III SA/Kr 206/19
WyrokWSA w Krakowie2019-09-26
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Bożenna Blitek, Krystyna Kutzner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie nowych dowodów dotyczących uregulowania alimentów przez dłużnika, które były znane przed wydaniem pierwotnej decyzji, ale nie zostały organowi przedstawione?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo wznowiły postępowanie w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ponieważ ujawnienie faktu uregulowania przez dłużnika alimentów za rok 2014, potwierdzone porozumieniami między stronami, stanowiło istotną nową okoliczność faktyczną nieznaną organowi w dacie wydania pierwotnej decyzji. W związku z tym, że obowiązek alimentacyjny został zaspokojony, prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego wygasło, co uzasadniało uchylenie pierwotnej decyzji i odmowę przyznania świadczeń.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od czerwca do września 2014 r. dla czworga rodzeństwa. Organ I instancji pierwotnie przyznał świadczenia, jednak następnie uchylił tę decyzję i odmówił ich przyznania, stwierdzając, że alimenty za 2014 r. zostały w całości uregulowane przez ojca dzieci, co nie było znane organowi w dacie wydania pierwotnej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący kwestionowali fakt uregulowania alimentów i prawidłowość wznowienia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek NSA Krystyna Kutzner Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi A. Ś., K. Ś., N. Ś., K. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego M. W. - Kancelaria Radcy Prawnego K ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.
Burmistrz Gminy i Miasta decyzją z dnia [...] 2017 r. znak: [...], na podstawie art. 2, art. 9, art. 10, art. 12, art. 15, art. 18, art. 19, art. 20, art. 24, art.25, art. 28 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r., poz. 489 z późn. zm.) – dalej u.p.o.u.a., oraz art. 104, art. 107, art. 150, art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) k.p.a., rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1467):
1. uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...] 2016 r. znak: [...] przyznającą prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r. na rzecz: A. Ś., K. Ś., N. Ś. oraz K. Ś. w wysokości 500,00zł miesięcznie na każdą uprawnioną, tj.:
1.1. uchylił prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz: A. Ś. na okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie,
1.2 uchylił prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. Ś. na okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie,
1.3 uchylił prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz: N. Ś. na okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie,
1.4 uchylił prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz: K. Ś. na okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie,
2.1 odmówił przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. Ś. na okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie,
2.2 odmówił przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. Ś. za okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie,
2.3 odmówił przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. Ś. za okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie,
2.4 odmówił przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz: K. Ś. za okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że na mocy decyzji Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] 2016 r. znak [...] przyznano na okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz: A. Ś., K. Ś., N. Ś. oraz K. Ś. w wysokości 500,00 zł miesięcznie na każdą uprawnioną.
Burmistrz wyjaśnił, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 29 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 266/15 ustawodawca w kontekście organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne nie posługuje się pojęciem "komornika" używając pojęcia szerszego - "organ egzekucyjny". Biorąc zatem powyższe pod uwagę, w niniejszej sprawie to syndyk był organem egzekucyjnym i wystawione przez niego zaświadczenie stanowiło podstawę stwierdzenia bezskuteczności postępowania egzekucyjnego. W związku z tym, na podstawie pozyskanego przez organ zaświadczenia z dnia 10 lutego 2016 r. wystawionego przez Syndyka Masy Upadłości – K. W., z którego wynikało, że od daty wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości A. Ś., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą FHU A nie wypłacił on żadnych kwot tytułem alimentów E. K., działającej na rzecz swoich córek: A., K., N. i K. Ś., przyjęto, iż postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne. Tym samym na dzień 25 lutego 2016 r., tj. na dzień wydania decyzji przyznającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz: A. Ś., K. Ś., N. Ś. oraz K. Ś. za ww. okres spełniona była przesłanka bezskuteczności egzekucji.
