III SA/Kr 2124/14

WyrokWSA w Krakowie2015-04-20

Skład orzekający: Krystyna Kutzner, Barbara Pasternak, Dorota Dąbek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy czynność materialno-techniczna polegająca na zarejestrowaniu pobytu stałego może zostać anulowana, jeśli osoba, która została zameldowana, faktycznie nie zamieszkiwała w danym lokalu w momencie rejestracji?
Ratio decidendi
Czynność materialno-techniczna polegająca na zarejestrowaniu pobytu stałego może zostać anulowana, jeśli organ administracji stwierdzi, że osoba, która została zameldowana, faktycznie nie zamieszkiwała w danym lokalu w momencie rejestracji. Zameldowanie ma na celu potwierdzenie rzeczywistego miejsca pobytu, a jego wadliwość od samego początku uzasadnia jego anulowanie na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bez konieczności badania przesłanek wymeldowania z art. 15 ust. 2 tej ustawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wymeldowanie R. M. z lokalu mieszkalnego. Po uchyleniu przez Wojewodę decyzji o wymeldowaniu, Prezydent Miasta, na skutek zmiany wniosku przez M. M., anulował czynność materialno-techniczną polegającą na zarejestrowaniu pobytu stałego R. M. w lokalu w 2007 r., uznając, że R. M. faktycznie nie zamieszkiwał tam w tym czasie. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. R. M. złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i odstąpienie od przesłuchania świadków.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Dorota Dąbek Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej M. S. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Wojewody z dnia 31 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego skargę oddala. Wniosek o wymeldowanie R. M. z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ulicy D w K został złożony w dniu 26 marca 2014 r. przez M. M., który uzasadniał, że jego syn R. M. od 1994 r. nie mieszka w tym lokalu. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2014 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 kpa, orzekł o wymeldowaniu R. M. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ulicy D w K. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że R. M. nie zamieszkuje i nie przebywa w lokalu nr [...] przy ulicy D w K. Opuścił on ten lokal dobrowolnie i skoncentrował swoje sprawy życiowe w lokalu, który wynajmował. Po wyprowadzce R. M. nie powrócił już do mieszkania przy ulicy D. Nie pozostawił także żadnych rzeczy osobistych, a do mieszkania przychodził wyłącznie w odwiedziny. Organ, powołując się na art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uznał, że R. M. spełnił warunki wymagane do wymeldowania. Organ zauważył, iż dalsze utrzymywanie zameldowania R. M. w tym lokalu byłoby wyłącznie fikcją meldunkową, a więc stanem niezgodnym z faktycznym miejscem pobytu. Pomimo że w toku postępowania wyjaśniającego zainteresowany wyraził wolę powrotu do lokalu nr [...] przy ulicy D, właściciel lokalu, M. M., nie widział takiej możliwości. Od powyższej decyzji organu I instancji odwołanie złożył R. M., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Prezydenta oraz o umorzenie postępowania. Odwołujący się zarzucił: – naruszenie art. 15 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie, że opuścił on dobrowolnie miejsce stałego pobytu; – naruszenie art. 7 w związku z art. 77 kpa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, iż odwołujący się opuścił dobrowolnie i ostatecznie mieszkanie przy ulicy D. W uzasadnieniu odwołujący się wskazał, iż organ I instancji podczas postępowania wyjaśniającego pominął istotne fragmenty z wyjaśnień odwołującego się oraz, że w całości oparł się na wyjaśnieniach wnioskodawcy. Według R. M. wyjaśnienia te pozostawały w sprzeczności z jego wyjaśnieniami. W uzasadnieniu podkreślono, że odwołujący się nie wyprowadził się z mieszkania dobrowolnie ani w sposób jednoznaczny i ostateczny. Niemożność stałego przebywania