III SA/Kr 1886/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Tadeusz Wołek po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych 2. oddalić wniosek o ustanowienie dla skarżącego adwokata Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 6 października 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania Z. Ś. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. nr [...] odmawiającej przyznania G. Ś. przyznania świadczenia obiadów w Gimnazjum nr [...] w T. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że G. Ś. oświadczyła w piśmie z 29 sierpnia 2014 r., że jej mąż Z. Ś. nie jest jej pełnomocnikiem oraz nie reprezentuje jej w żadnych sprawach. Organ przyjął, że Z. Ś. nie ma kompetencji do działania jako pełnomocnik G. Ś., która była stroną postępowania w sprawie. Z. Ś. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zawarł wniosek o przyznanie adwokata z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych. Dnia 22 listopada 2014 r. skarżący złożył formularz "PPF" wnosząc o ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. III SA/Kr 1886/14 oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. tj.: z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do treści art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Z kolei zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przepisy statuujące prawo pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi, zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie i przyznanie pomocy z budżetu państwa. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Odnośnie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych należy wskazać, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżące działanie lub bezczynność organów w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Sprawa należy do katalogu spraw zwolnionych mocą ustawy z obowiązku uiszczania przez skarżących kosztów sądowych, zatem postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe, i na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 podlega umorzeniu. Wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata nie zasługuje - w ocenie Sądu - na uwzględnienie z przyczyn, o których mowa poniżej. Stosownie do art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W postanowieniu z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 109/12, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka", nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 788/09, z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 35/09, z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 561/08, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zastosowanie art. 247 P.p.s.a. jest więc dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie. Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 140/05, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Instytucja prawa pomocy jest formą realizacji prawa do sądu. Należy jednak podkreślić, że prawo dostępu do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku zrealizowane za każdą cenę. Europejski Trybunał Praw Człowieka w orzecznictwie podkreślał, że podlega ono uprawnionym ograniczeniom. (sprawa Związek Nauczycielstwa Polskiego przeciwko Polsce, wyrok ETPC z dnia 21 września 2004 r., skarga nr 42049/98). Również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 maja 2000 r. stwierdził, że nie istnieje bezwzględne i absolutne prawo do sądu, które nie podlegałoby jakimkolwiek ograniczeniom i które w konsekwencji stwarzałoby uprawnionemu nieograniczoną możliwość ochrony praw na drodze sądowej. Ograniczenie prawa do sądu może być konieczne ze względu na inne wartości powszechnie szanowane w państwie prawnym, w szczególności bezpieczeństwo prawne, zasadę legalizmu bądź zaufanie do prawa (wyrok TK z dnia 10 maja 2000 r., K 21/99, OTK ZU 2000/4/109). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje przedstawione powyżej poglądy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 października 2014 r. nr [...] umarzająca postępowanie odwoławcze wywołane wniesieniem odwołania Z. Ś. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. nr [...] odmawiającej przyznania G. Ś. przyznania świadczenia obiadów w Gimnazjum nr [...] w T Prezydenta Miasta. Jak wynika z akt sprawy stroną postępowania administracyjnego zgodnie z art. 28 K.p.a. oraz adresatem decyzji organu I instancji była G. Ś. Nie ulega żadnej wątpliwości, że nie był stroną postępowania i adresatem decyzji Z. Ś. Zatem wniesione przez skarżącego odwołanie oczywiście nie mogło zostać rozpoznane. Należało umorzyć postepowanie odwoławcze, co też organ odwoławczy uczynił. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Trafnie organ wskazał, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny. Ustalenie braku przymiotu strony postępowania musiało spowodować umorzenie postępowania odwoławczego. W sprawie bez konieczności dokonywania gruntownej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, jest zupełnie oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił ustanowienia dla skarżącego adwokata z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, a w związku z tym – na podstawie art. 247 oraz art. 239 ust. 1 lit. a w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.