III SA/Kr 33/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. wyroku WSA w Krakowie z dnia 26 września 2013r. Decyzją z dnia [...] 2012r. Nr [...] Burmistrz nie przyznał K. W. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres zasiłkowy 2012/2013 dla M. Z. (l. 13) i W. Z. (l. 9). Jako powód odmowy przyznania świadczenia organ I instancji podał przekroczenie przez rodzinę K. W. ustawowego kryterium dochodowego, tj. 725 zł. Organ wyjaśnił, iż na podstawie złożonego wniosku oraz zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, że dochód rodziny K. W. w przeliczeniu na osobę wynosi 2.397,32 zł. Przy obliczaniu powyższego dochodu wzięto pod uwagę dochód męża strony – P. W., przedstawiony na zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego za rok 2011 oraz wysokość składki zdrowotnej zgodnie z zaświadczeniem wystawionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 sierpnia 2012r., tj. 143.839,13 zł: 12 miesięcy – 11.986,59 zł: 5 osób w rodzinie – 2.397,32 zł na osobę. W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji K. W. wniosła o jej uchylenie i przyznanie jej świadczeń alimentacyjnych dla dzieci. Decyzji organu I instancji odwołująca się zarzuciła naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 30e ust. 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz dalszych przepisów wskazanych w decyzji. W uzasadnieniu odwołania K. W. podniosła, iż dokonane przez Ośrodek Pomocy Społecznej wyliczenie dochodu jej rodziny było błędne. Odwołująca się wyjaśniła, iż w 2011r. sprzedali posiadaną nieruchomość a uzyskane środki przeznaczyli na zakup mieszkania. Na ten cel zaciągnęli również kredyt. Odwołująca się uważa zatem, że nie powstał przychód, który powinien zostać wliczony do ich dochodu. K. W. dodała, iż czynność kupna i sprzedaży została zgłoszona do Urzędu Skarbowego, w wyniku czego sprzedający a zarazem kupujący został zwolniony z podatku w całości. Odwołująca się wskazała, że zgodnie z art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c nie łączy się z dochodami (przychodami z innych źródeł). Od dochodu płaci się zobowiązanie podatkowe, ale jeśli nie ma dochodu to zobowiązanie podatkowe nie istnieje. Zdaniem odwołującej się, jeśli nie płaci się podatku uzyskując zwolnienie to nie można tego dochodu zaliczyć do dochodu, na podstawie którego wylicza się świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Odwołująca się uważa zatem, iż zgodnie z przepisami nie doszło do przekroczenia minimalnego progu ustalonego w ustawie z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. K. W. stwierdziła również, iż nie może pozostać w obiegu decyzja, która krzywdzi małoletnie osoby, uprawnione do świadczeń alimentacyjnych, albowiem to świadczenie jest dla nich, na ich potrzeby, a nie można ich tego pozbawić skoro wyrokiem sądu uzyskały to prawo. Decyzją z dnia 19 listopada 2012r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 2, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 15, art. 18, art. 20 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r. nr 1, poz. 7 z późn. zm.) w związku z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. nr 123, poz. 836 z późn. zm.), art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205, poz. 1212) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2012r. Nr [...]. Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Organ II instancji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie na dochód rodziny K. W. składa się dochód uzyskany w 2011r. przez P. W. wykazany w załączonym do akt sprawy zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 6 sierpnia 2012r. Nr [...], który po odliczeniu podatku, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniósł 143.839,13 zł. Zatem miesięczny dochód rodziny wyniósł, zdaniem Kolegium, 11.986,59 zł, a dochód na osobę w rodzinie – 2.397,32 zł, a zatem nie mieścił się w granicach kryterium z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Odnosząc się do kwestii sprzedaży nieruchomości Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez dochód należy rozumieć przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych m.in. w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczy podatku od dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości. Kolegium wskazało, iż podatnicy, którzy chcą skorzystać ze zwolnienia od podatku przychodów ze sprzedaży nieruchomości, mają 2 lata (licząc od końca roku, w którym nastąpiło zbycie nieruchomości lub określonego prawa do nieruchomości) na dokonanie wydatków uprawniających do zwolnienia. W tym okresie zwolnienie jest warunkowe. W zeznaniu za rok podatkowy, w którym przychody te zostały osiągnięte, muszą być one jednak wykazane w odrębnym zeznaniu rocznym. W przypadku gdy podatnik ma zamiar w przyszłości skorzystać ze zwolnienia, powinien wykazać te przychody w zeznaniu jako wolne od podatku. Kolegium podniosło, iż uzyskane zwolnienie z podatku nie jest tożsame z brakiem przychodu, gdyż dochód ze sprzedaży nieruchomości powstał, a jedynie z uwagi na spełnienie szczególnych przesłanek ustawowych warunków zwolnienia, nie powstało zobowiązanie podatkowe. Kolegium uznało zatem, iż skoro przez dochód, zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych, należy rozumieć przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to organ I instancji prawidłowo do dochodu rodziny doliczył przychód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. W. podniosła, iż na zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego został przedstawiony cały dochód, łącznie z pieniędzmi ze sprzedaży nieruchomości w 2011r. Natomiast w nowym zaświadczeniu dochody te zostały rozdzielone. Zdaniem skarżącej, sam dochód jej męża za 2011r., tj. 32.389,78 zł, pomniejszony o składki i podatek, ma duży wpływ na zmianę wysokości dochodu jej rodziny i przyznanie jej świadczeń alimentacyjnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Zdaniem Kolegium, podnoszona przez skarżącą okoliczność, że kwota uzyskana ze zbycia nieruchomości została przeznaczona na zakup mieszkania nie ma znaczenia przy ustalaniu dochodu rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na rozprawie w dniu 26 września 2013r. pełnomocnik skarżącej – P. W. – nie zgodził się ze stanowiskiem organu, iż dochód uzyskany ze sprzedaży działki podlega uwzględnieniu w dochodzie rodziny, gdyż działka ta stanowiła jego majątek odrębny. Dodał również, iż w sprawie dotyczącej zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku na dzieci w rodzinie, Kolegium decyzją z dnia [...] 2013r. zakwestionowało ten sposób obliczania dochodu i uchyliło wcześniejszą decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Zasady ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostały uregulowane przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012r. poz. 1228 z późn. zm.). W myśl art. 9 ust. 2 tej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Pod pojęciem dochodu i dochodu rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 4 i 5 w/w ustawy należy rozumieć odpowiednio dochód lub dochód rodziny, o których mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Ustawową definicję dochodu, znajdującą zastosowanie w sprawie ustalania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zawiera art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.) stanowiący, że za dochód uważa się, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, które zostały wymienione w tym przepisie. W niniejszej sprawie organy administracyjne obu instancji nie wyjaśniły, czy dochód P. W. wskazany w znajdującym się w aktach sprawy podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w rozumieniu cytowanego powyżej art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego obowiązek ten ciążył zarówno na organie pierwszej instancji, jak również na Samorządowym Kolegium Odwoławczym, które na skutek odwołania skarżącej zobowiązane było do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Na konieczność zweryfikowania zarzutów skarżącej dotyczących ustalonej wysokości dochodów wskazuje także treść przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu na datę złożenia wniosku (Dz. U. z 2012r. poz. 361 z późn. zm.). Zgodnie bowiem z przepisem art. 9 ust. 1 w/w ustawy, opodatkowaniem podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Według art. 21 ust. 1 pkt 131 w/w ustawy, wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych w ust. 25-30 art. 21 reguluje również pozostałe kwestie mające znaczenia dla ustalenia, czy przychód uzyskany w roku 2011 przez skarżącą z tytułu sprzedaży nieruchomości stanowi przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy zatem uznać, że w niniejszej sprawie organy nie ustaliły w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy, naruszając art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dodatkowo treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że zaniechanie przez organy wyjaśnienia okoliczności danej sprawy, spowodowane było także dokonaniem błędnej wykładni przepisów kształtujących zasady nabywania prawa podmiotowego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z tych powodów zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu. Wyjaśnienie powyższych faktów dotyczących wysokości dochodu skarżącej, winno nastąpić na podstawie wyników postępowania podatkowego prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przez właściwe w tym zakresie organy. Przede wszystkim chodzi bowiem o to, czy sporny przychód ze sprzedaży nieruchomości podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jak już była o tym mowa, w orzecznictwie przyjmuje się, że nie mogą tych wątpliwości rozstrzygnąć we własnym zakresie organy orzekające w sprawie świadczeń alimentacyjnych. Jednocześnie jednakże okoliczności te, w świetle art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie mogły zostać pominięte przy ustalaniu prawa do świadczeń bez ich wszechstronnego wyjaśnienia. W okolicznościach niniejszej sprawy, w sytuacji gdy organ I instancji pominął kwestie wyjaśnienia charakteru spornego przychodu, w kontekście przyjęcia go za dochód w rozumieniu art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zarzut w tym zakresie stanowił osnowę odwołania, to na organie II instancji ciążył obowiązek podjęcia czynności celem wyjaśnienia powyższych wątpliwości. Tego jednak organ II instancji nie zrobił. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego organ administracyjny zobowiązany będzie przede wszystkim wyjaśnić wszelkie istotne w sprawie okoliczności, w tym rozstrzygnąć, czy dochód ze sprzedaży nieruchomości w 2011r. spełnia ustawowe przesłanki do zaliczenia go do dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dopiero po wyjaśnieniu powyższej okoliczności faktycznej oraz poczynieniu w tym zakresie prawidłowych ustaleń, orzekające w niniejszej sprawie organy będą mogły dokonać ustalenia wysokości dochodu rodziny skarżącej w sposób zgodny z art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych i oceny zasadności zgłoszonego wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.