III SA/Kr 241/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2015 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna skargę oddala. | Zaskarżoną decyzją nr [....] z dnia 15 stycznia 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 138 § 1 ustawy z| |dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz | |art. 2 ust. 1 i 2 i art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. poz. 567) w| |związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992) | |utrzymało w mocy decyzję Kierownika GOPS w K. działającego z upoważnienia Wójta Gminy K. z dnia [.....] 2014 r. znak [.....] w | |przedmiocie odmowy przyznania B. F. zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad ciotką S. W. | |Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach: | |Decyzją z dnia [.....] 2013r. [.....], wydanej w wyniku wykonania wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z dnia 13 września 2013r. | |sygn. akt III SA/Kr 1206/12 przyznane zostało B. F. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad| |ciotką S. W., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1. 04.2012 r. do | |30. 06. 2013r. Uprawnienie wygasło wraz upływem terminu na jaki zostało przyznane. | |W dniu 23 maja 2014 r. B. F. (dalej: skarżąca) wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. i z wnioskiem o ustalenie prawa do | |zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. oraz za okres od dnia 15 maja 2014 r. w związku z koniecznością | |sprawowania opieki nad S. W. | |Decyzją z dnia [.....] 2014 r. Wójt K. odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna. W podstawie| |prawnej odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia powołano art. 17 ust. 1 i ust. 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o | |świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2013r., poz. 1456 j.t., dalej u.o.ś.r), .ograniczający krąg osób uprawnionych do świadczenia | |pielęgnacyjnego do tych osób sprawujących opiekę, na których zarazem ciąży obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów art. 128, | |art. 129 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz. U. Nr 9 poz. 59 z późn. zm. -dalej k.r.o.). | |Ponadto organ podniósł, że uprawnienie B. F. do świadczenia pielęgnacyjnego nie wygasło z mocy prawa - na podstawie art. 11 ust. 3 | |ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. poz.1548 ) z | |dniem 1 lipca 2013 r., gdyż przyznane było na czas określony. | |Od decyzji tej B. F. złożyła odwołanie domagając się przyznania jej wnioskowanego świadczenia w celu sprawowania opieki nad ciotką S. | |W., gdyż uzyskała uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na czas określony tj. do 30 czerwca 2013 r. ( w wykonaniu wyroku | |Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt. III SA/Kr 1206/12), a termin ten odpowiada dacie wygaszania | |decyzji z mocy prawa. . | |Zaskarżoną decyzją z dnia [.....] 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ | |odwoławczy podzielił przy tym konkluzję zawartą w decyzji organu I instancji, w myśl której skarżącej nie przysługuje zasiłek dla | |opiekuna. W ocenie Kolegium, jedną z przesłanek przyznania powyższego zasiłku jest spełnienie przez stronę warunków do otrzymania | |świadczenia pielęgnacyjnego określonego w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w | |dniu 31 grudnia 2012 r. Skarżąca B. F. niewątpliwie nie należy do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do | |S. W., dlatego nie spełnia warunków przewidzianych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ,a w konsekwencji do zasiłku dla opiekuna.| | | |W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, B. F. domagała się zmiany decyzji i przyznania jej | |zasiłku dla opiekuna, gdyż w jej ocenie posiada uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji do wnioskowanego zasiłku | |dla opiekuna. Ponadto zdaniem skarżącej, skoro miała wcześniej przyznane świadczenie pielęgnacyjne, to treść wyroku Trybunału | |Konstytucyjnego przesądza o tym, że zasiłek dla opiekuna , którego domaga się, winien być także przyznany . | |W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: | |Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy | |administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te | |kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub | |procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo | |naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź | |stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami | |administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są | |związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. | |Kontrola sądowo administracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w | |stopniu uzasadniającym jej uchylenie. | |W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 | |r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. poz. 567), regulujący zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów | |osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji | |przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1 powołanej ustawy). Uchwalenie powyższej ustawy było konsekwencją wyroku | |Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt 27/13, publik. w Dz. U. z dnia 16 grudnia 2013 r., poz. 1557) uznającego | |art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz.| |1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 | |grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw stanowił, iż wydane na podstawie przepisów | |dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w | |ust. 1, to jest z dniem 1 lipca 2013 r. | |W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżonej decyzji jest prawo do zasiłku dla opiekuna określone w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o| |ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), a zgodnie z art. 1 tej ustawy określa ona "warunki nabywania | |oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca | |2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego". Przepis art. 2 ust. 1 | |u.u.w.z. stanowi z kolei, że "zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia | |pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach | |rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r.". | |Nie budzi wątpliwości, że ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów wiąże się z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 | |grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13, który orzekł, że przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. | |o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548), na podstawie których wygasły dotychczasowe| |decyzje o świadczeniach pielęgnacyjnych – są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku | |Trybunału przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją, to jest przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które | |świadczenie to utraciły od dnia 1 lipca 2013 r., wymagało bezzwłocznej interwencji ustawodawcy, który powinien wprowadzić stosowne | |korekty w systemie prawnym. | |W analizowanym postepowaniu odmówiono skarżącej zasiłku dla opiekunów , bowiem nie należy do kręgu osób na których spoczywa obowiązek | |alimentacyjny, w stosunku do S. W. | |Zauważyć należy, że przesłanki ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne | |z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zostały wymienione | |w art. 17 u.ś.r. , a decyzja w tym przedmiocie jest decyzja związaną, co oznacza brak swobody po stronie organu przy podejmowaniu | |decyzji w tym przedmiocie, nawet gdyby z indywidualnego punktu widzenia wnioski strony były uzasadnione np. jej sytuacja życiową. | |Nie sposób też podzielić poglądu, ze ustawa o z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów ( op.cit. ) | |przywraca uprawnienia wszystkim tym osobom , które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z mocy ustawy z dniem 1 lipca 2013r. | |Podkreślić trzeba, że przyczyną stwierdzenia niekonstytucyjności art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o | |świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, którym "wygaszono" dotychczasowe świadczenia pielęgnacyjne, było stwierdzenie, | |iż ustawodawca dopuścił się do naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie | |prawa. | |Z całokształtu rozważań Trybunału zawartych w wyroku sygn. akt K 27/13 wynika, że uznał on zastosowanie przyjętego w nowelizacji ustawy| |o świadczeniach rodzinnych rozwiązania za nieadekwatne do celu, jakim było wyeliminowanie nadużyć związanych z pobieraniem świadczeń | |pielęgnacyjnych przez osoby w rzeczywistości nie świadczące opieki. Trybunał z jednej strony wskazał, że "w imię wartości doniosłych | |konstytucyjnie ustawodawca może wyjątkowo odstąpić od zasady stabilności decyzji administracyjnych, modyfikując je na niekorzyść | |jednostki, a nawet wygasić wynikające z nich prawa podmiotowe", jednakże zaraz dodał, że "warunkiem koniecznym takiego zabiegu jest | |jednak działanie w celu urzeczywistnienia jakiejś normy konstytucyjnej, w sposób niearbitralny, oraz zagwarantowanie mechanizmów | |ochronnych podmiotom, których sytuacja uległa pogorszeniu. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie przekonuje teza, że | |dopiero wygaszenie wszystkich decyzji administracyjnych i poddanie wymogom nowej regulacji podmiotów posiadających dotychczas | |uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego pozwoliło na ograniczenie kręgu osób, które nie sprawują faktycznej opieki nad osobą | |niepełnosprawną, a zarazem korzystają ze świadczeń, przez co nadużywają środków publicznych". | |Mając na uwadze powyższe należy uznać, że ustawodawca wykonując wyrok Trybunału Konstytucyjnego miał prawo ograniczyć krąg osób, którym| |restytuuje uprawnienia utracone w wyniku niekonstytucyjnego przepisu, udzielając ochrony tym, którzy spełniali warunki do uzyskania | |świadczenia pielęgnacyjnego wg. stanu na dzień 31 grudnia 2012r. Oznacza to zarazem uprawnienie a nawet obowiązek organów do | |przeprowadzenia weryfikacji tych uprawnień, skoro nie zostały one przywrócone z mocy samego prawa, jak to miało miejsce przy ich | |wygaszaniu. | |Należy uznać, że ustawodawca konsekwentnie wykluczył z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji do zasiłku | |dla opiekuna osoby niespełniające warunków określonych art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. dzień 31 grudnia 2012 r., do | |których należy wymóg , aby osoba sprawująca opiekę należała do kręgu osób objętych obowiązkiem alimentacyjnym. | |Oceniając znaczenie wyroku zapadłego przed tut. Sądem w dniu 13 września 2013 r. III SA/Kr 1206/12, w uzasadnieniu którego Sąd zajął | |stanowisko, iż wykładnia literalna przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest wystarczająca , gdy nie uwzględnia wyników | |wykładni prokonstytucyjnej, celowościowej i systemowej, należy mieć na uwadze treść Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego I OPS | |5/15, której teza przesądza ostatecznie o tym, że osobie, którą nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka | |rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub | |innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne | |na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.o świadczeniach rodzinnych. Treść normatywna art. 269 p.p.s.a.| |wskazuje jednoznacznie na związanie Sądu tym poglądem. | |Nie można też nie podzielić poglądu organu o tym, że sytuacja prawna skarżącej B. F. nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 2 | |ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. poz. 567), określającego zasady ustalania i | |wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z | |wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżącej świadczenie przyznane zostało do dnia 30| |czerwca 2013 r., dlatego uprawnienie nie wygasło z mocy zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów t.j. z mocy prawa na | |podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz zmianie niektórych innych | |ustaw ( Dz.U. poz.1548 ) z dniem 1 lipca 2013 r. lecz z upływem czasu określonego decyzją administracyjną przyznającą to świadczenie. | |Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, a także dokonały właściwej wykładni przepisów | |mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Okoliczność, iż skarżąca miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do 30 | |czerwca 2013 r. oraz, że nie może zostać zaliczona do kręgu osób objętych obowiązkiem alimentacyjnym w stosunku do osoby, którą się | |opiekuje oznacza, że nie spełnia warunków do przyznania świadczenia dla opiekunów określonych art. 2 w/w ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 | |r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. | |Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że decyzje organów pierwszej | |i drugiej instancji odpowiadają prawu, wobec czego skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu | |przed sądami administracyjnymi, podlegała oddaleniu. | | | | | | | | |