III SA/Kr 252/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie NSA Grażyna Danielec ( spr.) WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] M. O.-K. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lutego 2013r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala Uzasadnienie: W dniu 27 grudnia 2012 r. A. M. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia rodzinnego w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad D. C., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] 2013 r. ([...]) na podstawie art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, art. 1, art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 11, art. 17 ust. 1-4, art. 20 ust. 1, 2, 3, art. 23, art. 24 ust. 1, ust. 4, art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139 poz. 992), art. 6 ust. 2b, art. 18 ust. 5a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., nr 11, poz. 74 ), a także art. 66 ust. 1 pkt 28, art.75 ust. 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.), Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 959 ), art. 104, 107 kpa, art. 128, art. 129 §1, art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z dnia 25 lutego 1964 roku (Dz. U. z 1964 r. nr 9, poz. 59 ze zm.) Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił A. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad D. C. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ustalonym na okres od 27 listopada 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. w wysokości 520,00 zł. miesięcznie począwszy od 1 listopada 2012 r. Organ I instancji ustalił, że D. C. legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności z dnia: 13.12.2012 roku, Znak: [...]) jest ciocią męża wnioskodawczyni, nie posiada żadnych osób spokrewnionych w linii prostej, posiada jedynie siostrę, która pobiera własną emeryturę i sprawuje opiekę nad własnym niepełnosprawnym mężem. D. C. jest wdową (odpis skrócony aktu zgonu C. C. z dnia 28.05.1999 roku, Nr [...]). A. M. sprawuje całkowitą opiekę i zapewnia wszelką konieczną pomoc dla obłożnie chorej D. C. i cały czas przebywa w mieszkaniu chorej, pomimo innego adresu zameldowania. Z tego powodu też zrezygnowała z pracy na gospodarstwie rolnym. A. M. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz jako domownik w zakresie wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim (Zaświadczenie KRUS z dnia: 31 grudnia 2012 roku). Nie posiada gospodarstwa rolnego i nie stwierdzono faktu rezygnacji przez A. M. z jakiejkolwiek pracy zarobkowej o której mowa w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani też faktu nie skorzystania z możliwości podjęcia zatrudnienia. Podał organ, że A. M. jako żona siostrzeńca chorej nie należy do osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny; nie jest krewną w linii prostej, ani rodzeństwem w stosunku do wymagającej opieki D. C. (por. art. 128 kro). Nie jest więc osobą, w świetle przepisów art. 17 ust. 1 i ust. 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych wymienioną jako uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto, jak dodał organ, w przypadku A. M. nie został spełniony kolejny warunek niezbędny do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przewidziany w w/w przepisach - rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Praca na gospodarstwie rolnym, w świetle przepisów ustalających prawo do świadczeń rodzinnych, a więc i świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest bowiem traktowana jako zatrudnienie lub inna praca zarobkowa. Jak wskazał organ orzekający, z powyższego wynika, że wnioskodawczyni nie spełnia dwóch podstawowych przesłanek objęcia pomocą w formie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest osobą, którą wymienia ustawodawca jako uprawnioną do ubiegania się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ jako rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. M., wskazując, że faktycznie opiekuje się D. C. i w związku z tym nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Decyzją z dnia 7 lutego 2013 r. ([...]) na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., nr 1548) oraz art.138 § 1 pkt. 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazując na treść art. 17 ust. 1 i ust. 1 a ustawy dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych podał organ, że przesłankami do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wymagającym stałej pielęgnacji i niepodejmowanie z tego powodu pracy. Tymczasem jak ustalił organ I instancji A. M. jest żoną siostrzeńca niepełnosprawnej D. C., sprawuje całkowitą opiekę i zapewnia wszelką konieczną pomoc dla obłożnie chorej D. C. Jednakże jako żona siostrzeńca D. C., A. M. nie należy do osób, wymienionych w ustawie, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Nie jest krewną w linii prostej, ani rodzeństwem w stosunku do wymagającej opieki pani D. C. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż obowiązek alimentacyjny nie może być nakładany na osoby, na które ustawa obowiązku takiego nie nałożyła. W związku z powyższym A. M. jako osoba na której nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec pani D. C. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. W tych okolicznościach, bez znaczenia prawnego jest to, czy A. M. zrezygnowała z zatrudnienia czy też nie w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad panią D. C. Organ odwoławczy podzielił też stanowisko organu I instancji, że A. M. nie zrezygnowała z jakiejkolwiek pracy zarobkowej o której mowa w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie może być uznany bowiem rolnik. Tymczasem A. M. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników - z mocy ustawy w zakresie emerytalne - rentowym oraz jako domownik w zakresie wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim zgodnie z zaświadczeniem KRUS z dnia 31 grudnia 2012 r. Sama nie posiada zaś gospodarstwa rolnego. Na powyższą decyzję A. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wskazała że jest jedyną osobą, która może opiekować się D. C. Dodała, że brak jej środków finansowych na bieżące wydatki, dlatego przyznanie świadczenia jest konieczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lutego 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą A. M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad D. C. Formułując przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca określił krąg podmiotów uprawnionych do tego świadczenia oraz zawarł wymóg, aby zrezygnowały one z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wobec tego koniecznym jest w każdej sprawie ustalenie, czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz, czy niepodejmowanie pracy ma związek przyczynowy ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. II SA/Bd 1378/10). Przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z powołanym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: * matce albo ojcu, * innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, * opiekunowi faktycznemu dziecka; jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast w myśl art. 17 ust. 1a ustawy, osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z treści powyżej powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wiąże się nierozerwalnie z obowiązkiem alimentacyjnym potencjalnego świadczeniobiorcy wobec osoby wymagającej opieki. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny w przypadku wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 17 ust. 1 lub ust. 1 a ww. ustawy W niniejszej sprawie bezsporne jest, że A. M. nie należy do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, gdyż nie jest jej krewną w linii prostej ani rodzeństwem. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały właściwej wykładni art. 17 ust. 1 oraz ust. 1a ustawy. W konsekwencji prawidłowo uznały, że skarżąca nie jest uprawniona, do uzyskania dochodzonego świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad D. C. Jak bowiem wywiedziono powyżej, istnienie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest przesłanką konieczną warunkującą przyznanie tego świadczenia. Oznacza to, że niespełnienie tej przesłanki wyklucza możliwość jego przyznania. Wykładania przepisu art. 17 ust. 1 pkt 2 i art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje na intencję ustawodawcy, aby kręgiem osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego objąć wyłącznie osoby spokrewnione (por. II SA/Lu 754/12). Co więcej warunkiem przyznania takiego świadczenia jest przynależność osoby wnioskującej o nie do kręgu najbliższych krewnych podopiecznego, do których ustawodawca zaliczył (art. 17 ust. 1 u.ś.r.) matkę, ojca oraz innych krewnych pod warunkiem jednak, że spoczywa na nich obowiązek alimentacyjny, jak też opiekunów faktycznych dziecka (por. II SA/Rz 849/12). Argumenty podnoszone przez skarżącą, niewątpliwie istotne z punktu widzenia sytuacji życiowej i materialnej (brak zatrudnienia, zły stan zdrowia wymagającej opieki, trudności związane ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną D. C. przez jej siostrę) nie mogą jednak być uwzględnione przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, albowiem dotyczą one sfery pozaprawnej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.