W dalszej części uzasadnienia organ podał, że w dniu 10 listopada 2016 r. wpłynęło pismo od A. Ś. zobowiązanego do alimentów na rzecz ww. osób uprawnionych, z treści którego wynikało, że na dzień 25 maja 2015 r. zostały rozliczone alimenty za rok 2014 w łącznej wysokości 31 850,00 zł, które to alimenty zostały wpłacane przez A. Ś. ratami w okresie od maja 2014 r. do dnia 25 maja 2015 r. Jednocześnie z dołączonej kopii porozumienia z dnia 25 maja 2015 r. wynikało, że w związku z otrzymaniem od A. Ś. świadczeń alimentacyjnych za 2014 rok w łącznej wysokości 31 850,00 zł - alimenty za 2014 zostały w całości rozliczone i E. K. zrzekła się dochodzenia roszczeń przed Sądem za rok 2014. Ponadto wskazano, iż z dołączonej przez A. Ś. w dniu 29 grudnia 2016 r. kserokopii porozumienia w sprawie rozliczenia alimentów, zawartego w dniu 18 września 2014 r. pomiędzy A. Ś., a E. K., wynikało, że na dzień zawarcia tegoż porozumienia zostały wzajemnie rozliczone alimenty za pierwsze cztery miesiące 2014 roku w kwocie 16 000,00 zł oraz część kwoty alimentów za maj 2014 w wysokości 1 000,00 zł. Jednocześnie zaznaczono, że kwota w łącznej wysokości 17 000,00 zł została wpłacona w kilku ratach, a środki finansowe pochodziły z pożyczek udzielonych A. Ś. przez osoby trzecie. Ponadto z treści tegoż porozumienia wynikało, że strony zgodnie potwierdziły, iż wskazane rozliczenie jest bezsporne i zgodne ze stanem faktycznym, a E. K. oświadczyła, że przyjmuje powyższą kwotę, jedocześnie zrzekając się dochodzenia roszczeń przed Sądem za okres od stycznia do kwietnia 2014 r. oraz części maja 2014 r. w kwocie 1 000,00 zł.
Organ wskazał, że fakt podpisania powołanych porozumień nie był mu znany w dniu 25 lutego 2016 r. tj. w dniu wydania decyzji znak [...] przyznającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r. na rzecz: A. Ś., K. Ś., N. Ś. oraz K. Ś. Jednocześnie z treści pisma z dnia 10 listopada 2016 r. wynikało, że A. Ś. w 2015 r. i 2016 r. regularnie wpłacał E. K. alimenty na małoletnie córki. W 2016 r. według oświadczenia A. Ś. wpłacił on łącznie 20 530,00 zł oraz dodatkowo miesięcznie przekazywał kwotę ok. 1 500,00 zł - 2 000,00 zł (na różnego rodzaju potrzeby córek), a oryginały dokonanych wpłat przez A. Ś. zostały przedstawione do wglądu organu w dniu 29 grudnia 2016 r.
Fakt podpisania ww. porozumień, regulujących w całości zobowiązanie dłużnika tytułem alimentów za 2014 r., a co za tym idzie pobierania ich przez E. K. bezpośrednio od A. Ś., nie był znany organowi w dniu 25 lutego 2016 r., tj. w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego za ww. okres. Z powyższego w ocenie Burmistrza wynika zatem, że alimenty za ww. okres były w całości uregulowane przez osobę do tego zobowiązaną, co zostało potwierdzone w podpisanych w dniu 18 września 2014 r. oraz 25 maja 2015 r. porozumieniach pomiędzy A. Ś., a E. K. - reprezentującą osoby uprawnione do alimentów, o czym organ nie został poinformowany.
Organ podkreślił, że E. K. działająca, jako pełnomocnik oraz przedstawiciel ustawowy osób uprawnionych w trakcie prowadzonego postępowania w sprawie ustalenia prawa do niniejszych świadczeń za ww. okres na wniosek złożony w dniu 2 czerwca 2014 r. nie poinformowała o zawarciu niniejszych porozumień ani w trakcie postępowania odwoławczego od decyzji numer [...] z dnia 23 lipca 2017 r., ani po zwrocie akt sprawy z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a przed wydaniem decyzji przyznającej świadczenia. Ponadto wskazano, że E. K. nie poinformowała także organu o alimentach otrzymanych bezpośrednio od A. Ś.
W związku z powyższym stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w dniu 18 listopada 2016 r. wznowiono postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Ponadto, zgodnie z art. 50 § 1 k.p.a. wezwano strony do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie lub w formie dokumentu elektronicznego. Jednocześnie pouczono ww., iż zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. mają prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji we wspomnianej sprawie prawo wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że w postępowaniu w sprawie wznowienia dopuszczalne jest wyłącznie rozstrzygnięcie sprawy tożsamej pod względem podmiotowym oraz podstawy prawnej rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną i są to nieprzekraczalne granice postępowania.
W związku z faktem, że w dniu 25 lutego 2016 r., tj. w dniu wydania decyzji znak: [...] przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz: A. Ś., K. Ś., N. Ś. oraz K. Ś. za przedmiotowy okres nie były znane organowi okoliczności podpisania przez E. K. i dłużnika alimentacyjnego – A. Ś. porozumień co do alimentów, a co za tym idzie okoliczność uregulowania alimentów przez osobę do nich zobowiązaną, za okres którego dotyczył wniosek E. K. z dnia 2 czerwca 2014 r., tj. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. Ś., K. Ś., N. Ś. oraz K. Ś. na okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r. niewątpliwie w ocenie organu istniały podstawy do wznowienia postępowania.
Z uwagi na powyższe stosownie do akt sprawy i zgromadzonego w nich materiału dowodowego organ stanął na stanowisku, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego na ww. okres nie powinny zostać przyznane, gdyż alimenty za wskazany okres zostały w całości uregulowane przez osobę do nich zobowiązaną przed wydaniem decyzji ustalającej prawo za ten okres.
Dalej organ wskazał, iż stosownie do zapisów art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z wszczętym w dniu 18 listopada 2016 r. postępowaniem wznowieniowym i w związku z wyjściem na jaw nowych okoliczności nieznanych temu organowi w dniu wydania decyzji mających istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy organ orzekł o uchyleniu decyzji Burmistrza Gminy i Miasta z [...] 2016 r. przyznającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz o odmowie przyznania tego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na ww. okres na rzecz ww. osób uprawnionych.
W odwołaniu E. K. nie zgodziła się z powyższą decyzją. Podniosła, że dziwi ją fakt, iż dopiero w listopadzie 2016 r. wezwano A. Ś. do udokumentowania płaconych alimentów. Podkreśliła ona, że nie rozumie ponadto, czemu ten fakt, że A. Ś. rzekomo płacił alimenty, nie był znany MGOPS w dniu wydania decyzji,
Odwołująca wskazała, że przedstawione przez A. Ś. dokumenty podpisane przez nią, wcale nie świadczą o przelanych środkach pieniężnych. Odwołująca podniosła, że ma smsa z września 2017 r., gdzie A. Ś. kazał sobie odliczyć od alimentów 6.000,00 zł wydanych na zagraniczne wakacje z córkami.
