden rok). Z treści uzasadnienia powyższego wyroku wynika, że opuszczenie przedmiotowego budynku przez Z. T. nie było dobrowolne. W uzasadnieniu powołanego wyroku wyraźnie wskazano, że S. T. i J. T. swoimi działaniami tj.: usunięciem zamka w drzwiach kuchennych i wymianą zamka w drzwiach prowadzących na piętro, odmową wpuszczenia Z. T. do budynku, pozbawili go posiadania spornych pomieszczeń. Wynika z tego, że opuszczenie budynku przez Z. T. nie miało cech dobrowolności. Z. T. opuścił miejsce stałego pobytu na wyraźne żądanie rodziców, ale nie oddał kluczy od budynku i pomieszczeń, które zajmował. Nie można, zatem uznać, by przeprowadzając się do G., utracił posiadanie, bowiem na wolę utraty tego posiadania wskazywałaby okoliczność, gdyby przy tej okazji oddał pozwanym klucze, zabrał z budynku wszystkie należące do niego rzeczy. Ponadto z dokumentacji ewidencji ludności wynika, że Z. T. posiada zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące w miejscowości G., przy ul. A. Posiadanie zameldowania na pobyt czasowy wyklucza, więc możliwość kwestionowania zameldowania na pobyt stały. Skoro, bowiem jeden z organów (w tym przypadku Burmistrz G.) uznał, że zachodzą przesłanki do zameldowania na pobyt czasowy - a tym samym stwierdził brak zamiaru opuszczenia miejsca pobytu stałego - to inny organ meldunkowy (w rozpatrywanej sprawie Burmistrz B.) jest tym stanowiskiem związany. A zatem w czasie trwania zameldowania osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy nie można kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować na potrzeby postępowania o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego, że zameldowanie na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego, jak uczynił to organ I instancji w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że nie nastąpiło dobrowolne i trwałe opuszczenie przedmiotowego lokalu, w związku, z czym uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie wymeldowania Z. T. z miejsca stałego pobytu. Skargę na powyższą decyzją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyli S. i J. T. Skarżący uważają, że Z. T. opuścił przedmiotowy lokal dobrowolnie. Wskazali, że wcześniej, pomimo, iż zajmował z rodziną całą górną kondygnację domu, nie ponosił żadnych opłat związanych z utrzymaniem tego obiektu. Ciężka sytuacja materialna właścicieli budynku zmusiła ich do obciążenia Z. T. połową kosztów utrzymania domu. Z. T. partycypował częściowo w utrzymaniu domu, po pewnym czasie poinformował jednak, że wysokie koszty mieszkania, spowodowały podjęcie decyzji o wyprowadzce i przeniesieniu się do G. Ostatecznie opuścił dom w czerwcu 2007 r. i uczynił to dobrowolnie. Skarżący nie zgadzają się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że Z. T. opuścił lokal na ich żądanie i pod bezpośrednim przymusem. Skarżący podkreślili, że Z. T. nie przestrzegał zasad współżycia społecznego, w domu często dochodziło do bijatyk i nadużywania alkoholu. Dążenie Z. T. do utrzymania stałego meldunku jest tylko działaniem odwetowym z jego strony za formalne wydziedziczenie go przez rodziców. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Materialnoprawną przesłanką orzekania w niniejszej sprawie był art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania przez organ odwoławczy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodzić się, zatem należy z poglądem, że jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest dobrowolne i trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 2 lipca 2007 r., sygn. akt III SA/Po 507/08, publik. w LEX nr 580040). Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Rezygnacja z przebywania w lokalu pobytu stałego winna, więc nastąpić w sposób wyraźny, nie tylko poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie się, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby zerwania wszelkich związków z dotychczasowym miejscem zamieszkania. Mając powyższe na względzie, oceniając działania organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie, nie można, zdaniem Sądu, zarzucić Wojewodzie ani nie zebrania i nie rozpatrzenia całego materiału dowodowego wbrew postanowieniom artykułów 7 i 77 § 1 k.p.a. ani jego błędnej oceny (art. 80 k.p.a.), a więc naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy odzwierciedla trafność stanowiska organu odwoławczego, że nie zobiektywizował się zamiar Z. T. zerwania wszelkich więzów z dotychczasowym miejscem stałego pobytu. Rację ma organ II instancji stojąc na stanowisku, że poprzez nie wpuszczenie Z. T. do budynku, wymianę zamków w drzwiach kuchennych i prowadzących na piętro, skarżący uniemożliwili mu korzystanie z zajmowanych przez niego dotychczas pomieszczeń i powrót do domu. Ten fakt pozbawienia posiadania Z. T. spornych pomieszczeń został ustalony i potwierdzony przez Sąd Rejonowy, czemu dano wyraz w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 kwietnia 2009 r., sygn. akt [...]. Wobec tego, mimo, że powództwo Z. T. o naruszenie posiadania zostało oddalone z powodu wygaśnięcia roszczenia (upływ rocznego terminu), to nie mogło to przesądzić o innej ocenie działań skarżących. Zgodzić się, więc należy z oceną organu odwoławczego, że Z. T. nie wyraził w sposób wyraźny woli opuszczenia lokalu pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że w rozpoznawalnym przypadku doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia, gdyż Z. T. zabrał część swoich rzeczy osobistych, przebywa i koncentruje swoje życie, jak twierdzą skarżący, w innym miejscu, jak i okoliczność, że naruszał on zasady współżycia społecznego. Kwestia samego pozostawienia, czy też nawet zabrania rzeczy osobistych, nie przesądza jeszcze o braku lub ziszczeniu się zamiaru trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Nie przesądza też o trwałym opuszczeniu przebywanie przez stronę w innym lokalu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 20 maja 2009 r.; sygn. akt III SA/Łd 172/09, publik. w LEX nr 562870). Niezbędnym jest, bowiem zobiektywizowanie się zamiaru trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu, a o tym decydują miedzy innymi: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu, pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w miejscu stałego pobytu,. W tej sprawie materiał dowodowy w sposób wystarczający obrazuje zachowanie się Z. T., wskazujące, że nie pogodził się on z istniejącą sytuacją. Jednocześnie odzwierciedla konflikt pomiędzy skarżącymi a synem, który miałby być wymeldowany z dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Zasady współżycia społecznego nie są natomiast kryterium, które organ administracji bierze pod uwagę przy dokonywaniu zameldowania lub wymeldowania określonej osoby, jak w tym przypadku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 listopada 2008 r.; sygn. akt IV SA/Wa 1085/08, publik. w LEX nr 555722). Co jednakże najważniejsze z "Poświadczenia zameldowania" z daty 31 lipca 2008 r. (k. 7 akt administracyjnych) wynika, że Z. T. jest zameldowany na pobyt czasowy pod określonym adresem w G. Rację przyznać, zatem należy Wojewodzie, że czasowe zameldowanie w innym miejscu nie oznacza rezygnacji z zameldowania stałego. Nawet długotrwałe fizyczne nie przebywanie w spornym lokalu nie może o tym przesądzić. Zameldowanie czasowe stanowi, bowiem dla strony potwierdzenie, że dopełniła nałożone przepisami ustawy obowiązki. Dopóki zameldowanie to nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą, dopóty nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie. Nie ma wówczas znaczenia, czy strona nadal korzysta z miejsca stałego zameldowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 263/06; publik. w LEX nr 321529). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.