w lokalu, według odwołującego się, była spowodowana działaniami innych osób zamieszkujących przedmiotowy lokal, którzy uniemożliwili mu ponowne zamieszkanie w lokalu, a sam odwołujący się nie miał wpływu na zachowanie się obecnych lokatorów. Ponadto odwołujący się wskazał, że nie posiadał innego miejsca zamieszkania i wymeldowanie go z przedmiotowego lokalu uczyniłoby go osobą bezdomną. Zwrócił uwagę również na fakt, iż wymeldowanie niesie ze sobą wiele negatywnych konsekwencji. Odwołujący się zarzucił organowi, że przy ocenie sytuacji nie wzięto pod uwagę szeregu różnych okoliczności, które miałyby wpływ na ustalenie stanu faktycznego. Wojewoda decyzją z dnia [...] 2014 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji uznał, że zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, bez dokładnego wyjaśnienia sprawy. Stwierdzono, iż materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji nie był wystarczający do rozstrzygnięcia przedmiotowej kwestii. Organ II instancji zaznaczył, że to na organie spoczywa obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny. Według Wojewody, w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, ponieważ nie został ustalony w sprawie bezspornie przedmiot postępowania. Prezydent Miasta, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] 2014 r. znak: [...], działając na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 kpa, orzekł o anulowaniu czynności materialno - technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu 22 sierpnia 2007 r. pobytu stałego R. M. w lokalu nr [...] przy ul. D w K. Prezydent wyjaśnił, że w czasie postępowania wyjaśniającego, z uwagi na stan faktyczny w przedmiotowej sprawie, M. M. przekwalifikował złożony w dniu 26 marca 2014 r. wniosek na anulowanie czynności materialno - technicznej polegającej na rejestracji, w dniu 22 sierpnia 2007 r., pobytu stałego R. M. w lokalu przy ul. D w K. Jego wniosek został poparty przez J. M., współwłaścicielkę mieszkania. Organ I instancji zaznaczył, że zgodnie z wyjaśnieniami właściciela lokalu, tj. M. M., R. M. nie zamieszkiwał w lokalu przy ul. D w K od maja 2002 r. Wnioskodawca wskazał, że sam dokonał ponownego zameldowania syna 22 sierpnia 2007 r. na jego prośbę, gdyż meldunek był mu potrzebny do znalezienia pracy i założenia firmy. W dacie dokonywania czynności meldunkowej, R. M. nie wprowadził się i nie zamieszkiwał w lokalu przy ul. D w K. Wnioskodawca wskazał, że w tym czasie zamieszkiwał w lokalu wspólnie z żoną oraz drugim synem M. i jego rodziną. M. M. – brat strony - oświadczył, że z całą pewnością jego brat nie zamieszkiwał i nie wprowadził się do wskazanego lokalu w sierpniu 2007 r. Nie ma też możliwości, aby zamieszkiwał w nim w 2006 czy 2007 r. Wezwani na rozprawę świadkowie zeznali, że rzadko widywali R. M. w mieszkaniu oraz, że nie zauważyli, aby mieszkał on na stałe w przedmiotowym lokalu. Na podstawie zebranego materiału organ stwierdził, iż R. M. nie zamieszkiwał w lokalu nr [...] przy ulicy D w K w dacie dokonania czynności meldunkowej tj. w dniu 22 sierpnia 2007 r. Od powyższej decyzji R. M. złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, zarzucając jej: – naruszenie art. 6 ust. 1 o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że odwołujący się opuścił dobrowolnie miejsce stałego pobytu przy ul. D w K; – naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że odwołujący się opuścił miejsce stałego pobytu przy ul. D w K; – naruszenie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez wyeliminowanie prawidłowego wpisu; – naruszenie art. 7 i 8 kpa poprzez wydanie decyzji niegodnej ze stanem faktycznym; – naruszenie art. 77 kpa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz poprzez odstąpienie od przesłuchania świadków zawnioskowanych w piśmie pełnomocnika odwołującego się z dnia 11 sierpnia 2014 r., tj. R. S. i L. M. W uzasadnieniu odwołujący się podniósł, iż anulowanie zaskarżoną decyzją czynności materialno - technicznej doprowadziło do sytuacji niezgodnej ze stanem faktycznym, gdyż anulowany wpis nie był wpisem błędnym. Odwołujący się zarzucił organowi, że wyciągnął on niewłaściwe wnioski, polegające na uznaniu, iż odwołujący się nie zamieszkiwał w lokalu przy ul. D w K. Ponadto, według odwołującego się, organ nie przeprowadził pełnego i kompletnego postępowania dowodowego, gdyż z nieuzasadnionych powodów, odstąpił od przesłuchania świadków zawnioskowanych w piśmie pełnomocnika, przez co nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy. Organowi zarzucono, że oparł on rozstrzygnięcie na wyjaśnieniach M. M. i J. M., które nie były spójne z wyjaśnieniami odwołującego się. R. M. zaznaczył także, że nigdy w sposób jednoznaczny i ostateczny nie opuścił przedmiotowego lokalu, cały czas posiadał do niego klucze i w nim przebywał, zaś niemożność przebywania, bez pewnych przerw, wynikała nie z jego dobrowolnej decyzji, ale z działania innych osób zamieszkujących w przedmiotowym lokalu. Podkreślił także, że pomieszczenie zajmowane przez niego do tej pory zostało zajęte przez brata odwołującego się i przeznaczone na pokój dziecinny, wbrew woli odwołującego się. R. M. podkreślił, że nie miał wpływu na zajęcie dotychczas zajmowanego przez niego pokoju, nikt nie konsultował tej decyzji z nim, a jego rzeczy zostały bez jego wiedzy usunięte z mieszkania. Wojewoda decyzją z dnia 31 października 2014 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, że organ I instancji dopełnił wszelkich starań w celu wnikliwego i obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy, również w oparciu o obowiązujące orzecznictwo sądów administracyjnych. Organ przytoczył w uzasadnieniu wyjaśnienia złożone przez R. M., w których oświadczył on, że już przed 2007 r. wynajmował mieszkanie na terenie K oraz że od 2007 r. definitywnie opuścił mieszkanie przy ul. D w K zamieszkał przy ul. K w K. Ponadto z wyjaśnień M. M. wynikało, że R. M. do lokalu przy ul. D wprowadził się ponownie w 2001 r., ale w maju 2002 r. wyprowadził się. Dodał on w swoich wyjaśnieniach, że to on zameldował syna, R. M. w lokalu przy ul. D w K w dniu 22 sierpnia 2007 r. na wyraźną prośbę syna, który powiedział, iż meldunek był mu potrzebny do znalezienia pracy i założenia firmy. Dodał, że R. M. wówczas nie zamieszkał i nie wprowadził się do przedmiotowego lokalu. Przesłuchanie powołanych świadków potwierdziło tezę wnioskodawcy, iż R. M. w czasie rejestracji nie mieszkał w przedmiotowym lokalu. Organ odwoławczy dał wiarę wyjaśnieniom złożonym przez wnioskodawcę oraz osoby zamieszkujące w przedmiotowym lokalu i w oparciu o nie uznał, że dokonanie przez R. M. zameldowania na pobyt stały w lokalu przy ul. D w K, nie miało znamion charakteru pobytu stałego i woli koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, że R. M. w postępowaniu przed organem I instancji sam przyznał, iż w dacie rejestracji pobytu stałego, tj. w dniu 22 sierpnia 2007 r., w lokalu przy ul. D w K nie mieszkał, gdyż mieszkał w wynajętym mieszkaniu przy ul. K w K. Wojewoda, podkreślając, iż zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu oraz że czynność zameldowania osoby pod danym adresem ma charakter wtórny do zaistniałych wcześniej zdarzeń, uznał, że brak było podstaw do podważenia dokonanej przez organ I instancji oceny dowodów zebranych w sprawie, a odwołanie R. M. nie dostarczyło argumentów podważających tę ocenę. W ocenie organu odwoławczego, czynność materialno - techniczna polegająca na zarejestrowaniu w dniu 22 sierpnia 2007 r. pobytu stałego R. M., została dokonana nieprawidłowo i jako niezgodna z prawem winna zostać anulowana. Zdaniem Wojewody rejestracja pobytu stałego nastąpiła w wyniku wprowadzenia w błąd organu meldunkowego i nie powinna w ogóle zaistnieć, skoro w dacie zgłoszenia zameldowania R. M. w przedmiotowym lokalu nie zamieszkiwał. Na powyższą decyzję R. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o umorzenie postępowania i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono: – naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego niezastosowanie w konsekwencji przyjęcia, że skarżący opuścił dobrowolnie miejsce stałego pobytu przy ul. D w K; – naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu przy ul. D w K; – naruszenie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez wyeliminowanie prawidłowego wpisu; – naruszenie art. 7 i 8 kpa poprzez wydanie decyzji niegodnej ze stanem faktycznym; – naruszenie art. 77 kpa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, poprzez uznanie, że skarżący w dniu 22 sierpnia 2007 r. nie mieszkał w lokalu przy ulicy D w K; – naruszenie art. 77 kpa poprzez odstąpienie od przesłuchania świadków zawnioskowanych w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 11 sierpnia 2014 r., tj. R. S. i L. M. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ odwoławczy oparł się na zeznaniach wnioskodawcy, jego żony oraz syna – M. M. - a więc wyłącznie na zeznaniach osób, które są zainteresowane wynikiem sprawy. Ponadto w uzasadnieniu skarżący nadmienił, iż M. M., a więc wnioskodawca, złożył przedmiotowy wniosek, gdyż miał zamiar dokonać sprzedaży lokalu mieszkalnego. Skarżący podtrzymał zarzut, iż wydana decyzja była błędna i niezgodna z istniejącym stanem faktycznym. Skarżący podtrzymał swoje wcześniejsze twierdzenia, że z przedmiotowego lokalu nie wyprowadził się dobrowolnie, lecz został zmuszony przez zaistniałe okoliczności, jakim było zajęcie jego dotychczasowego pokoju przez dzieci brata. Skarżący podkreślił, że nie miał wpływu na zajęcie dotychczas zajmowanego przez niego pokoju oraz że nikt nie konsultował z nim tej decyzji. Dlatego też zwrócił uwagę, iż możliwość mieszkania w przedmiotowym lokalu została mu odebrana, nie wynikała ona z dobrowolnej decyzji i świadomej rezygnacji z przebywania w przedmiotowym lokalu. Skarżący zaznaczył, że od dłuższego czasu, podejmował kroki, aby móc z powrotem zamieszkać w przedmiotowym lokalu. Według skarżącego związek z lokalem nie został zerwany, gdyż posiadał on do niego klucze i wciąż tam bywał. Ponadto skarżący zarzucił organowi, że wyciągnął on niewłaściwe wnioski, polegające na uznaniu, iż skarżący nie zamieszkiwał w lokalu przy ul. D w K. Według skarżącego, organ nie przeprowadził pełnego i kompletnego postępowania dowodowego, gdyż z nieuzasadnionych powodów, odstąpił od przesłuchania świadków zawnioskowanych w piśmie pełnomocnika, przez co nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy. Organowi zarzucono że oparł on rozstrzygnięcie na wyjaśnieniach M. M. i J. M., które nie były spójne z wyjaśnieniami skarżącego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu, gdyż Sąd nie stwierdził naruszenia przez orzekający organ przepisów prawa materialnego ani procesowego. Na wstępie zauważyć należy, że w dacie orzekania przez organ kwestie związane z ewidencją ludności, w szczególności zaś z obowiązkiem meldunkowym regulowała ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwana dalej "ustawą", która utraciła moc obowiązującą z dniem 1 marca 2015 r. Zgodnie zatem z konstytucyjną zasadą praworządności organ administracji publicznej obowiązany był stosować przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji. Również Sąd, oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie, odnosił się do przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez organy administracji. Wyjaśnić trzeba, iż zgodnie z brzmieniem art. 10 ust. 1 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego po upływie określonego w treści przepisu czasu. Zgodnie z ust. 2 wskazanego przepisu zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Przepis art. 47 ust. 1 ustawy stanowi, że organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Z powołanych przepisów wynika, że celem ewidencji jest rejestracja danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób, zaś jedynym warunkiem do dokonania prawidłowego zameldowania na pobyt stały pod danym adresem jest fakt fizycznego, legalnego przebywania w danym lokalu. Przez pojęcie "pobytu stałego", w myśl art. 6 ust. 1 ustawy, należy rozumieć zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Dla zaistnienia przesłanek pobytu stałego niezbędny jest nie tylko zamiar przebywania w danym lokalu jako miejscu stałego pobytu, ale też rzeczywiste tam zamieszkiwanie. Przez miejsce stałego pobytu należy rozumieć miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. mieszka, wypoczywa, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, przyjmuje i nadaje korespondencję, chociażby okazjonalne spotyka się członkami rodziny lub znajomymi, a także utrzymuje jakiekolwiek kontakty z sąsiadami. Czynność zameldowania, polegająca na dokonaniu wpisów w określonej ewidencji, jest czynnością materialno - techniczną, przez którą rozumie się prawnie regulowaną formę działania administracji, która wywołuje skutki prawne poprzez działanie o charakterze faktycznym. Ustawodawca przewiduje załatwianie spraw administracyjnych w formie czynności materialno - technicznej w przypadku, gdy należy zastosować prawo materialne bez rozstrzygania sporu co do jego treści lub ze względu na to, że nie trzeba dokonywać ustalenia obowiązującego prawa w drodze jego wykładni. Czynność materialno - techniczna polegająca na zameldowaniu wówczas będzie prawidłowa i niebudząca wątpliwości, jeżeli osoba meldująca się na pobyt stały będzie przebywać w określonym miejscu zameldowania z zamiarem pobytu w dacie rejestracji lub ewentualnie w czasie bezpośrednio ją poprzedzającym, bądź też następującym zaraz po jej dokonaniu. Jeżeli zgłoszone dane dotyczące osoby i jej miejsca pobytu konieczne do zameldowania budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Zgodnie z powyższym eliminacja czynności materialno - technicznej oraz jej skutków z obrotu prawnego następuje w drodze czynności prawnej właściwego organu dokonanej w formie decyzji administracyjnej stwierdzającej nieważność lub anulującej materialno - techniczną czynność zameldowania. Podstawę prawną dla takiego działania organu i wydania decyzji jest art. 47 ust. 2 ustawy. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą czynność materialno – techniczna, jaką jest zameldowanie, nie ma cech ostateczności, ani prawomocności, co oznacza, iż w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego. Stwierdzenie nieważności (anulowanie) czynności materialno-technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to znaczy tylko wtedy, gdy wątpliwości, o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy, ujawniły się już po dokonanej czynności materialno - technicznej związanej z zarejestrowaniem faktu zameldowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1189/07 i wyrok WSA w Lublinie z 4 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 565/09). Dopiero w wypadku stwierdzenia, iż doszło do niewadliwej czynności zameldowania danej osoby w miejscu stałego pobytu, tj., że osoba ta faktycznie zamieszkiwała w lokalu w dacie rejestracji, można rozważać, czy w późniejszym czasie zrealizowane zostały przesłanki pozwalające na wydanie decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego (art. 15 ust. 2 ustawy), a zatem czy rzeczywiście doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu. Jedną z podstaw do wydania decyzji o wymeldowaniu jest ustalenie, że zameldowana osoba opuściła miejsce pobytu. Aby je jednak opuścić, w znaczeniu wynikającym z treści art. 15 ust. 2 ustawy, dana osoba musi tam wcześniej realnie zamieszkiwać. Instytucja wymeldowania nie ma bowiem zastosowania do przypadków, w których czynność zameldowania od początku nie odpowiadała rzeczywistości. Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wykazały brak istnienia przesłanek wymaganych do zameldowania skarżącego na pobyt stały pod adresem ul. D w K, zatem czynność materialno - techniczna polegająca na jego zameldowaniu w przedmiotowym lokalu była wadliwa od samego początku. Czynność zameldowania ma potwierdzać istniejący stan faktyczny, a więc dana osoba winna najpierw zamieszkać w danym lokalu, a następnie dokonać zameldowania w nim. Z żadnego przeprowadzonego w sprawie dowodu nie wynika, aby w czasie bezpośrednio poprzedzającym zameldowanie R. M., które nastąpiło w dniu 22 sierpnia 2007 r., lub bezpośrednio potem, przebywał on w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu. Prawidłowo ustalono także, na podstawie wyjaśnień samego skarżącego, że R. M. w ogóle nie zamieszkiwał pod wymienionym adresem i nie koncentrował tam swoich spraw życiowych nie tylko w dacie rejestracji jego zameldowania, tj. 22 sierpnia 2007 r., ale także w okresie poprzedzającym ten dzień jak i w czasie po dokonaniu rejestracji. W związku z powyższym, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie doszło do naruszenia art. 47 ust. 2 ustawy, albowiem dokonanie przez organ meldunkowy w dniu 22 sierpnia 2007 r. rejestracji pobytu stałego R. M. w lokalu nr [...] przy ul. D w K nie było zgodne ze stanem faktycznym, a zatem czynność słusznie została uznana przez organy obu instancji za wadliwą i podlegająca anulowaniu. Wskazać należy również na pewną niekonsekwencje w zarzutach skarżącego, który z jednej strony wywodzi, że przebywał w lokalu od 2005 roku, a zatem dokonana czynność materialno - techniczna była prawidłowa, z drugiej zaś wskazuje, że w lokalu na stałe nie przebywał, co jednak nie wynikało z dobrowolnej rezygnacji z przebywania w lokalu, lecz było spowodowane działaniem osób trzecich. Ponadto skarżący zupełnie nietrafnie podniósł zarzut naruszenia przez organ art. 15 ust. 1 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie, starając się wykazać, iż nie doszło do spełnienia przesłanek określonych w w/wymienionym przepisie, albowiem na gruncie ustalonego stanu faktycznego, organ orzekając po uchyleniu pierwotnej decyzji o wymeldowaniu, a następnie modyfikacji wniosku przez M. M., badał wyłącznie przesłankę faktycznego przebywania R. M. w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego zamieszkiwania w czasie dokonywania meldunku, tj. w sierpniu 2007 roku, zaś, jak wynika z materiału dowodowego stanowiącego podstawę do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, warunek ten nie został spełniony. W orzecznictwie wielokrotnie zwracano uwagę na konieczność rozróżnienia instytucji wymeldowania (gdy zachodzą przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy) oraz eliminacji zameldowania jako czynności materialno - technicznej i jej skutków z obrotu prawnego, w sytuacji, gdy od początku zameldowanie nie pokrywało się z rzeczywistym stanem faktycznym. Na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy organ administracji dokonuje czynności wyeliminowania błędnego wpisu, nie badając przy tym przesłanek wynikających z art. 15 ust. 1 ustawy, które odnoszą się do ewentualnego wymeldowania z lokalu. W wypadku, gdy okoliczności (wątpliwości) potwierdzające fakt błędnego wpisu dotyczącego meldunku ujawniły się już po dokonaniu takiej czynności materialno - technicznej, czynność ta powinna być w pierwszej kolejności uchylona w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1260/14). W ocenie Sądu organy wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z przedmiotową sprawą i w ten sposób uzyskały podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Podkreślić należy, odnosząc się w tym miejscu do kolejnego z zarzutów skarżącego, iż jedynie nierozpoznanie (nieustosunkowanie się do) wniosku strony o podjęcie czynności niezbędnej dla dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, stanowi rażące naruszenie przepisów prawa procesowego. Inaczej należy zaś ocenić nieuwzględnienie wniosku co do podjęcia czynności – na gruncie niniejszego stanu faktycznego co do przesłuchania zawnioskowanych przez pełnomocnika skarżącego świadków. Ocena bowiem, czy wnioskowana czynność dowodowa jest niezbędna do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy należy do właściwości organu administracji publicznej. Zdaniem Sądu, ocena dokonana przez organ była prawidłowa. Zwrócić należy uwagę, że sam skarżący, przesłuchiwany m.in. w dniu 6 sierpnia 2014 r., przyznał, że w sierpniu 2007 roku nie przebywał faktycznie w przedmiotowym lokalu, zaś od lipca 2007 roku do kwietnia 2014 roku wynajmował mieszkanie przy ul. K w K, gdzie zamieszkiwał. Zatem okoliczności faktyczne konieczne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia zostały wyjaśnione i nie budziły wątpliwości. Jako niezasadne należy więc ocenić zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przez organ art. 7, art. 8 oraz art. 77 kpa. Skarżący, wywodząc, iż konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań powołanych przez niego świadków została dostrzeżona w decyzji Wojewody z dnia [...] 2014 r., zdaje się nie zauważać, iż decyzja ta uchylała decyzję Prezydenta Miasta w przedmiocie wymeldowania, dla stwierdzenia którego konieczne jest spełnienie przesłanek wynikających z art. 15 ust. 1 ustawy, które różnią się od przesłanek koniecznych do wydania zaskarżonej decyzji. Wprawdzie uchylając decyzję dotyczącą wymeldowania, organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż prowadzone postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji przedwcześnie, bez dokładnego wyjaśnienia sprawy, tym niemniej podkreślenia wymaga, iż Wojewoda nakazał ustalić, czy R. M. w ogóle zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, a zatem, czy spełnione zostały przesłanki z art. 47 ust. 2 ustawy, dodając, że zgromadzony materiał nie jest wystarczający do rozstrzygnięcia (generalnie) kwestii meldunkowej R. M. Odnosząc się w tym miejscu do mającej miejsce w toku ponownego rozpoznania sprawy zmiany wniosku M. M. z wniosku o wymeldowanie na anulowanie czynności materialno - technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego, zaznaczyć należy, że strona ma prawo modyfikować swoje żądanie, dopóki sprawa nie zostanie zakończona decyzją ostateczną, zaś organ administracji państwowej ocenia wówczas na nowo żądanie w świetle przepisów prawa materialnego i ustaleń faktycznych sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 384/08). Zatem takie działanie organu nie było nieprawidłowe, czy też, jak twierdzi skarżący, niekonsekwentne. Podkreślić należy, iż wyrażana przez R. M. wola zamieszkania w przedmiotowym lokalu, która, jak podaje, nie może zrealizować się od dłuższego czasu wobec złych relacji z członkami rodziny, nie stanowi okoliczności istotnej dla wydania orzeczenia na gruncie przedmiotowej sprawy i pozostaje poza zakresem postępowania, albowiem nie sanuje dokonanej wadliwie czynności materialno - technicznej w przedmiocie zarejestrowania jego pobytu stałego w lokalu w dniu 22 sierpnia 2007 r. Na marginesie zaznaczyć należy, iż zameldowanie w danym lokalu bądź też jego brak w żaden sposób nie wpływa na posiadany przez daną osobę tytuł prawny do lokalu. Zameldowanie, jako rejestracja stanu faktycznego nie sankcjonuje braku takiego tytułu, jak również nie tworzy jakichkolwiek uprawnień do uzyskania praw do mieszkania. Zameldowanie jest bowiem czynnością materialno - techniczną, która potwierdza jedynie fakt rzeczywistego zamieszkiwania w lokalu w danym czasie, a nie rozstrzyga o prawie do lokalu. Kwestie zaś korzystania z nieruchomości w razie sporu mogą być rozstrzygane przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Reasumując, w ocenie Sądu kontrolowane postępowanie administracyjne było prawidłowe, zaś wydane rozstrzygnięcie zasadne. Dlatego Sąd nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i w konsekwencji oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło