III SA/Kr 225/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 29 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Komendant Miejski Policji w K. decyzją nr [....] z dnia [.....] 2014 r. znak: [....] odmówił przyznania D. S. pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 104 kpa, art. 88 ust. 1 i art. 94 ust. 1 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.) w związku z § 1 oraz § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 864 ze zm.). Organ I instancji ustalił, że sierż. D. S. został mianowany z dniem 6 lipca 2014 r. funkcjonariuszem w służbie stałej. W dniu 31 października 2014 r. złożył wniosek o przyznania pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego położonego w N. przy ul. [....]. Do wniosku dołączył wymagane przepisami prawa dokumenty, tj. akt notarialny umowy sprzedaży z dnia [....] 2014 r. (Rep. A [.....]) wraz ze sprostowaniem umowy sprzedaży (akt notarialny z dnia [....] 2014 r. Rep. A nr [....]) oraz odpis księgi wieczystej z dnia [....] 2014 r. Z dokumentów tych wynikało, że D. S. nabył udział wynoszący 1/2 część lokalu mieszkalnego przy ul. [....] w N., natomiast pozostałą część nabyła W. Ł. - osoba obca dla policjanta. W świetle tych okoliczności organ I instancji uznał, że należało odmówić D. S. przyznania pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego, gdyż zakupione mieszkanie nie będzie stanowić jego wyłącznej własności, a jedynie współwłasność w 1/2 części, gdyż sierż. D. S. nabył lokal mieszkalny z W. Ł., czyli osobą niepozostającą z nim we wspólności majątkowej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł D. S., który wskazał, że z W. Ł. pozostaję w stanie narzeczeńskim, a na dzień 22 sierpnia 2015 r. została ustalona data ich ślubu. Dlatego, zdaniem odwołującego się, błędne było stwierdzenie organu I instancji, iż zakupione mieszkanie nie będzie stanowić wspólnoty majątkowej. Komendant Wojewódzki Policji decyzją nr [....] z dnia 29 grudnia 2014 r. znak: [.....], wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138§ 1 pkt 1 kpa na oraz art. 94 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy o Policji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przytoczył treść przepisów regulujących zasady przyznawania funkcjonariuszom Policji pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego, a następnie wskazał, że drugim współwłaścicielem lokalu przy ul. [....] w N. jest W. Ł. - narzeczona odwołującego się, która jednak w świetle prawa jest jednak osobą obcą. Zdaniem organu nabycie przez funkcjonariusza udziału ułamkowego w prawie własności danej nieruchomości nie stanowi nabycia jej w rozumieniu art. 94 ustawy o Policji, a tym samym nie podlega finansowaniu na podstawie tej ustawy oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów. Organ odwoławczy wyjaśnił, że D. S. nie nabył prawa do pomocy finansowej, albowiem nie nabył prawa własności do lokalu mieszkalnego przy ul. [....] w N., lecz udział we współwłasności. Organ powołał się na stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 470/04. Wskazano nadto, że z § 3 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia MSWiA wynika, że brak jest możliwości przyznania przedmiotowego świadczenia na rzecz policjanta nabywającego lokal mieszkalny na zasadach współwłasności z osobą obcą. Dodać należy, iż prawo współwłasności nie stanowi formy uzyskania przez policjanta lokalu mieszkalnego, uprawniającej do ubiegania się o pomoc finansową. Organ odwoławczy podkreślił, że nie znajduje uzasadnienia stanowisko, aby pomoc finansowa przysługiwała w innym przypadku współwłasności nabytego lokalu niż małżeńska wspólność majątkowa. Skoro uzyskany przez policjanta lokal mieszkalny stanowi przedmiot współwłasności w częściach idealnych, to nie jest możliwe wyodrębnienie własności D. S. bez zniesienia współwłasności. Zatem w takim stanie następowałoby finansowanie przez organy Policji praw osoby trzeciej - nieuprawnionej do świadczeń, co w konsekwencji prowadziłoby do przekroczenia uprawnień i naruszenia dyscypliny budżetowej, pociągających za sobą odpowiedzialność karną. Skargę na powyższą decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł D. S. Nie wskazując na naruszenie konkretnych przepisów prawa wskazał, że z W. Ł. pozostaje w stanie narzeczeńskim, a na dzień 22 sierpnia 2015 r. została ustalona data ich ślubu. Zdaniem skarżącego, wobec mającego nastąpić zawarcia małżeństwa z W. Ł., stanowisko organów, iż zakupione mieszkanie nie będzie stanowić wspólnoty majątkowej jest błędne a zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Jeżeli zaś sąd nie stwierdzi tego rodzaju naruszeń prawa, oddala skargę. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami Sąd uznał skargę za uzasadnioną. Stan faktyczny sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją jest niesporny i został ustalony przez organy prawidłowo. Spór w sprawie dotyczy oceny tego stanu w świetle regulacji zawartej w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Stanowisko przyjęte przez organy prowadzi bowiem do odmowy przyznania pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego z powodu nabycia przez skarżącego ułamkowej części (1/2) nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny, natomiast skarżący uważa, że pomoc ta powinna mu być przyznana. Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Z ust. 2 tego przepisu wynika delegacja ustawowa dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia w drodze rozporządzenia, trybu postępowania oraz szczegółowych zasad przyznawania, cofania oraz zwracania pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1, uwzględniając przypadki, w których pomoc ta jest przyznawana, cofana lub podlega zwrotowi, jak również sposób obliczania wysokości pomocy finansowej przyznawanej lub orzekanej do zwrotu, a także rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy. Przepis art. 94 ust. 1 ustawy o Policji stanowi ustawową regulację, z której wynika, że warunkiem przyznania policjantowi pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego jest nie otrzymanie przez policjanta lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, tj. w drodze realizacji uprawnienia, o którym mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o Policji. Z przepisu tego nie wynika natomiast, aby warunkiem przyznania pomocy finansowej było nabycie przez policjanta lokalu mieszkalnego (lub domu jednorodzinnego) na wyłączną własność, lub ze współmałżonkiem w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej. Celem unormowania wynikającego z art. 94 ust. 1 ustawy o Policji jest umożliwienie policjantowi zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych poprzez przyznanie świadczenia pieniężnego pokrywającego w określonej części koszty zakupu np. lokalu mieszkalnego a nie umożliwienie nabycia lokalu lub domu na wyłączną własność bądź stanowiącego małżeńską wspólność majątkową. Zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych jest niewątpliwie możliwość korzystania z lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego w drodze realizowania uprawnień wynikających z własności, jak i realizowania tych uprawnień w drodze korzystania ze współwłasności lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Wynika to z przepisu art. 206 Kodeksu cywilnego, w myśl którego każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Dlatego zdaniem Sądu nabycie udziału we współwłasności lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego stanowi podstawę do skutecznego domagania się pomocy finansowej, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy Policji. Inne odczytanie tego przepisu byłoby nie tylko niezgodne z jego brzmieniem, ale także z celem przepisów ustawy o Policji, umożliwiających realizację uprawnienia policjanta wynikającego z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji. Pomoc finansowa, o której mowa w art. 94 ust. 1 jest bowiem konsekwencją niezrealizowania prawa funkcjonariusza, który nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, a także potrzeb mieszkaniowych jego rodziny, do otrzymania lokalu mieszkalnego. Gdyby zamiarem ustawodawcy było ograniczenie przyznania pomocy przewidzianej w art. 94 ust. 1 ustawy tylko do przypadków nabycia przez policjanta lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego na wyłączną własność, czy też jako składnika majątku wspólnego, ograniczenie takie musiałoby wyraźnie wynikać z przepisów ustawy. Tymczasem w kontrolowanej sprawie organy wywodzą je z przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (dalej rozporządzenie). Jego § 3 stanowi: 1.Pomoc finansową przyznaje się na wniosek policjanta. Wzór wniosku o przyznanie pomocy finansowej określa załącznik do rozporządzenia. 2.Do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające fakt ubiegania się przez policjanta lub jego małżonka pozostającego z nim we wspólności majątkowej o lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a w szczególności: 1. zaświadczenie o członkostwie ze spółdzielni mieszkaniowej albo 2. wyciąg z księgi wieczystej oraz umowę kupna lokalu (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną, albo 3. w przypadku budowy domu jednorodzinnego - aktualny wyciąg z księgi wieczystej potwierdzający własność gruntu (prawo wieczystego użytkowania) oraz pozwolenie właściwego organu na budowę domu, albo 4. pozwolenie na budowę lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość". Interpretacja art. 94 ust.1 ustawy w związku z § 3 rozporządzenia, dokonana przez organy jest błędna. Stoi również w sprzeczności z zakresem delegacji ustawowej wynikającej z art. 94 ust. 2 ustawy o Policji. Z przepisu tego wynika upoważnienie właściwego ministra do określenia trybu postępowania, oraz szczegółowych zasad przyznawania, cofania, oraz zwracania pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem przypadków, w których pomoc ta jest przyznawana, cofana lub podlega zwrotowi, sposobu obliczania jej wysokości, oraz rodzajów dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie pomocy. Nie wynika z niego natomiast upoważnienie ministra do ustalania przesłanek, od spełnienia których zależy przyznanie policjantowi pomocy finansowej. Przepisy rozporządzenia – wbrew stanowisku organów - tego zresztą nie czynią. § 3 ust. 2 określa jakie dokumenty należy załączyć do wniosku o przyznanie pomocy, w przypadku ubiegania się o tę pomoc przez policjanta pozostającego w związku małżeńskim i w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej. Za równoznaczne bowiem ze staraniem się przez policjanta o nabycie lokalu mieszkalnego traktuje ubieganie się o ten lokal przez jego małżonka jeżeli pozostaje on we wspólności majątkowej małżeńskiej. Zawarcie umowy w takiej sytuacji rodzi skutek nabycia prawa do lokalu także przez policjanta, pomimo że to nie on lecz małżonek ubiegał się o lokal. Nie wynika z niego jednak w żadnym wypadku ograniczenie, które wywiodły organy. Oczywiste jest nadto, że rozporządzenie nie może dokonać modyfikacji przepisu art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Z podanych wyżej względów Sąd nie podziela stanowiska WSA wyrażonego w wyroku z dnia 13 maja 2005r., I SA/Wa 470/04, na które powołał się organ odwoławczy. Stanowisko Sądu w niniejszej sprawie jest zbieżne ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 27 kwietnia 2009., sygn. akt I OSK 795/08, z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 188/09, z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 629/07, z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1692/06, z dnia 17 listopada 1998 r. sygn. akt I SA 719/98 (Lex nr 45874) oraz z dnia 3 grudnia 1998 r. sygn. akt I SA 535/98 (Lex 45857), w których Sąd uznał, że nie stanowi przeszkody przyznania pomocy finansowej, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji nabycie przez policjanta ułamkowej części lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębna nieruchomość, albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość stanowiącego odrębna nieruchomość. Z przyczyn wyżej podanych skarga w niniejszej sprawie podlegała uwzględnieniu. Bez znaczenia natomiast dla oceny legalności zaskarżonej decyzji były okoliczności ponoszone w skardze, tj. fakt planowanego zawarcia przez skarżącego związku małżeńskiego ze współwłaścicielką lokalu mieszkalnego. Rozstrzygnięcie sprawy następuje bowiem co do zasady z uwzględnieniem stanu faktycznego istniejącego w dniu jego podjęcia, a nie na podstawie oceny doniosłości prawnej zdarzeń przyszłych. Ubocznie tylko zauważyć należy, że fakt zawarcia w przyszłości małżeństwa ze współwłaścicielką lokalu mieszkalnego nie powoduje automatycznie przekształcenia się współwłasności w częściach ułamkowych we wspólność majątkową małżeńską, co wynika z art. 31 § 1 i art. 33 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 2015.583 j.t.). Uwaga ta jest potrzebna o tyle, że w okoliczności tej skarżący upatrywał niezasadność stanowiska organów. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego organy będą miały na uwadze przedstawioną wyżej interpretację art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Wobec naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego – art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, oraz § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów, przez błędną ich wykładnię, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.