W dalszej części odwołania podkreśliła, że najstarsza córka A. Ś., która studiuje na studiach dziennych jest bardzo pokrzywdzona z tego tytułu. Nie ma kontaktu z ojcem od 4 lat, od momentu, gdy pobił odwołującą i założono niebieską kartę. Ojciec nie wydał na nią żadnej złotówki, są to tylko rzeczy dla dwóch najmłodszych córek. Podniosła ona, że w 2009 r., kiedy był podpisany podział majątku, rok przed rozwodem A. Ś. zalegał jej 70 000,00 zł. Próbował tę spłatę podważyć, podobnie jak w tym przypadku przedstawiając "nieprawdziwe spłaty", ale przegrał, a odwołująca ma orzeczenie Sądu Najwyższego. Niestety póki A. Ś. ma upadłość, nie może ona z tym nic zrobić. Wskazała również, że dziwi ją fakt, że A. Ś. jest uznawany w tej sytuacji za osobę prawdomówną i rzetelną. Strona podniosła, że wobec A. Ś. i jego konkubiny, która jest radcą prawnym prowadzone jest śledztwo o wyprowadzenie majątku trwałego i środków finansowych z firmy przed upadłością, czyli o celowe działanie na szkodę państwa i wierzycieli.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 października 2018 r. znak: [...], działając na podstawie art. 2, art. 9, art. 10, art. 12, art. 15, art. 18, art. 19, art. 20, art. 24, art. 25, art. 28 u.p.o.u.a. oraz art. 150, art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w omawianej sprawie postępowanie wznowienie zostało zainicjowane i przeprowadzone w oparciu o przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję). Z akt przedmiotowej sprawy wynika bowiem, że w dniu 10 listopada 2016 r. do organu właściwego wierzyciela wpłynęło pismo od A. Ś. - zobowiązanego do alimentacji na rzecz ww. osób, z którego treści wynika, iż na dzień 25 maja 2015 r., zostały rozliczone alimenty za rok 2014 w łącznej wysokości 31 850,00 zł, które zostały wpłacone przez niego ratami w okresie od maja 2014 r. do dnia 25 maja 2015 r. Jednocześnie z dołączonej kopii porozumienia z dnia 25 maja 2015 wynika, iż w związku z otrzymaniem od A. Ś. świadczeń alimentacyjnych za 2014 r., w wysokości 31 850,00 zł, alimenty zostały w całości rozliczone i E. K. zrzekła się dochodzenia roszczeń przed Sądem za rok 2014. Fakt podpisania porozumień regulujących w całości zobowiązanie dłużnika tytułem alimentów za rok 2014, a zatem pobierania ich bezpośrednio przez E. K. od A. Ś., nie był znany organowi I instancji w dniu 25 lutego 2016 r., tj. w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego za przedmiotowy okres.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Burmistrz Miasta i Gminy prawidłowo postanowieniem z dnia [...] 2016 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie. Organ w uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że w związku z fakt podpisania porozumienia w sprawie alimentów na rzecz córek oraz pobrania przez E. K. alimentów należnych za 2014 r. zobligowany był do wznowienia postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla: A. Ś., K. Ś., N. Ś. oraz K. Ś., gdyż w dacie wydania decyzji uprawniającej E. K. Stronę do ww. świadczeń z funduszu alimentacyjnego alimenty za ten okres zostały przez ww. otrzymane, a zatem obowiązek alimentacyjny za ten okres wygasł.
W ocenie organu odwoławczego w okolicznościach niniejszej sprawy uzyskanie zatem w listopadzie 2016 r. przez organ I instancji informacji, że na dzień 25 maja 2015 r. zostały rozliczone alimenty za rok 2014 w łącznej wysokości 31 850,00 zł, które zostały wpłacone przez A. Ś. ratami w okresie od maja 2014 r. do dnia 25 maja 2015 r. mogło stanowić dla organu I instancji określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. podstawę wznowienia postępowania rozumianą jako "nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji a nieznany organowi, który wydał decyzję".
W konsekwencji SKO wskazało, że Burmistrza Gminy i Miasta miał podstawę do wydania postanowienia z dnia [...] 2016 r. i tym samym otwarcia drogi do przeprowadzenia - zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. - weryfikacji ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] 2016 r., najpierw co do oceny zaistnienia przyczyn wznowienia, a następnie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Oceniając zatem określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. podstawę wznowieniową pod kątem zaistnienia omawianej przesłanki należy przede wszystkim ustalić, że na dzień wydania ostatecznej decyzji organ nie dysponował wiedzą dotyczącą określonych dowodów czy też okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na zmianę weryfikowanej decyzji w kwestiach zasadniczych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 429/06, LEX nr 348005; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1104/12, LEX nr 1249032).
