III SA/Kr 426/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 20 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić wniosek. Skarżący domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, w sporządzonym na urzędowym formularzu wniosku oświadczył, że nie zatrudnia ani też pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Przemilczał swój stan rodzinny i majątek. Przedstawiając zaś swoje dochody podał, że otrzymuje 2000 zł brutto w oparciu o umowę o pracę. Uzasadniając swoje starania poprzestał na ogólnikowym twierdzeniu, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu a z uwagi na przymus adwokacko-radcowski nie jest w stanie sam złożyć skargi kasacyjnej. Wobec tego, że oświadczenia skarżącego wzbudziły u orzekającego wątpliwości albowiem różniły się od oświadczeń poprzednio składanych (vide: wniosek z 26.03.2012 r. k. 68-70) wezwano skarżącego o: • przedłożenie zaświadczenia o wysokości zarobków skarżącego z ostatnich trzech miesięcy z uwzględnieniem wszystkich przysługujących mu składników i dodatków, • przedłożenie kopii zeznania podatkowego jakie skarżący złożył za 2012 r. • wyjaśnienie dlaczego obecnie w rubryce 6 formularza PPF skarżący nie wpisał małżonki? W przypadku orzeczonego rozwodu lub separacji albo śmierci małżonki proszę o przedstawienie kopii stosowych dokumentów urzędowych potwierdzających te okoliczności. W przeciwnym razie proszę o wyjaśnienie jak obecnie przedstawia się sytuacja majątkowa oraz dochody małżonki? • wyjaśnienie dlaczego obecnie w rubryce 7.2.2. oraz rubryce 8 formularza PPF skarżący nie wpisał samochodów Mercedes Benz S o wartości ok. 105000 zł, Mercedes Benz A wartość 9000 zł. Jeśli samochody te zostały zbyte to proszę wyjaśnić kiedy, pod jakim tytułem (darmym tj. darowizna albo odpłatnym tj. sprzedaż) i na kogo rzecz. W przypadku dokonanej sprzedaży proszę podać za jaką cenę zostały zbyte. Dla wykazania wszystkich tych okoliczność proszę przedłożyć kopie odpowiednich umów. Jeśli samochody zostały zezłomowane proszę o przedłożenie odpowiedniego zaświadczenia. • wyjaśnienie jak kształtuje się wysokość miesięcznych obciążeń związanych a opłatami za dom a więc jakie są koszty zużycia prądu, gazu, dostawy wody, wywozu nieczystości, rachunków telefonicznych, RTV, i przedłożenie na tę okoliczność kopii stosownych rachunków bądź pokwitowań z ostatniego miesiąca albo za ostatni okres rozliczeniowy. • w związku z zasygnalizowanym w poprzednim sprzeciwie i zażaleniu pogorszeniem się stanu zdrowia skarżącego proszę przedłożyć zaświadczenie o stanie zdrowia skarżącego a także wyjaśnić czy na przestrzeni ostatniego półrocza skarżący był hospitalizowany. Ponadto proszę określić wysokości ewentualnych miesięcznych wydatków związanych z zakupem lekarstw czy wizytami w specjalistów i potwierdzić te okoliczności kopiami odpowiednich faktur bądź rachunków, • wyjaśnienie czy skarżący odbiera swoje wynagrodzenie w kasie u pracodawcy czy też jest ono przelewane na rachunek bankowy skarżącego. O ile skarżący posiada jakieś rachunki bankowe proszę o przedstawienie wyciągów z tych rachunków obrazujących historię dokonywanych na nich operacji w okresie ostatnich sześciu miesięcy. W przeciwnym razie proszę o jednoznaczne, pisemne oświadczenie że skarżący nie ma żadnych rachunków bankowych. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący przedłożył zaświadczenie o wysokości swoich zarobków. Wynika z niego, że skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony i otrzymuje stałe wynagrodzenie w kwocie 2000 zł brutto. Kwota netto wynosi 1459,48 zł i co miesiąc jest pomniejszona o kwotę 729,74 zł z tytułu egzekucji komorniczej. Średnia miesięczna kwota netto z trzech ostatnich miesięcy wyniosła 729,74 zł. Kopia okazanego zeznania podatkowego za rok 2012 r. pokazuje, że w roku podatkowym 2012 skarżący zadeklarował dochód w wysokości 20549,49 zł. Z pisemnych wyjaśnień skarżącego wynika, że żony nie wpisał obecnie do rubryki 6 formularza PPF ponieważ w dniu 12.10.1993 r. zawarł z nią umowę o wyłączeniu wspólności ustawowej na dowód czego przedłożył kopię aktu notarialnego sporządzonego przez notariusz J. G. Skarżący twierdzi, że nie jest właścicielem żadnego z samochodów marki Mercedes. Właścicielem Mercedesa Benz S jest K. A. zaś właścicielem Mercedesa Benz A jest żona skarżącego. Wskazując na te okoliczności skarżący podniósł, że przy poprzednim wniosku samochody te omyłkowo wpisał za sugestią swojej córki. Na potwierdzenie, że wskazane osoby są właścicielami tych samochodów skarżący przedłożył kopie dowodu rejestracyjnego oraz faktury. Podając wysokość stałych miesięcznych obciążeń związanych z utrzymaniem domu skarżący wymienił kwotę 201,40 zł tytułem rocznego abonamentu RTV, kwotę 116,41 zł miesięcznie za energię elektryczna, kwotę 501,67 zł za gaz w rozliczeniach dwumiesięcznych, kwotę 57,04 zł miesięcznie opłaty za telefon, kwotę 186,52 zł kwartalnie za wodę. Przedstawione przez skarżącego kopie rachunków i faktur potwierdzają wysokość tych obciążeń. Skarżący oświadczył, że nie posiada aktualnego zaświadczenia o stanie zdrowia i że na przestrzeni ostatniego półrocza nie był hospitalizowany. Skarżący oświadczył, że wynagrodzenie odbiera w kasie u pracodawcy i nie posiada żadnych rachunków bankowych. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. ustanowienie adwokata o ile – poza wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Oświadczeniu skarżącego uzupełnionego dodatkowymi wyjaśnieniami nie można przypisać tej cechy albowiem skarżący zasłaniając się umową o wyłączeniu wspólności ustawowej bezzasadnie nie ujawnił wysokości i źródeł dochodu małżonki z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym oraz jej majątku. Przypomnieć zaś trzeba, że skoro małżonkowie nie są rozwiedzeni i nie została orzeczona w stosunku do nich separacja to w takiej sytuacji obowiązkiem skarżącego było ujawnienie źródeł oraz wysokości dochodów małżonki a także podanie jakie należą do niej nieruchomości, zasoby pieniężne oraz przedmioty wartościowe tym bardziej, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Zasłanianie się umową o wyłączeniu wspólności ustawowej nie może odnieść skutku także i dlatego, że małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy wynikający z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który trwa tak długo jak długo istnieje małżeństwo. Wzmiankowany obowiązek obejmuje również prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów (por. postan. NSA w Warszawie z dnia 6 października 2004 r. GZ 71/04 a także postan. WSA w Gdańsku z 14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04). Stąd tak ważne było poznanie czy małżonka będzie w stanie udzielić skarżącego wsparcia. Skoro jednak w realiach niniejszej sprawy skarżący poprzez unikanie jednoznacznego wyjaśnienia tych kwestii uniemożliwił dokonanie dokładniejszej oceny jego sytuacji, to przyznanie w takich warunkach skarżącemu prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się bowiem temu reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym. Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Równocześnie skarżący powinien sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 i art. 245 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.