III SA/Kr 1940/14
WyrokWSA w Krakowie2015-08-18
Skład orzekający: Bożenna Blitek, Janusz Bociąga, Maria Zawadzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba odbywająca karę pozbawienia wolności, która opuściła miejsce pobytu stałego w wyniku zawinionych przez siebie działań, może zostać wymeldowana z tego miejsca, pomimo deklarowanej woli powrotu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba odbywająca karę pozbawienia wolności, która opuściła miejsce pobytu stałego w wyniku zawinionych przez siebie działań, może zostać wymeldowana. Kluczowe jest ustalenie, czy opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny, oceniane na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie tylko deklaracji woli. W przypadku skazania na karę dożywotniego pozbawienia wolności i utraty tytułu prawnego do lokalu, nawet jeśli osoba deklaruje chęć powrotu, nie można przyjąć, że nie opuściła miejsca pobytu stałego w sposób trwały i dobrowolny, co uzasadnia wymeldowanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. M. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego. Skarżąca przebywała w zakładzie karnym od 2006 roku, odbywając karę dożywotniego pozbawienia wolności. Wniosek o wymeldowanie złożył nowy właściciel lokalu, który nabył go w drodze licytacji komorniczej. Skarżąca podnosiła, że jest chora psychicznie, nie rozumie postępowania i prosiła o zameldowanie jej gdziekolwiek, deklarując chęć powrotu do lokalu po wyjściu na wolność. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę i przyznał adwokatowi zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Wojewody z dnia 1 października 2014r. nr [ ] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata M. R. - Kancelaria Adwokacka, ul. [ ] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.
Decyzją dnia 1 października 2014 r. nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. M. (dalej: skarżąca), od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] orzekającej o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:
Decyzją z dnia [...] 2013 r., Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu przy ul. L w T, ponieważ skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
W odwołaniu od powyższej decyzji E. M. podała, iż od 7 lat przebywa w zakładzie karnym i prawdopodobnie w 2013 roku wyjdzie na wolność, lecz bez stałego meldunku nie ma na to szans. Jest chora psychicznie i prosi o zameldowanie jej gdziekolwiek na pobyt stały.
Decyzją z dnia 1 października 2014 r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał jako podstawę prawna wymeldowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz wskazał, że wniosek o wymeldowanie skarżącej z miejsca pobytu stałego z lokalu przy ul. L w T złożył Ł. B., nowy właściciel mieszkania, uzasadniając, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia 5 września 2012 r., sygn. akt [...] nabył w drodze licytacji komorniczej własnościowe prawo do przedmiotowego lokalu. W dniu 28 grudnia 2012 r. administracja Spółdzielni Mieszkaniowej "J" przekazała mu protokolarnie opróżniony lokal. W lokalu tym nie było żadnych rzeczy należących do skarżącej Ponadto podał, iż skarżąca obecnie przebywa w Zakładzie Karnym, a w chwili zatrzymania przebywała poza przedmiotowym lokalem.
Świadek L. D.- B. - matka Ł. B. potwierdziła fakt, iż w chwili przejęcia przedmiotowego lokalu przez syna mieszkanie to było puste oraz zniszczone i zostało poddane generalnemu remontowi.
Organ II instancji podkreślił także, że działając w oparciu o art. 10 § 1 2 k.p.a., przesłał kserokopię akt sprawy do Zakładu Karnego (aktualnego miejsca pobytu skarżącej), celem umożliwienia skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji administracyjnej.
Organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca, pomimo iż przebywa w zakładzie karnym brała czynny udział w postępowaniu o jej wymeldowanie z przedmiotowego lokalu, przesyłając kilkakrotnie do organu I instancji pisemne wyjaśnienia. W każdym z tych pism skarżąca opisywała swój stan zdrowia podnosząc, że leczy się psychiatrycznie oraz wskazała, że zdaje sobie sprawę, że prawomocnym wyrokiem została skazana na karę dożywotniego pozbawienia wolności jednak uważa, że niedługo może znaleźć się na wolności i wówczas powróci do mieszkanie przy ul. L w T. Wskazała również, że opuszczając przedmiotowy lokal pozostawiła go w pełni umeblowany i nadający się do zamieszkania.
Skarżąca, w pismach z dnia 26 sierpnia 2013 r. oraz 4 września 2013 r. poinformowała organ odwoławczy, iż z uwagi na chorobę psychiczną nie rozumie dokumentacji dowodowej zgromadzonej w aktach sprawy o wymeldowanie jej z miejsca pobytu stałego i wniosła o wyznaczenia radcy prawnego, który będzie ją reprezentował w niniejszym postępowaniu, aby "nie została pokrzywdzona".
W związku z powyższym Wojewoda wystąpił w trybie art. 34 § 1 k.p.a. do Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela uprawnionego do działania w imieniu skarżącej w trybie art. 34 § 1 k.p.a., jednak sąd ten stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i postanowieniem z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt [...] przekazał wniosek Sądowi Rejonowemu, który postanowieniem z dnia 28 lutego 2014 r. sygn. akt [...] oddalił wniosek. Skarżąca od tego postanowienia wniosła apelację do Sądu Okręgowego Wydział I Cywilny jednak Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 21 lipca 2014 r., sygn. akt [...] odrzucił apelację skarżącej.
Z informacji uzyskanej z Zakładu Karnego z dnia 11 sierpnia 2014 r., wynika, że E. M. odbywa karę dożywotniego pozbawienia wolności.
W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżąca lokal przy ul. L w T opuściła przed osadzeniem w zakładzie karnym. Skarżąca została zatrzymana podczas przerwy w odbywaniu kary w dniu w dniu 31 marca 2006 r. w T przy ul. W.
Z uwagi na fakt, że Ł. B. nabył w drodze licytacji komorniczej własnościowe prawo do lokalu przy ul. L w T i Spółdzielnia Mieszkaniowa "J" w dniu 28 grudnia 2012 r. przekazała wymienionemu protokolarnie opróżniony lokal, zatem należy uznać, iż opuszczenie przez skarżącą przedmiotowego lokalu nabrało cech dobrowolności i ma charakter trwały. Aktualny właściciel lokalu nie wyraża zgody na zamieszkanie skarżącej w lokalu, którego jest właścicielem, co wyraził składając wniosek o jej wymeldowanie z przedmiotowego lokalu. Uznać więc należy, że opuszczenie tego lokalu przez skarżącą ma także charakter trwały.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie E. M. podniosła, że jej sprawa jest aktualnie w Sądzie Najwyższym i najprawdopodobniej wyjdzie na wolność. Podkreśliła, że pozbawienie jej meldunku jest okrutne, gdyż jest osoba niepełnosprawną.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Postanowieniami z dnia 20 lutego 2015 r. Sąd przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie dla niego adwokata. Ustanowiony pełnomocnik z urzędu, pismem z dnia 8 maja 2015 r. uzupełnił skargę i zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy polegające na braku poczynienia ustaleń dotyczących okoliczności opuszczenia lokalu przy ul. L w T przez skarżącą, jak również stanu w jakim znajdowało wówczas w/w mieszkanie, co mogło mieć wpływ na naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych
- art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie żądania skarżącej dotyczącego przeprowadzenia dowodów, których przedmiotem są okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a to stan w jakim znajdowało się mieszkanie przy ul. L w T w momencie opuszczenia go przez skarżącą tj. dowodu z przesłuchania świadków: funkcjonariuszy policji oraz K. R., o co strona wielokrotnie wnioskowała, co mogło mieć wpływ na naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych;
- art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 86 k.p.a., poprzez ograniczenie dowodu z przesłuchania stron jedynie do przesłuchania Ł. B. i brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony skarżącej – E. M., co mogło mieć wpływ na naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych;
- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy dotychczasowej decyzji, podczas gdy organ II instancji winien był ją uchylić i przekazać sprawę od ponownego rozpoznania organowi I instancji;
Na tej podstawie pełnomocnik skarżącej domagał się uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które to koszty nie zostały przez skarżącą pokryte tak w całości jak i w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według określonego ww. przepisach kryterium zgodności z prawem, Sąd uznał wniesioną skargę za nieuzasadnioną. Nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że przedmiotowa decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawna podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonych orzeczeń stanowił ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 obowiązującej w dniu orzekania przez organy obu instancji ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, na osobie, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, spoczywa obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W przypadku zaniechania tego obowiązku, stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu - decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego. Decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy.
W ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że centrum życiowych interesów skarżącej nie znajduje się pod adresem lokalu, gdyż od 2006 r. przebywa w zakładzie karnym.
Co prawda pozbawienie wolności nie następuje z woli skazanego, jednak jego przymusowy charakter nie przesądza jeszcze o tym, że osoba odbywająca karę pozbawienia wolności nie może zostać wymeldowana z powodu braku przesłanki dobrowolnego opuszczenia lokalu.
Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w całości podziała pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym "przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną nie może stanowić przesłanki wymeldowania jedynie wówczas, gdy było wynikiem bezprawnych działań innych osób, a nie wtedy, gdy osoba jest zmuszona opuścić lokal wskutek zawinionych przez nią zachowań".(wyrok NSA z dnia 18 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1396/08, wyrok NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 840/09, wyrok NSA z dnia 26 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1251/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 2282/07 a także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/ Gl 493/08.).
