III SA/Kr 192/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) SO del. Janusz Bociąga Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 r. sprawy ze skargi A. S. działającej w imieniu własnym oraz w imieniu małoletniego syna J. S. na decyzję Wojewody z dnia 6 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia 6 grudnia 2011 r. nr [...] Wojewoda, na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.), art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity, Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r., znak [...], orzekającą o wymeldowaniu A. S. wraz z małoletnim synem J. S. z miejsca pobytu stałego w N przy ul. T. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 15 czerwca 2009 r. organ meldunkowy powziął informację, że skarżąca wraz z małoletnim synem nie mieszka w miejscu stałego pobytu od września 2007 r. W związku z powyższym organ meldunkowy wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie wymeldowania skarżącej i jej małoletniego syna z miejsca pobytu stałego. Po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających, organ I instancji - Prezydent Miasta - oceniając zebrany materiał dowodowy uznał, że doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i decyzją z dnia [...] 2011 r., znak: [...], orzekł o wymeldowaniu A. S. wraz z małoletnim J. S. z miejsca pobytu stałego z budynku przy ul. T w N. Odwołanie od tej decyzji złożyła A. S., której zdaniem organ wydający kwestionowaną decyzję dopuścił się błędów i niedopatrzeń prawnych, dokonał błędnej interpretacji przepisów, ponadto nie odniósł się i nie wziął pod uwagę aspektów społecznych i prawnych jakie spadną na wymienionych w związku z wymeldowaniem, również nie wziął pod uwagę działań przestępczych strony, która złożyła wniosek o wymeldowanie, w celu wyizolowania ich ze społeczeństwa. Skarżąca podała, że wniosek o wymeldowanie, jaki złożyła A. K. (jej matka) był szantażem, że osoba ta działała świadomie na jej szkodę z chęci przejęcia całkowitej i faktycznej kontroli nad majątkiem (nieruchomością), ponadto zarzuciła organowi I instancji, że nie wziął pod uwagę okoliczności, iż odwołująca się nie ma możliwości powrotu z dzieckiem do miejsca stałego zameldowania, z powodu przestępstw jakie wobec niej popełniono. W uzasadnieniu odwołania A. S. podniosła, że nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego, bo w sposób przestępczy jej to uniemożliwiono, a w styczniu 2008 r. wyłudzono od niej klucze od mieszkania. Opisaną na wstępie decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r., znak: [...]. Z powołaniem się na podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji organu I instancji (art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych), Wojewoda wskazał, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego, aby wymeldowanie mogło nastąpić, można mówić wtedy, gdy osoba fizycznie nie przebywa w danym lokalu, a opuszczenie tego lokalu było dobrowolne i ma charakter trwały. W ocenie Wojewody, organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe z zachowaniem wymogów art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy dokonał nienaruszającej art. 80 k.p.a. oceny stanu faktycznego sprawy, mając na względzie, że wymeldowanie jest konsekwencją wcześniejszego opuszczenia budynku, a taka sytuacja zachodzi w rozpatrywanej sprawie. Istotne znaczenie przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy meldunkowej ma okoliczność, że skarżąca w trakcie postępowania przed organem I instancji nie kwestionowała tej najistotniejszej dla postępowania meldunkowego kwestii, czyli opuszczenia wraz z małoletnim J. S. miejsca stałego zameldowania. Wymieniona nie uczyniła tego również wnosząc odwołanie do Wojewody. Składając wyjaśnienia przed organem I instancji do protokołu w dniu 9 września 2009 r. Pani A. S. (wówczas K.) jednoznacznie potwierdziła opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Wymieniona zeznała, że w budynku przy ul. T w N nie mieszkają z synem od października 2007 roku, wówczas wyprowadzili się dobrowolnie zabierając część swoich rzeczy osobistych. W 2008 roku wystąpił konflikt między skarżącą a jej matką A. K. (matka zażądała, aby skarżąca zabrała resztę swoich rzeczy osobistych i wymeldowała się), dlatego w styczniu 2008 r. oddała matce swoje klucze, a w lipcu 2008 r. zabrała z domu kolejną część swoich rzeczy. Wymieniona oświadczyła, że nie widzi możliwości ponownego zamieszkania pod wskazanym adresem chyba, że będzie mogła zamieszkać z synem i K. S. w wydzielonej części domu. Wbrew wcześniejszemu oświadczeniu o dobrowolnym opuszczeniu budynku, A. S. podniosła, że została z synem wyrzucona z miejsca pobytu stałego, że zabroniono im powrotu do tego miejsca oraz, że wyłudzono przynależną jej część spadku. Poinformowała też o toczącym się w Prokuraturze postępowaniu przeciwko A. K. (matce), W. W. (mężowi matki) i J. Ł.(dziadkowi). Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ odwoławczy uznał, że jakkolwiek jednym z powodów opuszczenia miejsca stałego zameldowania przez A. S. wraz z małoletnim J. mogło być naganne zachowanie najbliższych członków rodziny wobec odwołującej się i jej małoletniego syna, to w świetle wskazanych powyżej okoliczności, zwłaszcza oświadczenia A. S. o dobrowolnym wyprowadzeniu się z rzeczonej nieruchomości oraz faktu, że nie podjęła ona skutecznych działań prawnych w celu przywrócenia naruszonego posiadania, należało uznać, że doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Mając na względzie pozostałe kwestie podniesione w odwołaniu, organ odwoławczy podkreślił, że przepisy z zakresu ewidencji ludności i dowodów osobistych mają charakter wyłącznie porządkowy, rejestracyjny i na ich gruncie nie można załatwiać innych spraw spornych, w tym rodzinnych czy majątkowych, gdyż do rozstrzygania tych kwestii właściwe są sądy powszechne. Organy administracji publicznej nie mogą rozstrzygać spraw cywilnych. Brak zameldowania nie pozbawia osoby praw obywatelskich i nie ma wpływu na funkcjonowanie w społeczeństwie. Skargę na powyższą decyzję złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. S., działając w imieniu własnym oraz swojego małoletniego syna J. S. Na uzasadnienie skargi podniosła, że sprawa administracyjna została rozstrzygnięta na podstawie zeznań i oświadczeń świadków zainteresowanych jej wymeldowaniem, które kierowały się niechęcią do niej oraz zamiarem przejęcia jej majątku. Skarżąca zakwestionowała przyjęcie przez organy administracji wniosku, że opuściła miejsce zameldowania trwale i dobrowolnie, gdyż wyjechała tylko na pewien czas w związku z urodzeniem dziecka i planami życiowymi, zaś jej samej grożono na wypadek powrotu do domu oraz podstępem zabrano jej klucze do mieszkania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie był art. 15 ust. 2 z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania zaskarżonej decyzji, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. "Przesłanka opuszczenia miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych (...)", jak słusznie wskazał w wyroku z dnia 12 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie; sygn. akt III SA/Wr 533/07, LEX nr 512911, "(...) jest spełniona, jeżeli opuszczenie to miało charakter trwały i jest dobrowolne." W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się też pogląd, że opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób( por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 grudnia 2010 r.; sygn. akt III SA/Gd 361/10, LEX nr 756339). Skarżąca w niniejszym przypadku, podnosi natomiast, że została zmuszona działaniami osób trzecich do opuszczenia wraz z małoletnim synem miejsca stałego pobytu. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organy orzekające obu instancji dokonały właściwej wykładni przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w tym art. 15 ust. 2 tejże ustawy. Trafnie też oceniły zgromadzony, w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie, materiał dowodowy. Nie można im wobec tego postawić również zarzutu naruszenia przepisów postępowania – art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.), w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Twierdzenia skarżącej o bezprawnym działaniu wobec niej osób trzecich, które miało wpływ na jej wolę opuszczenia miejsca stałego pobytu, nie znajduje potwierdzenia w zebranych dowodach. Skarżąca, sama przyznała, że opuściła sporny lokal dobrowolnie w październiku 2007 r., zabierając cześć swoich rzeczy osobistych, a po wybuchu konfliktu w 2008 r. z matką – A. K. – zabrała resztę swoich rzeczy i w styczniu 2008 r. oddała klucze matce do spornego lokalu, a następnie w lipcu tego z roku zabrała resztę swoich rzeczy, podkreślając, że nie widzi możliwości ponownego zamieszkania w spornym lokalu (k. 47 akt administracyjnych). Rację zatem mają organy orzekające obu instancji, że materiał ten odzwierciedla bez wątpliwości, iż skarżąca opuściła sporny lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Podkreślić należy, jak trafnie stwierdza WSA w Łodzi w wyroku z dnia 8 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 459/09; LEX nr 583380, że : "Sam fakt istnienia konfliktu między skarżącą i uczestnikiem postępowania nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Nie traci co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem." Skarżąca stwierdzając w dniu 26 lutego 2010 r. do protokołu (k. 83 akt administracyjnych), że powodem dla którego przeprowadziła się z synem do K był zamiar kupna mieszkania, w którym razem z ojcem dziecka chcieli zacząć wspólne życie, potwierdziła swoją wolę zerwania więzów z miejscem stałego pobytu, związania się z nowym miejscem i urządzenia w nim trwałego centrum życiowego. Nie należy też zapominać, że " Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu."(por. NSA w wyroku z 30 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1369/11, Lex nr 1291933). Patrząc zatem nawet na sprawę przez ten pryzmat, nie można zarzucić organom nieprawidłowej oceny materiału dowodowego, a w konsekwencji wydania błędnych decyzji. Skarżąca wprawdzie podejmowała pewne prawne kroki, które ze swej istoty mogą doprowadzić osobę z nich korzystającą do powrotu do spornego lokalu, lecz czyniła to po długim okresie czasu od opuszczenia miejsca stałego pobytu, i co najistotniejsze, nieskutecznie. Postępowanie o naruszenie posiadania zakończyło się prawomocnie zwróceniem pozwu skarżącej przeciwko matce (vide pismo Sądu Rejonowego, Wydział I Cywilny z dnia 24 sierpnia 2011 r.; k. 188 akt administracyjnych). Poprzednie kroki w tej materii także kończyły się nieskutecznie dla skarżącej. Postępowanie karne, prowadzone w prokuraturze, również zakończyło się umorzeniem śledztwa(k. 71 akt sądowych). Załączony natomiast przez pełnomocnika skarżącej do protokołu rozprawy w dniu 18 lipca 2013 r. odpis postanowienia Sądu Rejonowego, Wydział II Karny, na który się powołuje skarżąca, a z którego wynika, że zwrócono Prokuratorowi Rejonowemu zażalenie skarżącej z dnia 26 lipca 2012 r. w celu potraktowania go jako subsydiarnego aktu oskarżenia oznacza tylko tyle, iż skarżąca nie podzielając oceny prokuratora, której efektem było umorzenie prowadzonego śledztwa, ma możliwość skorzystania z instytucji wniesienia własnego – przejmując rolę oskarżyciela subsydiarnego –aktu oskarżenia do sądu. Jak wynika z orzecznictwa sądowego, muszą być jednak ku temu spełnione warunki, tj. dwukrotne umorzenie śledztwa, co miało miejsce we wskazanym postępowaniu karnym. Taki akt jest dokumentem sformalizowanym i pod tym względem jest kontrolowany (vide: art. 330 § 2 w zw. z art. 55 § 1 i art. 332 oraz art. 333 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ze zm., a także komentarz do art. 55 Kodeksu postępowania karnego; system Informacji Prawnej LEX/LEX Omega/ 31/2013). Nie może jednak ujść uwadze, że wskazane postanowienie zapadło jednakże po dacie wydania zaskarżonej decyzji. Fakt jego wydania w żaden więc sposób nie stanowił podstawy do zawieszenia postępowania sądowego. Sąd administracyjny kontroluje bowiem zgodność z przepisami prawa na dzień wydawania zaskarżonej decyzji."Przesłanki do wymeldowania powinny istnieć w dacie orzekania przez organ, który rozstrzyga sprawę o wymeldowanie w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w chwili orzekania.(...)"(por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 253/12; Lex nr 1170774). Z tej racji nawet ewentualny pomyślny dla skarżącej wynik tego postępowania w żaden więc sposób nie mógł mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, a to jest podstawowym warunkiem możliwości zawieszenia postępowania przez sąd administracyjny (art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W związku z datą wydania ww. postanowienia Sądu Rejonowego, Wydział II Karny, obowiązku takiego, wynikającego z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie miały również organy orzekające. Zasadnie zatem argumentują organy, że decyzja o wymeldowaniu ma wyłącznie charakter ewidencyjny, czyli rejestrowy. Oznacza tylko i wyłącznie, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu. Tych kwestii nie rozstrzygają zatem organy meldunkowe. Wzajemnymi spory majątkowe (spadkowe), o których wzmiankuje skarżąca, winny zatem znaleźć swoje rozwiązanie przed sądami powszechnymi, które są władne je rozstrzygać. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy nie naruszyły ani przepisów postępowania stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też przepisów prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik tej sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.