W ocenie organu odwoławczego okoliczność wskazana jako przyczyna wznowienia postępowania (tj. ujawnienie okoliczności, iż dłużnik alimentacyjny zapłacił na rzecz osób uprawnionych alimenty za 2014 r. - jak to wynika ze znajdującej się w aktach sprawy kopii porozumienia z dnia 25 maja 2015 r. w którym E. K. oświadczyła, iż w związku z otrzymaniem od A. Ś. świadczeń alimentacyjnych za 2014 r., w wysokości 31 850,00 zł zrzekła się dochodzenia roszczeń przed Sądem za rok 2014), wyczerpała wszystkie przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i mogła prowadzić do dokonania weryfikacji ostatecznej decyzji przyznającej E. K. przedstawicielowi ustawowemu córek (A. Ś., K. Ś., N. Ś. oraz K. Ś.) świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r.
Zdaniem SKO prawidłowo również organ I instancji stwierdził, że w związku z okolicznością, że E. K. pobrała od dłużnika alimentacyjnego alimenty na rzecz córek za 2014 r. (co wynika ze wskazanych powyżej dokumentów przedłożonych przez A. Ś.), to brak było podstaw do przyznawania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych.
Prawidłowo zatem organ I instancji orzekł o uchyleniu swojej ostatecznej decyzji z dnia [...] 2016 r. i orzekł o odmowie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na wskazane wyżej osoby na okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r.
W świetle wskazanych okoliczności Kolegium uznało, że decyzja objęta odwołaniem jest prawidłowa. Okoliczność wskazana jako podstawa wznowienia postępowania wyczerpywała bowiem znamion przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i wobec tego mogła stanowić podstawę do uchylenia decyzji ostatecznej oraz ponownego rozpoznania sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie E. K. reprezentująca A. Ś., K. Ś., N. Ś. oraz K. Ś. podniosła ponownie zarzuty, które zostały już wcześniej wskazane w treści złożonego do organu odwoławczego odwołania oraz wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. pełnomocnicy skarżących oświadczyli, że nie zostały podjęte żadne działania przed sądem powszechnym w celu stwierdzenia nieważności porozumienia zawartego 25 maja 2015 r. Nadto pełnomocnik E. K. oświadczyła, że podpisała porozumienie, jednak nie pokrywa się ono z rzeczywistością. Nie dostała tych pieniędzy i nawet nie zgadza się kwota bo córki miały przyznane alimenty w wysokości 1000 zł miesięcznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 października 2018 r. znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] 2017 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji przyznającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 września 2014 r. na rzecz: A. Ś., K. Ś., N. Ś. oraz K. Ś. w wysokości 500,00zł miesięcznie na każdą uprawnioną.
Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji wyjaśnić należy, że decyzja ta, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydana została w ramach postępowania nadzwyczajnego, a mianowicie w następstwie wznowienia postępowania.
Przede wszystkich wskazać należy, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 k.p.a. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534). Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., stąd też zastosowanie wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie.
Podstawę wznowienia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o której mowa w tym przepisie, jeżeli spełniają łącznie następujące cechy: są nowe, są istotne dla sprawy i nie były znane organowi, który wydał decyzję. Podkreśla się przy tym, że istotne dla sprawy będą tylko te dowody lub okoliczności faktyczne, których istnienie lub brak będzie bezpośrednio wpływać na treść rozstrzygnięcia w sprawie, a więc gdyby wydano w sprawie decyzję odmienną od dotychczasowej (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2017 r., III SA/Kr 1549/16, Wyrok NSA z dnia 12 maja 2016 r., II OSK 2124/14 Lex nr 2083426).
W okolicznościach przedmiotowej sprawy, nową okolicznością faktyczną, nowym dowodem dającym podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 25 lutego 2016 r. przyznającą ww. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 ,września 2014 r. - było w ocenie zarówno Burmistrza Gminy i Miasta jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego, powzięcie informacji o uregulowaniu przez dłużnika alimentacyjnego alimentów za 2014 r. na rzecz skarżących.
Niewątpliwie ze stanowiskiem tym należy się zgodzić, bowiem z akt administracyjnych, tj. z pisma dłużnika alimentacyjnego A. Ś. z dnia 10 listopada 2016 r. (k. 138-141 akt adm.); z oświadczeń E. K. potwierdzających fakt otrzymania zaległych alimentów np. oświadczenie z dnia 2 lutego 2014 r. – k. 189 akt adm., 11 lutego 2014 r., 13 lutego 2014 r. – k. 188 akt adm., 14 marca 2014 r. – k. 195 akt adm., 7 czerwca 2014 r. – k. 19 akt adm., 16 września 2014 r. - k. 191 akt adm., 25 października 2014 r. – k. 192 akt adm., 7 grudnia 2014 r. – k. 194 akt. adm., 14 grudnia 2014 r. – k. 193 akt adm.; z notarialnego porozumienia w sprawie rozliczenia alimentów zawartego w dniu 18 września 2014 r. pomiędzy E. K. a A. Ś. (k. 201-202 akt adm.) dot. pierwszych czterech miesięcy 2014 r. oraz części maja 2014 r. oraz przede wszystkim - z zawartego przed notariuszem w dniu 25 maja 2015 r. pomiędzy tymi sami stronami porozumienia w sprawie rozliczenia alimentów za rok 2014 r. (k. 127-128 akt. adm.) bezsprzecznie wynika, że alimenty na rzecz skarżących za 2014 r. w łącznej wysokości 31 850,00 zł w całości zostały uregulowane.
Tym samym, wobec uzyskania przez organ w listopadzie 2016 r. informacji o rozliczeniu na dzień 25 maja 2015 r. alimentów za 2014 r., które to zostały wpłacone przez dłużnika alimentacyjnego ratami w okresie od maja 2014 r. do dnia 25 maja 2015 r., należy stwierdzić, że zachodziła podstawa do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego, o której mowa w powołanym art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ujawniony bowiem fakt, potwierdzony ww. dokumentami, a przede wszystkim porozumieniem z dnia 25 maja 2015 r., w którym wyraźnie wskazano, że "Strony zgodnie potwierdzają, że (...) rozliczenie jest bezsporne i zgodne ze stanem faktycznym, a Pani E. K. kwituje otrzymanie świadczeń alimentacyjnych za rok 2014 r. w łącznej wysokości 31 850,00 zł i jednocześnie zrzeka się dochodzenia roszczeń alimentacyjnych przez Sądem za rok 2014 r." spełniał wszystkie wskazane powyżej cechy. Niewątpliwie był faktem nowym i istotnym dla sprawy, nieznanym organowi, który wydał decyzję przyznającą świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Zauważyć bowiem należy, że w dacie wydania ww. decyzji, tj. 25 lutego 2016 r. alimenty za okres 2014 r. na rzecz skarżących zostały przez E. K. już pobrane, a zatem obowiązek alimentacyjny za ten okres wygasł. W przypadku zaś, gdy obowiązek ten wygasa, wraz z nim wygasa prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jako substytut właściwej alimentacji. W konsekwencji zasadnie organy wskazały, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy brak było podstaw do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za ww. okres na rzecz osób uprawnionych.
W tej sytuacji zarzuty skarżących nie zasługują na uwzględnienie. Organ I instancji prawidłowo bowiem wznowił postępowania zakończone wyżej wskazaną decyzją przyznającą świadczenie z funduszu alimentacyjnego, a w jego wyniku uchylił tą decyzję i odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia. Organ odwoławczy prawidłowo utrzymał zaś tą decyzję w mocy, opierając swoje rozstrzygnięcie na podstawie wynikającej z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Wskazać przy tym należy, że twierdzenia E. K., iż A. Ś. wymuszał na niej podpisywanie tych oświadczeń czy też, że podpisywane przez nią porozumienie z dnia 25 maja 2015 r. nie pokrywa się z rzeczywistością, nie mogły mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia, bowiem jak wynika z protokołu rozprawy, nie podjęto żadnych działań przed sądem powszechnym w celu stwierdzenia nieważności ww. porozumienia. Wobec zatem braku wyeliminowania z obrotu prawnego ww. porozumienia, ani Burmistrz Gminy i Miasta, ani też Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogły go nie uwzględnić.
Reasumując powyższe rozważania Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło