III SA/Kr 31/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. sprawy ze skargi L. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Zaskarżoną decyzją z dnia 19 listopada 2009 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), oraz art. 3 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 pkt 4, jak też art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362, zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej) oraz § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 127, poz.1055) utrzymało mocy decyzję organu I instancji. Organ I instancji - Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta Gminy (zarządzenie Nr [...] z 4 maja 2004 r. do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej) - decyzją z dnia [...] 2009 r., znak: [...], na podstawie art. 8 ust. 1, art. 38, art. 106 ust. 1 i art. 147 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 104 k.p.a. przyznał L. J. świadczenie w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości 174,71 zł miesięcznie na okres od 1 września 2009 r. do 30 listopada 2009 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 2 września 2009 r. L. J. złożył wniosek o przyznanie mu pomocy społecznej ze względu na trudną sytuację materialną. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca nie posiada jakiegokolwiek zatrudnienia, utrzymuje się z działki rolnej i oszczędności. Dochód łączny wnioskodawcy, ustalony zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej, wynosi 127,59 zł. Jego wysokość kształtuje się, więc poniżej dochodu osoby samotnie gospodarującej, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej. Wobec powyższego organ stwierdził, że L. J. spełnia kryterium określone w art. 7 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Odwołanie od tej decyzji złożył L. J. podnosząc, że posiada działki o łącznej powierzchni ok. 0,2292 hektara "fizycznego" i od nich wyliczono mu dochód miesięczny w wysokości 127,59 zł, co budzi jego zdziwienie i z czym się nie zgadza. Działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji wskazało, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą. Od 24 października 2007 r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku z tytułu pozostawania bez pracy. Dochód skarżącego wynosi 127,59 zł, na niego składa się dochód z gruntu rolnego o łącznej powierzchni 0,1333 hektara przeliczeniowego, odpowiadająca kwocie 27,59 zł oraz suma 100,00 zł, która stanowi oszczędności skarżącego. Natomiast zweryfikowane kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, wynosi 477,00 zł. Organ odwoławczy zaznaczył, że przyznany decyzją organu I instancji zasiłek tylko w pewnym stopniu jest w stanie złagodzić trudności finansowe skarżącego, jednakże został on przyznany na poziomie zgodnym z art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. w wysokości nie niższej niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, czyli L. J. (477,00 zł - 127,59 zł - 349,41 zł, a z tej sumy 50% = 174,71 zł). Kolegium wyjaśniło ponadto, że łączna powierzchnia działek skarżącego wynosi 0,1333 hektara przeliczeniowego, a miesięczny dochód z nich przyjęto tylko w kwocie 27,59 zł, a nie 127,59 zł. Natomiast suma 127,59 zł stanowi jego łączny dochód, na który składa się także kwota 100,00 zł posiadanych oszczędności, który to fakt potwierdził sam skarżący w swoich dwóch pisemnych oświadczeniach z dnia 2 września 2009 r., znajdujących się w aktach sprawy. Organ zaznaczył również, że przyznany skarżącemu zasiłek okresowy w kwocie 174,51 zł miesięcznie odpowiadał możliwościom finansowym Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 listopada 2009 r., znak: [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył L. J. Podniósł w jej treści, że organ I instancji obliczył jego dochód przyjmując kwotę 207 zł z 1 hektara przeliczeniowego, podczas gdy organ odwoławczy przyjął kwotę 27,59 zł jako miesięczny dochód z działek. Podniósł także, że w dniu składania oświadczenia posiadał 100 zł oszczędności, a nie 300 zł. We wrześniu do dochodu 27,59 zł. doliczono 100 zł, które posiadał i dlatego otrzymał pomniejszoną zapomogę. Podobnie organ doliczył kwotę oszczędności w październiku i listopadzie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Art. 38 ustawy o pomocy społecznej, będący materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie, w ust. 1 stanowił w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez organ odwoławczy, że zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Treści tego przepisu oraz prawidłowe w tym zakresie ustalenia organów, nie pozostawiają wątpliwości, że skarżący samotnie gospodarujący, zarejestrowany jako bezrobotny, kwalifikował się do udzielenia mu pomocy w formie zasiłku okresowego z uwagi na spełnienie warunków z art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Kwestią sporną pozostają natomiast ustalenia organów sytuacji materialnej i dochodowej skarżącego, a co za tym idzie i wysokości przyznanego mu zasiłku okresowego. W świetle regulacji ustawy o pomocy społecznej spełnienie warunków z art. 38 ust. 1 ustawy do otrzymania zasiłku okresowego jest niewystarczające. Wymagane jest jeszcze spełnienie tzw. ustawowego kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. Art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, stanowi, bowiem, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje, między innymi, osobie samotnie gospodarującej, jeżeli jej dochód nie przekracza wskazanego wyżej ustawowego kryterium dochodowego. Oznacza to, że obowiązkiem organów pomocy społecznej, jest, zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. ustalić rzeczywistą sytuację dochodową osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku okresowego. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji stwierdziły, że skarżący z uwagi na ustalony dochód w wysokości 127,59 zł, na który składa się dochód z gruntu rolnego o łącznej powierzchni 0,1333 hektara przeliczeniowego oraz kwota 100 zł z tytułu oszczędności skarżącego, spełnia ustawowe kryterium, warunkujące przyznanie tego rodzaju świadczenia. Analiza akt administracyjnych poddaje jednak pod wątpliwość prawidłowość ustaleń organów pomocy społecznej sytuacji dochodowej skarżącego. W aktach tych, na k. 1 znajduje się zaświadczenie z dnia 1 września 2009 r. Wójta Gminy, którego treść wskazuje, że skarżący figuruje w ewidencji podatkowej jako podatnik podatku rolnego z gruntu o powierzchni fizycznej 0,1337 ha, co stanowi 0,08 hektara przeliczeniowego, a nie jak ustaliły organy, iż łączna powierzchnia działek skarżącego wynosi 0,1333 hektara przeliczeniowego. Nadto figuruje on jako podatnik podatku rolnego z gruntu o powierzchni fizycznej 0,3343 hektara, co stanowi 0,21 hektara przeliczeniowego w ¼ części, a także jako podatnik podatku rolnego z gruntu o powierzchni fizycznej 0,0235 hektara, co stanowi 0, 01 hektara przeliczeniowego w ½ części, zgodnie z postanowieniem sądu z 22 kwietnia 2009 r. Poprawne ustalenie wysokości dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku okresowego ma zasadnicze znaczenie, nie tylko dla kwestii przyznania samego zasiłku, ale i dla kwestii związanej z jego wysokością. Zgodnie, bowiem z art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. W myśl natomiast ust. 3 pkt 1 art. 38 ustawy kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, przy czym, jak stanowi ust. 4 art. 38 ustawy kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Bezsprzecznie, zatem dopuszczenie się przez organy pomocy społecznej błędu w ustaleniach wysokości dochodu skarżącego, stanowi uchybienie przepisom postępowania administracyjnego – art. 7 i 77 § 1 k.p.a. – w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo, bowiem ustalona wysokość uzyskiwanego przez osobę ubiegającą się o pomoc dochodu decyduje o wyniku obliczeń minimalnej i maksymalnej wysokości zasiłku. Określenie przez ustawodawcę w ust. 2 maksymalnej, a w ust. 3 art. 38 ustawy o pomocy społecznej, minimalnej wysokości zasiłku okresowego, daje organom pomocy możliwość orzeczenia wysokości zasiłku mieszczącą się w granicach pomiędzy ustaloną minimalną i maksymalną jego wysokością. Organy administracji publicznej, działając w tym zakresie w ramach względnego uznania, zobowiązane są, więc kierować ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (por. wyroki NSA z 16 października 2007 r.; I OSK 58/07, LEX nr 376839, z 11 lipca 2007 r.; I OSK 1557/06, LEX nr 372669). Zobowiązane są przy tym wziąć pod uwagę sytuację rodzinną i zdrowotną uprawnionego oraz członków jego rodziny, postawę świadczeniobiorcy, jego obiektywne możliwości wyjścia z kryzysu, oraz elementy subiektywne - chęć i aktywność w rozwiązaniu swej trudnej sytuacji życiowej (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 lipca 2006 r., I SA/Wa 603/06, LEX nr 271583). W tym, więc zakresie kontrola sądu administracyjnego obejmuje zgodność dokonanych przez organy ustaleń z kryteriami ocennymi i ich zastosowanie w sprawie, które winny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji, co do wysokości przyznanego zasiłku. Brak ich w uzasadnieniu, stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. zwłaszcza, gdy ustawodawca zadecydował, że organy w kwestii wysokości zasiłku działają w ramach uznania administracyjnego, orzeczenie określonej wysokości powinno być należycie umotywowane i przedstawione w sposób zrozumiały w szczególności dla osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, tak, by miała ona zaufanie do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Nie jest, więc wystarczające odwołanie się jedynie do ogólnego sformułowania, że udzielona pomoc mieściła się w możliwościach finansowych organu pomocy społecznej, bez podania konkretnej wielkości posiadanych środków, dotychczasowej wielkości ich rozdysponowania i ilości osób starających się o udzielenie pomocy. Z powyższych, więc względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.