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego i prawnego zaistniałego w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, stwierdzić należy, że opuszczenie przez skarżącą lokalu przy ul. L w T nastąpiło w wyniku zawinionych przez skarżącą działań, za które została ona skazana prawomocnym wyrokiem karnym i za które nadal odbywa karę pozbawienia wolności. Z informacji uzyskanych od Dyrektora Zakładu Karnego wynika, że skarżąca, na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt [...], odbywa karę dożywotniego pozbawienia wolności, a uprawnienia do warunkowego przedterminowego zwolnienia nabędzie dopiero z dniem 13 czerwca 2031 r.
Nie można więc uznać, że skarżąca zmuszona była opuścić przedmiotowy lokal w wyniku jakichkolwiek bezprawnych działań osób trzecich względem niej.
Dla ustalenia, czy opuszczenie lokalu w konkretnych okolicznościach daje podstawę do wymeldowania, istotne znaczenie ma też, czy dana osoba miała zamiar opuszczenia miejsca dotychczasowego zameldowania.
Skarżąca co prawda nadal deklaruje wolę powrotu do przedmiotowego lokalu oraz podnosi, że nie było jego zamiarem opuszczanie tego lokalu, jednak podkreślić należy, że przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie będzie miało, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim." (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 25 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 437/09).
Zdaniem Sądu w kontrolowanym postępowaniu zamiar skarżącego pozostania w przedmiotowym lokalu ogranicza się jedynie do deklarowania chęci powrotu do lokalu bez uwzględnienia realnych i prawnych możliwości zamieszkania w lokalu po zakończeniu odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności. Należy bowiem podkreślić że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia 5 września 2012 r. sygn. akt [...] Sąd przysadził własnościowe prawo do przedmiotowego lokalu Ł. B., w wyniku zlicytowania tego lokalu przez komornika sądowego i nakazał skarżącej wydanie mu tego lokalu. Oznacza to, że skarżąca nie ma możliwości powrotu do tego lokalu po odbyciu kary pozbawiania wolności. Zatem utrzymanie zameldowania skarżącej w przedmiotowym lokalu sprawiałoby, że w ewidencji ludności istniałby wpis niezgodny ze stanem obecnym, a skoro skarżąca nie ma też realnych perspektyw na powrót do lokalu, odmowa wymeldowania prowadziłaby do trwałej fikcji meldunkowej. Niewątpliwie zatem w okolicznościach tej sprawy (dożywotnie pozbawienie wolności) uznać należy, że skarżąca opuściła miejsce zameldowania dobrowolnie i w sposób trwały.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2556/12, wymaganą przepisem art. 15 ust. 2 przesłankę wymeldowania stanowi ustanie pobytu w lokalu. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, że odbywanie kary pozbawienia wolności, co do zasady, wiąże się z opuszczeniem miejsca pobytu stałego i potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych. W tej sytuacji brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania. Opuszczenie lokalu jest bowiem zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności (por. wyroki NSA: z dnia 26 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1251/06; z dnia 18 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1396/08; z dnia 15 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2143/10; z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1976/11 i z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2407/11; CBOSA). NSA podkreślił w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2556/12, że osoba pozbawiona wolności jest w stanie utrzymywać taki kontakt z lokalem mieszkalnym, w którym jest zameldowana na pobyt stały, że nie można przyjąć domniemania trwałego opuszczenia lokalu. Są to takie formy zachowania jak pokrywanie opłat związanych z utrzymaniem lokalu, podejmowanie działań mających na celu zapewnienie utrzymywania lokalu w niezbędnym porządku czy stanie technicznym, podejmowanie starań o utrzymanie lub uzyskanie tytułu do posiadania lokalu, uzewnętrznianie woli powrotu do lokalu przed wszczęciem postępowania o wymeldowanie). Sąd podziela stanowisko, że bez tych zachowań nie można przyjąć, że osoba nie opuściła miejsca pobytu stałego. (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20.10 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 265/14).
Nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie skarżąca nie łożyła na utrzymanie mieszkania i to spowodowało sprzedaż mieszkania w wyniku licytacji komorniczej.
W świetle przedstawionych powyżej rozważań Sąd uznał zarzuty podniesione przez skarżącą i jego pełnomocnika za niezasadne. Za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu tego przepisu uznaje się sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Takie stanowisko potwierdza zresztą przywołany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II OSK 1837/10. Wbrew stanowisku skarżącej, w treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych zawarta jest jedna przesłanka uzasadniająca wymeldowanie tj. opuszczenie miejsca pobytu stałego lub czasowego. "Opuszczenie miejsca pobytu" w rozumieniu tego przepisu zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przywołanym zresztą w skardze oznacza opuszczenie trwałe i dobrowolne. Znaczenie tych pojęć dobrowolności i trwałości ocenia się jednak mając na uwadze okoliczności konkretnej i indywidualnej sprawy. W przypadku zmiany miejsca pobytu spowodowanej pobytem w zakładzie karnym orzecznictwo sądowoadministracyjne nie wymaga dobrowolności opuszczenia miejsca zamieszkania, co jest zrozumiałe, gdyż zmianie tej nie towarzyszy dobrowolność. Również trwałość opuszczenia nie zależy wyłącznie od długości kary pozbawienia wolności, aczkolwiek jej najwyższy wymiar w zasadzie przesądza o definitywności opuszczenia miejsca pobytu. Decydujące jest natomiast, tak jak w tego rodzaju sprawach, gdzie dana osoba ma swoje centrum życiowe, jaką utrzymuje więź (kontakt) z lokalem i osobami w nim zamieszkującymi.
Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika skarżącej, a to naruszenia art 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy polegające na braku poczynienia ustaleń dotyczących okoliczności opuszczenia lokalu przy ul. L w T przez skarżącą, jak również stanu w jakim znajdowało wówczas w/w mieszkanie, Sąd uznał ten zarzut za nieuzasadniony, podobnie jak niezasadny jest zarzut odnośnie nieprzeprowadzenia przez organ administracyjny dowodu z przesłuchania na tą okoliczność jako świadków: funkcjonariuszy policji oraz K. R. Podkreślić bowiem należy, że skarżąca została aresztowana w 2006 r. i od tego czasu przebywa w zakładzie karnym, gdzie zgodnie z prawomocnym wyrokiem karnym odbywa karę dożywotniego pozbawienia wolności, a najwcześniej o możliwość skorzystania warunkowego przedterminowego zwolnienia będzie mogła się ubiegać po 13 czerwca 2031 r. Jeszcze istotniejszym jest fakt, że przedmiotowe mieszkanie zostało nabyte w drodze sprzedaży licytacyjnej od komornika sądowego przez Ł. B. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia 5 września 2012 r. o przysadzeniu. W postanowieniu tym Sąd też nakazał skarżącej wydanie mu tego lokalu. Lokal w chwili wydania przez komornika Ł. B., był opróżniony z wszelkich rzeczy należących do skarżącej. Zatem nie ma istotnego znaczenia w jakim stanie skarżąca pozostawiła lokal w 2006 r.
Również nie ma istotnego znaczenia fakt, że w przedmiotowym postepowaniu organ administracyjny ograniczył się jedynie do przesłuchania Ł. B. i nie przeprowadził dowodu z przesłuchania skarżącej. Skarżąca miała zagwarantowany udział w trakcie całego postępowania administracyjnego. Organ przesłał jej też kserokopię akt, aby mogła się z nimi zapoznać i na bieżąco porozumiewała się z organem w formie pisemnej. Natomiast przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu organ ocenił na podstawie całokształtu sprawy, w tym orzeczeń sądów cywilnego i karnego, które zapadły w stosunku do skarżącej, w szczególności postanowienia o przysądzeniu własności lokalu przy ul. L w T na rzecz Ł. B., które przeniosło na niego własność przedmiotowej nieruchomości w stanie wolnym od obciążeń.
W myśl art. 999 § 1 k.p.c., prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej i jest tytułem wykonawczym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości i opróżnienia znajdujących się na tej nieruchomości pomieszczeń bez potrzeby nadania mu klauzuli wykonalności. Postanowienie o przysądzeniu własności ma charakter konstytutywny. Zgodnie natomiast z art. 1000 k.p.c., z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności wygasają wszelkie prawa i skutki ujawnienia praw i roszczeń osobistych ciążące na nieruchomości. Na miejsce tych praw powstaje prawo do zaspokojenia z ceny nabycia z pierwszeństwem przewidzianym w przepisach o podziale ceny uzyskanej z egzekucji. Pozostają w mocy bez potrącenia ich wartości z ceny nabycia jedynie prawa ciążące na nieruchomości z mocy ustawy, służebność drogi koniecznej oraz służebność ustanowiona w związku z przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budowli lub innego urządzenia oraz służebność przesyłu (§ 2).
W świetle powołanych powyżej przepisów nawet jeżeli skarżąca przed aresztowaniem pozostawiła swoje mieszkanie umeblowane i wyposażone w jej rzeczy, to w 2012 r. doszło do sprzedaży licytacyjnej jej mieszkania i opróżnienia lokalu ze wszystkich przedmiotów skarżącej, przed wydaniem tego lokalu nabywcy, tj. Ł. B. Zasadność tych czynności skarżąca mogła kwestionować jedynie w postępowaniu egzekucyjnym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd nie dopatrzył się w kontrolowanym postępowaniu naruszenia przepisów postępowania, ani też naruszenia prawa materialnego. Dlatego też, działając na podstawie art. 151 ppsa, orzeczono jak w punkcie I sentencji.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzekł, na podstawie art. 200 w zw. z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461), jak w punkcie II sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło