III SA/Kr 491/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Starszy referent Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. wyroku WSA w Krakowie z dnia 22 października 2015r. Decyzją z dnia [...] 2015r. nr [...] Wójt Gminy odmówił G. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – Z. O. Organ I instancji wskazał, iż Z. O. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 6 grudnia 2013r. Orzeczenie zostało wydane na stałe, a ustalony znaczny stopnień niepełnosprawności datuje się od 6 grudnia 2013r. Z orzeczenia tego nie wynika natomiast kiedy ta niepełnosprawność powstała. Organ I instancji podniósł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sposób jednoznaczny wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Organ I instancji zaznaczył, że co prawda art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 orzekł o jego niezgodności w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny orzekł jednak ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaś poprawienie stanu prawnego w tym zakresie pozostawił ustawodawcy. Organ I instancji uznał zatem, że na dzień wydania niniejszego orzeczenia G. K. nie spełnia przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła G. K. podnosząc, że jest ona dla niej krzywdząca. W odwołaniu opisano trudną sytuację życiową G. K. oraz powołano wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt. K 38/13, podnosząc, że przepis art. 17 ust. 1b uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Tymczasem w przedmiotowej sprawie właśnie ten przepis legł u podstaw wydania negatywnego rozstrzygnięcia. Decyzją z dnia 3 marca 2015r. nr [...], wydaną na podstawie art. 3, art. 5, art. 17, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015r. poz. 114 z późn. zm.), ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks posterowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2015r. nr [...]. Kolegium stwierdziło, że przyznanie odwołującej się prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe z uwagi na wprowadzone przepisem art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki – nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Jak wynika natomiast z akt sprawy (orzeczenie Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 6 grudnia 2013r., k. 12) nie można przyjąć, że niepełnosprawność matki odwołującej się powstała właśnie w tym czasie. Z w/w orzeczenia wynika, że Z. O. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu tym wskazano, że nie da się ustalić, od kiedy niepełnosprawność ta istnieje. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się natomiast od 6 grudnia 2013r. Kolegium podkreśliło, że niepełnosprawność potwierdzona musi być wyłącznie w treści ostatecznego orzeczenia odpowiedniego organu, jakim jest w szczególności zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Kolegium wskazało, że orzeczenie o niepełnosprawności jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 K.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Natomiast organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są w tym zakresie orzeczeniem o niepełnosprawności, które nie może być zastąpione żadnym innym dowodem. Odnosząc się do podniesionego przez odwołującą się zarzutu, iż decyzja organu I instancji wydana została w oparciu o przepis prawa uznany za niekonstytucyjny (wyrok z dnia 21 października 2014r. sygn. akt. K 38/13) Kolegium wskazało, że decyzje w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego mają charakter związany. Oznacza to, że ich treść wynika wprost z regulacji ustawowych. W przedmiotowej sprawie Kolegium nie mogło odmawiać stosowania przepisu ustawy w oparciu o zarzut niekonstytucyjności, tym bardziej, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu w/w wyroku wskazał, iż "skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki". Tymczasem w powyższym zakresie do dnia wydania decyzji ustawodawca nie wprowadził żadnych zmian. W tych okolicznościach świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane. Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się G. K. i pismem z dnia 30 marca 2015r. wniosła na nią skargę, domagając się jej uchylenia. Skarżąca wskazała, że wyrokiem z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z art. 32 ust. 1 Konstytucji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Zdaniem skarżącej organ winien uwzględnić stanowisko Trybunału wyrażone w tym wyroku, gdyż niekonstytucyjność przepisu powoduje, że traci on moc obowiązującą i zostaje wyeliminowany z systemu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015r. poz. 114 z późn. zm.), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei w myśl art. 17 ust. 1b w/w ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z ustalonego przez organy stanu faktycznego wynika, że skarżąca jest córką niepełnosprawnej w stopniu znacznym Z. O. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 6 grudnia 2013r. wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność Z. O., zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 6 grudnia 2013r. Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewidziana w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy odwołały się wprost do uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13. Z końcowej części art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wynika, że stwierdzenie niepełnosprawności (w tym również daty jej powstania) powinno być zawarte w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu, poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalenie takie, zawarte w stosownym orzeczeniu właściwego organu, jest niezbędne do ubiegania się o przyznanie wnioskowanego świadczenia. W konsekwencji zatem organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są – co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia, orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. Należy jednak uznać, że na sposób wykładni przez organy prawa materialnego oraz zakres obowiązków procesowych organów orzekających w rozpoznawanej sprawie ma wpływ treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014r. poz. 1443), w którym Trybunał orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak się podkreśla w doktrynie wyrok zakresowy, a takim jest wyrok wydany w sprawie K 38/13, stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania, którego rozumienie nie jest sporne (por. M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104). Przywołany wyrok TK odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest więc uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazane w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek osoby wymagającej opieki, w którym powstała niepełnosprawność tej osoby. Wyrok ten należy więc uznać za tzw. wyrok zakresowy sensu stricte, gdyż jego skutkiem jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (co do treści w nim ujętej), będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 w/w ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku w którym powstała niepełnosprawność podopiecznego) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy w tej mierze. Możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (por. A. Kustra, Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, nr 4/2011, s. 60). W sprawie K 38/13 Trybunał derogował fragment pełnego i jednoznacznego pod względem zakresowym przepisu, realizując tym samym klasyczną i nie budzącą kontrowersji funkcję "negatywnego prawodawcy" (por. S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy negatywnym", PiP nr 10/2008). Podkreślić również należy, że derogując w przedstawionym wyżej zakresie przepis art. 17 ust.1b ustawy o świadczeniach rodzinnych Trybunał nie skorzystał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości odroczenia utraty jego mocy obowiązującej. Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis (we wskazanym w wyroku zakresie) domniemania konstytucyjności począwszy od dnia jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. od dnia 23 października 2014r. Kwestia ta jest szczególnie istotna, gdyż skoro stwierdzona została niezgodność z Konstytucją danego przepisu, to Sąd nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę. W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, po szczegółowym rozważeniu braku przesłanek do zróżnicowania sytuacji prawnej opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na czas (wiek osoby) powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (pkt 7, w szczególności 7.3), Trybunał rozważając skutki wyroku (pkt 8) wskazał, że skutkiem wyroku jest stwierdzenie, iż opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani przez ustawodawcę jako podmioty należące do tej samej klasy. Stwierdzenie to, podobnie jak następne dwa akapity, odnosi się bezpośrednio do ustawodawcy (tzw. sygnalizacja). W akapicie czwartym punktu 8 znajdują się rozważania dotyczące skutku wyroku dla stanu prawnego i sytuacji prawnej adresatów przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, cytowane zresztą przez SKO. Jak konstatuje Trybunał "skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa". Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy w ocenie Trybunału wyłącznie do ustawodawcy, który – biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii – powinien dokonać tego bez zbędnej zwłoki. Przytoczony fragment potwierdza wyżej omówioną charakterystykę zakresowego typu wyroku, a w ocenie Kolegium wyrażonej w skarżonej decyzji jest argumentem przemawiającym za bezzasadnością żądania wnioskodawcy. Jeśli zaś chodzi o fragmenty odnoszące się do "uchylenia decyzji przyznających świadczenia" oraz "wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych" to wskazać należy, że dosłownie pojmując tę treść brak byłoby podstaw do stosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresowo derogowanym brzmieniu, bez ingerencji ustawodawcy. Takie stwierdzenie wyraźnie i wprost przeczy sentencji wyroku i wyżej przedstawionej możliwości zrekonstruowania wszystkich konstytutywnych elementów prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, po wyłączeniu norm wynikających z derogowanego zakresu przepisu. Treść zawartą w pkt 8 uzasadnienia wyroku w sprawie K 38/13 należy zatem potraktować jako wskazówkę interpretacyjną, nie zaś element rozstrzygający o zakresie derogacji i jej skutku dla obowiązywania prawa. Zaznaczyć też trzeba, że w świetle dominującego poglądu doktryny uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (poza ewentualnie sądem pytającym w przypadku tzw. pytania prawnego). Brak jest bowiem przesłanek warunkujących uznanie takiej kompetencji (por. m.in. B. Banaszak "Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz." Warszawa 2009, str. 836; J. Mikołajewicz, "Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne", Poznań 2008, s. 84). Skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego odniósł bezpośredni skutek, a ustawodawca do chwili obecnej nie podjął skutecznych działań w tej, to zadaniem sądu administracyjnego, realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich, jest ustalenie możliwości jego zastosowania zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Jak wskazano wyżej, zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje powstania luki konstrukcyjnej. Zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu może być stosowany. Za uznaniem bezpośredniego skutku wyroku dla sytuacji prawnej skarżącej w przedmiotowej sprawie przemawiają również istotne argumenty funkcjonalne. Zróżnicowanie wprowadzone w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych godzi w normatywnie określoną zasadę równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji). Stosowanie tego przepisu w dotychczasowym brzmieniu byłoby nie do pogodzenia z funkcją i modelem ochrony praw jednostki realizowanej przez sądy administracyjne, którym przyznaje się kompetencję do bezpośredniego stosowania Konstytucji w przypadku usunięcia z porządku prawnego fragmentu przepisu (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 46 i nast.). Sąd podziela w tym zakresie stanowisko wyrażane już w wielu wcześniejszych wyrokach sądów administracyjnych w sprawach analogicznych do niniejszej (por. m.in. wyrokó WSA w Gdańsku z dnia 17 września 2015r., III SA/Gd 551/15; WSA w Bydgoszczy z dnia 16 czerwca 2015r. II SA/Bd 434/15 i z dnia 24 czerwca 2015r. II SA/Bd 327/15, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 10 grudnia 2014r. II SA/Go 818/14, WSA w Poznaniu z 23 października 2014r. IV SA/Po 969/14, WSA w Białymstoku z 2 grudnia 2014r. II SA/Bk 1022/14, WSA w Łodzi z 10 grudnia 2014r. II SA/Łd 1034/14, WSA w Olsztynie z 27 sierpnia 2015r., sygn. akt II SA/Ol 623/15 i wiele innych, dostępne na stronie www.cbois.nsa.gov.pl). W ocenie składu orzekającego, w rozpoznawanej sprawie zaistniała zatem podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ponieważ wyżej wskazanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, który stanowił podstawę orzekania w niniejszej sprawie. Skarżąca nie powinna być bowiem traktowana gorzej niż osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnym dorosłym członkiem rodziny nie tylko wówczas, gdyby niepełnosprawność powstała w czasie, gdy osoba ta nie spełniała określonych w w/w przepisie warunków, ale tym bardziej gdy – wobec treści orzeczenia o niepełnosprawności – nie da się ustalić, kiedy niepełnosprawność powstała, a więc nie można wykluczyć, że powstała ona w tym okresie, o którym mowa w art. 17 ust. 1b w/ ustawy. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wywiązała się ze swej powinności przedłożenia orzeczenia o niepełnosprawności – art. 23 ust. 4 pkt 4 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaś z racji braku wskazania w tym orzeczeniu daty powstania niepełnosprawności jej matki, nie może ponosić negatywnych konsekwencji, skoro nie jest to wynikiem jej prawnego zaniechania. W tej sytuacji ciężar przedsięwzięcia czynności procesowych ukierunkowanych na ustalenie daty wskazanej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 zostaje przerzucony na organ administracji publicznej. Nieuczynienie powyższego stanowi naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. obligujących organy administracji do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak również w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Powinnością organów było poinformowanie skarżącej o potrzebie przedłożenia uzupełniającej dokumentacji medycznej poświadczającej czas powstania niepełnosprawności u jej matki, z jednoczesnym pouczeniem, że zaniechanie powyższego będzie implikowało merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie. W tej sposób organy prawidłowo zrealizowałyby wynikającą z art. 9 k.p.a. zasadę należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Uznając więc, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. W ponownie prowadzonym postępowaniu orzekające organy powinny zastosować się do powyższego wskazania co do dalszego postępowania, a rozstrzygając sprawę uwzględnić wykładnię art. 17 ustawy oświadczeniach rodzinnych zaprezentowaną powyżej. Organy winny zatem dokonać merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej badając, czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy uwzględnieniu zakresu, w jakim przepis ten został uznany za niekonstytucyjny począwszy od dnia 23 października 2014r. na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13.