III SA/Kr 1832/24
WyrokWSA w Krakowie2025-10-16
Skład orzekający: Michał Niedźwiedź, Jakub Makuch, Marta Kisielowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo oceniły sytuację dłużnika alimentacyjnego, odmawiając umorzenia lub rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uwzględniając jego sytuację dochodową, rodzinną i zdrowotną?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 8, 11, 77 i 107 § 3 k.p.a. Brak było wszechstronnego zebrania i analizy materiału dowodowego, w tym przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co uniemożliwiło prawidłową ocenę sytuacji dłużnika pod kątem umorzenia lub rozłożenia na raty należności. Organy nie ustaliły precyzyjnie wysokości zadłużenia ani nie oceniły możliwości spłaty w przyszłości.Stan faktyczny
Skarżący Z. D. zwrócił się o umorzenie lub rozłożenie na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wskazując na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Organ I instancji odmówił, uznając, że sytuacja skarżącego nie jest wyjątkowa i nie wykazał on wszystkich istotnych okoliczności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, stwierdzając, że skarżący jest aktywny zawodowo i nie wykazał braku możliwości spłaty. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Niedźwiedź Sędziowie WSA Jakub Makuch WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 września 2024 r. nr SKO.AI/4112/59/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia i rozłożenia na raty należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Zaskarżoną decyzją z 24 września 2024 r., nr SKO.Al/4112/59/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy Krzeszowice z 23 lipca 2024 r. orzekającą o odmowie umorzenia oraz złożenia na raty Z. D. (dalej: "skarżący") należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych.
Podstawę prawną decyzji stanowił art. 27 i art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1993 z późn. zm., dalej: "u.p.o.u.a.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej "k.p.a.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 11 czerwca 2024 r. skarżący zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krzeszowicach zmniejszenie wysokości potrąceń z wynagrodzenia za pracę, które jest realizowane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie. Skarżący zwrócił się o umorzenie całości lub choćby części zadłużenia wynikającego z zaległości alimentacyjnych. Wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, po potrąceniach komorniczych pozostaje mu jedynie 1100 zł na życie, jest w złym stanie zdrowia, schorowany, przebył cztery zawały, cierpi na inne problemy zdrowotne, m. in. cukrzycę. Do wniosku dołączył orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z 2 lutego 2023 r. Jako przyczyny niepełnosprawności wskazano: choroby układu oddechowego i krążenia (07-S) oraz upośledzenie narządu ruchu (05-R). Z orzeczenia wynika, że skarżący może podejmować zatrudnienie w warunkach pracy chronionej.
13 czerwca 2024 r. Burmistrz Miasta Krzeszowice zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie należności alimentacyjnych powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wezwał skarżącego w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania do złożenia wyjaśnień oraz udokumentowania szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji skarżącego mających wpływ na udzielenie ulgi w spłacie należności alimentacyjnych powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przedstawienia dokumentów potwierdzających sytuację rodzinną, zdrowotna, dochodową, ewentualnie innych okoliczności mających wpływ na możliwość umorzenia należności.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący wskazał, że przedkłada dokumenty i wyjaśnienia dotyczące sytuacji majątkowej i zdrowotnej. Skarżący jest zatrudniony w firmie ochroniarskiej, po zajęciach komorniczych pozostaje mu 1200 zł na utrzymanie siebie, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Musi zakupić środki czystości, leki, żywność. Skarżący leczy się kardiologicznie, choruje na cukrzycę, ma problemy z chodzeniem, cierpi na zwyrodnienie kręgosłupa, koszt zakupu leków to około 250 zł miesięcznie. Synowie skarżącego są pełnoletni. Zaległości powstały w wyniku pozostawania skarżącego przez jakiś czas bez pracy, a z wynagrodzenia które skarżący uzyskuje ciężko jest spłacać zadłużenie. Skarżący wniósł o umorzenie zaległości ewentualnie jej rozłożenie na raty. Do pisma skarżący dołączył decyzję w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości, opłaty za prąd, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wypis z Polsko-Amerykańskiej Kliniki Serca, kartę informacyjną leczenia szpitalnego.
Decyzją z 23 lipca 2024 r. Burmistrz Gminy Krzeszowice odmówił umorzenia oraz rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący ma 62 lata, jest samoistnym posiadaczem nieruchomości, ponosi miesięczne wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości w wysokości około 800 zł. Skarżący posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organ I instancji wskazał, że skarżący nie dołączył dokumentów potwierdzających stan zdrowia, czy wysokość wydatków na leczenie. Skarżący jest zatrudniony w firmie S. sp. z o.o., nie przedstawił jednak żadnego zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych zarobków. Przedłożył jedynie odcinek, z którego wynika, że w maju 2024 r. otrzymał kwotę 1357 zł. Organ ustalił, że zadłużenie skarżącego wynosi: 62908,36 zł wraz z odsetkami w wysokości 49170,83 zł. Skarżący spłacił 2468,36 zł. Organ wskazał, że sytuacja skarżącego nie jest szczególna na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych, nie jest też wyjątkowa. Skarżący nie wykazał swoich dochodów, ani ich źródła, nie wyjaśnił swojej sytuacji rodzinnej – kim jest M. D., która zamieszkuje pod tym samym adresem. Nie przedłożył również dokumentów określających sytuację zdrowotną i wydatki na leczenie. W rezultacie, w ocenie organu brak było podstaw do umorzenia należności.
W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. poprzez odmowę umorzenia należności alimentacyjnych pomimo trudnej sytuacji rodzinnej i dochodowej wnioskodawcy;
- brak zebrania w sprawie materiału dowodowego i jego analizy poprzez brak ustalenia sytuacji rodzinnej, finansowej i zdrowotnej wnioskodawcy;
- art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasad prowadzenia postępowania dowodowego, pomimo obowiązku ustalenia sytuacji rodzinnej, finansowej i zdrowotnej skarżącego;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności na skutek wydania decyzji bez zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Do odwołania dołączył umowę o pracę, historię choroby z Krzeszowickiego Centrum Zdrowia, karty informacyjne z leczenia szpitalnego oraz akt zgonu M. D.
Decyzją z 24 września 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Burmistrza Krzeszowic. Kolegium wskazało, że decyzja jest prawidłowa, zgodna z prawem i zasługuje na utrzymanie w mocy, a dołączone do odwołania dokumenty nie podważają jej prawidłowości. Zdaniem organu w sprawie nie występują okoliczności uzasadniające rozłożenie należności na raty, ani umorzenie zadłużenia. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na ustalenie wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego. Organ podkreślił, że do skarżącego należy wykazanie zaistnienia w sprawie okoliczności faktycznych uzasadniających zastosowanie ulgi, na organie nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania takich dowodów. SKO podkreśliło, że dłużnik alimentacyjny z reguły boryka się z trudnościami finansowymi, a zatem muszą istnieć okoliczności, które wyróżniają go na tle innych dłużników, które mogą uzasadniać umorzenie zobowiązania. Skarżący ma znaczne zadłużenie z tytułu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w wysokości 62.908 zł, które powstały w czasach, kiedy był zdolny do pracy i mógł spłacać swoje zobowiązania. Kolegium wskazało, że skarżący jest aktywny zawodowo, uzyskuje wynagrodzenie, nie korzysta ze świadczeń z zakresu pomocy społecznej, nie posiada innych osób na utrzymaniu, brak jest dowodów na to, że jest niezdolny do pracy zarobkowej. Z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że może pracować warunkach pracy chronionej. Organ II instancji podkreślił, że skarżący jest w wieku produkcyjnym ma umowę o pracę do marca 2026 r. Brak jest obecnie podstaw aby stwierdzić, że nie ma on szans na spłatę zaległości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił decyzji naruszenie:
- art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. poprzez odmowę umorzenia należności alimentacyjnych pomimo trudnej sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącego;
- brak zebrania w sprawie pełnego materiału dowodowego i jego analizy poprzez brak ustalenia sytuacji rodzinnej, finansowej i zdrowotnej skarżącego;
- art 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasad przeprowadzania postępowania dowodowego, pomimo obowiązku ustalenia sytuacji rodzinnej, finansowej i zdrowotnej skarżącego;
- art 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. a art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności na skutek wydania decyzji bez zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Zgodnie z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Zgodnie z art. 30 ust. 3 umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Zasadą jest obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych osobom, względem których spoczywał na nim obowiązek alimentacyjny, natomiast wyjątkiem, który w związku z tym musi być interpretowany ściśle, jest umorzenie należności.
Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem rozstrzygnięcia przez organy obydwu instancji była odmowa umorzenia oraz odmowa rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych, tymczasem lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że organy poddały analizie sytuację skarżącego jedynie pod kątem zaistnienia przesłanek umorzenia należności, a nie rozłożenia na raty.
Decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. jest decyzją uznaniową, a w konsekwencji kontrola jej legalności jest dokonywana przez Sąd w ograniczonym zakresie. Jak słusznie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, polega ona na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 27.10.2020 r., I OSK 1011/20, CBOSA). Kontrolując legalność aktu, Sąd ocenia, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2429/14, CBOSA).
Sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy obu instancji prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia należności, Sąd nie ocenia decyzji z punktu widzenia jej słuszności (por. wyrok WSA w Krakowie z 14 listopada 2012 r., III SA/Kr 3/12, wyrok NSA z 7 lipca 2015 r., I OSK 13575/14, CBOSA).
W ocenie Sądu, decyzje organów I i II instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć isotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy wskazać, że w aktach sprawy brak jest dokumentu określającego wysokość zadłużenia skarżącego. W ocenie Sądu, skoro przedmiotem postępowania jest umorzenie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oraz rozłożenie jej na raty, kluczową okolicznością jest ustalenie jej wysokości. W rezultacie, w ramach prowadzonego postępowania organ powinien ustalić wysokość zaległości skarżącego oraz wysokość spłaconych należności. Zawarte w zaskarżonej decyzji ustalenia w tym zakresie nie poddają się kontroli Sądu z uwagi na brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających ustalenia organu.
Wskazać ponadto należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, czy rozłożenia na raty, następuje przy uwzględnieniu sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącego. Zdaniem Sądu kluczowym dowodem, który pozwala na ustalenie sytuacji rodzinnej, dochodowej, majątkowej skarżącego jest wywiad środowiskowy. Tymczasem, w sprawie ani organ I instancji, ani organ II instancji nie przeprowadziły przedmiotowego dowodu, nie wezwały również skarżącego o jego przeprowadzenie.
Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, w ramach rozstrzygnięcia wniosku o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, konieczne jest ustalenie sytuacji dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej dłużnika alimentacyjnego. Organ ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, przy czym powinno ono zapaść po wnikliwym wyjaśnieniu i rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz zostać szczegółowo uzasadnione, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być uzasadniane w sposób jasny i przekonujący, a także winny zawierać precyzyjne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy (por. wyrok NSA z 30.12.2020 r., I OSK 3528/18, CBOSA). Przy ocenie przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny (tak wyrok NSA z 29 maja 2020 r., I OSK 324/19, CBOSA). Tymczasem, organ II instancji skupił się na przyczynach powstania zaległości, pominął czasowy charakter umowy o pracę skarżącego, nie dokonał oceny stanu zdrowia skarżącego, a w konsekwencji nie dokonał analizy możliwości spłaty zaległości w przyszłości.
Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Zgodnie z zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt VIII 665/20, CBOSA).
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19). W ocenie Sądu organy nie dokonały kluczowych dla sprawy ustaleń oraz oceny sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącego z punktu widzenia przesłanek umorzenia, czy też rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a zatem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć należy, że organy w ogóle nie ustaliły sytuacji osobistej skarżącego, przy czym równocześnie organ I instancji zarzucił skarżącemu brak wykazania sytuacji rodzinnej oraz wyjaśnienia, kim jest M. D. – nieżyjąca matka skarżącego.
W ocenie Sądu, organy nie dokonały wszechstronnego zbadania i wyjaśnienia okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Stwierdzenie, że brak pobierania przez skarżącego świadczeń z pomocy społecznej wskazuje na fakt, że sytuacja dochodowa skarżącego jest na tyle dobra, że nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie należności, czy też ich rozłożenie na raty, potwierdza, że organ oparł się częściowo na przypuszczeniach niepopartych zebranymi dowodami. Podkreślić należy, że rolą organu jest wszechstronna ocena stanu faktycznego sprawy administracyjnej dotyczącej umorzenia zaległości alimentacyjnych, a następnie wydanie rozstrzygnięcia.
Organy nie ustaliły, czy skarżący ma aktualnie możliwość oraz czy będzie miał możliwość spłacania należności w przyszłości, czy obecne (czasowe) zatrudnienie oraz stałe koszty utrzymania, dają możliwość spłaty należności aktualnie i w przyszłości. Organy nie wskazały z jakiej przyczyny uznały, że sytuacja dłużnika nie odróżnia go od innych dłużników alimentacyjnych, a nadto czy w ocenie organów jest ona wynikiem obiektywnych okoliczności. W uzasadnieniu wskazano jedynie, że zaległości alimentacyjne są wynikiem zaniedbań skarżącego w realizowaniu obowiązku alimentacyjnego, a także braku wystarczającej aktywności zawodowej w czasach, kiedy skarżący był osobą młodą i zdrową.
Jak słusznie wskazał w jednym z orzeczeń NSA (por. wyrok z 13.01.2021 r. III OSK 2858/20, CBOSA), treść uzasadnienia decyzji powinna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno stanowić "uzewnętrznienie motywów, pokazanie rozumowania organu, a nie tylko wykaz zebranych faktów i norm. Uzasadnienie ma stanowić właśnie odpowiedź na pytanie: «dlaczego?», a nie tylko stwierdzenie «że». Ono ma nie tylko przekonać adresata decyzji o słuszności rozstrzygnięcia, ale właśnie umożliwić pogłębioną kontrolę i ocenę rozumowania" (wyrok NSA z 25.10.2016 r., II OSK 110/15, CBOSA). Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy powinno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno bowiem umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ani poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie wynika, aby organ dokonał analizy sytuacji skarżącego pod kątem przesłanek uzasadniających rozłożenie na raty należności.
Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczność istnienia przesłanek umorzenia należności, to jednak nie oznacza, że organ jest zwolniony z przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, czy obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 79a § 1 k.p.a.
Mając na względzie powyższą analizę, Sąd przyjął, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 8, 11, 77 oraz 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ dokona ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji majątkowej, zdrowotnej, rodzinnej skarżącego, zgodnie z wskazaniami zawartymi w wyroku, ustali wysokość zadłużenia skarżącego, a na podstawie wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego rozważy, czy istnieją w sprawie przesłanki umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, rozważy czy dopuszczalne jest rozłożenie należności na raty, a podjęte rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie ze wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło