III SA/Kr 279/25

WyrokWSA w Krakowie2025-09-09

Skład orzekający: Urszula Zięba, Jakub Makuch, Magdalena Gawlikowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może orzec o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli opuściła ona miejsce zameldowania z powodu stanu zdrowia i barier architektonicznych, a właściciel nieruchomości sprzeciwia się jej powrotowi?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że opuszczenie miejsca zameldowania na pobyt stały przez skarżącego miało charakter dobrowolny i trwały, nawet jeśli było spowodowane jego stanem zdrowia i barierami architektonicznymi. Kluczowe było to, że skarżący nie przebywał faktycznie w miejscu zameldowania, a właściciel nieruchomości (jego żona) sprzeciwiała się jego powrotowi, co uniemożliwiało realizację jego zamiaru powrotu. Samo przebywanie w garażu na tej samej posesji nie stanowiło podstawy do utrzymania zameldowania.
Stan faktyczny
Skarżący został wymeldowany z pobytu stałego decyzją Wojewody Małopolskiego, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy P. Skarżący opuścił miejsce zameldowania w listopadzie 2022 r. z powodu stanu zdrowia (amputacja nogi, problemy z nerkami) i konieczności opieki, zamieszkując tymczasowo w garażu na tej samej posesji. Właścicielka nieruchomości, jego żona, sprzeciwiała się jego powrotowi do domu ze względu na konflikty i stan nieruchomości. Skarżący twierdził, że opuszczenie domu nie było dobrowolne ani trwałe, jednak organy i sąd uznały inaczej, wskazując na brak faktycznego zamieszkiwania i niemożność powrotu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 9 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 września 2025 roku sprawy ze skargi D. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 24 listopada 2024 r., nr WO-II.621.1.89.2024 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Decyzją Wojewody Małopolskiego w 24 listopada 2024 r. utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia 27 sierpnia 2024 r., orzekającą o wymeldowaniu D. P. (dalej skarżący) z pobytu stałego z budynku mieszkalnego nr [...] w miejscowości P. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 29 lutego 2024 r. Wójt Gminy P. wszczął na wniosek R. P. (dalej uczestniczka) postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego pod adresem: P. [...]. Uczestniczka - właścicielka budynku nr [...] w P., poinformowała organ I instancji, że skarżący - jej mąż - nie przebywa w miejscu stałego pobytu od 30 listopada 2022 r. Obecnie stale zamieszkuje pod adresem: S. [...], [...]. Zdaniem uczestniczki jest to jego stałe miejsce pobytu i nowe centrum życiowe. Od chwili opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały nie pojawił się w budynku nr [...]. Mimo opuszczenia miejsca pobytu stałego nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W toku postępowania, skarżący podał, że jego miejscem stałego pobytu jest budynek nr [...] w miejscowości P. Zapewnił, że opuszczenie budynku ma charakter czasowy i nie jest dobrowolne, ale wynika z konieczności zapewnienia mu należytej opieki medycznej oraz domowej z uwagi na stan zdrowia. Wskazał, że 8 marca 2023 r. amputowano mu kończynę dolną lewą na wysokości uda. Przebyta sepsa uszkodziła mu nerki. Wymagał dializ z transportem medycznym. Doznał trwałego uszkodzenia organizmu. Jest osobą niepełnosprawną, wymagającą pomocy osób trzecich, z uwagi na niemożność samodzielnej egzystencji. Nie rokuje poprawy stanu zdrowia – co wynika z zaświadczenia lekarskiego. Wyjaśnił, że amputacja nogi drastycznie wpłynęła na jego życie. Najpierw sporo czasu spędził w szpitalu, następnie uczył się poruszać na wózku inwalidzkim w domu rodzinnym (w S.), gdzie opiekowała się nim matka, która ma 75 lat i właściwie sama wymaga opieki. W P., w miejscu zamieszkania nie mógł liczyć na pomoc i opiekę. Jednak gdy tylko opanował poruszanie się na wózku inwalidzkim, to przywożono go do P. Jednak w miejscu zamieszkania zmagał się z barierami architektonicznymi. Dlatego też aktualnie mieszka w garażu obok domu, tam jest łagodniejszy podjazd i równiejszy teren. Ma nadzieję, że jest to rozwiązanie tymczasowe. Jak tylko będzie miał protezę to podejmie starania zamieszkania w domu – w budynku mieszkalnym, w którym jest zameldowany. Podał, że nigdy nie zerwał związków z miejscem stałego pobytu i zamieszkania. Mimo choroby i przejściowej nieobecności, partycypował w opłatach. Ponadto, korespondencja skierowana na adres matki, została odebrana przez matkę, co również świadczy o tym, że nie przeniósł swojego centrum życiowego do matki. W toku postępowania świadek J. Z. stwierdził, że skarżący zamieszkuje w S. w domu rodzinnym i od około 2 lat nie zamieszkuje ani nie nocuje w budynku mieszkalnym nr [...] w P. Skarżący ma natomiast przebywać dosyć często w garażu, który usytuowany jest na tej samej posesji co dom. Garaż nie jest przystosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych i może pełnić funkcji mieszkalnej. Dalej wskazał, że w przedmiotowym budynku pozostała jakaś część rzeczy należąca skarżącego. W ocenie świadka skarżący dobrowolnie opuścił przedmiotowy budynek. Świadek P. B. zeznał, że skarżący zamieszkuje w S. u swojej matki od ok. 2 lat. Nie zamieszkuje w budynku mieszkalnym nr [...] w P. Świadek nie widuje skarżącego już od bardzo długiego czasu więc nie wie kiedy ostatni raz przebywał lub nocował w przedmiotowym budynku. Dawniej widywał go w garażu, który znajduje się na przedmiotowej posesji, ale nie wie czy tam nocował. Podał, że budynek mieszkalny nie przystosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych ani też garaż nie pełni takiej funkcji. Świadek P. N. 10 maja 2024 r. zeznał, że skarżący obecnie przebywa i pomieszkuje w garażu znajdującym się niedaleko posesji nr [...] w P. Widział skarżącego w domu około 1,5 roku temu kiedy nie miał jeszcze amputowanej nogi. Zdaniem świadka budynek nr [...] w P. jest niezamieszkały przez skarżącego, widuje go tylko w garażu. Przedmiotowy garaż jest wolnostojącym budynkiem, nie jest połączony ścianą z budynkiem mieszkalnym, tak aby można było do niego wejść bezpośrednio z tego garażu. Do S. jeździ odwiedzić swoja matkę, ale obecnie nocuje w tym garażu w P. Zdaniem świadka skarżący opuścił dom dobrowolnie z powodów zdrowotnych. Następnie ww. świadek 21 czerwca 2024 r. zmienił zwoje zeznania i wskazał, że skarżący, kiedy popadł w chorobę i trafił do szpitala został wyprowadzony z domu przez jego żonę, poprzez sukcesywne wyrzucanie jego wszystkich rzeczy do garażu. Z dniem kiedy uczestniczka dowiedziała się, że skarżący stracił nogę, zaczęła zamykać drzwi zewnętrzne do domu tak aby skarżący nie mógł tam wejść. Jak podał, był świadkiem wielokrotnego poniżania, bicia, wyzywania, obrażania skarżącego przez uczestniczkę. Sam pomagał jej wcześniej wynosić rzeczy skarżącego. W tym czasie mówiła mi między innymi takie rzeczy jak: "Ja nie wpuszczę tego brudasa do domu, bo on bez nogi będzie chodził na dupie po schodach i ścierał jej parkiet". Według niego skarżący został wyrzucony siłą przez jego żonę z domu. Świadek D. P. 27 maja 2024 r. zeznała, że skarżący – jej brat, zamieszkuje w P. [...]. Z uwagi na swoją niepełnosprawność i bariery architektoniczne, które bardzo trudno jest pokonać zamieszkuje w garażu, bez wyodrębnionego numeru. Podejmuje jednak coraz częściej próby wejścia do domu. Obecnie porusza się na wózku inwalidzkim ze względu na amputacje nogi. Nie ma możliwości pokonania schodów. Powyższa nieruchomość jak najbardziej nosi znamiona zamieszkałej przez mojego brata, mama zawiozła mu tam świeżą pościel. Brat opanował wejście do lokalu, ma jakiś lżejszy wózek i w tym tygodniu według jego deklaracji wejdzie do budynku. Obawia się, że nieumiejętnym poruszaniem się, może zniszczyć mieszkanie. Do garażu, ani do budynku żona skarżącego nie utrudniała mu dostępu. Przez chwile był problem z górnym zamkiem, ale teraz skarżący ma zupełny dostęp. Nie było tam złej woli ze strony żony skarżącego. Jak podała, wie od skarżącego, że w garażu ma większą część swoich rzeczy, część ma w domu. Jak podała, ostatnio dostała zdjęcia, które wskazywały na otwieranie drzwi wejściowych do domu. Świadek potwierdziła, że po amputacji nogi w 2023 r., zajmowała się skarżącym wraz z jego matką. Jak podała, skarżący zadeklarował, że już od czwartku będzie chodził w domu [...] w P. gdyż ma protezę, jest po miesięcznej rehabilitacji i czy się chodzić. Wskazała też, że skarżący w tamtym roku zapłacił dwie raty podatku, w tym roku zapłacił trzy raty podatku. W odniesieniu do ww. zeznań uczestniczka wskazała, że od listopada 2022 r. jako jedyna dba o posesję. Nieruchomość w P. [...] jest niezamieszkała. Podała, że skarżący nadużywał alkoholu i z tego powodu trafił do więzienia od 7 maja 2022 r. do 4 sierpnia 2022 r. Po wyjściu z więzienia w większości przebywał w garażu znajdującej się na drugiej działce w P., też nadużywając alkoholu. Licznik garażowy jest zamontowany oddzielnie na garażu. Podała, że skarżący płaci za prąd w garażu. Podatek rolny za budynek mieszkalny i obie działki zawsze opłacała uczestniczka. W tamtym roku zapłaciła jeszcze dodatkowo ratę majowa za garaż. Obecnie wniosła pozew o rozwód. W toku postępowania uczestniczka poinformowała, że jako właściciela posesji w P., 20 czerwca 2024 r. została wezwana przez policję kryminalną, w celu przeszukania posesji – garaż, obejście, dom. Skarżącego na posesji nie było. Następnie dojechał skarżący swoim autem i drugi samochód cywilny, z którego wysiadł świadek P. N. skuty kajdankami do tyłu. P. otwierał bramę wjazdową i drzwi wjazdowe garażowe, wszyscy weszli do garażu. Skarżący stojąc swoim autem przed bramą wjazdową wysiadł z auta, zabrał wózek, usiadł i dojechał do garażu. Gdy uczestniczka zapytała o powody przeszukania miała dostać odpowiedź "bo mogli mi coś podrzucić". Podała, że skarżący miał klucz do budynku, jednak odkąd zamieszkał w domu rodzinnym (listopad 2022 r.), dawał klucz do domu postronnym osobom, w reakcji na co uczestniczka zamknęła dom na dodatkowy klucz. Oznajmiła policji, że do domu wchodzi wyłącznie ona, chyba, że do domu ktoś się włamie. Policja odstąpiła od przeszukania domu, poinformowała, że w takim razie przeszuka dom rodzinny skarżącego. W dniu 28 czerwca 2024 r. przeprowadzono dowód z oględzin budynku nr [...] w P. Stwierdzono, że skarżący dysponuje tylko jednym kluczem, który otwiera drzwi wejściowe na ganek. Nie ma możliwości wejść do budynku. Ustalono, że w ramach tego samego ogrodzenia znajduje się garaż wolnostojący posadowiony na działce numer [...] oraz budynek mieszkalny posadowiony na działce numer [...]. Ustalono, że w garażu znajdują się rzeczy osobiste i użytku codziennego, sprzęty gospodarstwa domowego skarżącego. Uczestniczka poinformowała pracowników organu gminy, że nie utrudnia mężowi dostępu do garażu i budynku. Otworzyła drzwi wejściowe prowadzące do budynku. Widać było, że dom jest niezamieszkały. W pokoju na parterze znajdowały się rzeczy osobiste skarżącego oraz pościel, jednak skarżący oświadczył, że nie korzysta z tych rzeczy, ponieważ nie mieszka w budynku – nie dysponuje drugimi kluczami. Dodał, że mieszka w garażu, znajdującym się na sąsiedniej działce. Od lipca 2023 r. nie był w budynku mieszkalnym. Na podstawie pisma Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Tarnowie ustalono, że skarżący wskazał adres zameldowania: P. [...], natomiast adres do korespondencji: S. [...]. W dniu 16 lipca 2024 r. uczestniczka zapoznała się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy i wniosła swoje stanowisko w sprawie. Wskazała w nim min., że skarżący w okresie od 7 maja 2022 r. odbywał karę pozbawienia wolności w wymiarze trzech miesięcy. Ostatni miesiąc spędził w szpitalu więziennym w Krakowie, na ul. Montelupich, powodem były problemy z nerkami. Po odbyciu kary pozbawienia wolności, czyli 4 sierpnia 2022 r. miał problemy zdrowotne będące następstwem nadużywania alkoholu oraz zaniedbania własnego zdrowia. W okresie od sierpnia 2022 r. do listopada 2022 r. zamieszkiwał pod adresem P. [...], jednak większość czasu spędzał w garażu, nadużywając alkoholu. Jego problemy zdrowotne się pogarszały, w szczególności dotyczące nogi. Jak podała skarżący nie dbał o leczenie i nie przyjmował pomocy więc w listopadzie 2022 r., z powodu bezsilności uczestniczki wobec jego problemów zarówno zdrowotnych jak i alkoholowych, uczestniczka wezwała matkę skarżącego z prośbą o pomoc. Skarżący wtedy wyniósł się do matki. Po amputacji nogi w 2023 r. skarżącemu zdarzało mu się przyjeżdżać do P., jednak nie do domu, a jedynie do garażu ale nadal tam nie zamieszkiwał. Skarżący nie chciał się wymeldować, a uczestniczka podjęła decyzję o sprzedaży nieruchomości. Podniosła, że wyprowadzka męża w listopadzie 2022 r. była dobrowolna, nie działał on zarówno pod przymusem fizycznym jak i psychicznym, ale dobrowolnie przeprowadził się do domu rodzinnego. W tak ustalonym stanie faktycznym organ pierwszej instancji decyzją z 27 sierpnia 2024 r. orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z budynku mieszkalnego nr [...] w miejscowości P. Organ I instancji uznał, że opuszczenie przez skarżącego miejsca zameldowania na pobyt stały miało charakter dobrowolny oraz trwały. Decyzję o opuszczeniu miejsca pobytu stałego podjął samodzielnie i zamiar ten zrealizował. Przeprowadził się do innej miejscowości do domu rodzinnego. Co prawda deklaruje wolę powrotu jednak oceniono, że powrót jest niemożliwy. Budynek stanowi wyłączną własność uczestniczki, która sprzeciwia się aby jej mąż mógł ponownie w budynku tym zamieszkać. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym zarzucił: 1/ naruszenie przepisów postepowania administracyjnego tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności podjęcie decyzji o wymeldowaniu przy wykazaniu zgromadzonymi dowodami, że skarżący nie zerwał kontaktów nieruchomością mieszkalną oraz posesją znajdującą się pod adresem P. [...], pod którym stale zamieszkuje oraz nie opuścił domu w sposób dobrowolny i trwały; 2/ naruszenie przepisów postepowania administracyjnego art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez jednostronne i stronnicze ocenienie zebranego w sprawie materiału dowodowego na niekorzyść skarżącego, bez zachowania zasad obiektywizmu przejawiające się faworyzowaniem twierdzeń strony wnioskującej i pomijaniu okoliczności przemawiających za zasadnością argumentów i twierdzeń strony wymeldowywanej; 3/ dokonanie ustaleń sprzecznych z rzeczywistą treścią dowodów, w szczególności poprzez stwierdzenie dobrowolnego i trwałego opuszczenia budynku mieszkalnego przez skarżącego w miejscu jego stałego zamieszkania w P. [...], w sytuacji gdy doznaje on ograniczeń i utrudnień w korzystaniu z nieruchomości mieszkalnej ze strony uczestniczki, która ograniczyła mu swobodny dostęp do nieruchomości, wykorzystując niepełnosprawność skarżącego; 4/ naruszenie art. 25 ust. 2 w zw. z art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez wydanie decyzji o wymeldowaniu skarżącego; 5/ naruszenie art. 28 k.r.o. – wobec pominięcia faktu, że na mocy powołanego przepisu wymeldowany posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości położonej w P. [...]. Decyzją z 24 listopada 2024 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach decyzji organ odwoławczy wskazał, że materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący nie wykonuje wszystkich czynności dnia codziennego pod adresem zameldowania na pobyt stały, co najmniej od listopada 2022 r. Wyprowadził się wówczas ze spornej nieruchomości, zamieszkał w domu rodzinnym. Uczestniczka, właścicielka budynku nr [...] w P., nie widzi możliwości ponownej koncentracji spraw życiowych skarżącego w rzeczonej nieruchomości. Wymieniony aktualnie porusza się na wózku inwalidzkim, a budynek w którym zameldowany jest na pobyt stały nie pozwala na swobodną egzystencję osoby niepełnosprawnej – ma szereg barier, które wymagałyby przebudowy. Uczestniczka nie będzie remontowała budynku, zamierza go sprzedać. W dalszej części rozważań organ odwoławczy przytoczył treść pisma uczestniczki złożonego w toku postępowania odwoławczego. Podkreślił, że ewidencja ludności polega wyłącznie na rejestracji faktycznego miejsca pobytu osób na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a organy administracji publicznej badają stan faktyczny w dacie orzekania. Podkreślono, ze na obecnym etapie sprawy skarżący nie podjął żadnych kroków prawnych, umożliwiających mu powrót do miejsca zameldowania. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze decyzji Wojewody Małopolskiego zarzucił naruszenie: 1. art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niesłuszne wskazanie w uzasadnieniu decyzji, iż organ I instancji prawidłowo ocenił zgromadzone dowody w kwestii opuszczenia lokalu przez skarżącego w sposób dobrowolny i trwały w sytuacji braku odniesienia się i oceny podniesionych w odwołaniu zarzutów, niewyjaśnienia i braku uzasadnienia podstaw faktycznych jakie legły u podstaw zaskarżonej decyzji; 2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7 k.p.a oraz art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego materiału dowodowego, a w szczególności podjęcie decyzji o wymeldowaniu przy wykazaniu zgromadzonymi dowodami, że skarżący nie zerwał kontaktów z nieruchomością mieszkalną oraz posesją znajdującą się pod adresem P. [...], pod którym stale zamieszkuje oraz nie opuścił domu w sposób dobrowolny i trwały; 3. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7 k.p.a oraz art. 8 k.p.a. poprzez stronnicze ocenienie zebranego w sprawie materiału dowodowego na niekorzyść skarżącego, bez zachowania zasady obiektywizmu przejawiające się w faworyzowaniu twierdzeń strony wnioskującej i pomijaniu okoliczności przemawiających za zasadnością argumentów i twierdzeń strony wymeldowywanej nawet w sytuacji gdy twierdzenia te znajdują oparcie w innym obiektywnym materiale dowodowym, a nie tylko w oświadczeniach skarżącego; 4. dokonanie ustaleń sprzecznych z rzeczywistą treścią dowodów, w szczególności poprzez stwierdzenie dobrowolnego i trwałego opuszczenia budynku mieszkalnego przez skarżącego w miejscu jego stałego zamieszkania w P. nr [...] - w sytuacji, gdy wymeldowywany zamieszkuje na terenie posesji pod adresem P. [...], co wynika także z ustaleń organu, nadto doznaje ograniczeń i utrudnień w korzystaniu z nieruchomości mieszkalnej ze strony wnioskodawczyni, która ograniczyła mu swobodny dostęp do nieruchomości, wykorzystując niepełnosprawność wymeldowywanego; 5. naruszenie art. 25 ust. 2 w zw. z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności poprzez wydanie decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego pomimo, iż okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy wskazują, iż skarżący nie opuścił lokalu w sposób dobrowolny i trwały. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z 6 czerwca 2025 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie następujących dowodów: wniosku skarżącego o ujęciu w stałym obwodzie głosowania, decyzji Wójta Gminy P. z 30.04.2025 roku, skargi skarżącego do Sądu Rejonowego w Tarnowie, pisma Wójta Gminy P. o przekazaniu sprawy do Sądu celem rozpoznania skargi, postanowienia Sądu Rejowego w Tarnowie, ponownego wniosku skarżącego o ujęciu go w stałym obwodzie głosowania z 23.05.2025 r. wraz załącznikami oraz decyzji Wójta Gminy P. z 28.05.2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2024 r., poz. 736 ze zm.), dalej jako "u.e.l.". Zgodnie z art. 35 u.e.l., organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jedyną zatem przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 4 u.e.l. zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). Zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 pkt 1 i 2 u.e.l. adres określa się przez podanie: 1/ w gminach, które uzyskały status miasta - nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu - jeżeli jest wydzielony, nazwy województwa oraz kodu pocztowego; 2/ w pozostałych gminach - nazwy miejscowości, ulicy, jeżeli w miejscowości występuje podział na ulice, numeru domu i lokalu - jeżeli jest wydzielony, nazwy gminy, nazwy województwa oraz kodu pocztowego. Przez dom (lokal) należy rozumieć dom (lokal), znajdujący się w określonej miejscowości i mający oznaczony adres. Pobyt stały musi wiązać się z faktycznym przebywaniem pod wskazanym adresem. Nie chodzi tutaj o sporadyczne przebywanie w domu, pojawianie się w nim, czy też w jego okolicy i stwarzanie pozorów, że się w nim mieszka. Odnośnie zrealizowania zawartej w art. 35 u.e.l. przesłanki opuszczenia lokalu Sąd wskazuje, że ustawodawca nie sprecyzował, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca pobytu oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09). Przepis ten nie ogranicza jednak wydania decyzji o wymeldowaniu do przypadków, w których opuszczenie miejsca zameldowania było dobrowolne. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną nie może stanowić przesłanki wymeldowania jedynie wówczas, gdy było wynikiem bezprawnych działań innych osób (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1251/06). Kolejno wymaga zaznaczenia, że ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, jak argumentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 2014 r., sygn. II OSK 644/13, nie może być oparta na dosłownym rozumieniu pojęcia "trwały" i być interpretowana jedynie jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Także bowiem opuszczenie lokalu na pewien okres może być uznane za trwałe, jeżeli okres ten jest wystarczająco długi. Miejscem pobytu stałego jest zatem dom względnie lokal, w którym dana osoba zamieszkuje, w którym znajduje się jej centrum życiowe i w którym skoncentrowane są jej sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Zamieszkiwanie w domu (lokalu) polega natomiast na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspakajaniu swoich funkcji życiowych (por. wyrok WSA w Poznaniu z 11 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Po 204/20). Przez dom (lokal) należy rozumieć dom (lokal), znajdujący się w określonej miejscowości i mający oznaczony adres. W realiach kontrolowanej sprawy skarżący był zameldowany pod jednoznacznie określnym adresem, tj. w budynku mieszkalnym nr [...] w miejscowości P. Na moment wydania decyzji organu II instancji nie ma wątpliwości, że skarżący nie przebywa w budynku, w którym został zameldowany. Co do okoliczności wyprowadzenia się skarżącego z domu pod adresem P. [...] na przełomie listopada i grudnia 2022 r., nie ma wątpliwości, że było ono dobrowolne, nie było związane z jakimikolwiek bezprawnymi działaniami uczestniczki, czy też innych osób. Potwierdzają to zeznania świadka P. N. (k.64) z 10 maja 2024 r., czy zeznania siostry skarżącego D. P., która 27 maja 2024 r. zeznała, że "Do garażu ani do budynku żona D. P. nie utrudniała dostępu (...) Nie było tam złej woli ze strony żony D." (k. 60). W tym miejscu Sąd wskazuje, że zeznania świadka P. N. z 21 czerwca 2024 r. (k.21), co do twierdzeń o wyrzuceniu skarżącego z domu przez uczestniczkę nie jawią się jako wiarygodne w kontekście przywołanych wyżej: twierdzeń siostry skarżącego D. P., twierdzeń uczestniczki, czy samego skarżącego, który nie wskazywał aby opuszczenie przez niego domu w 2022 r. było związane z bezprawnymi działaniami uczestniczki, czy też było działaniem pod jakimkolwiek przymusem. Natomiast jak podała uczestniczka, a czemu skarżący nie zaprzeczył, po zakończeniu odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności tj. 4 sierpnia 2022 r. skarżący, do końca listopada 2022 r., przebywał pod adresem P. [...] ale większość czasu spędzał w garażu gdzie nadużywał alkoholu (k. 38 i k. 268). Ze względu na bezsilność uczestniczki wobec zdrowotnych i alkoholowych problemów skarżącego poinformowała ona rodzinę skarżącego, z którą skarżący ostatecznie zamieszkał (k. 38 i k. 268). W ocenie Sadu, nawet jeżeli opuszczenie przez skarżącego domu w 2022 r. było związane z jego sytuacją zdrowotną, nie przeczy to dobrowolności jego opuszczenia. Dalej stwierdzić trzeba, że materiał dowodowy sprawy jednoznacznie wskazuje, że dom, w którym zameldowany był skarżący jest przez niego niezamieszkały. Świadczą o tym zeznania świadka J. Z. (k. 108), świadka P. B. (k. 105), twierdzenia uczestniczki (k. 38), protokół oględzin (k. 3), a w końcu potwierdza to sam skarżący (k. 130). Skarżący twierdzi, że nie opuścił przedmiotowego domu w sposób trwały i że chciały koncentrować tam swoje sprawy życiowe, jednak Sąd zauważa, że w istniejących okolicznościach faktycznych powrót skarżącego do domu nr [...] w P. nie jest możliwy. Przede wszystkim nie zgadza się na to uczestniczka będąca właścicielem nieruchomości. Ponadto dom posiada bariery architektoniczne, które uniemożliwiały skarżącemu wejście i korzystanie z domu. Wobec konfliktu z uczestniczką ewentualne dostosowanie przez skarżącego domu do jego potrzeb jawi się jako niemożliwe. Zatem sam zamiar skarżącego wobec braku możliwości jego realizacji nie może wskazywać na brak trwałości opuszczenia domu. Ponadto, co do okoliczności zamontowania dodatkowego zamka w drzwiach do przedmiotowego domu Sąd wskazuje, że zgodnie z twierdzeniami uczestniczki zdarzyło się, że skarżący, nie mieszkając już w domu, dawał klucz postronnym osobom, co uczestniczka osobiście zastała (k. 15) i dlatego zdecydowała się dołożyć dodatkowy zamek w drzwiach. Sąd zwraca też uwagę na przebieg zdarzeń z dnia 20 czerwca 2024 r., kiedy to skarżący wraz ze świadkiem P. N. (skutym kajdankami) i policjantami zjawili się na posesji celem jej przeszukania. Jak relacjonowała uczestniczka, policjant poinformował ją, że mogło jej być coś podrzucone. Skarżący był też osobą karaną i miał problemy z alkoholem. Powyższym twierdzeniom skarżący nie zaprzeczył. W tych okolicznościach trudno przyjąć aby dołożenie dodatkowego zamka w drzwiach było motywowane uniemożliwieniem skarżącemu zamieszkiwania do domu. Uczestniczka podejmowała natomiast niezbędne działania dla ochrony własnego mienia i poczucia bezpieczeństwa. Z resztą skarżący mając jeszcze dostęp do domu - co zgodnie z zeznaniami siostry skarżącego miało miejsce jeszcze 27 maja 2024 r., k. 60) - nie mieszkał w nim. Natomiast co do korzystania przez skarżącego z wolnostojącego garażu znajdującego się na posesji, orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2935/13, gdzie stwierdzono min., że organy administracji nie mają obowiązku ustalać, czy skarżący przebywa w budynku gospodarczym, który jest posadowiony na tej samej nieruchomości, co budynek mieszkalny. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że skoro po opuszczeniu budynku mieszkalnego, skarżący zamieszkał w budynku gospodarczym, nie zmienił on adresu stałego zameldowania. Należy bowiem uwzględnić, że art. 9b ust.1 i 2 pkt 1 u.e.l. (aktualnie art. 26 u.e.l.), wiąże adres nie z nieruchomością gruntową, ale z konkretnym budynkiem albo lokalem. W ocenie Sądu to, że skarżący przebywa czasami w garażu wolnostojącym, nota bene znajdującym się na innej działce ewidencyjnej niż dom, któremu nadany jest nr. [...], nie może świadczyć o braku podstaw do wymeldowania (podobne stanowisko zostało wyrażone w wyroku WSA we Wrocławiu z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 84/14). Nie może też być czynnikiem decydującym fakt, że zdarzyło mu się odebrać tam kierowaną do niego korespondencję, kiedy akurat przebywał w garażu. Również pokrycie należności za prąd w garażu, w związku z faktem, że z niego korzystał, nie świadczy że koncentruje swoje centrum życiowe w domu nr [...] w P. Także istnienie w garażu rzeczy osobistych skarżącego, nie wskazuje zdaniem Sądu na brak podstaw do jego wymeldowania. W ocenie Sądu w tych okolicznościach odmowa wymeldowania skarżącego utrzymywałaby stan fikcji w rejestrach ewidencyjnych albowiem nie ma wątpliwości, że skarżący nie zamieszkuje w budynku nr [...] w P. i nie ma możliwości powrotu do niego. Sąd wskazuje, że nie uwzględnił dowodów zgłoszonych w toku postępowania przed sądem z uwagi na fakt, że dotyczą czynności i zdarzeń, które miały miejsce po dniu wydania decyzji organu II instancji. Natomiast Sąd ocenia legalność zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego na moment jej wydania. Dotyczy to również podniesionego na etapie postępowania sądowego faktu wniesienia przez skarżącego w grudniu 2024 r. powództwa o naruszenie posiadania. Do dnia wydania decyzji organu II instancji skarżący nie podejmował kroków prawnych celem przywrócenia naruszonego posiadania, mimo że na etapie odwołania korzystał z usług pełnomocnika profesjonalnego. Również zdjęcia przedłożone przez skarżącego w toku postepowania przed sądem nie mogły mieć znaczenia sprawie. Nie wiadomo z nich kiedy i gdzie zostały robione. Z powyższych przyczyn Sąd doszedł do przekonania, że zarzuty skargi zarówno w zakresie naruszenia prawa procesowego jak i materialnego nie zasługują na uwzględnienie. W toku postępowania organ zebrał wyczerpujący materiał dowodowy, w tym uwzględnił wszystkie wnioski dowodowe strony. Tak zebrane dowody poddał ocenie, która nie narusza wymogów z art. 80 k.p.a., a której dał wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się zarzucanej w skardze stronniczości w ocenie organu, a przedstawiona wyżej argumentacja Sądu wskazuje, że istotne prawnie fakty wywodziły się z dowodów przedstawianych zarówno przez skarżącego, jak i uczestniczkę. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło