III SA/Kr 356/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Hanna Knysiak – Molczyk (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi B. Ł. na decyzję Wojewody z dnia 8 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania skargę oddala. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 8 stycznia 2014 r., Wojewoda, powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) uchylił decyzję nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. i orzekł o odmowie wymeldowania. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach: pismem z dnia 24 września 2013 r. B. Ł. (dalej: skarżąca) wystąpiła do Prezydenta Miasta o wymeldowanie W. D. (dalej: uczestniczki postępowania) z pobytu stałego w lokalu przy ul. G w K. Skarżąca podniosła, że uczestniczka postępowania opuściła ten lokal w 2006 r., a skarżąca zamierza go obecnie sprzedać. Decyzją z dnia [...] 2013 r. Prezydent Miasta wymeldował W. D. z pobytu stałego w lokalu przy ul. G w K. Organ ustalił, że właścicielem wyżej opisanego lokalu jest skarżąca, a uczestniczka postępowania nie zamieszkuje w nim od 2006 r., kiedy to w wyniku pożaru lokal ten uległ zniszczeniu w stopniu uniemożliwiającym przebywanie w nim. Jednocześnie uczestniczka postępowania zadeklarowała powrót do tego budynku natychmiast po remoncie. Organ stwierdził, że uczestniczka postępowania nie zamieszkuje w powyższym lokalu, ani nie czyni żadnych działań mających doprowadzić do jego wyremontowania i powrotu do tego lokalu. W ocenie organu obecnie, skoro uczestniczka postępowania przebywa stale w lokalu przy ul. K, utrzymywanie jej zameldowania w lokalu należącym do skarżącej stanowiłoby fikcję. Toteż organ wymeldował uczestniczkę z tego adresu i wskazał, że powinna zameldować się pod adresem, pod którym faktycznie przebywa. W odwołaniu od powyższej decyzji uczestniczka postępowania podniosła, że opuściła mieszkanie przy ul. G podczas pożaru, po którym właściciel tego lokalu nie zapewnił jej mieszkania zastępczego. Następnie uniemożliwiono jej powrót do tego lokalu, choć pozostawiła w nim należące do siebie rzeczy. Właściciel tego lokalu zbył go, pomimo uprawnienia uczestniczki do zamieszkiwania w nim. Zaskarżoną decyzją z dnia 8 stycznia 2014 r. Wojewoda uchylił decyzję organu pierwszej instancji i odmówił wymeldowania W. D. z pobytu stałego z lokalu przy ul. G w K. Organ odwoławczy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego przyjął, że uczestniczka postępowania W. D. nie opuściła (nie porzuciła) wyżej opisanego lokalu w sposób dobrowolny. Fakt nieprzebywania w tym mieszkaniu był bowiem spowodowany koniecznością doprowadzenia lokalu do stanu umożliwiającego zamieszkiwanie w nim, a wolą uczestniczki postępowania był i nadal jest powrót do tego lokalu. W ocenie organu zamieszkiwanie przez W. D. w lokalu jej córki – w tych okolicznościach - nie tworzy obowiązku wymeldowania jej z lokalu przy ul. G. Pismem z dnia 21 stycznia 2014 r. B. Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.; dalej: u.e.l.) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące nieprawidłowym przyjęciem, iż nie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu W. D. z lokalu przy ul. G w K, 2) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, t.j. art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na wyjaśnieniach W. D., jej pełnomocnika oraz jej córki. Skarżąca wskazała w szczególności, że W. D. nie wykazywała zainteresowania lokalem przy ul. G aż do dnia, w którym skarżąca podjęła czynności mające doprowadzić do sprzedaży tego lokalu. Ponadto w ocenie skarżącej, organ oparł zaskarżoną decyzję wyłącznie na dowodach przedstawionych przez osoby bliskie W. D. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej eliminację z obrotu prawnego. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było wymeldowanie W. D. z pobytu stałego w lokalu przy ul. G. Wymeldowania uczestniczki postępowania domagała się skarżąca jako właścicielka tego lokalu. Podstawą prawną ewentualnego wymeldowania uczestniczki miał być natomiast art. 15 ust. 2 u.e.l., zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 678/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla zaistnienia tej przesłanki niezbędne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 669/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto o braku zamiaru trwałego opuszczenia miejsca pobytu może świadczyć fakt, że osobie zameldowanej utrudnia się dostęp do mieszkania (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 463/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sądy administracyjne stoją na stanowisku, że organ powinien brać pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie opuszczenia przez dana osobę lokalu. Odnosi się to jednak wyłącznie do oceny kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu. Natomiast jeśli chodzi o ocenę zamiaru opuszczenia lokalu i jego realizację, a także o ocenę trwałości opuszczenia lokalu, organ winien uwzględnić również okoliczności, jakie wystąpiły w późniejszym okresie (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1045/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli nie zachodzą przesłanki trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu przez osoby objęte wnioskiem o wymeldowanie, to organ meldunkowy wydaje decyzję o odmowie wymeldowania i nie ma tu znaczenia okoliczność, że nieobecność wymienionych w miejscu ich pobytu stałego trwa długo - ponad 3 miesiące czy też więcej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1772/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Instytucja wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego w żadnym wypadku nie może być bowiem wykorzystywana do wyprowadzenia tej osoby z lokalu, a pobyt u krewnych nie jest równoznaczny z trwałym opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego, uzasadniającym wymeldowanie w oparciu o art. 15 ust. 2 u.e.l. Jest faktem bezspornym, że osoba zameldowana na pobyt stały nie ma obowiązku przebywania w mieszkaniu bez przerwy, zaś każdy ma prawo do swobodnego poruszania się i przebywania poza miejscem pobytu stałego, nawet przez dłuższy okres czasu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 852/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że W. D. zaprzestała zamieszkiwać w lokalu przy ul. G w związku ze szkodami spowodowanymi w tym budynku przez pożar w 2006 r. Lokal ten nie nadawał się z powodu pożaru do dalszego w nim zamieszkiwania, toteż nie sposób stwierdzić, by zaprzestanie stałego przebywania w nim było dobrowolne, przeciwnie - wynikało z okoliczności niezależnych od woli W. D. Jak bowiem wynika z pisma Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego z dnia 3 października 2006 (zalegającego w aktach administracyjnych I instancji), zakazano użytkowania budynku przy ul. G w K do czasu zakończenia nakazanych robót budowlanych. Skoro tak, to w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym wypada zauważyć, że okoliczność, iż lokal – ze względu na uszkodzenia – nie nadaje się do zamieszkania, w świetle art. 15 ust. 2 u.e.l., nie stanowi podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1893/11; LEX nr 1358449). Oceniając okoliczności związane z opuszczeniem powyższego lokalu nie sposób zatem uznać, by W. D. porzuciła ten lokal dobrowolnie. Wobec powyższego należało zweryfikować, czy organ prawidłowo ocenił, czy uczestniczka postępowania trwale przebywa poza miejscem zameldowania koncentrując tam swoje plany życiowe. Sąd zauważa przy tym, że W. D. pozostawiła swoje rzeczy w lokalu przy ul. G i jak ustalono w toku postępowania, ubiegała się u ówczesnego właściciela mieszkania o zapewnienie lokalu zastępczego. W. D. podejmowała zatem środki prawne, w oparciu o jej uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu przy ul. G. Oceniając tę okoliczność należy mieć na względzie zaawansowany wiek uczestniczki postępowania, który – jak słusznie wskazał organ – uprawniał W. D. do spokojnego oczekiwania na realizację przez właściciela mieszkania jego obowiązków: zapewnienia odpowiedniego lokalu zastępczego, a przede wszystkim modernizacji mieszkania, w którym uczestniczka postępowania jest zameldowana, w sposób umożliwiający dalsze zamieszkiwanie w nim. Zbycie przez ówczesnego właściciela M. G. prawa własności do nieruchomości na rzecz skarżącej nie skutkowało natomiast powstaniem żadnych obowiązków podejmowania przez W. D. wobec nowej właścicielki nieruchomości jakichkolwiek czynności prawnych. Okoliczność, że poprzedni właściciel nie poinformował skarżącej, iż w nabywanym przez nią mieszkaniu jest zameldowana uczestniczka postępowania, może jedynie świadczyć o stopniu rzetelności stron umowy sprzedaży tej nieruchomości przy zawieraniu transakcji. W żadnym jednak wypadku nie może prowadzić do negatywnych konsekwencji dla W. D. W ocenie Sądu nie dziwi fakt, że W. D. podjęła zdecydowane kroki mające na celu przywrócenie jej możliwości zamieszkania w lokalu przy ul. G. dopiero w chwili, w której dowiedziała się o zamiarze zbycia nieruchomości przez skarżącą. Dopiero wtedy bowiem W. D. uzyskała przeświadczenie, że lokal został wyremontowany i doprowadzony do stanu pozwalającego na jego użytkowanie. Reasumując, wskazane wyżej czynności podejmowane przez uczestniczkę postępowania nie uzasadniały tezy o trwałym opuszczeniu lokalu przy ul. G. Za taką oceną nie przemawia również fakt przebywania przez W. D. w mieszkaniu jej córki. Odwołując się do przytoczonego wyżej orzecznictwa sądów administracyjnych wypada przypomnieć, że art. 51 ust. 1 Konstytucji RP gwarantuje każdemu wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wolność wyboru miejsca zamieszkania i pobytu. Stąd samo ustalenie, że uczestniczka postępowania przebywa obecnie pod innym adresem, niż adres jej zameldowania, nie oznacza, że jej zameldowanie ma charakter fikcyjny. Zamieszkiwanie osoby zaawansowanej wiekiem w mieszkaniu jej córki, zwłaszcza wobec nieprzyznania jej właściwego lokalu zastępczego, w pełni odpowiada dominującemu w społeczeństwie polskim ustrojowi społecznemu. Wskazuje również na wykonywanie przez córkę uczestniczki postępowania obowiązków alimentacyjnych przewidzianych w prawie rodzinnym. W żaden jednak sposób przebywanie w mieszkaniu córki nie może przemawiać na niekorzyść W. D., która przecież nie miała faktycznej możliwości korzystania z mieszkania, w którym jest zameldowana. Z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika bowiem, że uczestniczce postępowania nie udostępniono lokalu od 2006 r. – nie dokonał tego ani poprzedni właściciel, ani obecna właścicielka (skarżąca). W. D. nie stanęła zatem dotąd przed wyborem miejsca zamieszkania w ten sposób, że musiałaby wybierać między miejscem swojego zameldowania i mieszkaniem córki. Pobyt w mieszkaniu córki został bowiem wymuszony okolicznościami zewnętrznymi i W. D., jak ustalono w toku postępowania, nie pozbawiła się ekspektatywy powrotu do mieszkania przy ul. G. Powyższe oznacza, że W. D. nie opuściła mieszkania przy ul. G w sposób dobrowolny i trwały. Sąd podziela zatem ustalenia faktyczne dokonane w kontrolowanym postępowaniu, co przesądza o bezzasadności zgłoszonych w skardze zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Czynności dowodowe w kontrolowanym postępowaniu przeprowadzono w sposób odpowiadający rygorom procesowym k.p.a., a dokonane przez organ odwoławczy ustalenia korespondują z zasadami doświadczenia życiowego, są logiczne i mają oparcie w rzetelnie zgromadzonym materiale dowodowym. W szczególności ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny prawidłowo uwzględnia istotne okoliczności podmiotowe, pozwalające prawidłowo zakwalifikować zachowanie W. D. z okresu po 2006 r. Z tych przyczyn zarzuty skargi należało uznać za nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, kierując się art. 134 p.p.s.a., nie dostrzegł w zaskarżonej decyzji uchybień obowiązującym przepisom, które powodowałyby konieczność jej uchylenia. Wobec powyższego, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalono.